มหาภารตะ · อัธยายะ 1.154
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.154.1
कणिकस्य मतं श्रुत्वा कार्त्स्न्येन भरतर्षभ ।
दुर्योधनश्च कर्णश्च शकुनिश्चापि सौबलः।
दुशासनचतुर्थास्ते मन्त्रयामासुरेकदा ॥ १.१५४.१ ॥
เมื่อได้ฟังความเห็นของกณิกะทั้งหมดแล้ว โอ้วีรบุรุษแห่งภรตะ ทุรโยธน์ กรรณะ และศกุนิแห่งสุพละ โดยมีทุศาสนเป็นคนที่สี่ ได้ปรึกษากันในคราวหนึ่ง
1.154.2
ते कौरव्यमनुज्ञाप्य धृतराष्ट्रं नराधिपम् ।
दहने तु सपुत्रायाः कुन्त्या बुद्धिमकारयन् ॥ १.१५४.२ ॥
ทั้งหมดได้รับความยินยอมจากธฤตราษฎร์ ผู้เป็นเจ้าแห่งมนุษย์และเชื้อสายของพวกเการพ จึงวางแผนจะเผากุนตีพร้อมด้วยบุตรทั้งหลาย
1.154.3
तेषामिङ्गितभावज्ञो विदुरस्तत्त्वदर्शिवान् ।
आकारेण च तं मन्त्रं बुबुधे दुष्टचेतसाम् ॥ १.१५४.३ ॥
วิทุระผู้รู้ความหมายของท่าทางและอาการของพวกเขา และเห็นความจริง ได้รู้คำปรึกษาของผู้มีจิตชั่วร้ายเหล่านั้นจากกิริยาท่าทาง
1.154.4
ततो विदितवेद्यात्मा पाण्डवानां हिते रतः ।
पलायने मतिं चक्रे कुन्त्याः पुत्रैः सहानघः ॥ १.१५४.४ ॥
จากนั้นวิทุระผู้รู้จักตนเองและมุ่งมั่นต่อประโยชน์ของพวกปาณฑพ ผู้ปราศจากบาป ได้ตัดสินใจหลบหนีพร้อมบุตรของกุนตี
1.154.5
ततो वातसहां नावं यन्त्रयुक्तां पताकिनीम् ।
ऊर्मिक्षमां दृढां कृत्वा कुन्तीमिदमुवाच ह ॥ १.१५४.५ ॥
จากนั้นท่านให้สร้างเรือลำหนึ่งที่แข็งแรง ทนต่อลม ประกอบด้วยเครื่องจักรและตกแต่งด้วยธง สามารถทนคลื่นได้ แล้วจึงกล่าวถ้อยคำเหล่านี้แก่กุนตี
1.154.6
एष जातः कुलस्यास्य कीर्तिवंशप्रणाशनः ।
धृतराष्ट्रः परीतात्मा धर्मं त्यजति शाश्वतम् ॥ १.१५४.६ ॥
บุคคลผู้นี้ได้เกิดมาแล้ว ผู้ทำลายเกียรติยศและวงศ์ตระกูลของตระกูลนี้ ธฤตราษฎร์ จิตใจเต็มไปด้วยความกังวล กำลังละทิ้งธรรมอันนิรันดร์
1.154.7
इयं वारिपथे युक्ता तरङ्गपवनक्षमा ।
नौर्यया मृत्युपाशात्त्वं सपुत्रा मोक्ष्यसे शुभे ॥ १.१५४.७ ॥
เรือลำนี้พร้อมแล่นไปบนผืนน้ำ สามารถทนคลื่นและลมได้ ดูก่อนผู้เป็นมงคล ท่านและบุตรทั้งหลายจะหลุดพ้นจากบ่วงแห่งความตายด้วยเรือนี้
1.154.8
तच्छ्रुत्वा व्यथिता कुन्ती पुत्रैः सह यशस्विनी ।
नावमारुह्य गङ्गायां प्रययौ भरतर्षभ ॥ १.१५४.८ ॥
