ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 1.162
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.162.1
अथ रात्र्यां व्यतीतायामशेषो नागरो जनः ।
तत्राजगाम त्वरितो दिदृक्षुः पाण्डुनन्दनान् ॥ १.१६२.१ ॥
ଏବେ ରାତି ବିତିଗଲା ପରେ, ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି ନଗରର ସମସ୍ତ ଲୋକ ଶୀଘ୍ର ସେଠାକୁ ଆସିଲେ।
1.162.2
निर्वापयन्तो ज्वलनं ते जना ददृशुस्ततः ।
जातुषं तद्गृहं दग्धममात्यं च पुरोचनम् ॥ १.१६२.२ ॥
ଅଗ୍ନି ନିଭାଉଥିବା ସେହି ଲୋକମାନେ ତା'ପରେ ଜତୁଗୃହ ଜଳିଯାଇଥିବା ଏବଂ ମନ୍ତ୍ରୀ ପୁରୋଚନ ମଧ୍ୟ ଜଳିଯାଇଥିବା ଦେଖିଲେ।
1.162.3
नूनं दुर्योधनेनेदं विहितं पापकर्मणा ।
पाण्डवानां विनाशायेत्येवं ते चुक्रुशुर्जनाः ॥ १.१६२.३ ॥
'ଏହା ନିଶ୍ଚୟ ପାପକର୍ମା ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ବିନାଶ ପାଇଁ କରିଛି' ଏହିପରି ସେହି ଲୋକମାନେ ବିଳାପ କଲେ।
1.162.4
विदिते धृतराष्ट्रस्य धार्तराष्ट्रो न संशयः ।
दग्धवान्पाण्डुदायादान्न ह्येतत्प्रतिषिद्धवान् ॥ १.१६२.४ ॥
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ଜ୍ଞାତସାରରେ ହିଁ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ର ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀମାନଙ୍କୁ ଦଗ୍ଧ କରିଛି, ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ; ସେ ଏହା ନିବାରଣ ମଧ୍ୟ କରିନଥିଲା।
1.162.5
नूनं शान्तनवोऽपीह न धर्मनुवर्तते ।
द्रोणश्च विदुरश्चैव कृपश्चान्ये च कौरवाः ॥ १.१६२.५ ॥
ନିଶ୍ଚୟ ଏଠାରେ ଶାନ୍ତନୁର ପୁତ୍ର (ଭୀଷ୍ମ) ମଧ୍ୟ ଧର୍ମ ଅନୁସରଣ କରୁନାହାନ୍ତି; ଏବଂ ଦ୍ରୋଣ, ବିଦୁର, କୃପ ଓ ଅନ୍ୟ କୌରବମାନେ ମଧ୍ୟ (ଧର୍ମ ଅନୁସରଣ କରୁନାହାନ୍ତି)।
1.162.6
नावेक्षन्ते ह तं धर्मं धर्मात्मानोऽप्यहो विधेः ।
श्रुतवन्तोऽपि विद्वांसो धनवद्वशगा अहो ॥ १.१६२.६ ॥
ଆହା, ବିଧିର କାରଣରୁ ଧର୍ମାତ୍ମାମାନେ ମଧ୍ୟ ସେହି ଧର୍ମକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରୁନାହାନ୍ତି; ଆହା, ଶାସ୍ତ୍ରଜ୍ଞ ପଣ୍ଡିତମାନେ ମଧ୍ୟ ଧନ ବଶରେ ପଡ଼ିଛନ୍ତି।
1.162.7
साधूननाथान्धर्मिष्ठात्सत्यव्रतपरायणान् ।
नावेक्षन्ते महान्तोऽपि दैवं तेषां परायणम् ॥ १.१६२.७ ॥
ସାଧୁ, ଅନାଥ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ସତ୍ୟବ୍ରତପରାୟଣ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ମହାନ୍ ଲୋକେ ମଧ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରନ୍ତି ନାହିଁ; ସେମାନଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ ଦୈବ ହିଁ।
1.162.8
ते वयं धृतराष्ट्राय प्रेषयामो दुरात्मने ।
संवृत्तस्ते परः कामः पाण्डवान्दग्धवानसि ॥ १.१६२.८ ॥
ସେଇ ଦୁରାତ୍ମା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କୁ ଆମେ ଏହି ବାର୍ତ୍ତା ପଠାଉଛୁ: ତୁମର ପରମ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେଲା; ତୁମେ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କୁ ଦଗ୍ଧ କରିଛ।
1.162.9
ततो व्यपोहमानास्ते पाण्डवार्थे हुताशनम् ।
निषादीं ददृशुर्दग्धां पञ्चपुत्रामनागसम् ॥ १.१६२.९ ॥
ତା'ପରେ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ପାଇଁ (ଲାଗିଥିବା) ସେ ଅଗ୍ନି ହଟାଉ ହଟାଉ ସେମାନେ ପାଞ୍ଚ ପୁତ୍ର ସହିତ ଦଗ୍ଧ ନିର୍ଦୋଷ ନିଷାଦୀକୁ ଦେଖିଲେ।
1.162.10
