ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 1.16
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.16.1
सौते त्वं कथयस्वेमां विस्तरेण कथां पुनः ।
आस्तीकस्य कवेःसाधोः शुश्रूषा परमा हिनः ॥ १.१६.१ ॥
ਹੇ ਸੌਤੀ, ਇਹ ਕਥਾ ਫਿਰ ਵਿਸਤਾਰ ਨਾਲ ਸੁਣਾਓ। ਕਵੀ ਅਤੇ ਸਾਧੂ ਆਸਤੀਕ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣਨੀ ਸਾਡੀ ਪਰਮ ਇੱਛਾ ਹੈ।
1.16.2
मधुरं कथ्यते सौम्य श्लक्ष्णाक्षरपदं त्वया ।
प्रीयामहे भृशं तात पितेवेदं प्रभाषसे ॥ १.१६.२ ॥
ਹੇ ਸੌਮਿਆ, ਤੂੰ ਮਿੱਠੇ ਅਤੇ ਕੋਮਲ ਅੱਖਰਾਂ ਤੇ ਪਦਾਂ ਨਾਲ ਬੋਲਦਾ ਹੈਂ। ਹੇ ਤਾਤ, ਪਿਤਾ ਵਾਂਗ ਤੂੰ ਬੋਲਦਾ ਹੈਂ; ਅਸੀਂ ਬਹੁਤ ਖ਼ੁਸ਼ ਹਾਂ।
1.16.3
अस्मच्छुश्रूषणे नित्यं पिता हि निरतस्तव ।
आचष्टैतद्यथाऽऽक्यानं पिता तेत्वं तथा वद ॥ १.१६.३ ॥
ਸਾਡੀ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਸਦਾ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਜਿਵੇਂ ਤੇਰੇ ਪਿਤਾ ਨੇ ਇਹ ਆਖਿਆਨ ਸੁਣਾਇਆ ਸੀ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਤੂੰ ਵੀ ਦੱਸ।
1.16.4
आयुष्मन्निदमाख्यानमास्तीकं कथयामि ते ।
यथाश्रुतं कथयतः सकाशाद्वै पितुर्मया ॥ १.१६.४ ॥
ਹੇ ਦੀਰਘਾਯੂ, ਆਸਤੀਕ ਦਾ ਇਹ ਆਖਿਆਨ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹਾਂ। ਜਿਵੇਂ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਪਿਤਾ ਤੋਂ ਸੁਣਿਆ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।
1.16.5
पुरा देवयुगे ब्रह्मन्प्रजापतिसुते शुभे ।
आस्तां भगिन्यौ रूपेण समुपेतेऽद्भुतेऽनघ ॥ १.१६.५ ॥
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਪਹਿਲਾਂ ਦੇਵਯੁਗ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਦੀਆਂ ਦੋ ਸ਼ੁਭ ਧੀਆਂ ਸਨ। ਉਹ ਦੋ ਭੈਣਾਂ ਸਨ, ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਦਭੁਤ ਅਤੇ ਨਿਰਮਲ।
1.16.6
ते भार्ये कश्यपस्यास्तां कद्रूश्च विनता च ह ।
प्रादात्ताभ्यां वरं प्रीतः प्रजापतिसमः पतिः ॥ १.१६.६ ॥
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਕਸ਼ਯਪ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਸਨ: ਕਦਰੂ ਅਤੇ ਵਿਨਤਾ। ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਵਰਗੇ ਪਤੀ ਨੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਵਰ ਦਿੱਤਾ।
1.16.7
कश्यपो धर्मपत्नीभ्यां मुदा परमया युतः ।
वरातिसर्गं श्रुत्वैवं कश्यपादुत्तमं च ते ॥ १.१६.७ ॥
ਕਸ਼ਯਪ ਆਪਣੀਆਂ ਦੋਹਾਂ ਧਰਮਪਤਨੀਆਂ ਨਾਲ ਪਰਮ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੀ। ਵਰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਕਸ਼ਯਪ ਤੋਂ ਉਸ ਉੱਤਮ ਵਰ ਨੂੰ ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।
1.16.8
हर्षादप्रतिमां प्रीतिं प्रापतुः स्म वरस्त्रियौ ।
वव्रे कद्रूः सुतान्नागान्सहस्रं तुल्यवर्चसः ॥ १.१६.८ ॥
ਵਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਇਸਤਰੀਆਂ ਨੇ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਅਨੁਪਮ ਪ੍ਰੀਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ। ਕਦ੍ਰੂ ਨੇ ਬਰਾਬਰ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਹਜ਼ਾਰ ਨਾਗ ਪੁੱਤਰ ਮੰਗੇ।
1.16.9
द्वौ पुत्रौ विनता वव्रे कद्रूपुत्राधिकौ बले ।
तेजसा वपुषा चैव विक्रमेणाधिकौ च तौ ॥ १.१६.९ ॥
ਵਿਨਤਾ ਨੇ ਕਦ੍ਰੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨਾਲੋਂ ਬਲ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਮੰਗੇ। ਉਹ ਤੇਜ, ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਪਰਾਕਰਮ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵੱਧ ਹੋਣ।
1.16.10
तस्यै भर्ता वरं प्रादादीदृसौ ते भविष्यतः ।
