మహాభారతం · అధ్యాయం 1.154
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.154.1
कणिकस्य मतं श्रुत्वा कार्त्स्न्येन भरतर्षभ ।
दुर्योधनश्च कर्णश्च शकुनिश्चापि सौबलः।
दुशासनचतुर्थास्ते मन्त्रयामासुरेकदा ॥ १.१५४.१ ॥
ఓ భరతశ్రేష్ఠా, కణికుని సలహాను పూర్తిగా విని, దుర్యోధనుడు, కర్ణుడు, సౌబలుడైన శకుని కూడా, దుశ్శాసనుడిని నాలుగవవానిగా చేసుకుని, ఒకసారి మంతనాలు చేశారు.
1.154.2
ते कौरव्यमनुज्ञाप्य धृतराष्ट्रं नराधिपम् ।
दहने तु सपुत्रायाः कुन्त्या बुद्धिमकारयन् ॥ १.१५४.२ ॥
వారు కౌరవవంశీయుడు, నరాధిపుడైన ధృతరాష్ట్రుని అనుమతి పొంది, కుమారులతో ఉన్న కుంతిని దహించే పథకాన్ని రూపొందించారు.
1.154.3
तेषामिङ्गितभावज्ञो विदुरस्तत्त्वदर्शिवान् ।
आकारेण च तं मन्त्रं बुबुधे दुष्टचेतसाम् ॥ १.१५४.३ ॥
వారి సంజ్ఞలను, భావాలను గ్రహించగల తత్త్వదర్శి విదురుడు, వారి ఆకారాన్ని బట్టే దుష్టచిత్తుల ఆ మంత్రాన్ని గ్రహించాడు.
1.154.4
ततो विदितवेद्यात्मा पाण्डवानां हिते रतः ।
पलायने मतिं चक्रे कुन्त्याः पुत्रैः सहानघः ॥ १.१५४.४ ॥
అప్పుడు ఆత్మజ్ఞాని, పాండవుల హితంలో నిమగ్నుడు, నిర్దోషి అయిన విదురుడు కుంతి పుత్రులతో కలిసి పలాయనం చేయాలని నిశ్చయించాడు.
1.154.5
ततो वातसहां नावं यन्त्रयुक्तां पताकिनीम् ।
ऊर्मिक्षमां दृढां कृत्वा कुन्तीमिदमुवाच ह ॥ १.१५४.५ ॥
తరువాత గాలిని తట్టుకోగల, యంత్రాలు అమర్చిన, జెండాలతో కూడిన, అలలను తట్టుకునే దృఢమైన ఓడను సిద్ధం చేయించి, అతడు కుంతితో ఇలా అన్నాడు.
1.154.6
एष जातः कुलस्यास्य कीर्तिवंशप्रणाशनः ।
धृतराष्ट्रः परीतात्मा धर्मं त्यजति शाश्वतम् ॥ १.१५४.६ ॥
ఈ కులంలో కీర్తిని, వంశాన్ని నాశనం చేసేవాడు జన్మించాడు. ధృతరాష్ట్రుడు, కలత చెందిన మనసుతో, శాశ్వత ధర్మాన్ని త్యజిస్తున్నాడు.
1.154.7
इयं वारिपथे युक्ता तरङ्गपवनक्षमा ।
नौर्यया मृत्युपाशात्त्वं सपुत्रा मोक्ष्यसे शुभे ॥ १.१५४.७ ॥
అలలను, గాలిని తట్టుకోగల ఈ పడవ జలమార్గానికి సిద్ధంగా ఉంది. దాని ద్వారా, ఓ శుభురాలా, నీవు నీ కుమారులతో మృత్యుపాశం నుండి విముక్తి పొందుతావు.
1.154.8
तच्छ्रुत्वा व्यथिता कुन्ती पुत्रैः सह यशस्विनी ।
नावमारुह्य गङ्गायां प्रययौ भरतर्षभ ॥ १.१५४.८ ॥
అది విని వ్యథ చెందిన యశస్విని కుంతి, తన కుమారులతో పడవ ఎక్కి గంగానదిలో ప్రయాణించింది, ఓ భరతర్షభా.
1.154.9
ततो विदुरवाक्येन नावं विक्षिप्य पाण्डवाः ।
धनं चादाय तैर्दत्तमरिष्टं प्राविशन्वनम् ॥ १.१५४.९ ॥
తరువాత విదురుని మాటతో పాండవులు పడవను విడిచిపెట్టి, వారిచ్చిన ధనాన్ని తీసుకుని సురక్షితమైన అడవిలో ప్రవేశించారు.
