マハーバーラタ · 章 1.162
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.162.1
अथ रात्र्यां व्यतीतायामशेषो नागरो जनः ।
तत्राजगाम त्वरितो दिदृक्षुः पाण्डुनन्दनान् ॥ १.१६२.१ ॥
夜が明けると、町中の人々が急いでそこへ集まった。パーンドゥの息子たちに会いたいと願って。
1.162.2
निर्वापयन्तो ज्वलनं ते जना ददृशुस्ततः ।
जातुषं तद्गृहं दग्धममात्यं च पुरोचनम् ॥ १.१६२.२ ॥
火を消していた人々は、そこで漆の館が焼け、大臣プローチャナも焼けているのを見た。
1.162.3
नूनं दुर्योधनेनेदं विहितं पापकर्मणा ।
पाण्डवानां विनाशायेत्येवं ते चुक्रुशुर्जनाः ॥ १.१६२.३ ॥
「これは確かに悪行者ドゥルヨーダナがパーンダヴァたちを滅ぼすために仕組んだことだ」と、人々はこのように嘆いた。
1.162.4
विदिते धृतराष्ट्रस्य धार्तराष्ट्रो न संशयः ।
दग्धवान्पाण्डुदायादान्न ह्येतत्प्रतिषिद्धवान् ॥ १.१६२.४ ॥
疑いなく、ドリタラーシュトラの知るところで、ドリタラーシュトラの息子はパーンドゥの相続者たちを焼いた。彼はそれを禁じもしなかった。
1.162.5
नूनं शान्तनवोऽपीह न धर्मनुवर्तते ।
द्रोणश्च विदुरश्चैव कृपश्चान्ये च कौरवाः ॥ १.१६२.५ ॥
確かにここでは、シャンタヌの子(ビーシュマ)でさえダルマに従っていない。ドローナ、ヴィドゥラ、クリパ、そして他のクル族の者たちも同様である。
1.162.6
नावेक्षन्ते ह तं धर्मं धर्मात्मानोऽप्यहो विधेः ।
श्रुतवन्तोऽपि विद्वांसो धनवद्वशगा अहो ॥ १.१६२.६ ॥
ああ、運命によって、正義の心を持つ者さえそのダルマに目を向けない。ああ、学識ある賢者さえ富に支配されてしまった。
1.162.7
साधूननाथान्धर्मिष्ठात्सत्यव्रतपरायणान् ।
नावेक्षन्ते महान्तोऽपि दैवं तेषां परायणम् ॥ १.१६२.७ ॥
善良で庇護者なく、法に篤く、真実の誓いに専心する人々を、偉大な人々さえも顧みない。彼らの拠り所は運命である。
1.162.8
ते वयं धृतराष्ट्राय प्रेषयामो दुरात्मने ।
संवृत्तस्ते परः कामः पाण्डवान्दग्धवानसि ॥ १.१६२.८ ॥
あの邪悪な心のドゥリタラーシュトラへ、我々はこの言葉を送る。お前の最高の望みは成就した。お前はパーンダヴァたちを焼き殺したのだ。
1.162.9
ततो व्यपोहमानास्ते पाण्डवार्थे हुताशनम् ।
निषादीं ददृशुर्दग्धां पञ्चपुत्रामनागसम् ॥ १.१६२.९ ॥
それから彼らは、パーンダヴァたちのために放たれた火を払いのけ、五人の息子と共に焼け死んだ罪なきニシャーダの女を見た。
1.162.10
इतः पश्यत कुन्तीयं दग्धा शेते तपस्विनी ।
पुत्रैः सहैव वार्ष्णेयी हन्तेत्याहुः स्म नागराः ॥ १.१६२.१० ॥
「ここを見よ！クンティーが焼かれて横たわっている。ヴリシュニ族のこの苦行の女は、息子たちと共に横たわっている。ああ！」と市民たちは言った。
1.162.11
खनकेन तु तेनैव वेश्म शोधयता बिलम् ।
पांसुभिः पिहितं तच्च पुरुषैस्तैर्न लक्षितम् ॥ १.१६२.११ ॥
家を片付けていたその掘り手が、まさに地下道を掘ったのだった。それは塵に覆われており、あの人々は気づかなかった。