กุนตีผู้มีเกียรติ ได้ฟังดังนั้นก็เศร้าโศก จึงขึ้นเรือพร้อมด้วยบุตรทั้งหลาย แล้วล่องไปในแม่น้ำคงคา โอ้วีรบุรุษแห่งภรตะ
1.154.9
ततो विदुरवाक्येन नावं विक्षिप्य पाण्डवाः ।
धनं चादाय तैर्दत्तमरिष्टं प्राविशन्वनम् ॥ १.१५४.९ ॥
จากนั้นตามคำของวิทุระ ปาณฑพทั้งหลายได้ละเรือไว้ นำทรัพย์ที่ท่านมอบให้ไป แล้วเข้าไปในป่าอันปลอดภัย
1.154.10
निषादी पञ्चपुत्रा तु जातेषु तत्र वेश्मनि ।
कारणाभ्यागता दग्धा सह पुत्रैरनागसा ॥ १.१५४.१० ॥
ขณะที่คนทั้งหลายกำลังถูกไฟคลอกอยู่ในเรือนหลังนั้น หญิงนิษาทาซึ่งมีบุตรห้าคนและมาที่นั่นด้วยเหตุบางอย่าง ก็ถูกเผาพร้อมบุตรทั้งหลาย ทั้งที่ไม่มีความผิด
1.154.11
स च म्लेच्छाधमः पापो दग्धस्तत्र पुरोचनः ।
वञ्चिताश्च दुरात्मानो धार्तराष्ट्राः सहानुगाः ॥ १.१५४.११ ॥
และปุโรจนะผู้เป็นมเลจฉะอันต่ำทราม ผู้บาป ถูกเผาที่นั่น ส่วนบุตรของธฤตราษฎร์ผู้มีจิตชั่วร้ายพร้อมบริวาร ก็ถูกหลอกลวง
1.154.12
अविज्ञाता महात्मनो जनानामक्षतास्तथा ।
जनन्या सह कौन्तेया मुक्ता विदुरमन्त्रिताः ॥ १.१५४.१२ ॥
บุตรทั้งหลายของกุนตี ผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่ ไม่เป็นที่รู้จักของผู้คน และไม่ได้รับอันตราย ได้รับการช่วยเหลือพร้อมกับมารดา ตามคำปรึกษาของวิทุระ
1.154.13
ततस्तस्मिन्पुरे लोका नगरे वारणावते ।
दृष्ट्वा जतुगृहं दग्धमन्वशोचन्त दुःखिताः ॥ १.१५४.१३ ॥
ครั้นแล้ว ชาวเมืองวารณาวตะในนครนั้น เห็นเรือนชาดถูกไฟไหม้ ก็เศร้าโศกด้วยความทุกข์
1.154.14
प्रेषयामासू राजानं यथावृत्तं निवेदितुम् ।
संवृतस्ते महान्कामः पाण्डवान्दग्धवानसि ॥ १.१५४.१४ ॥
พวกเขาส่งผู้สื่อสารไปรายงานพระราชาตามเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นว่า ความปรารถนาอันยิ่งใหญ่ของท่านสำเร็จแล้ว ท่านได้เผาปาณฑพเสียแล้ว
1.154.15
सकामो भव कौरव्य भुङ्क्ष्व राज्यं सपुत्रकः ।
तच्छ्रुत्वा धृतराष्ट्रस्तु सहपुत्रेण शोचयन् ॥ १.१५४.१५ ॥
ดูก่อนผู้สืบเชื้อสายกุรุ ขอให้ความปรารถนาของท่านสำเร็จ จงเสวยราชสมบัติพร้อมบุตรเถิด เมื่อธฤตราษฎร์ได้ฟังดังนั้น ก็โศกเศร้าพร้อมด้วยบุตรของตน
1.154.16
प्रेतकार्याणि च तथा चकार सह बान्धवैः ।
पाण्डवानां तथा क्षत्ता भीष्मश्च कुरुसत्तमः ॥ १.१५४.१६ ॥