इतः पश्यत कुन्तीयं दग्धा शेते तपस्विनी ।
पुत्रैः सहैव वार्ष्णेयी हन्तेत्याहुः स्म नागराः ॥ १.१६२.१० ॥
"ଏଠାକୁ ଦେଖ! ଏହି କୁନ୍ତୀ ଦଗ୍ଧ ହୋଇ ପଡ଼ିଛନ୍ତି; ତପସ୍ୱିନୀ ବୃଷ୍ଣିବଂଶର ଏହି ନାରୀ ନିଜ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ସହିତ ଶୋଇଛନ୍ତି — ହାୟ!" ନଗରବାସୀମାନେ ଏମିତି କହିଲେ।
1.162.11
खनकेन तु तेनैव वेश्म शोधयता बिलम् ।
पांसुभिः पिहितं तच्च पुरुषैस्तैर्न लक्षितम् ॥ १.१६२.११ ॥
ଘର ସଫା କରୁଥିବା ସେହି ଖୋଳିଥିବା ଲୋକ ହିଁ ସୁଡ଼ଙ୍ଗ ଖୋଳିଥିଲା; ତାହା ଧୂଳିରେ ଢାଙ୍କି ହୋଇଥିଲା, ସେହି ଲୋକମାନେ ତାହା ଲକ୍ଷ୍ୟ କରିନଥିଲେ।
1.162.12
ततस्ते प्रेषयामासुर्धृतराष्ट्राय नागराः ।
पाण्डवानग्निना दग्धानमात्यं च पुरोचनम् ॥ १.१६२.१२ ॥
ତା'ପରେ ନଗରବାସୀମାନେ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କୁ ବାର୍ତ୍ତା ପଠାଇଲେ: "ପାଣ୍ଡବମାନେ ଅଗ୍ନିରେ ଦଗ୍ଧ ହୋଇଛନ୍ତି, ଏବଂ ମନ୍ତ୍ରୀ ପୁରୋଚନଙ୍କ ସହିତ।"
1.162.13
श्रुत्वा तु धृतराष्ट्रस्तद्राजा सुमहदप्रियम् ।
विनाशं पाण्डुपुत्राणां विललाप सुदुःखितः ॥ १.१६२.१३ ॥
ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ବିନାଶର ଏହି ଅତି ଅପ୍ରିୟ ସମ୍ବାଦ ଶୁଣି ରାଜା ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ବିଳାପ କଲେ ।
1.162.14
अन्तर्हृष्टमनाश्चासौ बहिर्दुःखसमन्वितः ।
अन्तःशीतो बहिश्चोष्णो ग्रीष्मेऽगाधह्वदोयथा ॥ १.१६२.१४ ॥
ଭିତରେ ତାଙ୍କ ମନ ହର୍ଷିତ ଥିଲେ ହେଁ ବାହାରେ ସେ ଦୁଃଖରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲେ; ଗ୍ରୀଷ୍ମରେ ଗଭୀର ହ୍ରଦ ଯେପରି ଭିତରେ ଶୀତଳ ଓ ବାହାରେ ଉଷ୍ଣ ହୋଇଥାଏ ।
1.162.15
अद्य पाण्डुर्मृतो राजा मम भ्राता महायशाः ।
तेषु वीरेषु दग्धेषु मात्रा सह विशेषतः ॥ १.१६२.१५ ॥
ଆଜି ମୋ ଭାଇ, ମହାଯଶସ୍ୱୀ ରାଜା ପାଣ୍ଡୁ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ; ସେହି ବୀରମାନେ, ବିଶେଷତଃ ମାତାଙ୍କ ସହିତ, ଦଗ୍ଧ ହେଲେ ।
1.162.16
गच्छन्तु पुरुषाः शीघ्रं नगरं वारणावतम् ।
सत्कारयन्तु तान्वीरान्कुन्तीं राजसुतां च ताम् ॥ १.१६२.१६ ॥
ପୁରୁଷମାନେ ଶୀଘ୍ର ବାରଣାବତ ନଗରକୁ ଯାଉନ୍ତୁ; ସେହି ବୀରମାନଙ୍କୁ ଏବଂ ରାଜକୁମାରୀ କୁନ୍ତୀଙ୍କୁ ସତ୍କାର କରନ୍ତୁ ।
1.162.17
ये च तत्र मृतास्तेषां सुहृदः सन्ति तानपि ।
कारयन्तु च कुल्यानि शुभ्राणि च बृहन्ति च ॥ १.१६२.१७ ॥
ସେଠାରେ ଯେଉଁମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି ସେମାନଙ୍କ ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଡାକି, କୁଳ ପାଇଁ ଶୁଭ ଓ ମହତ୍ କ୍ରିୟା କରାଇବେ ।
1.162.18
मम दग्धा महात्मानः कुलवंशविवर्धनाः ॥ १.१६२.१८ ॥
କୁଳବଂଶ ବଢାଉଥିବା ମୋ ମହାତ୍ମାମାନେ ଦଗ୍ଧ ହୋଇଗଲେ ।
1.162.19
एवं गते मया शक्यं यद्यत्कारयितुं हितम् ।
पाण्डवानां च कुन्त्याश्च तत्सर्वं क्रियतां धनैः ॥ १.१६२.१९ ॥
ଏପରି ଘଟିବା ପରେ ମୋ ଦ୍ୱାରା ପାଣ୍ଡବ ଓ କୁନ୍ତୀଙ୍କ ହିତ ପାଇଁ ଯାହା ସମ୍ଭବ, ସବୁ ଧନ ଦ୍ୱାରା କରାଯାଉ।
1.162.20
समेताश्च ततः सर्वे भीष्मेण सह कौरवाः ।
धृतराष्ट्रः सपुत्रश्च गङ्गामभिमुखा ययुः ॥ १.१६२.२० ॥
ତା'ପରେ ଭୀଷ୍ମଙ୍କ ସହିତ ସମସ୍ତ କୌରବମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ, ଏବଂ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ସହିତ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଗଙ୍ଗା ଆଡ଼କୁ ଗଲେ।
1.162.21