1.162.12
ततस्ते प्रेषयामासुर्धृतराष्ट्राय नागराः ।
पाण्डवानग्निना दग्धानमात्यं च पुरोचनम् ॥ १.१६२.१२ ॥
そこで市民たちはドゥリタラーシュトラに知らせを送った。「パーンダヴァたちは火に焼かれた。大臣プローチャナも同様に。」
1.162.13
श्रुत्वा तु धृतराष्ट्रस्तद्राजा सुमहदप्रियम् ।
विनाशं पाण्डुपुत्राणां विललाप सुदुःखितः ॥ १.१६२.१३ ॥
パーンドゥの息子たちの滅亡というこの極めて不快な知らせを聞いて、王ドリタラーシュトラは深く悲しみ嘆いた。
1.162.14
अन्तर्हृष्टमनाश्चासौ बहिर्दुःखसमन्वितः ।
अन्तःशीतो बहिश्चोष्णो ग्रीष्मेऽगाधह्वदोयथा ॥ १.१६२.१४ ॥
内心では喜びながら、外面は深い悲しみに満ちていた。夏の深い池が内は冷たく外は熱いように。
1.162.15
अद्य पाण्डुर्मृतो राजा मम भ्राता महायशाः ।
तेषु वीरेषु दग्धेषु मात्रा सह विशेषतः ॥ १.१६२.१५ ॥
今日、私の兄であり大いなる名声を持つ王パーンドゥは死に、あの英雄たちも、とりわけ母とともに焼かれてしまった。
1.162.16
गच्छन्तु पुरुषाः शीघ्रं नगरं वारणावतम् ।
सत्कारयन्तु तान्वीरान्कुन्तीं राजसुतां च ताम् ॥ १.१६२.१६ ॥
人々は速やかにヴァーラナーヴァタの町へ行き、あの英雄たちと王の娘クンティーを敬うがよい。
1.162.17
ये च तत्र मृतास्तेषां सुहृदः सन्ति तानपि ।
कारयन्तु च कुल्यानि शुभ्राणि च बृहन्ति च ॥ १.१६२.१७ ॥
そこで死んだ者たちの友人も呼び寄せ、家系のための清らかで盛大な儀礼を行わせよ。
1.162.18
मम दग्धा महात्मानः कुलवंशविवर्धनाः ॥ १.१६२.१८ ॥
家系を栄えさせた私の高貴な息子たちが焼かれてしまった。
1.162.19
एवं गते मया शक्यं यद्यत्कारयितुं हितम् ।
पाण्डवानां च कुन्त्याश्च तत्सर्वं क्रियतां धनैः ॥ १.१६२.१९ ॥
このようになった以上、パーンダヴァとクンティーのために私にできることは、すべて富をもって行わせよう。
1.162.20
समेताश्च ततः सर्वे भीष्मेण सह कौरवाः ।
धृतराष्ट्रः सपुत्रश्च गङ्गामभिमुखा ययुः ॥ १.१६२.२० ॥
その後、ビーシュマとともにカウラヴァたちはみな集まり、息子たちを連れたドリタラーシュトラはガンガーの方へ向かった。
1.162.21
एकवस्त्रा निरानन्दा निराभरणवेष्टनः ।
उदकं कर्तुकामा वै पाण्डवानां महात्मनाम् ॥ १.१६२.२१ ॥
一枚の衣をまとい、喜びもなく、装飾も頭布もなく、偉大な心のパーンダヴァたちのために水の供養を行おうと欲して。
1.162.22
एवं गत्वा ततश्चक्रे ज्ञातिभिः परिवारितः ।
उदकं पाण्डुपुत्राणां धृतराष्ट्रोऽम्बिकासुतः ॥ १.१६२.२२ ॥
このように赴き、親族に囲まれたアンビカーの子ドリタラーシュトラは、パーンドゥの子らのために水の供養を行った。
1.162.23
रुरुदुः सहिताः सर्वे भृशं शोकपरायणाः ।
हा युधिष्ठिर कौरव्य हा भीम इति चापरे ॥ १.१६२.२३ ॥
悲しみに沈んだ人々は皆いっしょに激しく泣いた。ほかの者は「ああ、ユディシュティラ！クル族の子孫よ！ああ、ビーマ！」と叫んだ。
1.162.24
हा फल्गुनेति चाप्यन्ये हा यमाविति चापरे ।
