મહાભારત · અધ્યાય 1.15

1.15.1

मात्रा हि भुजगाः शप्ताः पूर्वं ब्रह्मविदां वर ।
जनमेजयस्य वो यज्ञे धक्ष्यत्यनिलसारथिः ॥ १.१५.१ ॥

હે બ્રહ્મજ્ઞોમાં શ્રેષ્ઠ! પૂર્વે માતાએ સર્પોને શાપ આપ્યો હતો; જનમેજયના યજ્ઞમાં વાયુ જેનો સારથિ છે તે અગ્નિ તમને બાળશે.

तस्य शापस्य शान्त्यर्थं प्रददौ पन्नगोत्तमः ।
स्वसारमृषये तस्मै सुव्रताय महात्मने ॥ १.१५.२ ॥

તે શાપને શાંત કરવા માટે શ્રેષ્ઠ નાગે પોતાની બહેન સુવ્રત મહાત્મા ઋષિને આપી.

स च तां प्रतिजग्राह विधिदृष्टेन कर्मणा ।
आस्तीको नाम पुत्रश्च तस्यां जज्ञे महामनाः ॥ १.१५.३ ॥

તેણે વિધિથી કર્મ કરીને તેનો સ્વીકાર કર્યો; તેનાથી આસ્તીક નામે મહામનસ્વી પુત્ર જન્મ્યો.

तपस्वी च महात्मा च वेदवेदाङ्गपारगः ।
समः सर्वस्य लोकस्य पितृमातृभयापहः ॥ १.१५.४ ॥

તે તપસ્વી અને મહાત્મા હતા, વેદ અને વેદાંગોમાં પારંગત; સર્વ લોક પ્રત્યે સમભાવી, અને માતા-પિતાનો ભય દૂર કરનાર.

अथ दीर्घस्य कालस्य पाण्डवेयो नराधिपः ।
आजहार महायज्ञं सर्पसत्रमिति श्रुतिः ॥ १.१५.५ ॥

પછી લાંબા સમય પછી પાંડવવંશના નરાધિપે મહાયજ્ઞ આરંભ્યો; તે સર્પસત્ર તરીકે સંભળાય છે.

तस्मिन्प्रवृत्ते सत्रे तु सर्पाणामन्तकाय वै ।
मोचयामास ताञ्शापादास्तीकः सुमहातपाः ॥ १.१५.६ ॥

તે સર્પસત્ર શરૂ થયું ત્યારે, સર્પોના વિનાશ માટે, અતિ મહાતપસ્વી આસ્તીકે તેમને શાપમાંથી મુક્ત કર્યા.

भ्रातॄंश्च मातुलांश्चैव तथैवान्यान्स पन्नगान् ।
पितॄंश्च तारयामास संतत्या तपसा तथा ॥ १.१५.७ ॥

તેમણે ભાઈઓ, મામાઓ તથા અન્ય નાગોને, અને પિતૃઓને પણ સંતતિ અને તપથી તાર્યા.

व्रतैश्च विविधैर्ब्रह्मन्स्वाध्यायैश्चानृणोऽभवत् ।
देवांश्च तर्पयामास यज्ञैर्विविधदक्षिणैः ॥ १.१५.८ ॥

હે બ્રાહ્મણ, વિવિધ વ્રતો અને સ્વાધ્યાયથી તેઓ ઋણમુક્ત થયા; વિવિધ દક્ષિણાવાળા યજ્ઞોથી દેવોને તૃપ્ત કર્યા.

ऋषींश्च ब्रह्मचर्येम सन्तत्या च पितामहान् ।
अपहृत्य गुरं भारं पितॄणां संशितव्रतः ॥ १.१५.९ ॥

બ્રહ્મચર્યથી ઋષિઓને અને સંતતિથી પિતામહોને (ઋણમુક્ત કર્યા); દૃઢવ્રતી તેમણે પિતૃઓનો ભારે ભાર ઉતાર્યો.

जरत्कारुर्गतः स्वर्गं सहितः स्वैः पितामहैः ।
आस्तीकं च सुतं प्राप्य धर्मं चानुत्तमं मुनिः ॥ १.१५.१० ॥

જરત્કારુ પોતાના પિતામહો સાથે સ્વર્ગે ગયા; આસ્તીક નામના પુત્રને પામીને અને શ્રેષ્ઠ ધર્મ પામીને મુનિ.

जरत्कारुः सुमहता कालेन स्वर्गमेयिवान् ।
एतदाख्यानमास्तीकं यथावत्कथितं मया।
प्रब्रूहि भृगुशार्दूल किमन्यत्कथयामि ते ॥ १.१५.११ ॥

જરત્કારુ ઘણા લાંબા સમય પછી સ્વર્ગે ગયા. આસ્તીકની આ કથા મેં યથાવત્ કહી. હે ભૃગુશ્રેષ્ઠ, કહો; બીજું શું કહું તમને?