Vedyatra वेदयात्रा
खोजें

महाभारत · अध्याय 1.156

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

अर्थ सहित पढ़ें

1.156.1

धृतराष्ट्रप्रयुक्तेषु पाण्डुपुत्रेषु भारत ।
दुर्योधनः परं हर्षमगच्छत्स दुरात्मवान् ॥ १.१५६.१ ॥

हे भारत, धृतराष्ट्र द्वारा (उन्हें) भेजे जाने पर भी पाण्डु के पुत्रों के (विषय में) दुरात्मा दुर्योधन को अत्यन्त हर्ष हुआ।

1.156.2

ततः सुबलपुत्रश्च कर्णदुर्योधनावपि ।
दहने सह पुत्रायाः कुन्त्या मतिमकुर्वत।
मन्त्रयित्वा स तैः सार्धं दुरात्मा धृतराष्ट्रजः ॥ १.१५६.२ ॥

तब सुबल के पुत्र (शकुनि) और कर्ण तथा दुर्योधन ने भी कुन्ती के पुत्रों सहित (उन्हें) जला देने की योजना बनाई। उन्हीं के साथ परामर्श करके दुरात्मा धृतराष्ट्र-पुत्र ने (यह निश्चय किया)।

1.156.3

स पुरोचनमेकान्तमानीय भरतर्षभ ।
गृहीत्वा दक्षिणे पाणौ सचिवं वाक्यमब्रवीत् ॥ १.१५६.३ ॥

हे भरतश्रेष्ठ, उसने पुरोचन को एकान्त में ले जाकर, उसका दाहिना हाथ पकड़कर, उस मन्त्री से यह वचन कहा।

1.156.4

ममेयं वसुसंपूर्णा पुरोचन वसुन्धरा ।
यथैव भविता तात तथा त्वं द्रष्टुमर्हसि ॥ १.१५६.४ ॥

हे पुरोचन, यह धन से भरी पृथ्वी मेरी है। हे प्रिय, जैसे यह (मेरी) होगी, वैसा ही तुम देखने योग्य हो।

1.156.5

न हि मे कश्चिदन्योऽस्ति विश्वासिकतरस्त्वया ।
सहायो येन सन्धाय मन्त्रयेयं यथा त्वया ॥ १.१५६.५ ॥

मेरे लिए तुमसे अधिक विश्वसनीय दूसरा कोई सहायक नहीं है, जिसके साथ मिलकर मैं इस प्रकार परामर्श कर सकूँ जैसे तुम्हारे साथ।

1.156.6

संरक्ष तात मन्त्रं च सपत्नांश्च ममोद्धर ।
निपुणेनाभ्युपायेन यद्ब्रवीमि तथा कुरु ॥ १.१५६.६ ॥

हे प्रिय, मेरी इस गुप्त योजना की रक्षा करो और मेरे शत्रुओं को (मेरे मार्ग से) हटा दो। जो मैं कहता हूँ, उसे कुशलता के उपाय से वैसा ही करो।

1.156.7

पाण्डवा धृतराष्ट्रेण प्रेषिता वारणावतम् ।
उत्सवे विहरिष्यन्ति धृतराष्ट्रस्य शासनात् ॥ १.१५६.७ ॥

धृतराष्ट्र के आदेश से पाण्डव वारणावत भेजे गए हैं, वे वहाँ एक उत्सव में विहार करेंगे।

1.156.8

स त्वं रासभयुक्तेन स्यन्दनेनाशुगामिना ।
वारणावतमद्यैव यथा यासि तया कुरु ॥ १.१५६.८ ॥

तुम गधों से जुते तीव्रगामी रथ से आज ही वारणावत की ओर जाओ, और जैसे जाना है वैसे ही करो।

1.156.9

तत्र गत्वा चतुःशालं गृहं परमसंवृतम् ।
नगरोपान्तमाश्रित्य कारयेथा महाधनम् ॥ १.१५६.९ ॥

वहाँ पहुँचकर नगर के किनारे चार शालाओं वाला, अत्यंत सुरक्षित और बहुमूल्य एक भवन बनवाना।

1.156.10

शणसर्जरसादीनि यानि द्रव्याणि कानिचित् ।
आग्नेयान्युत सन्तीह तानि तत्र प्रदापय ॥ १.१५६.१० ॥

सन, सर्ज-रस आदि जो भी ज्वलनशील द्रव्य यहाँ हैं, उन्हें वहाँ पहुँचवा देना।

1.156.11

बल्वजेन च संमिश्रं मधूच्छिष्टेन चैव हि ।
सर्पिस्तैलवसाभिश्च लाक्षया चाप्यनल्पया।
मृत्तिकां मिश्रयित्वा त्वं लेपं कुड्येषु दापय ॥ १.१५६.११ ॥