कुन्तीमार्ताश्च शोचन्त उदकं चक्रिरे जनाः ॥ १.१६२.२४ ॥
「ああ、パールグナ（アルジュナ）！」と泣く者もあり、「ああ、双子よ！」と叫ぶ者もあった。クンティーの悲しみに苦しむ人々は嘆きつつ水の供養を行った。
1.162.25
अन्ये पौरजनाश्चैवमन्वशोचन्त पाण्डवान् ।
विदुरस्त्वल्पशश्चक्रे शोकं वेद परं हि सः ॥ १.१६२.२५ ॥
他の市民たちも同じくパーンドゥの子らを嘆いたが、ヴィドゥラは少しだけ嘆いた。彼は至高の真理を知っていたからである。
1.162.26
विदुरो धृतराष्ट्रस्य जानन्सर्वं मनोगतम् ।
तेनायं विधिना सृष्टः कुटिलः कपटाशयः ॥ १.१६२.२६ ॥
ヴィドゥラはドリタラーシュトラの心中の全てを知っていた。その運命によって、この男は曲がった、欺瞞の心を持つ者として造られたのだ。
1.162.27
इत्येवं चिन्तयन्राजन्विदुरो विदुषां वरः ।
लोकानां दर्शयन्दुःखं दुःखितैः सह बान्धवैः ॥ १.१६२.२७ ॥
王よ、このように思い巡らしながら、賢者の中で最も優れたヴィドゥラは、悲しむ親族とともに人々に自らの悲しみを示していた。
1.162.28
मनसाऽचिन्तयत्पार्थान्कियद्दूरं गता इति ।
सहिताः पाण्डवाः पुत्रा इति चिन्तापरोऽभवत् ॥ १.१६२.२८ ॥
彼は心の中で思った。「プリター（クンティー）の子らはどこまで行ったのか。パーンドゥの子らは共にいる。」こうして彼は憂いに沈んだ。
1.162.29
ततः प्रव्यथितो भीष्मः पाण्डुराजसुतान्मृतान् ।
सह मात्रेति तच्छ्रुत्वा विललाप रुरोद च ॥ १.१६२.२९ ॥
そこでビーシュマは深く悲しみ、パーンドゥ王の子らが母とともに死んだと聞いて、嘆き悲しみ泣いた。
1.162.30
हा युधिष्ठिर हा भीम हा धनञ्जय हा यमौ ।
हा पृथे सह पुत्रैस्त्वमेकरात्रेण स्वर्गता ॥ १.१६२.३० ॥
ああ、ユディシュティラよ！ああ、ビーマよ！ああ、ダナンジャヤよ！ああ、双子よ！ああ、プリター！あなたは息子たちとともに、たった一夜で天に去ってしまった！
1.162.31
मात्रा सह कुमारास्ते सर्वे तत्रैव संस्थिताः ।
न हि तौ नोत्सहेयातां भीमसेनधनञ्जयौ ॥ १.१६२.३१ ॥
母とともに、あなたの息子たちは皆そこに横たわっている。ビーマセーナとダナンジャヤは、きっとこれに耐えられなかっただろう。
1.162.32
तरसा वेगितात्मानौ निर्भेत्तुमपि मन्दरम् ।
परासुत्वं न पश्यामि पृथायाः सह पाण्डवैः ॥ १.१६२.३२ ॥
速い心を持つあの二人は、マンダラ山さえも裂くことができた。プリターと pāṇḍava たちが共に死んだとは私には思えない。
1.162.33
सर्वथा विकृतं तत्तु यदि ते निधनं गताः ।
धर्मराजः स निर्दिष्टो ननु विप्रैर्युधिष्ठिरः ॥ १.१६२.३३ ॥
もし彼らが本当に死を迎えたのなら、それはまったく道理に反する。法王ユディシュティラは、バラモンたちによって定められたのだから。
1.162.34
पृथिव्यां च रथिश्रेष्ठो भविता स धनञ्जयः ।
सत्यव्रतो धर्मदत्तः सत्यवाक्छुभलक्षणः ॥ १.१६२.३४ ॥
この大地でそのダナンジャヤは戦車の戦士の中で最も優れた者となるだろう。真の誓いを守り、法に授けられ、言葉に偽りなく、吉祥の相を備えた者として。
1.162.35
कथं कालवशं प्राप्तः पाण्डवेयो युधिष्ठिरः ।