พิธีศพสำหรับปาณฑพก็ได้ประกอบขึ้นพร้อมกับญาติทั้งหลายเช่นกัน วิทุระและภีษมะผู้ประเสริฐที่สุดในพวกกุรุก็ได้ทำเช่นนั้นด้วย
1.154.17
पुनर्विस्तरशः श्रोतुमिच्छामि द्विजसत्तम ।
दाहं जतुगृहस्यैव पाण्डवानां च मोक्षणम् ॥ १.१५४.१७ ॥
ข้าพเจ้าปรารถนาจะฟังอีกครั้งอย่างละเอียดถึงการเผาเรือนชาด และการหลุดพ้นของปาณฑพ ดูก่อนผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่พราหมณ์
1.154.18
सुनृशंसमिदं कर्म तेषां क्रूरोपसंहितम् ।
कीर्तयस्व यथावृत्तं परं कौतूहलं मम ॥ १.१५४.१८ ॥
การกระทำของพวกเขานั้นโหดร้ายยิ่งนัก เต็มไปด้วยความทารุณ จงเล่าไปตามที่เกิดขึ้นเถิด เพราะความอยากรู้ของข้าพเจ้ามีมาก
1.154.19
शृणु विस्तरशो राजन्वदतो मे परन्तप ।
दाहं जतुगृहस्यैतत्पाण्डवानां च मोक्षणम् ॥ १.१५४.१९ ॥
ดูก่อนพระราชา ผู้ทำลายศัตรู จงฟังโดยละเอียดขณะที่ข้าพเจ้ากล่าว นี่คือการเผาเรือนชาดและการช่วยปาณฑพให้พ้นภัย
1.154.20
ततो दुर्योधनो राजा धृतराष्ट्रमभाषत ।
पाण्डवेभ्यो भयं नः स्यात्तान्विवासयतां भवान्।
निपुणेनाभ्युपायेन नगरं वारणावतम् ॥ १.१५४.२० ॥
ครั้นแล้ว พระราชาทุรโยธน์ได้กล่าวแก่ธฤตราษฎร์ว่า ปาณฑพอาจนำความกลัวมาสู่พวกเรา ขอให้ท่านเนรเทศพวกเขาไปยังนครวารณาวตะ ด้วยอุบายอันแยบยลบางประการเถิด
1.154.21
धृतराष्ट्रस्तु पुत्रेण श्रुत्वा वचनमीरितम् ।
मुहूर्तमिव संचिन्त्य दुर्योधनमथाब्रवीत् ॥ १.१५४.२१ ॥
ฝ่ายท้าวธฤตราษฎร์ เมื่อได้ฟังคำที่บุตรกล่าวออกมา จึงครุ่นคิดอยู่ครู่หนึ่งแล้วตรัสกับทุรโยธน์
1.154.22
धर्मनित्यः सदा पाण्डुस्तथा धर्मपरायणः ।
सर्वेषु ज्ञातिषु तथा मयि त्वासीद्विशेषतः ॥ १.१५४.२२ ॥
พระปาณฑุยึดมั่นในธรรมอยู่เสมอ และเป็นผู้อุทิศตนต่อธรรม ทั้งต่อญาติพี่น้องทั้งหมด และต่อข้าพเจ้าเป็นพิเศษ ท่านก็แสดงความรักใคร่ไว้เป็นพิเศษ
1.154.23
नासौ किंचिद्विजानाति भोजनादिचिकीर्षितम् ।
निवेदयति नित्यं हि मम राज्यं धृतव्रतः ॥ १.१५४.२३ ॥
ท่านเป็นผู้ตั้งมั่นในวัตรปฏิบัติ จึงไม่รู้เรื่องใดๆ ที่คิดจะทำเกี่ยวกับอาหารและเรื่องทำนองนั้น และท่านก็รายงานเรื่องราชอาณาจักรของข้าพเจ้าให้ทราบอยู่เป็นนิจ
1.154.24
तस्य पुत्रो यथा पाण्डुस्तथा धर्मपरायणः ।
गुणवान्लोकविख्यातः पौरवाणां सुसंमतः ॥ १.१५४.२४ ॥