एकवस्त्रा निरानन्दा निराभरणवेष्टनः ।
उदकं कर्तुकामा वै पाण्डवानां महात्मनाम् ॥ १.१६२.२१ ॥
ଏକ ବସ୍ତ୍ର ପରିଧାନ କରି, ଆନନ୍ଦହୀନ, ଅଳଙ୍କାର ଓ ପାଗ ବିନା, ମହାତ୍ମା ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଉଦକକ୍ରିୟା କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ହୋଇ (ସେମାନେ ଗଲେ)।
1.162.22
एवं गत्वा ततश्चक्रे ज्ञातिभिः परिवारितः ।
उदकं पाण्डुपुत्राणां धृतराष्ट्रोऽम्बिकासुतः ॥ १.१६२.२२ ॥
ଏପରି ଯାଇ, ଜ୍ଞାତିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରି ହୋଇ ଅମ୍ବିକାପୁତ୍ର ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଉଦକକ୍ରିୟା କଲେ।
1.162.23
रुरुदुः सहिताः सर्वे भृशं शोकपरायणाः ।
हा युधिष्ठिर कौरव्य हा भीम इति चापरे ॥ १.१६२.२३ ॥
ଶୋକରେ ମଗ୍ନ ସମସ୍ତେ ଏକତ୍ର ଅତ୍ୟଧିକ କାନ୍ଦିଲେ; ଅନ୍ୟମାନେ କହିଲେ, "ହାୟ ଯୁଧିଷ୍ଠିର! ହେ କୌରବ୍ୟ! ହାୟ ଭୀମ!"।
1.162.24
हा फल्गुनेति चाप्यन्ये हा यमाविति चापरे ।
कुन्तीमार्ताश्च शोचन्त उदकं चक्रिरे जनाः ॥ १.१६२.२४ ॥
"ହାୟ ଫାଲ୍ଗୁନ!" ବୋଲି ଅନ୍ୟମାନେ, ଓ "ହାୟ ଯମଳ!" ବୋଲି ଆଉ କେହି କାନ୍ଦିଲେ; କୁନ୍ତୀଙ୍କ ଦୁଃଖରେ ପୀଡ଼ିତ ଲୋକେ ଶୋକ କରି ଉଦକକ୍ରିୟା କଲେ।
1.162.25
अन्ये पौरजनाश्चैवमन्वशोचन्त पाण्डवान् ।
विदुरस्त्वल्पशश्चक्रे शोकं वेद परं हि सः ॥ १.१६२.२५ ॥
ଅନ୍ୟ ନଗରବାସୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଶୋକ କଲେ। କିନ୍ତୁ ବିଦୁର ଅଳ୍ପ ଶୋକ କଲେ, କାରଣ ସେ ପରମ ତତ୍ତ୍ୱ ଜାଣିଥିଲେ।
1.162.26
विदुरो धृतराष्ट्रस्य जानन्सर्वं मनोगतम् ।
तेनायं विधिना सृष्टः कुटिलः कपटाशयः ॥ १.१६२.२६ ॥
ବିଦୁର ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ମନର ସବୁ କଥା ଜାଣିଥିଲେ। ସେହି ବିଧିରେ ଏହି ଲୋକ କୁଟିଳ ଓ କପଟ ଅଭିପ୍ରାୟ ଥିବା ରୂପେ ସୃଷ୍ଟ ହୋଇଥିଲା।
1.162.27
इत्येवं चिन्तयन्राजन्विदुरो विदुषां वरः ।
लोकानां दर्शयन्दुःखं दुःखितैः सह बान्धवैः ॥ १.१६२.२७ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଏହିପରି ଚିନ୍ତା କରୁଥିବା ପଣ୍ଡିତଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିଦୁର ଦୁଃଖିତ ଆତ୍ମୀୟମାନଙ୍କ ସହ ଲୋକଙ୍କୁ ନିଜର ଦୁଃଖ ଦେଖାଉଥିଲେ।
1.162.28
मनसाऽचिन्तयत्पार्थान्कियद्दूरं गता इति ।
सहिताः पाण्डवाः पुत्रा इति चिन्तापरोऽभवत् ॥ १.१६२.२८ ॥
ସେ ମନେ ମନେ ଚିନ୍ତା କଲେ, 'ପାର୍ଥମାନେ (ପାଣ୍ଡବମାନେ) କେତେ ଦୂର ଚାଲିଯାଇଥିବେ? ପାଣ୍ଡବ ପୁତ୍ରମାନେ ଏକତ୍ର ଅଛନ୍ତି।' ଏହିପରି ସେ ଚିନ୍ତାରେ ମଗ୍ନ ହେଲେ।
1.162.29
ततः प्रव्यथितो भीष्मः पाण्डुराजसुतान्मृतान् ।
सह मात्रेति तच्छ्रुत्वा विललाप रुरोद च ॥ १.१६२.२९ ॥
ତା'ପରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟଥିତ ଭୀଷ୍ମ, ପାଣ୍ଡୁରାଜଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ମାତା ସହିତ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛନ୍ତି ବୋଲି ଶୁଣି ବିଳାପ କଲେ ଓ କାନ୍ଦିଲେ।
1.162.30
हा युधिष्ठिर हा भीम हा धनञ्जय हा यमौ ।
हा पृथे सह पुत्रैस्त्वमेकरात्रेण स्वर्गता ॥ १.१६२.३० ॥
ହାୟ ଯୁଧିଷ୍ଠିର! ହାୟ ଭୀମ! ହାୟ ଧନଞ୍ଜୟ! ହାୟ ଯମଜ ଦୁଇ ଭାଇ! ହାୟ ପୃଥା! ତୁମେ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ସହିତ ଏକ ରାତ୍ରିରେ ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଚାଲିଗଲ!