आत्मानमुपमां कृत्वा परेषां वर्तते तु यः ॥ १.१६२.३५ ॥
他者を自分と同じように扱うパーンドゥの子ユディシュティラが、どうして時の支配下に落ちたのか。
1.162.36
मात्रा सहैव कौरव्यः कथं कालवशं गतः ।
पालितः सुचिरं कालं फलकाले यथा द्रुमः ॥ १.१६२.३६ ॥
母とともにクル族の子はどうして時の支配下に落ちたのか。長く育てられた木が実る時に倒れるように。
1.162.37
भग्नः स्याद्वायुवेगेन तथा राजा युधिष्ठिरः ।
यौवराज्येऽभिषिक्तेन पितुर्येनाहृतं यशः ॥ १.१६२.३७ ॥
風の勢いで折れる木のように、王ユディシュティラもまた打ち砕かれたことであろう。太子に灌頂され、父の名誉をもたらした人であるのに。
1.162.38
आत्मनश्च पितुश्चैव सत्यधर्मप्रवृत्तिभिः ।
यच्च सा वनवासेन तन्माता दुःखभागिनी ॥ १.१६२.३८ ॥
自らと父の真実と法への実践により、また森での流浪により、その母は苦しみを分かつ者となった。
1.162.39
कालेन सह संमग्नो धिक्कृतान्तमनर्थकम् ।
यच्च सा वनवासेन तन्माता दुःखभागिनी ॥ १.१६२.३९ ॥
時とともに沈んだ者よ。無益なる死よ、呪われよ！森での流浪により、その母は苦しみを分かつ者となった。
1.162.40
पुत्रगृध्नुतया कुन्ती न भर्तारं मृतात्वनु ।
अल्पकालं कुले जाता भर्तुः प्रीतिमवाप या ॥ १.१६२.४० ॥
息子を求めるため、クンティは亡き夫の後を追わなかった。家系に短期間生まれながら、夫の愛を得た人である。
1.162.41
दग्धाऽद्य सह पुत्रैः सा असंपूर्णमनोरा ।
मृतो भीम इति श्रुत्वा मनो न श्रद्दधाति मे ॥ १.१६२.४१ ॥
今日、その女性は息子たちとともに焼かれたのであろう、望みを果たせずに。ビーマが死んだと聞いても、私の心は信じられない。
1.162.42
एतच्च चिन्तयानस्य व्यथितं बहुधा मनः ।
अवधूय च मे देहं हृदयेन विदीर्यते ॥ १.१६२.४२ ॥
このことを思うと、私の心は様々に乱れる。身は震え、心は引き裂かれる。
1.162.43
पीनस्कन्धश्चारुबाहुर्मेरुकूटसमो युवा ।
मृतो भीम इति श्रुत्वा मनो न श्रद्दधाति मे ॥ १.१६२.४३ ॥
広い肩と美しい腕を持ち、メール山の頂のような若者ビーマは死んだ――と聞いても、私の心はそれを信じない。
1.162.44
अतित्यागी च योधी च क्षिप्रहस्तो दृढायुधः ।
प्रपत्तिमाँल्लब्धलक्षो रथयानविशारदः ॥ १.१६२.४४ ॥
極めて気前がよく戦士であり、手が素早く、武器を堅く握り、決意固く、的を外さず、戦車の御術に長けている。
1.162.45
दूरपाती त्वसंभ्रान्तो महावीर्यो महास्त्रवान् ।
अदीनात्मा नरश्रेष्ठः श्रेष्ठः सर्वधनुष्मताम् ॥ १.१६२.४५ ॥
遠くまで矢を放ち動じず、大いなる勇力と大いなる武器を備え、心は怯まず、人の中の最上、すべての弓取りの中の第一である。
1.162.46
येन प्राच्याश्च सौवीरा दाक्षिणात्याश्च निर्जिताः ।
ख्यापितं येन शूरेण त्रिषु लोकेषु पौरुषम् ॥ १.१६२.४६ ॥
彼によって東方の民と蘇毘羅人と南方の民が征服され、その英雄によって三界に男らしい武勇の名が知られた。
1.162.47
यस्मिञ्जाते विशोकाऽभूत्कुन्ती पाण्डुश्च वीर्यवान् ।