1.154.10
निषादी पञ्चपुत्रा तु जातेषु तत्र वेश्मनि ।
कारणाभ्यागता दग्धा सह पुत्रैरनागसा ॥ १.१५४.१० ॥
అక్కడ ఆ ఇంట్లో వారు కాలుతున్నప్పుడు, ఐదుగురు కుమారులు గల నిషాదీ ఒక కారణంతో వచ్చి, నిర్దోషురాలైనా కుమారులతో కాలిపోయింది.
1.154.11
स च म्लेच्छाधमः पापो दग्धस्तत्र पुरोचनः ।
वञ्चिताश्च दुरात्मानो धार्तराष्ट्राः सहानुगाः ॥ १.१५४.११ ॥
ఆ మ్లేచ్ఛులలో అధముడు, పాపి పురోచనుడు అక్కడే కాలిపోయాడు; దుష్టాత్ములైన ధృతరాష్ట్ర కుమారులు తమ అనుచరులతో మోసగించబడ్డారు.
1.154.12
अविज्ञाता महात्मनो जनानामक्षतास्तथा ।
जनन्या सह कौन्तेया मुक्ता विदुरमन्त्रिताः ॥ १.१५४.१२ ॥
ప్రజలకు తెలియకుండా, మహాత్ములైన, క్షేమంగా ఉన్న కుంతీపుత్రులు, విదురుని సలహాతో తల్లితో కలిసి విముక్తులయ్యారు.
1.154.13
ततस्तस्मिन्पुरे लोका नगरे वारणावते ।
दृष्ट्वा जतुगृहं दग्धमन्वशोचन्त दुःखिताः ॥ १.१५४.१३ ॥
అప్పుడు వారణావత నగరంలోని ప్రజలు లక్క గృహం కాలిపోయి ఉండటం చూసి దుఃఖంతో శోకించారు.
1.154.14
प्रेषयामासू राजानं यथावृत्तं निवेदितुम् ।
संवृतस्ते महान्कामः पाण्डवान्दग्धवानसि ॥ १.१५४.१४ ॥
జరిగినదంతా రాజుకు తెలియజేయడానికి వారు దూతలను పంపారు: 'నీ గొప్ప కోరిక నెరవేరింది; పాండవులను నువ్వు దహనం చేశావు.'
1.154.15
सकामो भव कौरव्य भुङ्क्ष्व राज्यं सपुत्रकः ।
तच्छ्रुत्वा धृतराष्ट्रस्तु सहपुत्रेण शोचयन् ॥ १.१५४.१५ ॥
'ఓ కౌరవ్యా, నీ కోరిక తీరింది; కుమారులతో కలిసి రాజ్యాన్ని అనుభవించు.' అది విని ధృతరాష్ట్రుడు తన కుమారునితో కలిసి శోకించాడు.
1.154.16
प्रेतकार्याणि च तथा चकार सह बान्धवैः ।
पाण्डवानां तथा क्षत्ता भीष्मश्च कुरुसत्तमः ॥ १.१५४.१६ ॥
పాండవుల కోసం బంధువులతో కలిసి అంత్యక్రియలు కూడా అలాగే చేయబడ్డాయి; క్షత్త (విదురుడు), కురుశ్రేష్ఠుడు భీష్ముడు కూడా అలాగే చేశారు.
1.154.17
पुनर्विस्तरशः श्रोतुमिच्छामि द्विजसत्तम ।
दाहं जतुगृहस्यैव पाण्डवानां च मोक्षणम् ॥ १.१५४.१७ ॥
ఓ ద్విజశ్రేష్ఠా, లక్క గృహం దహనాన్ని మరియు పాండవుల విముక్తిని మళ్ళీ విపులంగా వినాలనుకుంటున్నాను.
1.154.18
सुनृशंसमिदं कर्म तेषां क्रूरोपसंहितम् ।
कीर्तयस्व यथावृत्तं परं कौतूहलं मम ॥ १.१५४.१८ ॥
వారి ఈ అత్యంత క్రూరమైన కర్మ, క్రౌర్యంతో కూడినది — జరిగినది జరిగినట్లు చెప్పు; నాకు గొప్ప కుతూహలంగా ఉంది.
1.154.19
शृणु विस्तरशो राजन्वदतो मे परन्तप ।
दाहं जतुगृहस्यैतत्पाण्डवानां च मोक्षणम् ॥ १.१५४.१९ ॥
రాజా, శత్రుసంహారకా, నేను చెప్పేది విస్తారంగా విను — ఇది లక్కయింటి దహనం, పాండవుల విముక్తి.
1.154.20
ततो दुर्योधनो राजा धृतराष्ट्रमभाषत ।
पाण्डवेभ्यो भयं नः स्यात्तान्विवासयतां भवान्।
निपुणेनाभ्युपायेन नगरं वारणावतम् ॥ १.१५४.२० ॥
అప్పుడు రాజు దుర్యోధనుడు ధృతరాష్ట్రునితో ఇలా అన్నాడు — పాండవుల వల్ల మాకు భయం కలగవచ్చు; మీరు నేర్పుగల ఉపాయంతో వారిని వారణావత నగరానికి పంపివేయండి.