1.162.31
मात्रा सह कुमारास्ते सर्वे तत्रैव संस्थिताः ।
न हि तौ नोत्सहेयातां भीमसेनधनञ्जयौ ॥ १.१६२.३१ ॥
ମାତା ସହିତ ତୁମ୍ଭର ସମସ୍ତ କୁମାର ସେଠାରେ ପଡ଼ିଛନ୍ତି। ଭୀମସେନ ଓ ଧନଞ୍ଜୟ ଏହା ସହି ପାରନ୍ତେ ନାହିଁ।
1.162.32
तरसा वेगितात्मानौ निर्भेत्तुमपि मन्दरम् ।
परासुत्वं न पश्यामि पृथायाः सह पाण्डवैः ॥ १.१६२.३२ ॥
ବେଗଯୁକ୍ତ ମନବିଶିଷ୍ଟ ସେ ଦୁଇ ଜଣ ମନ୍ଦର ପର୍ବତକୁ ମଧ୍ୟ ବିଦାରି ପାରନ୍ତି। ପୃଥା ଓ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ସହ ମୃତ୍ୟୁ ମୁଁ ଦେଖୁ ନାହିଁ।
1.162.33
सर्वथा विकृतं तत्तु यदि ते निधनं गताः ।
धर्मराजः स निर्दिष्टो ननु विप्रैर्युधिष्ठिरः ॥ १.१६२.३३ ॥
ସେମାନେ ପ୍ରକୃତରେ ମୃତ୍ୟୁ ପାଇଥିଲେ, ତେବେ ତାହା ସର୍ବଥା ବିପରୀତ। ଧର୍ମରାଜ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ହିଁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ କରିଥିଲେ।
1.162.34
पृथिव्यां च रथिश्रेष्ठो भविता स धनञ्जयः ।
सत्यव्रतो धर्मदत्तः सत्यवाक्छुभलक्षणः ॥ १.१६२.३४ ॥
ପୃଥିବୀରେ ସେ ଧନଞ୍ଜୟ ରଥୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହେବେ। ସତ୍ୟବ୍ରତ, ଧର୍ମଦତ୍ତ, ସତ୍ୟବାଦୀ, ଶୁଭଲକ୍ଷଣଯୁକ୍ତ ସେ ହେବେ।
1.162.35
कथं कालवशं प्राप्तः पाण्डवेयो युधिष्ठिरः ।
आत्मानमुपमां कृत्वा परेषां वर्तते तु यः ॥ १.१६२.३५ ॥
ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ନିଜ ସମାନ ଭାବି ଆଚରଣ କରୁଥିବା ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ର ଯୁଧିଷ୍ଠିର କିପରି କାଳର ବଶରେ ପଡ଼ିଲେ?
1.162.36
मात्रा सहैव कौरव्यः कथं कालवशं गतः ।
पालितः सुचिरं कालं फलकाले यथा द्रुमः ॥ १.१६२.३६ ॥
ମାତା ସହିତ କୌରବ କିପରି କାଳର ବଶରେ ଗଲେ? ଦୀର୍ଘକାଳ ପାଳିତ ବୃକ୍ଷ ଫଳକାଳରେ ଯେପରି ପଡ଼େ।
1.162.37
भग्नः स्याद्वायुवेगेन तथा राजा युधिष्ठिरः ।
यौवराज्येऽभिषिक्तेन पितुर्येनाहृतं यशः ॥ १.१६२.३७ ॥
ପବନ ବେଗରେ ଭାଙ୍ଗି ପଡ଼ିଲା ପରି ରାଜା ଯୁଧିଷ୍ଠିର ମଧ୍ୟ ଭାଙ୍ଗି ପଡ଼ିଥିବେ; ଯୁବରାଜ ପଦରେ ଅଭିଷିକ୍ତ ହୋଇ ଯେ ପିତାଙ୍କ ଯଶ ଆଣିଥିଲେ।
1.162.38
आत्मनश्च पितुश्चैव सत्यधर्मप्रवृत्तिभिः ।
यच्च सा वनवासेन तन्माता दुःखभागिनी ॥ १.१६२.३८ ॥
ନିଜର ଏବଂ ପିତାଙ୍କ ସତ୍ୟଧର୍ମ ପ୍ରବୃତ୍ତି ଯୋଗୁ, ଏବଂ ବନବାସ ଯୋଗୁ, ସେହି ମାତା ଦୁଃଖର ଭାଗିନୀ ହେଲେ।
1.162.39
कालेन सह संमग्नो धिक्कृतान्तमनर्थकम् ।
यच्च सा वनवासेन तन्माता दुःखभागिनी ॥ १.१६२.३९ ॥
କାଳ ସହ ଡୁବିଥିବା; ନିରର୍ଥକ ଯମଙ୍କୁ ଧିକ୍! ବନବାସ ଯୋଗୁ ସେହି ମାତା ଦୁଃଖର ଭାଗିନୀ ହେଲେ।
1.162.40
पुत्रगृध्नुतया कुन्ती न भर्तारं मृतात्वनु ।
अल्पकालं कुले जाता भर्तुः प्रीतिमवाप या ॥ १.१६२.४० ॥
ପୁତ୍ରଲାଳସାରେ କୁନ୍ତୀ ମୃତ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲେ ନାହିଁ; କୁଳରେ ଅଳ୍ପକାଳ ଜନ୍ମି ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ପ୍ରୀତି ପାଇଥିଲେ।
1.162.41
दग्धाऽद्य सह पुत्रैः सा असंपूर्णमनोरा ।
मृतो भीम इति श्रुत्वा मनो न श्रद्दधाति मे ॥ १.१६२.४१ ॥
ଆଜି ସେ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ସହ ଦଗ୍ଧ ହୋଇଥିବେ; ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ମନୋରଥା ସେ। ଭୀମ ମରିଗଲେ ବୋଲି ଶୁଣି ମୋ ମନ ବିଶ୍ବାସ କରେ ନାହିଁ।