पुरन्दरसमो जिष्णुः कथं कालवशं गतः ॥ १.१६२.४७ ॥
その誕生によってクンティと威力ある パーンドゥが憂いを離れた、インドラに等しい勝利者ジシュヌは、どうして時の支配に落ちたのか。
1.162.48
कथं तावृषभष्कन्धौ सिंहविक्रान्तगामिनौ ।
मर्त्यधर्ममनुप्राप्तौ यमावरिनिवर्हणौ ॥ १.१६२.४८ ॥
牡牛の肩と獅子の歩みを持ち、敵を滅ぼす双子の兄弟は、どうして人間の定め（死）に至ったのか。
1.162.49
वत्सा गताः क्व मां वृद्धं विहाय भृशमातुरम् ।
हा स्नुषे मम वार्ष्णेयि निधाय हृदि मे शुचम् ॥ १.१६२.४९ ॥
息子たちよ、非常に苦しむ老いた私を捨てて、どこへ行ったのか。ああ嫁よ、ヴァールシュネーイーよ、私の心に悲しみを残して。
1.162.50
वारणावतयात्रायां के स्युर्वै शकुनाः पथि ।
एवमल्पायुषो लोके भविष्यन्ति पृथासुताः ॥ १.१६२.५० ॥
ヴァーラナーヴァタへの旅で、道にはどんな前兆があったのか。このように、プリターの息子たちは世で短命となるのか。
1.162.51
संशप्ता इति कैर्यूयं वत्सान्दर्शय मे पृथे ।
ममैव नाथा मन्नाथा मम नेत्राणि पाण्डवाः ॥ १.१६२.५१ ॥
「誰に呪われたのか？」ああプリターよ、私の息子たちを見せておくれ！私の守護者、私を守護者とする者たち、私の眼、パーンダヴァたちよ！
1.162.52
हा पाण्डवा मे हे वत्सा हा सिंहशिशवो मम ।
मातङ्गा हा ममोत्तुङ्गा हा ममानन्दवर्धनाः ॥ १.१६२.५२ ॥
ああ、パーンダヴァたちよ、我が息子たちよ！ああ、我が獅子の子たちよ！ああ、我が象たちよ！ああ、我が気高き者たちよ！ああ、我が喜びを増す者たちよ！
1.162.53
मम हीनस्य युष्माभिः सर्वलोकास्तमोवृताः ।
कदा द्रष्टाऽस्मि कौन्तेयांस्तरुणादित्यवर्चसः ॥ १.१६२.५३ ॥
あなたたちを失った私にとって、すべての世界は闇に覆われている。昇る太陽のように輝くクンティーの息子たちを、いつ私は見るのだろうか。
1.162.54
अदृष्ट्वा वो महाबाहून्पुत्रवन्मम नन्दनाः ।
क्व गतिर्मे क्व गच्छामि कुतो द्रक्ष्यामि मे शिशून् ॥ १.१६२.५४ ॥
あなたたち大腕の者を見ずに、息子のような我が喜びよ、私の拠り所はどこにあるのか。どこへ行けばよいのか。どこから我が子らを見られようか。
1.162.55
हा युधिष्ठिर हा भीम हा हा फल्गुन हा यमौ ।
मा गच्छत निवर्तध्वं मयि कोपं विमुञ्चत ॥ १.१६२.५५ ॥
ああ、ユディシュティラよ！ああ、ビーマよ！ああ、ああ、パルグナよ！ああ、双子よ！行くな、戻ってこい、私への怒りを捨てよ。
1.162.56
श्रुत्वा तत्क्रन्दितं तस्य तिलोदं च प्रसिञ्चतः ।
देशं कालं समाज्ञाय विदुरः प्रत्यभाषत ॥ १.१६२.५६ ॥
彼の嘆きを聞き、胡麻を混ぜた水を注ぐのを見て、場所と時をよく悟り、ヴィドゥラは答えた。
1.162.57
मा शोचीस्त्वं नरव्याघ्र जहि शोकं महाधृते ।
न तेषां विद्यते मृत्युः प्राप्तकालं कृतं मया ॥ १.१६२.५७ ॥
人中の虎よ、嘆くな。大いに堅固な者よ、悲しみを捨てよ。彼らに死はない。定められた時に、私がそれを成し遂げたのだ。
1.162.58
एतच्च तेभ्य उदकं विप्रसिञ्च न भारत ।