1.154.21
धृतराष्ट्रस्तु पुत्रेण श्रुत्वा वचनमीरितम् ।
मुहूर्तमिव संचिन्त्य दुर्योधनमथाब्रवीत् ॥ १.१५४.२१ ॥
అయితే ధృతరాష్ట్రుడు కొడుకు పలికిన మాటను విని, ఒక్క క్షణం ఆలోచించినట్లుగా దుర్యోధనునితో ఇలా అన్నాడు.
1.154.22
धर्मनित्यः सदा पाण्डुस्तथा धर्मपरायणः ।
सर्वेषु ज्ञातिषु तथा मयि त्वासीद्विशेषतः ॥ १.१५४.२२ ॥
పాండువు ఎల్లప్పుడూ ధర్మంలో నిలిచి ధర్మపరాయణుడుగా ఉండేవాడు; అందరు బంధువుల పట్ల, ముఖ్యంగా నా పట్ల అతడు ప్రత్యేకంగా ప్రేమ చూపేవాడు.
1.154.23
नासौ किंचिद्विजानाति भोजनादिचिकीर्षितम् ।
निवेदयति नित्यं हि मम राज्यं धृतव्रतः ॥ १.१५४.२३ ॥
వ్రతనిష్ఠుడైన అతడు భోజనాదుల విషయంలో చేయదలచినదేమీ తెలుసుకోడు; అతడు ఎల్లప్పుడూ నా రాజ్యం గురించే నాకు నివేదిస్తాడు.
1.154.24
तस्य पुत्रो यथा पाण्डुस्तथा धर्मपरायणः ।
गुणवान्लोकविख्यातः पौरवाणां सुसंमतः ॥ १.१५४.२४ ॥
అతని కొడుకు కూడా పాండువులాగే ధర్మపరాయణుడు; అతడు గుణవంతుడు, లోకప్రసిద్ధుడు, పౌరవుల మధ్య ఎంతో గౌరవనీయుడు.
1.154.25
स कथं शक्यतेऽस्माभिरपाकर्तुं बलादितः ।
पितृपैतामाहाद्राज्यात्ससहायो विशेषतः ॥ १.१५४.२५ ॥
ఆయనను మనం బలవంతంగా ఇక్కడి నుండి, తండ్రి మరియు తాత రాజ్యం నుండి, ముఖ్యంగా అతని సహాయకులతో సహా ఎలా తొలగించగలం?
1.154.26
भृता हि पाण्डुनाऽमात्या बलं च सततं भृतम् ।
भृताः पुत्राश्च पौत्राश्च तेषामपि विशेषतः ॥ १.१५४.२६ ॥
పాండుడు మంత్రులను పోషించాడు, సైన్యమూ నిరంతరం పోషించబడింది; వారి కుమారులు, మనుమలు, ముఖ్యంగా వారికీ కూడా పోషణ లభించింది.
1.154.27
ते पुरा सत्कृतास्तात पाण्डुना नागरा जनाः ।
कथं युधिष्ठिरस्यार्थे न नो हन्युः सबान्धवान् ॥ १.१५४.२७ ॥
ప్రియమైన వాడా, పూర్వం పాండుడు సత్కరించిన ఆ నగరవాసులు యుధిష్ఠిరుని కోసం మనల్ని, మన బంధువులను ఎందుకు చంపరు?
1.154.28
एवमेतन्मया तात भावितं दोषमात्मनि ।
दृष्ट्वा प्रकृतयः सर्वा अर्थमानेन पूजिताः ॥ १.१५४.२८ ॥
తండ్రీ, ఇది నేను కూడా భావించాను; నాలో ఆ దోషాన్ని చూశాను, ఎందుకంటే ప్రజలందరూ ధనంతో, గౌరవంతో సత్కరించబడ్డారు.
1.154.29
ध्रुवमस्मत्सहायास्ते भविष्यन्ति प्रधानतः ।
अर्थवर्गः सहामात्यो मत्संस्थोऽद्य महीपते ॥ १.१५४.२९ ॥
నిశ్చయంగా వారు ప్రధానంగా మన సహాయకులవుతారు; ధనవర్గం అమాత్యులతో సహా, ఈరోజు నాలో స్థిరపడి ఉంది, మహారాజా.
1.154.30
स भवान्पाण्डवानाशु विवासयितुमर्हति ।
मृदुनैवाभ्युपायेन नगरं वारणावतम् ॥ १.१५४.३० ॥
ఆ మీరు పాండవులను త్వరగా మృదువైన ఉపాయంతో వారణావతం నగరానికి బహిష్కరించడం తగినది.