बल्वज के साथ मिश्रित मधुमोम, घी, तेल और वसा के साथ, और प्रचुर लाख के साथ मिट्टी मिलाकर दीवारों पर लेप लगवाना।

1.156.12

शणं तैलं घृतं चैव जतु दारूणि चैव हि ।
तस्मिन्वेश्मनि सर्वाणि निक्षिपेथाः समन्ततः ॥ १.१५६.१२ ॥

सन, तेल, घी, लाख और लकड़ी भी—उस भवन में चारों ओर सब कुछ संग्रह करके रखना।

1.156.13

लाक्षाशममधूच्छिष्टवेष्टितानि मृदापि च ।
लेपयित्वा गुरूण्याशु दारुयन्त्राणि दापय ॥ १.१५६.१३ ॥

लाख, राल, मधु और मोम से लिपटे हुए, तथा मिट्टी से भी लेपकर शीघ्र ही भारी लकड़ी के यंत्र बनवाओ।

1.156.14

यथा च तन्न पश्येरन्परीक्षन्तोऽपि पाण्डवाः ।
आग्नेयमिति तत्कार्यमपि चान्येऽपि मानवाः ॥ १.१५६.१४ ॥

ताकि परीक्षा करते हुए भी पांडव इसे न देख पाएं, और अन्य लोग भी यह समझें कि यह अग्नि-संबंधी कार्य है।

1.156.15

वेश्मन्येवं कृते तत्र कृत्वा तान्परमार्चितान् ।
वासयेथाः पाण्डवेयान्कुन्तीं च ससुहृज्जनाम् ॥ १.१५६.१५ ॥

उस घर में ऐसा कर लेने के बाद, उन परम सम्मानित पांडव-पुत्रों को और उनके सुहृदों सहित कुंती को वहीं ठहराना।

1.156.16

आसनानि च दिव्यानि यानानि शयनानि न ।
निघातव्यानि पाण्डूनां यथा तुष्येच्च मे पिता ॥ १.१५६.१६ ॥

पांडवों के लिए दिव्य आसन, यान और शय्याएं रखी जाएं, जिससे मेरे पिता भी प्रसन्न हों।

1.156.17

यथा च तन्न जानन्ति नगरे वारणावते ।
यथा रमेरन्विस्रब्धा नगरे वारणावते।
तथा सर्वं विधातव्यं यावत्कालस्य पर्ययः ॥ १.१५६.१७ ॥

ताकि नगर के लोग इसे न जानें, और वे वारणावत नगर में निश्चिंत होकर रमण करें; इसी प्रकार सब व्यवस्था करनी चाहिए, जब तक समय बीत न जाए।

1.156.18

ज्ञात्वा च तान्सुविश्वस्ताञ्शयानानकुतोभयान् ।
अग्निस्त्वया ततो देयो द्वारतस्तस्य वेश्मनः ॥ १.१५६.१८ ॥

जब तुम जान लो कि वे पूर्णतः निश्चिंत होकर सो रहे हैं और उन्हें कोई भय नहीं है, तब उस घर के द्वार से अग्नि लगा देना।

1.156.19

दग्धानेवं स्वके गेहे दाहिताः पाण्डवा इति ।
न गर्हयेयुरस्मान्वै पाण्डवार्थाय कर्हिचित् ॥ १.१५६.१९ ॥

इस प्रकार अपने ही घर में जलाए गए पाण्डव, ऐसा मानकर वे कभी भी पाण्डवों के हित के लिए हमारी निन्दा न करें।

1.156.20

स तथेति प्रतिज्ञाय कौरवाय पुरोचनः ।
प्रायाद्रासभयुक्तेन स्यन्दनेनाशुगामिना ॥ १.१५६.२० ॥

पुरोचन ने 'ऐसा ही होगा' कहकर कौरव से प्रतिज्ञा की और गधों से जुते, शीघ्रगामी रथ से चल पड़ा।

1.156.21

स गत्वा त्वरितं राजन्दुर्योधनमते स्थितः ।
यथोक्तं राजपुत्रेण सर्वं चक्रे पुरोचनः ॥ १.१५६.२१ ॥

हे राजन्, वह शीघ्र जाकर दुर्योधन की इच्छा के अनुसार स्थित होकर, राजपुत्र ने जैसा कहा था, पुरोचन ने वह सब कुछ किया।

1.156.22

तेषां तु पाण्डवेयानां गृहं रौद्रमकल्पयत् ॥ १.१५६.२२ ॥

और उन पाण्डवों के लिए उसने एक भयानक घर बनवाया।