1.162.42
एतच्च चिन्तयानस्य व्यथितं बहुधा मनः ।
अवधूय च मे देहं हृदयेन विदीर्यते ॥ १.१६२.४२ ॥
ଏହା ଚିନ୍ତା କରୁଥିବା ମୋ ମନ ନାନା ପ୍ରକାରେ ବ୍ୟଥିତ; ଦେହ କମ୍ପି ହୃଦୟ ବିଦୀର୍ଣ୍ଣ ହେଉଛି।
1.162.43
पीनस्कन्धश्चारुबाहुर्मेरुकूटसमो युवा ।
मृतो भीम इति श्रुत्वा मनो न श्रद्दधाति मे ॥ १.१६२.४३ ॥
ପ୍ରଶସ୍ତ କାନ୍ଧ, ସୁନ୍ଦର ବାହୁ, ମେରୁଶିଖର ସମାନ ଯୁବକ ଭୀମ ମରିଗଲେ ଏହା ଶୁଣି ମଧ୍ୟ ମୋ ମନ ତାହା ବିଶ୍ୱାସ କରୁନାହିଁ।
1.162.44
अतित्यागी च योधी च क्षिप्रहस्तो दृढायुधः ।
प्रपत्तिमाँल्लब्धलक्षो रथयानविशारदः ॥ १.१६२.४४ ॥
ଅତି ତ୍ୟାଗୀ ଓ ଯୋଦ୍ଧା, କ୍ଷିପ୍ର ହସ୍ତ, ଦୃଢ଼ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ, ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟୀ, ଲକ୍ଷ୍ୟଭେଦୀ ଓ ରଥଚାଳନାରେ ନିପୁଣ।
1.162.45
दूरपाती त्वसंभ्रान्तो महावीर्यो महास्त्रवान् ।
अदीनात्मा नरश्रेष्ठः श्रेष्ठः सर्वधनुष्मताम् ॥ १.१६२.४५ ॥
ଦୂର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବାଣ ନିକ୍ଷେପକାରୀ, ଅବିଚଳିତ, ମହାବୀର୍ଯ୍ୟଶାଳୀ, ମହା ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ, ନିର୍ଭୟ ମନ, ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସକଳ ଧନୁର୍ଧରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
1.162.46
येन प्राच्याश्च सौवीरा दाक्षिणात्याश्च निर्जिताः ।
ख्यापितं येन शूरेण त्रिषु लोकेषु पौरुषम् ॥ १.१६२.४६ ॥
ଯେଉଁ ବୀର ପୂର୍ବ ଦେଶୀୟ, ସୌବୀର ଓ ଦକ୍ଷିଣ ଦେଶୀୟ ଲୋକଙ୍କୁ ଜୟ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ଯେଉଁ ଶୂର ତିନି ଲୋକରେ ନିଜର ପୌରୁଷ ଖ୍ୟାତ କରିଥିଲେ।
1.162.47
यस्मिञ्जाते विशोकाऽभूत्कुन्ती पाण्डुश्च वीर्यवान् ।
पुरन्दरसमो जिष्णुः कथं कालवशं गतः ॥ १.१६२.४७ ॥
ଯାହାର ଜନ୍ମରେ କୁନ୍ତୀ ଓ ବୀର୍ଯ୍ୟବାନ ପାଣ୍ଡୁ ଶୋକରହିତ ହୋଇଥିଲେ, ଇନ୍ଦ୍ରସମ ସେହି ଜିଷ୍ଣୁ କିପରି କାଳବଶ ହୋଇ ଗଲେ?
1.162.48
कथं तावृषभष्कन्धौ सिंहविक्रान्तगामिनौ ।
मर्त्यधर्ममनुप्राप्तौ यमावरिनिवर्हणौ ॥ १.१६२.४८ ॥
ସେହି ଦୁଇ, ବୃଷ ସ୍କନ୍ଧ, ସିଂହ ପରାକ୍ରମ ଚାଳନାକାରୀ, ଶତ୍ରୁନାଶକ ଯମଜ ଭ୍ରାତା, ମନୁଷ୍ୟ ଧର୍ମ (ମୃତ୍ୟୁ) କିପରି ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ?
1.162.49
वत्सा गताः क्व मां वृद्धं विहाय भृशमातुरम् ।
हा स्नुषे मम वार्ष्णेयि निधाय हृदि मे शुचम् ॥ १.१६२.४९ ॥
ପୁଅମାନେ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆତୁର ଏହି ବୃଦ୍ଧ ମୋତେ ଛାଡ଼ି ତୁମେ କେଉଁଠି ଗଲ? ହାୟ ପୁତ୍ରବଧୂ, ବାର୍ଷ୍ଣେୟୀ! ମୋ ହୃଦୟରେ ଶୋକ ରଖି।
1.162.50
वारणावतयात्रायां के स्युर्वै शकुनाः पथि ।
एवमल्पायुषो लोके भविष्यन्ति पृथासुताः ॥ १.१६२.५० ॥
ବାରଣାବତ ଯାତ୍ରାରେ ପଥରେ କେଉଁ ଶକୁନ ଥିଲା? ଏପରି ପୃଥାର ପୁତ୍ରମାନେ ଜଗତରେ ଅଳ୍ପାୟୁ ହେବେ କି?
1.162.51
संशप्ता इति कैर्यूयं वत्सान्दर्शय मे पृथे ।
ममैव नाथा मन्नाथा मम नेत्राणि पाण्डवाः ॥ १.१६२.५१ ॥
'କାହାର ଶାପରେ ତୁମେ ଶାପଗ୍ରସ୍ତ ହେଲ?' ହେ ପୃଥା! ମୋ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କୁ ମୋତେ ଦେଖାଅ। ମୋର ନାଥ, ମୋତେ ନାଥ ମାନୁଥିବା, ମୋ ଆଖି, ହେ ପାଣ୍ଡବମାନେ!