บุตรของท่าน เช่นเดียวกับพระปาณฑุ ก็ยึดมั่นในธรรม เขาเป็นผู้มีคุณธรรม ขจรขจายไปทั่วโลก และเป็นที่นิยมนับถืออย่างยิ่งในหมู่ชาวเผ่าเปารวะ
1.154.25
स कथं शक्यतेऽस्माभिरपाकर्तुं बलादितः ।
पितृपैतामाहाद्राज्यात्ससहायो विशेषतः ॥ १.१५४.२५ ॥
เขาจะถูกพวกเรานำออกไปจากที่นี่ด้วยกำลังได้อย่างไร จากราชอาณาจักรของบิดาและปู่ของเขา โดยเฉพาะเมื่อยังมีพวกพ้องของเขาอยู่ด้วย
1.154.26
भृता हि पाण्डुनाऽमात्या बलं च सततं भृतम् ।
भृताः पुत्राश्च पौत्राश्च तेषामपि विशेषतः ॥ १.१५४.२६ ॥
แท้จริง พระปาณฑุได้อุปการะเหล่าอำมาตย์ และกองทัพก็ได้รับการเลี้ยงดูอยู่เสมอ บุตรและหลานของพวกเขาก็ได้รับการอุปการะด้วย และโดยเฉพาะของเหล่านั้นยิ่งกว่า
1.154.27
ते पुरा सत्कृतास्तात पाण्डुना नागरा जनाः ।
कथं युधिष्ठिरस्यार्थे न नो हन्युः सबान्धवान् ॥ १.१५४.२७ ॥
ลูกรัก ชาวเมืองเหล่านั้นเคยได้รับการเคารพยกย่องจากพระปาณฑุมาก่อน เหตุใดพวกเขาจึงจะไม่ฆ่าพวกเราและญาติของเราเพื่อประโยชน์ของยุธิษฐิระเล่า
1.154.28
एवमेतन्मया तात भावितं दोषमात्मनि ।
दृष्ट्वा प्रकृतयः सर्वा अर्थमानेन पूजिताः ॥ १.१५४.२८ ॥
พ่อเอ๋ย ข้าพเจ้าได้พิจารณาเรื่องนี้เช่นกัน และข้าพเจ้าเห็นความผิดในตัวข้าพเจ้าเอง เพราะประชาชนทั้งหมดได้รับการยกย่องด้วยทรัพย์สมบัติและเกียรติยศ
1.154.29
ध्रुवमस्मत्सहायास्ते भविष्यन्ति प्रधानतः ।
अर्थवर्गः सहामात्यो मत्संस्थोऽद्य महीपते ॥ १.१५४.२९ ॥
แน่นอน พวกเขาจะเป็นพันธมิตรของเราเป็นส่วนใหญ่ บัดนี้กลุ่มผู้มั่งคั่งพร้อมกับเหล่าอำมาตย์ ขึ้นอยู่กับข้าพเจ้า ข้าแต่ผู้เป็นเจ้าแห่งแผ่นดิน
1.154.30
स भवान्पाण्डवानाशु विवासयितुमर्हति ।
मृदुनैवाभ्युपायेन नगरं वारणावतम् ॥ १.१५४.३० ॥
ท่านควรรีบส่งเหล่าปาณฑพไปลี้ภัยที่เมืองวารณาวตะ ด้วยวิธีที่ละมุนละม่อมเท่านั้น
1.154.31
यदा प्रतिष्ठितं राज्यं मयि राजन्भविष्यति ।
तदा कुन्ती सहापत्या पुनरेष्यति भारत ॥ १.१५४.३१ ॥
ข้าแต่พระราชา เมื่อราชอาณาจักรได้รับการสถาปนาอยู่ภายใต้การปกครองของข้าพเจ้าแล้ว กุนตีพร้อมด้วยบุตรทั้งหลายจึงจะกลับมาอีก ข้าแต่พระภารตะ
1.154.32
दुर्योधन ममाप्येतद्धृदि संपरिवर्तते ।
अभिप्रायस्य पापत्वान्नैवं तु विवृणोम्यहम् ॥ १.१५४.३२ ॥