क्षत्तेदमब्रवीद्भीष्मं कौरवाणामशृण्वताम् ॥ १.१६२.५८ ॥
バーラタよ、彼らのためにこの水を注いではならない。カウラヴァたちが聞いている中で、ヴィドゥラはビーシュマにこう言った。
1.162.59
क्षत्तारमुपसंगम्य बाष्पोत्पीडकलस्वरः ।
मन्दंमन्दमुवाचेदं विदुरं संगमे नृप ॥ १.१६२.५९ ॥
王よ、涙で声を詰まらせながら、彼はゆっくりとヴィドゥラに近づき、集いの場でヴィドゥラにこう言った。
1.162.60
कथं ते तात जीवन्ति पाण्डोः पुत्रा महाबलाः ।
कथमस्मत्कृते पक्षः पाण्डोर्न हि निपातितः ॥ १.१६२.६० ॥
親愛なる者よ、パーンドゥの強大な息子たちはどうして生きているのか。我々のために、パーンドゥの側はなぜ打ち倒されなかったのか。
1.162.61
कथं मत्प्रमुखाः सर्वे प्रमुक्ता महतो भयात् ।
जननी गरुडेनेव कुरवस्ते समुद्धृताः ॥ १.१६२.६१ ॥
私を先頭とする全てのクル族は、あの大いなる危難からどうして解放されたのか。ガルダが母を救い上げたように、あなた方は救い出されたのだ。
1.162.62
एवमुक्तस्तु कौरव्य कौरवाणामशृण्वताम् ।
आचचक्षे स धर्मात्मा भीष्मायाद्भुतकर्मणे ॥ १.१६२.६२ ॥
このように問われ、クルの末裔よ、カウラヴァたちが聞く中で、あの法の心を持つ者は、不思議な行いをするビーシュマに語った。
1.162.63
धृतराष्ट्रस्य शकुने राज्ञो दुर्योधनस्य च ।
विनाशे पाण्डुपुत्राणां कृतो मतिविनिश्चयः ॥ १.१६२.६३ ॥
パーンドゥの息子たちの滅亡について、ドリタラーシュトラと王ドゥルヨーダナは固い決意を定めていた。
1.162.64
तत्राहमपि च ज्ञात्वा तस्य पापस्य निश्चयम् ।
तं जिघांसुरहं चापि तेषामनुमते स्थितः ॥ १.१६२.६४ ॥
そこでも私は、あの悪人の固い意志を知りながら、彼を殺したいと思いつつも、彼らの同意のもとに留まった。
1.162.65
ततो जतुगृहं गत्वा दहनेऽस्मिन्नियोजिते ।
पृथायाश्च सपुत्राया धार्तराष्ट्रस्य शासनात् ॥ १.१६२.६५ ॥
それから漆の館に行き、この火が放たれたとき、ドリタラーシュトラの息子の命により、プリター母子に対して。
1.162.66
ततः खनकमाहूय सुरङ्गं वै बिलं तदा ।
सुगूढं कारयित्वा ते कुन्त्या पाण्डुसुतास्तदा ॥ १.१६२.६६ ॥
それから掘り手を呼び、極めて秘密の地下道を掘らせ、パーンドゥの息子たちはクンティーとともにそこから脱出した。
1.162.67
निष्क्रामिता मया पूर्वं मा स्म शोके मनः कृथाः ।
ततस्तु नावमारोप्य सहपुत्रां पृथामहम् ॥ १.१६२.६७ ॥
私は以前に彼らを送り出した。悲しみに心を向けてはならない。それから、息子たちとともにプリター（クンティー）を舟に乗せ、私自身が彼らを連れ去ったのだ。
1.162.68
दत्त्वाऽभयं सपुत्रायै कुन्त्यै गृहमदाहयम् ।
तस्मात्ते मा स्म भूद्दुःखं मुक्ताः पापात्तु पाण्डवाः ॥ १.१६२.६८ ॥
息子たちを連れたクンティーに安全を約束したうえで、私は家を焼かせた。だから、あなたに悲しみがあってはならない。パーンドゥの子らはその悪から解放されたのだ。
1.162.69
निर्गताः पाण्डवा राजन्मात्रा सह परन्तपाः ।
अग्निहादान्महाघोरान्मया तस्मादुपायतः ॥ १.१६२.६९ ॥