1.162.52
हा पाण्डवा मे हे वत्सा हा सिंहशिशवो मम ।
मातङ्गा हा ममोत्तुङ्गा हा ममानन्दवर्धनाः ॥ १.१६२.५२ ॥
ହାୟ ପାଣ୍ଡବମାନେ, ହେ ମୋ ପୁତ୍ରମାନେ! ହାୟ ମୋ ସିଂହଛୁଆମାନେ! ହାୟ ମୋ ହାତୀମାନେ! ହାୟ ମୋ ଉନ୍ନତମାନେ! ହାୟ ମୋ ଆନନ୍ଦ ବଢ଼ାଉଥିବା!
1.162.53
मम हीनस्य युष्माभिः सर्वलोकास्तमोवृताः ।
कदा द्रष्टाऽस्मि कौन्तेयांस्तरुणादित्यवर्चसः ॥ १.१६२.५३ ॥
ତୁମମାନଙ୍କ ବିନା ମୋ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ଲୋକ ଅନ୍ଧକାରରେ ଆବୃତ। ଉଦୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ତେଜସ୍ୱୀ କୌନ୍ତେୟମାନଙ୍କୁ ମୁଁ କେବେ ଦେଖିବି?
1.162.54
अदृष्ट्वा वो महाबाहून्पुत्रवन्मम नन्दनाः ।
क्व गतिर्मे क्व गच्छामि कुतो द्रक्ष्यामि मे शिशून् ॥ १.१६२.५४ ॥
ହେ ମୋ ଆନନ୍ଦମାନେ, ମହାବାହୁ ତୁମମାନଙ୍କୁ ନ ଦେଖି, ପୁତ୍ରଙ୍କ ପରି ମୋ ପାଇଁ ଆଶ୍ରୟ କେଉଁଠି? ମୁଁ କେଉଁଠି ଯିବି? ମୋ ପିଲାମାନଙ୍କୁ କେଉଁଠୁ ଦେଖିବି?
1.162.55
हा युधिष्ठिर हा भीम हा हा फल्गुन हा यमौ ।
मा गच्छत निवर्तध्वं मयि कोपं विमुञ्चत ॥ १.१६२.५५ ॥
ହାୟ ଯୁଧିଷ୍ଠିର, ହାୟ ଭୀମ, ହାୟ ହାୟ ଫଲ୍ଗୁନ, ହାୟ ଯମଜ ଭାଇମାନେ! ଯାଅ ନାହିଁ, ଫେରି ଆସ; ମୋ ଉପରେ କ୍ରୋଧ ଛାଡ଼।
1.162.56
श्रुत्वा तत्क्रन्दितं तस्य तिलोदं च प्रसिञ्चतः ।
देशं कालं समाज्ञाय विदुरः प्रत्यभाषत ॥ १.१६२.५६ ॥
ତାଙ୍କର ସେହି ବିଳାପ ଶୁଣି ଏବଂ ତିଳୋଦକ ସିଞ୍ଚନ ଦେଖି, ସ୍ଥାନ ଓ କାଳ ଭଲ ରୂପେ ବୁଝି ବିଦୁର ଉତ୍ତର ଦେଲେ।
1.162.57
मा शोचीस्त्वं नरव्याघ्र जहि शोकं महाधृते ।
न तेषां विद्यते मृत्युः प्राप्तकालं कृतं मया ॥ १.१६२.५७ ॥
ହେ ନରବ୍ୟାଘ୍ର, ଶୋକ କର ନାହିଁ; ହେ ମହାଧୃତିମାନ, ଶୋକ ତ୍ୟାଗ କର। ସେମାନଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ନାହିଁ; ଉପଯୁକ୍ତ ସମୟରେ ମୁଁ ତାହା କରିଛି।
1.162.58
एतच्च तेभ्य उदकं विप्रसिञ्च न भारत ।
क्षत्तेदमब्रवीद्भीष्मं कौरवाणामशृण्वताम् ॥ १.१६२.५८ ॥
ହେ ଭାରତ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଜଳ ଦିଅ ନାହିଁ। କୌରବମାନେ ଶୁଣୁଥିବା ବେଳେ ବିଦୁର ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ ଏହା କହିଲେ।
1.162.59
क्षत्तारमुपसंगम्य बाष्पोत्पीडकलस्वरः ।
मन्दंमन्दमुवाचेदं विदुरं संगमे नृप ॥ १.१६२.५९ ॥
ହେ ନୃପ, ଲୁହରେ କଣ୍ଠ ରୁଦ୍ଧ ସ୍ୱରରେ, ଧୀରେ ଧୀରେ ବିଦୁରଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ ସଙ୍ଗମରେ ବିଦୁରଙ୍କୁ ଏହା କହିଲେ।
1.162.60
कथं ते तात जीवन्ति पाण्डोः पुत्रा महाबलाः ।
कथमस्मत्कृते पक्षः पाण्डोर्न हि निपातितः ॥ १.१६२.६० ॥
ହେ ତାତ, ପାଣ୍ଡୁଙ୍କର ମହାବଳୀ ପୁତ୍ରମାନେ କିପରି ବଞ୍ଚିଛନ୍ତି? ଆମ ଯୋଗୁଁ ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ପକ୍ଷ କାହିଁକି ପତିତ ହୋଇନାହିଁ?