एवमस्त्विति तं चाह कश्यपं विनता तदा ॥ १.१६.१० ॥
ਉਸਦੇ ਪਤੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਵਰ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਅਜਿਹੇ ਹੀ ਪੁੱਤਰ ਹੋਣਗੇ। ਤਦ ਵਿਨਤਾ ਨੇ ਕਸ਼ਯਪ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਵੇ।"
1.16.11
यथावत्प्रार्थितं लब्ध्वा वरं तुष्टाभवत्तदा ।
कृतकृत्या तु विनता लब्ध्वा वीर्याधिकौ सुतौ ॥ १.१६.११ ॥
ਜਿਵੇਂ ਮੰਗਿਆ ਸੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਰ ਪਾ ਕੇ ਉਹ ਉਦੋਂ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਹੋਈ। ਵੀਰਜ ਵਿੱਚ ਵੱਧ ਦੋ ਪੁੱਤਰ ਪਾ ਕੇ ਵਿਨਤਾ ਕ੍ਰਿਤਕ੍ਰਿਤ ਹੋਈ।
1.16.12
कद्रूश्च लब्ध्वा पुत्राणां सहस्रं तुल्यवर्चसाम् ।
धार्यौ प्रयत्नतो गर्भावित्युक्त्वा स महातपाः ॥ १.१६.१२ ॥
ਕਦ੍ਰੂ ਨੇ ਵੀ ਬਰਾਬਰ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਹਜ਼ਾਰ ਪੁੱਤਰ ਪਾਏ। "ਇਨ੍ਹਾਂ ਗਰਭਾਂ ਨੂੰ ਯਤਨ ਨਾਲ ਧਾਰਨ ਕਰੀਂ" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਉਸ ਮਹਾਤਪਸਵੀ ਨੇ।
1.16.13
ते भार्ये वरसंतुष्टे कश्यपो वनमाविशत् ।
कालेन महता कद्रूरण्डानां दशतीर्दश ॥ १.१६.१३ ॥
ਵਰ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਪਤਨੀਆਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਕਸ਼ਯਪ ਵਨ ਵਿੱਚ ਚਲੇ ਗਏ। ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਕਦਰੂ ਨੇ ਹਜ਼ਾਰ ਅੰਡੇ ਦਿੱਤੇ।
1.16.14
जनयामास विप्रेन्द्र द्वे चाण्डे विनता तदा ।
तयोरण्डानि निदधुः प्रहृष्टाः परिचारिकाः ॥ १.१६.१४ ॥
ਹੇ ਵਿਪ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਵਿਨਤਾ ਨੇ ਦੋ ਅੰਡੇ ਦਿੱਤੇ। ਖੁਸ਼ ਹੋਈਆਂ ਸੇਵਿਕਾਵਾਂ ਨੇ ਉਹ ਰੱਖ ਦਿੱਤੇ।
1.16.15
सोपस्वेदेषु भाण्डेषु पञ्चवर्षशतानि च ।
ततः पञ्चशते काले कद्रूपुत्रा विनिःसृताः ॥ १.१६.१५ ॥
ਗਰਮ ਭਾਂਡਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਸੌ ਸਾਲ ਰੱਖੇ ਗਏ। ਫਿਰ ਪੰਜ ਸੌ ਸਾਲ ਬੀਤਣ ਤੇ ਕਦਰੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲੇ।
1.16.16
अण्डाभ्यां विनतायास्तु मिथुनं न व्यदृश्यत ।
ततः पुत्रार्थिनी देवी व्रीडिता च तपस्विनी ॥ १.१६.१६ ॥
ਪਰ ਵਿਨਤਾ ਦੇ ਅੰਡਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਜੋੜਾ ਨਾ ਦਿੱਸਿਆ। ਤਦ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ, ਸ਼ਰਮਿੰਦੀ, ਤਪਸਵੀ ਦੇਵੀ...
1.16.17
अण्डं बिभेद विनता तत्र पुत्रमपश्यत ।
पूर्वार्धकायसंपन्नमितरेणाप्रकाशता ॥ १.१६.१७ ॥
ਵਿਨਤਾ ਨੇ ਅੰਡਾ ਤੋੜਿਆ; ਉੱਥੇ ਉਪਰਲੇ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਪੂਰਾ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਵੇਖਿਆ; ਦੂਜਾ ਭਾਗ ਅਧੂਰਾ ਰਹਿ ਗਿਆ।
1.16.18
स पुत्रः क्रोधसंरब्धः शशापैनामिति श्रुतिः ।
योऽहमेवं कृतो मातस्त्वया लोभपरीतया ॥ १.१६.१८ ॥
ਉਸ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਭਰ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਸਰਾਪ ਦਿੱਤਾ, ਇਹ ਸੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹੈ: 'ਮਾਤਾ, ਲਾਲਚ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੀਤਾ।'
1.16.19
शरीरेणासमग्रेण तस्माद्दासी भविष्यसि ।
पञ्च वर्षशतान्यस्या यया विस्पर्धसे सह ॥ १.१६.१९ ॥
ਅਧੂਰੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਜਿਸ ਨਾਲ ਤੂੰ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਦੀ ਹੈਂ ਉਸਦੀ ਪੰਜ ਸੌ ਸਾਲ ਦਾਸੀ ਹੋਵੇਂਗੀ।
1.16.20
एष च त्वां सुतो मातर्दासीत्वान्मोचयिष्यति ।
यद्येनमपि मातस्त्वं मामिवाण्डविभेदनात् ॥ १.१६.२० ॥
ਮਾਤਾ, ਇਹ ਤੇਰਾ ਪੁੱਤਰ ਤੈਨੂੰ ਦਾਸੀਪਣ ਤੋਂ ਛੁਡਾਏਗਾ; ਅੰਡਾ ਫੁੱਟਣ ਨਾਲ ਮੇਰੇ ਵਾਂਗ ਜੇ ਤੂੰ ਇਸਨੂੰ ਵੀ...