1.154.31
यदा प्रतिष्ठितं राज्यं मयि राजन्भविष्यति ।
तदा कुन्ती सहापत्या पुनरेष्यति भारत ॥ १.१५४.३१ ॥
ఓ రాజా, నా ఆధ్వర్యంలో రాజ్యం స్థిరపడినప్పుడు, ఓ భారతా, కుంతి తన పుత్రులతో కలిసి తిరిగి వస్తుంది.
1.154.32
दुर्योधन ममाप्येतद्धृदि संपरिवर्तते ।
अभिप्रायस्य पापत्वान्नैवं तु विवृणोम्यहम् ॥ १.१५४.३२ ॥
ఓ దుర్యోధనా, నా హృదయంలో కూడా ఇదే తిరుగుతోంది; కానీ దాని పాపత్వం వల్ల నేను ఇలా బయటపెట్టను.
1.154.33
न च भीष्मो न च द्रोणो न च क्षत्ता न गौतमः ।
विवास्यमानान्कौन्तेयाननुमंस्यन्ति कर्हिचित् ॥ १.१५४.३३ ॥
భీష్ముడు కాదు, ద్రోణుడు కాదు, క్షత్త (విదురుడు) కాదు, గౌతముడు (కృపుడు) కూడా కాదు — బహిష్కరించబడుతున్న కుంతీ పుత్రులకు ఎప్పుడూ అంగీకరించరు.
1.154.34
समा हि कौरवेयाणां वयं ते चैव पुत्रक ।
नैते विषममिच्छेयुर्धर्मयुक्ता मनस्विनः ॥ १.१५४.३४ ॥
పుత్రుడా, మేమూ వారూ కౌరవులకు సమానమే; ధర్మయుక్తులైన, ఉన్నత మనస్కులైన వారు అన్యాయాన్ని కోరరు.
1.154.35
ते वयं कौरवेयाणामेतेषां च महात्मनाम् ।
कथं न वध्यतां तात गच्छाम जगतस्तथा ॥ १.१५४.३५ ॥
కుమారా, మేమూ, కౌరవులూ, ఈ మహాత్ములూ ఎలా నశించకుండా ఉంటాం? అలా మేము లోకానికి నశించినవారిగా వెళ్తాము.
1.154.36
मध्यस्थः सततं भीष्मो द्रोणपुत्रो मयि स्थितः ।
यतः पुत्रस्ततो द्रोणो भविता नात्र संशयः ॥ १.१५४.३६ ॥
భీష్ముడు ఎల్లప్పుడూ మధ్యస్థుడు; ద్రోణుని కుమారుడు నా పక్షాన ఉన్నాడు; అతడు నా కుమారుడు కనుక ద్రోణుడు కూడా ఖచ్చితంగా మనతోనే ఉంటాడు; ఇందులో సందేహం లేదు.
1.154.37
कृपः शारद्वतश्चैव यत एतौ ततो भवेत् ।
द्रोणं च भागिनेयं च न स त्यक्ष्यति कर्हिचित् ॥ १.१५४.३७ ॥
శారద్వతుడైన కృపుడూ, ఈ ఇద్దరూ ఎవరి నుండి పుట్టారో ఆయన నుండే; ఆయన ద్రోణుని, మేనల్లుని ఎప్పుడూ విడువడు.
1.154.38
क्षत्ताऽर्थबद्धस्त्वस्माकं प्रच्छन्नं संयतः परैः ।
न चैकः स समर्थोऽस्मान्पाम्डवार्थेऽधिबाधितुम् ॥ १.१५४.३८ ॥
క్షత్తుడు మనకోసం ధనంతో బంధింపబడినవాడు; కానీ శత్రువులచే రహస్యంగా నియంత్రింపబడ్డాడు. పాండవుల కోసం మనలను అడ్డగించడానికి అతడొక్కడే సమర్థుడు కాడు.
1.154.39
सुविस्रब्धः पाण्डुपुत्रान्सह मात्रा प्रवासय ।
वारणावतमद्यैव यथा यान्ति यथा कुरु ॥ १.१५४.३९ ॥
పూర్తి విశ్వాసంతో పాండుపుత్రులను తల్లితో కలిపి ప్రవాసానికి పంపు; ఈ రోజే వారు వారణావతానికి వెళ్లేలా చేయి, ఎలాగైనా చేయి.
1.154.40
विनिद्रकरणं घोरं हृदि शल्यमिवार्पितम् ।
शोकपावकमुद्भूतं कर्मणैतेन नाशय ॥ १.१५४.४० ॥
నిద్రను పోగొట్టేది, భయంకరమైనది, హృదయంలో గుచ్చుకున్న ముల్లులా ఉన్నది, దుఃఖాగ్ని రగిలింది — ఈ పని ద్వారా దాన్ని నాశనం చేయి.