1.162.61
कथं मत्प्रमुखाः सर्वे प्रमुक्ता महतो भयात् ।
जननी गरुडेनेव कुरवस्ते समुद्धृताः ॥ १.१६२.६१ ॥
ମୋ ନେତୃତ୍ୱରେ ଥିବା ସମସ୍ତ କୁରୁ କିପରି ସେହି ମହାଭୟରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲେ? ଗରୁଡ଼ ମାତାଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରିଥିଲା ପରି ଆପଣମାନେ ଉଦ୍ଧୃତ ହେଲେ।
1.162.62
एवमुक्तस्तु कौरव्य कौरवाणामशृण्वताम् ।
आचचक्षे स धर्मात्मा भीष्मायाद्भुतकर्मणे ॥ १.१६२.६२ ॥
ଏପରି କୁହାଯିବା ପରେ, ହେ କୌରବ୍ୟ, କୌରବମାନେ ଶୁଣୁଥିବାବେଳେ, ସେ ଧର୍ମାତ୍ମା ଅଦ୍ଭୁତକର୍ମା ଭୀଷ୍ମଙ୍କୁ କହିଲେ।
1.162.63
धृतराष्ट्रस्य शकुने राज्ञो दुर्योधनस्य च ।
विनाशे पाण्डुपुत्राणां कृतो मतिविनिश्चयः ॥ १.१६२.६३ ॥
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର ଓ ରାଜା ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରଙ୍କ ବିନାଶ ବିଷୟରେ ନିଶ୍ଚୟ ସ୍ଥିର ହୋଇଥିଲା।
1.162.64
तत्राहमपि च ज्ञात्वा तस्य पापस्य निश्चयम् ।
तं जिघांसुरहं चापि तेषामनुमते स्थितः ॥ १.१६२.६४ ॥
ସେଠାରେ ମୁଁ ମଧ୍ୟ ସେହି ପାପୀର ନିଶ୍ଚୟ ଜାଣି, ତାକୁ ମାରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେମାନଙ୍କ ସମ୍ମତିରେ ରହିଲି।
1.162.65
ततो जतुगृहं गत्वा दहनेऽस्मिन्नियोजिते ।
पृथायाश्च सपुत्राया धार्तराष्ट्रस्य शासनात् ॥ १.१६२.६५ ॥
ତା ପରେ ଜତୁଗୃହକୁ ଯାଇ, ଏହି ଅଗ୍ନି ଲଗାଯିବାବେଳେ, ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ରଙ୍କ ଆଦେଶରେ, ପୃଥା ଓ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ସହିତ।
1.162.66
ततः खनकमाहूय सुरङ्गं वै बिलं तदा ।
सुगूढं कारयित्वा ते कुन्त्या पाण्डुसुतास्तदा ॥ १.१६२.६६ ॥
ତା ପରେ ଖନକକୁ ଡାକି, ସେତେବେଳେ ଅତି ଗୁପ୍ତ ସୁରଙ୍ଗ ଖୋଳାଇ, ସେତେବେଳେ ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ରମାନେ କୁନ୍ତୀଙ୍କ ସହିତ (ସେଠାରୁ ରକ୍ଷା ପାଇଲେ)।
1.162.67
निष्क्रामिता मया पूर्वं मा स्म शोके मनः कृथाः ।
ततस्तु नावमारोप्य सहपुत्रां पृथामहम् ॥ १.१६२.६७ ॥
ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ସେମାନଙ୍କୁ ବାହାର କରିଦେଇଥିଲି। ଶୋକରେ ମନ ଦିଅ ନାହିଁ। ତା'ପରେ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ସହିତ ପୃଥାଙ୍କୁ ଡଙ୍ଗାରେ ବସାଇ ମୁଁ ସେମାନଙ୍କୁ ନେଇଗଲି।
1.162.68
दत्त्वाऽभयं सपुत्रायै कुन्त्यै गृहमदाहयम् ।
तस्मात्ते मा स्म भूद्दुःखं मुक्ताः पापात्तु पाण्डवाः ॥ १.१६२.६८ ॥
ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ସହିତ କୁନ୍ତୀଙ୍କୁ ଅଭୟ ଦେଇ ମୁଁ ଗୃହ ଜଳାଇଦେଲି। ତେଣୁ ତୁମର ଦୁଃଖ ନ ହେଉ; ପାଣ୍ଡବମାନେ ସେହି ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇଛନ୍ତି।
1.162.69
निर्गताः पाण्डवा राजन्मात्रा सह परन्तपाः ।
अग्निहादान्महाघोरान्मया तस्मादुपायतः ॥ १.१६२.६९ ॥
ହେ ରାଜନ୍! ମାତାଙ୍କ ସହିତ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ଦହନକାରୀ ପାଣ୍ଡବମାନେ ସେହି ମହାଭୟଙ୍କର ଅଗ୍ନିଦାହରୁ ମୋ ଉପାୟରେ ବାହାରି ଗଲେ।
1.162.70
मा स्म शोकमिमं कार्षीर्जीवन्त्येव च पाण्डवाः ।
प्रच्छन्ना विचिरिष्यन्ति यावत्कालस्य पर्ययः ॥ १.१६२.७० ॥
ଏହି ଶୋକ କର ନାହିଁ; ପାଣ୍ଡବମାନେ ଜୀବିତ ଅଛନ୍ତି। କାଳଚକ୍ରର ପରିବର୍ତ୍ତନ ପୂରଣ ନ ହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେମାନେ ଗୁପ୍ତରେ ବିଚରଣ କରିବେ।
1.162.71
तस्मिन्युधिष्ठिरं काले द्रक्ष्यन्ति भुवि मानवाः ।