王よ、敵を焼く者であるパーンドゥの子らは、母とともに、私の工夫によってあの恐ろしい火災から脱出したのです。
1.162.70
मा स्म शोकमिमं कार्षीर्जीवन्त्येव च पाण्डवाः ।
प्रच्छन्ना विचिरिष्यन्ति यावत्कालस्य पर्ययः ॥ १.१६२.७० ॥
この悲しみを抱いてはならない。パーンドゥの子らは実に生きている。時の巡りが尽きるまで、身を隠して彷徨うだろう。
1.162.71
तस्मिन्युधिष्ठिरं काले द्रक्ष्यन्ति भुवि मानवाः ।
विमलं कृष्णपक्षान्ते जगच्चन्द्रमिवोदितम् ॥ १.१६२.७१ ॥
その時、地上の人々はユディシュティラを見るだろう。暗い半月の終わりに昇る清らかな月のように。
1.162.72
न तस्य नाशं पश्यामि यस्य भ्राता धनञ्जयः ।
भीमसेनश्च दुर्धर्षौ माद्रीपुत्रौ च तौ यमौ ॥ १.१६२.७२ ॥
兄が財の征服者ダナンジャヤであり、難攻不落のビーマセーナと、マードリーのあの双子の息子たちがいる者に、私は滅びを見ない。
1.162.73
ततः संहृष्टसर्वाङ्गो भीष्मो विदुरमब्रवीत् ।
दिष्ट्यादिष्ट्येति संहृष्टः पूजयानो महामतिम् ॥ १.१६२.७३ ॥
そこで全身に喜びが満ちたビーシュマは、ヴィドゥラに言った。「幸いだ、幸いだ！」と、喜びながら大智の人を讃えて。
1.162.74
युक्तं चैवानुरूपं च कृतं तात शुभं त्वया ।
वयं विमोक्षिता दुःखात्पाण्डुपक्षो न नाशितः ॥ १.१६२.७४ ॥
「愛しい者よ、お前のしたことは適切で、ふさわしく、吉祥だ。我々は苦しみから解放され、パーンドゥの側は滅ぼされなかった。」
1.162.75
एवमुक्त्वा विवेशाथ पुरं जनशताकुलम् ।
कुरुभिः सहितो राजन्नागरैश्च पितामहः ॥ १.१६२.७५ ॥
こう言って、王よ、祖父ビーシュマは、クル族と市民たちを伴い、数百の人々で溢れたその都市に入った。
1.162.76
अथाम्बिकेयः सामात्यः सकर्णः सहसौबलः ।
सात्मजः पार्थनाशस्य स्मरंस्तथ्यं जर्ष च ॥ १.१६२.७६ ॥
そこでアンビカーの息子は大臣たち、カルナ、スバラの子シャクニ、そして自分の息子と共に、パールタ（プリター）の子らの破滅の真実を思い出して喜んだ。
1.162.77
भीष्मश्च राजन्दुर्धर्षो विदुरश्च महामतिः ।
जहृषाते स्मरन्तौ तौ जातुषाग्नेर्विमोचनम् ॥ १.१६२.७७ ॥
王よ、不敗のビーシュマと大智のヴィドゥラの二人は、蝋の館の火から救われたことを思い出して喜んだ。
1.162.78
सत्यशीलगुणाचारै रागैर्जानपदोद्भवैः ।
द्रोणादयश्च धर्मैस्तु तेषां तान्मोचितान्विदुः ॥ १.१६२.७८ ॥
真実の人格、徳、振る舞い、地方の民の愛情、そしてドローナらの法によって、彼らは（パーンダヴァたちが）解放されたことを知った。
1.162.79
शौर्यलावण्यमाहात्म्यै रूपैः प्राणबलैरपि ।
स्वस्थान्पार्थानमन्यन्त पौरजानपदास्तथा ॥ १.१६२.७९ ॥
勇気、優雅さ、威厳、容姿、そして生命力のゆえに、都市と地方の民もプリター の息子たちを無事だと見なした。
1.162.80
अन्ये जनाः प्राकृताश्च स्त्रियश्च बहुलास्तदा ।
शङ्कमाना वदन्ति स्म दग्धा जीवन्ति वा न वा ॥ १.१६२.८० ॥
そのとき、ほかの庶民や多くの女性たちは疑いながら言った。「彼らは焼かれたのか、それとも生きているのか、いないのか。」