ทุรโยธน์เอ๋ย ความคิดนี้ก็หมุนวนอยู่ในใจของข้าพเจ้าเช่นกัน แต่เพราะเจตนาเช่นนั้นเป็นบาป ข้าพเจ้าจึงไม่เปิดเผยออกมาในลักษณะนี้
1.154.33
न च भीष्मो न च द्रोणो न च क्षत्ता न गौतमः ।
विवास्यमानान्कौन्तेयाननुमंस्यन्ति कर्हिचित् ॥ १.१५४.३३ ॥
ทั้งภีษมะ โทรณะ ขัตตา และเคาตมะ จะไม่มีวันยินยอมให้บุตรของกุนตีถูกเนรเทศเลย
1.154.34
समा हि कौरवेयाणां वयं ते चैव पुत्रक ।
नैते विषममिच्छेयुर्धर्मयुक्ता मनस्विनः ॥ १.१५४.३४ ॥
ลูกรัก พวกเรากับพวกเขาเสมอภาคกับเการพ เหล่าผู้มีธรรมและมีจิตใจสูงส่งจะไม่ปรารถนาสิ่งที่ไม่เป็นธรรม
1.154.35
ते वयं कौरवेयाणामेतेषां च महात्मनाम् ।
कथं न वध्यतां तात गच्छाम जगतस्तथा ॥ १.१५४.३५ ॥
พ่อเอ๋ย เราทั้งหลายกับเการพ และกับเหล่าผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่เหล่านี้ จะถูกทำลายได้อย่างไร มิฉะนั้นเราก็จะไปสู่โลกนี้ในฐานะคนที่พินาศแล้ว
1.154.36
मध्यस्थः सततं भीष्मो द्रोणपुत्रो मयि स्थितः ।
यतः पुत्रस्ततो द्रोणो भविता नात्र संशयः ॥ १.१५४.३६ ॥
ภีษมะยืนเป็นกลางอยู่เสมอ ส่วนบุตรของโทรณะตั้งอยู่ข้างข้าพเจ้า เมื่อเขาเป็นเหมือนบุตรของข้าพเจ้า โทรณะก็คงจะอยู่กับเราเช่นกัน ไม่มีข้อสงสัยเลย
1.154.37
कृपः शारद्वतश्चैव यत एतौ ततो भवेत् ।
द्रोणं च भागिनेयं च न स त्यक्ष्यति कर्हिचित् ॥ १.१५४.३७ ॥
กฤปะ บุตรของศารทวัต และผู้ที่ทั้งสองนี้มาจากที่ใดก็ตาม เขาจะไม่ทอดทิ้งโทรณะและหลานชายนั้นเลยสักครั้ง
1.154.38
क्षत्ताऽर्थबद्धस्त्वस्माकं प्रच्छन्नं संयतः परैः ।
न चैकः स समर्थोऽस्मान्पाम्डवार्थेऽधिबाधितुम् ॥ १.१५४.३८ ॥
ขัตตาผู้ดูแลเรา ถูกผูกมัดกับเราด้วยทรัพย์ แต่ก็ถูกศัตรูควบคุมไว้อย่างลับๆ เขาเพียงคนเดียวไม่อาจขัดขวางเราเพื่อประโยชน์ของเหล่าปาณฑพได้
1.154.39
सुविस्रब्धः पाण्डुपुत्रान्सह मात्रा प्रवासय ।
वारणावतमद्यैव यथा यान्ति यथा कुरु ॥ १.१५४.३९ ॥
จงส่งบุตรของพระปาณฑุไปลี้ภัยพร้อมมารดาของพวกเขาด้วยความมั่นใจเต็มที่ วันนี้เองจงให้พวกเขาไปยังวารณาวตะ และจงทำให้สำเร็จด้วยวิธีใดก็ได้
1.154.40
विनिद्रकरणं घोरं हृदि शल्यमिवार्पितम् ।
शोकपावकमुद्भूतं कर्मणैतेन नाशय ॥ १.१५४.४० ॥
สิ่งที่น่ากลัวซึ่งขัดขวางการนอนหลับ ประดุจหนามที่ปักอยู่ในหัวใจ และไฟแห่งความโศกที่ลุกขึ้นแล้ว จงทำลายมันเสียด้วยการกระทำนี้