विमलं कृष्णपक्षान्ते जगच्चन्द्रमिवोदितम् ॥ १.१६२.७१ ॥
ସେ ସମୟରେ ପୃଥିବୀରେ ମାନବମାନେ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କୁ ଦେଖିବେ; କୃଷ୍ଣପକ୍ଷ ଶେଷରେ ଉଦିତ ନିର୍ମଳ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି।
1.162.72
न तस्य नाशं पश्यामि यस्य भ्राता धनञ्जयः ।
भीमसेनश्च दुर्धर्षौ माद्रीपुत्रौ च तौ यमौ ॥ १.१६२.७२ ॥
ଯାହାର ଭାଇ ଧନଞ୍ଜୟ, ଏବଂ ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ ଭୀମସେନ ଓ ମାଦ୍ରୀଙ୍କ ସେହି ଯମଜ ପୁତ୍ରଦ୍ୱୟ ଅଛନ୍ତି, ତାହାର ବିନାଶ ମୁଁ ଦେଖେ ନାହିଁ।
1.162.73
ततः संहृष्टसर्वाङ्गो भीष्मो विदुरमब्रवीत् ।
दिष्ट्यादिष्ट्येति संहृष्टः पूजयानो महामतिम् ॥ १.१६२.७३ ॥
ଏହା ପରେ ଆନନ୍ଦରେ ସର୍ବାଙ୍ଗ ରୋମାଞ୍ଚିତ ହୋଇ ଭୀଷ୍ମ ବିଦୁରଙ୍କୁ କହିଲେ। 'ସୌଭାଗ୍ୟ, ସୌଭାଗ୍ୟ!' ଏହା କହି ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ସେହି ମହାମତିଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଖାଇ।
1.162.74
युक्तं चैवानुरूपं च कृतं तात शुभं त्वया ।
वयं विमोक्षिता दुःखात्पाण्डुपक्षो न नाशितः ॥ १.१६२.७४ ॥
'ପ୍ରିୟ, ତୁମେ ଯାହା କରିଛ ତାହା ଯୁକ୍ତ, ଅନୁରୂପ ଓ ଶୁଭ। ଆମେ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇଛୁ, ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ପକ୍ଷ ନଷ୍ଟ ହୋଇନାହିଁ।'
1.162.75
एवमुक्त्वा विवेशाथ पुरं जनशताकुलम् ।
कुरुभिः सहितो राजन्नागरैश्च पितामहः ॥ १.१६२.७५ ॥
ଏହା କହି, ହେ ରାଜନ୍, ପିତାମହ ଭୀଷ୍ମ କୌରବ ଓ ନଗରବାସୀଙ୍କ ସହିତ ଶହ ଶହ ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ସେହି ନଗରରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ।
1.162.76
अथाम्बिकेयः सामात्यः सकर्णः सहसौबलः ।
सात्मजः पार्थनाशस्य स्मरंस्तथ्यं जर्ष च ॥ १.१६२.७६ ॥
ତା'ପରେ ଅମ୍ବିକାର ପୁଅ (ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ର), ଅମାତ୍ୟଙ୍କ ସହିତ, କର୍ଣ୍ଣ ସହିତ, ସୌବଳ (ଶକୁନି) ସହିତ, ନିଜ ପୁତ୍ର ସହିତ, ପାର୍ଥଙ୍କ ବିନାଶର ସତ୍ୟ ସ୍ମରଣ କରି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।
1.162.77
भीष्मश्च राजन्दुर्धर्षो विदुरश्च महामतिः ।
जहृषाते स्मरन्तौ तौ जातुषाग्नेर्विमोचनम् ॥ १.१६२.७७ ॥
ହେ ରାଜନ୍, ଦୁର୍ଧର୍ଷ ଭୀଷ୍ମ ଓ ମହାମତି ବିଦୁର ଦୁହେଁ ଜତୁଗୃହର ଅଗ୍ନିରୁ ହୋଇଥିବା ମୁକ୍ତିକୁ ସ୍ମରଣ କରି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ।
1.162.78
सत्यशीलगुणाचारै रागैर्जानपदोद्भवैः ।
द्रोणादयश्च धर्मैस्तु तेषां तान्मोचितान्विदुः ॥ १.१६२.७८ ॥
ସତ୍ୟଶୀଳ, ଗୁଣ ଓ ଆଚାର, ଜନପଦ ଲୋକଙ୍କ ଅନୁରାଗ, ଓ ଦ୍ରୋଣ ପ୍ରଭୃତିଙ୍କ ଧର୍ମ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ (ପାଣ୍ଡବମାନେ) ମୁକ୍ତ ହୋଇଛନ୍ତି ବୋଲି ସେମାନେ ଜାଣିଲେ।
1.162.79
शौर्यलावण्यमाहात्म्यै रूपैः प्राणबलैरपि ।
स्वस्थान्पार्थानमन्यन्त पौरजानपदास्तथा ॥ १.१६२.७९ ॥
ଶୌର୍ଯ୍ୟ, ଲାବଣ୍ୟ, ମାହାତ୍ମ୍ୟ, ରୂପ ଓ ପ୍ରାଣବଳ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ନଗର ଓ ଗ୍ରାମବାସୀମାନେ ପାର୍ଥମାନଙ୍କୁ ସୁସ୍ଥ ବୋଲି ମନେ କଲେ।
1.162.80
अन्ये जनाः प्राकृताश्च स्त्रियश्च बहुलास्तदा ।
शङ्कमाना वदन्ति स्म दग्धा जीवन्ति वा न वा ॥ १.१६२.८० ॥
ଅନ୍ୟ ସାଧାରଣ ଲୋକେ ଓ ବହୁ ସ୍ତ୍ରୀ ସେତେବେଳେ ସନ୍ଦେହ କରି କହିବାକୁ ଲାଗିଲେ — "ସେମାନେ ଦଗ୍ଧ ହୋଇଛନ୍ତି କି ବଞ୍ଚିଛନ୍ତି କି ନାହିଁ?"