મહાભારત · અધ્યાય 1.16
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.16.1
सौते त्वं कथयस्वेमां विस्तरेण कथां पुनः ।
आस्तीकस्य कवेःसाधोः शुश्रूषा परमा हिनः ॥ १.१६.१ ॥
હે સૌતિ, આ કથા ફરીથી વિસ્તારથી કહો. કવિ અને સાધુ આસ્તીકની કથા સાંભળવી એ અમારી પરમ ઇચ્છા છે.
1.16.2
मधुरं कथ्यते सौम्य श्लक्ष्णाक्षरपदं त्वया ।
प्रीयामहे भृशं तात पितेवेदं प्रभाषसे ॥ १.१६.२ ॥
હે સૌમ્ય, તું મધુર અને કોમળ અક્ષરો તથા પદોથી બોલે છે. હે તાત, પિતાની જેમ તું બોલે છે, તેથી અમે અતિ પ્રસન્ન છીએ.
1.16.3
अस्मच्छुश्रूषणे नित्यं पिता हि निरतस्तव ।
आचष्टैतद्यथाऽऽक्यानं पिता तेत्वं तथा वद ॥ १.१६.३ ॥
અમારી સેવામાં તારા પિતા સદા રત રહેતા. તારા પિતાએ જેમ આ આખ્યાન કહ્યું હતું, તેમ તું પણ કહે.
1.16.4
आयुष्मन्निदमाख्यानमास्तीकं कथयामि ते ।
यथाश्रुतं कथयतः सकाशाद्वै पितुर्मया ॥ १.१६.४ ॥
હે દીર્ઘાયુ, આસ્તીકનું આ આખ્યાન હું તને કહું છું. મારા પિતાના મુખેથી જેમ સાંભળ્યું હતું તેમ જ કહું છું.
1.16.5
पुरा देवयुगे ब्रह्मन्प्रजापतिसुते शुभे ।
आस्तां भगिन्यौ रूपेण समुपेतेऽद्भुतेऽनघ ॥ १.१६.५ ॥
હે બ્રહ્મન્, પૂર્વે દેવયુગમાં પ્રજાપતિની બે શુભ પુત્રીઓ હતી. તેઓ બે બહેનો હતી, રૂપમાં અદ્ભુત અને નિષ્પાપ.
1.16.6
ते भार्ये कश्यपस्यास्तां कद्रूश्च विनता च ह ।
प्रादात्ताभ्यां वरं प्रीतः प्रजापतिसमः पतिः ॥ १.१६.६ ॥
તેઓ બંને કશ્યપની પત્નીઓ હતી: કદ્રુ અને વિનતા. પ્રજાપતિ સમાન પતિએ પ્રસન્ન થઈ બંનેને વરદાન આપ્યું.
1.16.7
कश्यपो धर्मपत्नीभ्यां मुदा परमया युतः ।
वरातिसर्गं श्रुत्वैवं कश्यपादुत्तमं च ते ॥ १.१६.७ ॥
કશ્યપ પોતાની બે ધર્મપત્નીઓ સાથે પરમ આનંદથી ભરેલા હતા. વરદાન અપાયું છે એમ સાંભળીને, કશ્યપ પાસેથી તે ઉત્તમ વર બંનેએ મેળવ્યો.
1.16.8
हर्षादप्रतिमां प्रीतिं प्रापतुः स्म वरस्त्रियौ ।
वव्रे कद्रूः सुतान्नागान्सहस्रं तुल्यवर्चसः ॥ १.१६.८ ॥
વર પામેલી તે બંને સ્ત્રીઓએ હર્ષથી અપ્રતિમ પ્રીતિ મેળવી. કદ્રુએ સમાન તેજવાળા હજાર નાગપુત્રો માગ્યા.
1.16.9
द्वौ पुत्रौ विनता वव्रे कद्रूपुत्राधिकौ बले ।
तेजसा वपुषा चैव विक्रमेणाधिकौ च तौ ॥ १.१६.९ ॥
વિનતાએ કદ્રુના પુત્રો કરતાં બળમાં અધિક એવા બે પુત્રો માગ્યા. તેઓ તેજ, શરીર અને પરાક્રમમાં પણ અધિક હોય.