1.16.21
न करिष्यस्यनङ्गं वा व्यङ्गं वापि तपस्विनम् ।
प्रतिपालयितव्यस्ते जन्मकालोऽस्य धीरया ॥ १.१६.२१ ॥
ਤੂੰ ਇਸਨੂੰ ਅੰਗਹੀਣ ਜਾਂ ਵਿਕਲਾਂਗ ਨਹੀਂ ਕਰੇਂਗੀ; ਧੀਰਜ ਨਾਲ ਤੈਨੂੰ ਇਸਦੇ ਜਨਮ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਉਡੀਕ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
1.16.22
विशिष्टं बलमीप्सन्त्या पञ्चवर्षशतात्परः ।
एवं शप्त्वा ततः पुत्रो विनतामन्तरिक्षगः ॥ १.१६.२२ ॥
ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਬਲ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਤੈਨੂੰ ਪੰਜ ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਬਾਅਦ (ਮੁਕਤੀ)। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਰਾਪ ਦੇ ਕੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਦਾ ਉਹ ਪੁੱਤਰ ਵਿਨਤਾ ਨੂੰ...
1.16.23
अरुणोऽदृश्यत ब्रह्मन्प्रभातसमये तदा ।
उद्यन्नथ सहस्रांशुर्दृष्ट्वा तमरुणं प्रभुः ॥ १.१६.२३ ॥
ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤਦ ਸਵੇਰ ਦੇ ਸਮੇਂ ਅਰੁਣ ਦਿੱਸਿਆ। ਫਿਰ ਉਦੈ ਹੁੰਦੇ ਸਹਸ੍ਰਾਂਸ਼ੂ ਪ੍ਰਭੂ ਨੇ ਉਸ ਅਰੁਣ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।
1.16.24
स्वतेजसा प्रज्वलन्तमात्मनः समतेजसम् ।
सारथ्ये कल्पयामास प्रीयमाणस्तमोनुदः ॥ १.१६.२४ ॥
ਆਪਣੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਚਮਕਦੇ, ਆਪਣੇ ਬਰਾਬਰ ਤੇਜ ਵਾਲੇ ਉਸਨੂੰ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਤਮੋਨੁਦ (ਸੂਰਜ) ਨੇ ਸਾਰਥੀ ਬਣਾਇਆ।
1.16.25
सोऽपि तं रथमारुह्य भानोरमिततेजसः ।
सर्वलोकप्रदीपस्य ह्यमरोऽप्यरुणोऽभवत् ॥ १.१६.२५ ॥
ਉਹ ਵੀ ਉਸ ਰਥ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ, ਅਮਿਤ ਤੇਜ ਵਾਲੇ, ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦੀਵੇ ਸੂਰਜ ਦਾ ਸਾਰਥੀ ਬਣਿਆ; ਅਮਰ ਹੁੰਦਿਆਂ ਵੀ ਉਹ ਅਰੁਣ ਬਣਿਆ।
1.16.26
गरुडोऽपि यथाकालं जज्ञे पन्नगभोजनः ।
स जातमात्रो विनतां परित्यज्य खमाविशत् ॥ १.१६.२६ ॥
ਗਰੁੜ ਵੀ ਯੋਗ ਸਮੇਂ ਤੇ ਜਨਮਿਆ; ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਉਹ ਜਨਮਦਿਆਂ ਹੀ ਵਿਨਤਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਜਾ ਵੜਿਆ।
1.16.27
आदास्यन्नात्मनो भोज्यमन्नं विहितमस्य यत् ।
विधात्रा भृगुशार्दूल क्षुधितः पतगेश्वरः ॥ १.१६.२७ ॥
ਹੇ ਭ੍ਰਿਗੂ ਸ਼ਾਰਦੂਲ! ਵਿਧਾਤੇ ਨੇ ਉਸ ਲਈ ਜੋ ਭੋਜਨ ਠਹਿਰਾਇਆ ਸੀ, ਉਸਨੂੰ ਆਪਣੇ ਲਈ ਲੈਣ ਨੂੰ ਤਿਆਰ ਹੋਇਆ ਭੁੱਖਾ ਪੰਛੀਆਂ ਦਾ ਰਾਜਾ…