1.16.10
तस्यै भर्ता वरं प्रादादीदृसौ ते भविष्यतः ।
एवमस्त्विति तं चाह कश्यपं विनता तदा ॥ १.१६.१० ॥
તેના પતિએ તેને એવો વર આપ્યો કે એવા જ પુત્રો થશે. ત્યારે વિનતાએ કશ્યપને કહ્યું, "એમ જ થાઓ."
1.16.11
यथावत्प्रार्थितं लब्ध्वा वरं तुष्टाभवत्तदा ।
कृतकृत्या तु विनता लब्ध्वा वीर्याधिकौ सुतौ ॥ १.१६.११ ॥
માગ્યા પ્રમાણે વર પામીને તે ત્યારે સંતુષ્ટ થઈ. પરાક્રમમાં અધિક બે પુત્રો મેળવીને વિનતા કૃતકૃત્ય થઈ.
1.16.12
कद्रूश्च लब्ध्वा पुत्राणां सहस्रं तुल्यवर्चसाम् ।
धार्यौ प्रयत्नतो गर्भावित्युक्त्वा स महातपाः ॥ १.१६.१२ ॥
કદ્રુએ પણ સમાન તેજવાળા હજાર પુત્રો મેળવ્યા. "આ ગર્ભોને પ્રયત્નપૂર્વક ધારણ કરજે" એમ કહીને તે મહાતપસ્વીએ.
1.16.13
ते भार्ये वरसंतुष्टे कश्यपो वनमाविशत् ।
कालेन महता कद्रूरण्डानां दशतीर्दश ॥ १.१६.१३ ॥
વરથી સંતુષ્ટ થયેલી એ બંને પત્નીઓને છોડીને કશ્યપ વનમાં ગયા. ઘણા સમય પછી કદ્રુએ હજાર ઈંડાં આપ્યાં.
1.16.14
जनयामास विप्रेन्द्र द्वे चाण्डे विनता तदा ।
तयोरण्डानि निदधुः प्रहृष्टाः परिचारिकाः ॥ १.१६.१४ ॥
હે વિપ્રશ્રેષ્ઠ, ત્યારે વિનતાએ બે ઈંડાં આપ્યાં. પ્રસન્ન દાસીઓએ તે મૂક્યાં.
1.16.15
सोपस्वेदेषु भाण्डेषु पञ्चवर्षशतानि च ।
ततः पञ्चशते काले कद्रूपुत्रा विनिःसृताः ॥ १.१६.१५ ॥
ગરમ પાત્રોમાં પાંચસો વર્ષ રાખ્યાં. પછી પાંચસો વર્ષ વીત્યા પછી કદ્રુના પુત્રો બહાર નીકળ્યા.
1.16.16
अण्डाभ्यां विनतायास्तु मिथुनं न व्यदृश्यत ।
ततः पुत्रार्थिनी देवी व्रीडिता च तपस्विनी ॥ १.१६.१६ ॥
પરંતુ વિનતાનાં ઈંડાંમાંથી કોઈ જોડી દેખાઈ નહીં. ત્યારે પુત્રની ઇચ્છાવાળી, લજ્જિત, તપસ્વિની દેવી...
1.16.17
अण्डं बिभेद विनता तत्र पुत्रमपश्यत ।
पूर्वार्धकायसंपन्नमितरेणाप्रकाशता ॥ १.१६.१७ ॥
વિનતાએ ઈંડું ફોડ્યું; ત્યાં ઉપરના શરીરથી સંપૂર્ણ એક પુત્ર જોયો; બીજો ભાગ અધૂરો રહ્યો.
1.16.18
स पुत्रः क्रोधसंरब्धः शशापैनामिति श्रुतिः ।
योऽहमेवं कृतो मातस्त्वया लोभपरीतया ॥ १.१६.१८ ॥
તે પુત્ર ક્રોધથી ભરાઈને તેને શાપ આપ્યો એમ સંભળાય છે: 'માતા, લોભથી ઘેરાયેલી તેં મને આવો કર્યો.'
1.16.19
शरीरेणासमग्रेण तस्माद्दासी भविष्यसि ।
पञ्च वर्षशतान्यस्या यया विस्पर्धसे सह ॥ १.१६.१९ ॥
અપૂર્ણ શરીરે જેની સાથે તું સ્પર્ધા કરે છે તેની પાંચસો વર્ષ દાસી થઈશ.
1.16.20
एष च त्वां सुतो मातर्दासीत्वान्मोचयिष्यति ।
यद्येनमपि मातस्त्वं मामिवाण्डविभेदनात् ॥ १.१६.२० ॥
માતા, આ તારો પુત્ર તને દાસત્વમાંથી મુક્ત કરશે; ઈંડું ફૂટવાથી મારી જેમ તું એને પણ...
1.16.21
न करिष्यस्यनङ्गं वा व्यङ्गं वापि तपस्विनम् ।
प्रतिपालयितव्यस्ते जन्मकालोऽस्य धीरया ॥ १.१६.२१ ॥
તું એને અંગહીન કે વિકલાંગ નહીં કરે; ધીરજથી તારે એના જન્મકાળની રાહ જોવી જોઈએ.
1.16.22
विशिष्टं बलमीप्सन्त्या पञ्चवर्षशतात्परः ।
एवं शप्त्वा ततः पुत्रो विनतामन्तरिक्षगः ॥ १.१६.२२ ॥
વિશિષ્ટ બળની ઇચ્છા કરનારી તને પાંચસો વર્ષ પછી (મુક્તિ). એમ શાપ આપીને આકાશમાં વિહરતો તે પુત્ર વિનતાને...
1.16.23
अरुणोऽदृश्यत ब्रह्मन्प्रभातसमये तदा ।
उद्यन्नथ सहस्रांशुर्दृष्ट्वा तमरुणं प्रभुः ॥ १.१६.२३ ॥
હે બ્રાહ્મણ, ત્યારે પ્રભાતના સમયે અરુણ દેખાયો. પછી ઉગતા સહસ્રાંશુ પ્રભુએ તે અરુણને જોયો.
1.16.24
स्वतेजसा प्रज्वलन्तमात्मनः समतेजसम् ।
सारथ्ये कल्पयामास प्रीयमाणस्तमोनुदः ॥ १.१६.२४ ॥
પોતાના તેજથી પ્રજ્વલિત, પોતાના સમાન તેજવાળા તેને, પ્રસન્ન થયેલા તમોનુદે (સૂર્યે) સારથિ તરીકે નિયુક્ત કર્યો.
1.16.25
सोऽपि तं रथमारुह्य भानोरमिततेजसः ।
सर्वलोकप्रदीपस्य ह्यमरोऽप्यरुणोऽभवत् ॥ १.१६.२५ ॥
તેણે પણ તે રથ પર ચઢીને, અમિત તેજસ્વી, સર્વલોકના દીપ સમાન ભાનુનો સારથિ થયો; અમર હોવા છતાં તે અરુણ થયો.
1.16.26
गरुडोऽपि यथाकालं जज्ञे पन्नगभोजनः ।
स जातमात्रो विनतां परित्यज्य खमाविशत् ॥ १.१६.२६ ॥
ગરુડ પણ યથાકાળે જન્મ્યો; સર્પભક્ષક તે જન્મતાં જ વિનતાને છોડીને આકાશમાં પ્રવેશ્યો.
1.16.27
आदास्यन्नात्मनो भोज्यमन्नं विहितमस्य यत् ।
विधात्रा भृगुशार्दूल क्षुधितः पतगेश्वरः ॥ १.१६.२७ ॥
હે ભૃગુશાર્દૂલ! વિધાતાએ તેના માટે નિર્ધારિત કરેલું ભોજન પોતાના માટે લેવા ઉદ્યત થયેલો ભૂખ્યો પક્ષીરાજ…