ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 1.162
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.162.1
अथ रात्र्यां व्यतीतायामशेषो नागरो जनः ।
तत्राजगाम त्वरितो दिदृक्षुः पाण्डुनन्दनान् ॥ १.१६२.१ ॥
ನಂತರ ರಾತ್ರಿ ಕಳೆದಾಗ, ನಗರದ ಎಲ್ಲಾ ಜನರೂ ಪಾಂಡುಪುತ್ರರನ್ನು ನೋಡಲು ಬೇಗನೆ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದರು.
1.162.2
निर्वापयन्तो ज्वलनं ते जना ददृशुस्ततः ।
जातुषं तद्गृहं दग्धममात्यं च पुरोचनम् ॥ १.१६२.२ ॥
ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ಆರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಜನರು ಅರಗಿನ ಮನೆ ಸುಟ್ಟುಹೋಗಿರುವುದನ್ನು ಮತ್ತು ಮಂತ್ರಿ ಪುರೋಚನನೂ ಸುಟ್ಟುಹೋಗಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡರು.
1.162.3
नूनं दुर्योधनेनेदं विहितं पापकर्मणा ।
पाण्डवानां विनाशायेत्येवं ते चुक्रुशुर्जनाः ॥ १.१६२.३ ॥
'ಇದು ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಪಾಪಕರ್ಮಿ ದುರ್ಯೋಧನನು ಪಾಂಡವರ ನಾಶಕ್ಕಾಗಿ ಮಾಡಿದ ಕುತಂತ್ರ' ಎಂದು ಆ ಜನರು ಹೀಗೆ ಅಳಲಿಟ್ಟರು.
1.162.4
विदिते धृतराष्ट्रस्य धार्तराष्ट्रो न संशयः ।
दग्धवान्पाण्डुदायादान्न ह्येतत्प्रतिषिद्धवान् ॥ १.१६२.४ ॥
ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನಿಗೆ ತಿಳಿದೇ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಮಗನು ಪಾಂಡುವಿನ ವಾರಸುದಾರರನ್ನು ಸುಟ್ಟನು, ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ; ಇದನ್ನು ಅವನು ತಡೆಯಲೂ ಇಲ್ಲ.
1.162.5
नूनं शान्तनवोऽपीह न धर्मनुवर्तते ।
द्रोणश्च विदुरश्चैव कृपश्चान्ये च कौरवाः ॥ १.१६२.५ ॥
ನಿಶ್ಚಯವಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಶಂತನುವಿನ ಮಗನೂ (ಭೀಷ್ಮನೂ) ಧರ್ಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ; ದ್ರೋಣ, ವಿದುರ, ಕೃಪ ಮತ್ತು ಇತರ ಕೌರವರೂ ಕೂಡ (ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ).
1.162.6
नावेक्षन्ते ह तं धर्मं धर्मात्मानोऽप्यहो विधेः ।
श्रुतवन्तोऽपि विद्वांसो धनवद्वशगा अहो ॥ १.१६२.६ ॥
ಅಯ್ಯೋ, ವಿಧಿಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಧರ್ಮಾತ್ಮರೂ ಆ ಧರ್ಮವನ್ನು ಗಮನಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ; ಅಯ್ಯೋ, ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಾದ ವಿದ್ವಾಂಸರೂ ಧನಕ್ಕೆ ವಶರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
1.162.7
साधूननाथान्धर्मिष्ठात्सत्यव्रतपरायणान् ।
नावेक्षन्ते महान्तोऽपि दैवं तेषां परायणम् ॥ १.१६२.७ ॥
ಸಾಧುಗಳನ್ನು, ಆಶ್ರಯವಿಲ್ಲದವರನ್ನು, ಧರ್ಮನಿಷ್ಠರನ್ನು, ಸತ್ಯವ್ರತಪರರನ್ನು ಮಹಾನುಭಾವರೂ ಗಮನಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಅವರ ಆಶ್ರಯ ದೈವವೇ.
1.162.8
ते वयं धृतराष्ट्राय प्रेषयामो दुरात्मने ।
संवृत्तस्ते परः कामः पाण्डवान्दग्धवानसि ॥ १.१६२.८ ॥
ಆ ದುರಾತ್ಮ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನಿಗೆ ನಾವು ಸಂದೇಶ ಕಳುಹಿಸುತ್ತೇವೆ: ನಿನ್ನ ಪರಮ ಇಚ್ಛೆ ನೆರವೇರಿತು; ಪಾಂಡವರನ್ನು ನೀನು ಸುಟ್ಟುಬಿಟ್ಟೆ.
1.162.9
ततो व्यपोहमानास्ते पाण्डवार्थे हुताशनम् ।
निषादीं ददृशुर्दग्धां पञ्चपुत्रामनागसम् ॥ १.१६२.९ ॥
ಆಗ ಪಾಂಡವರಿಗಾಗಿ ಇದ್ದ ಆ ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ಸರಿಸುತ್ತಾ, ಅವರು ಐವರು ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಸುಟ್ಟುಹೋದ ನಿರ್ದೋಷಿ ನಿಷಾದಿಯನ್ನು ಕಂಡರು.
1.162.10
इतः पश्यत कुन्तीयं दग्धा शेते तपस्विनी ।
पुत्रैः सहैव वार्ष्णेयी हन्तेत्याहुः स्म नागराः ॥ १.१६२.१० ॥
"ಇಲ್ಲಿ ನೋಡಿ! ಈ ಕುಂತಿ ಸುಟ್ಟು ಬಿದ್ದಿದ್ದಾಳೆ; ತಪಸ್ವಿನಿಯಾದ ವೃಷ್ಣಿ ಕುಲದ ಆಕೆ ತನ್ನ ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಮಲಗಿದ್ದಾಳೆ — ಅಯ್ಯೋ!" ಎಂದು ಪಟ್ಟಣದವರು ಹೇಳಿದರು.
1.162.11
खनकेन तु तेनैव वेश्म शोधयता बिलम् ।
पांसुभिः पिहितं तच्च पुरुषैस्तैर्न लक्षितम् ॥ १.१६२.११ ॥
ಮನೆಯನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಅಗೆಯುವವನೇ ಸುರಂಗವನ್ನು ಅಗೆದನು; ಅದು ಧೂಳಿನಿಂದ ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು, ಆ ಜನರು ಅದನ್ನು ಗಮನಿಸಲಿಲ್ಲ.
1.162.12
ततस्ते प्रेषयामासुर्धृतराष्ट्राय नागराः ।
पाण्डवानग्निना दग्धानमात्यं च पुरोचनम् ॥ १.१६२.१२ ॥
ಆಗ ಪಟ್ಟಣದವರು ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನಿಗೆ ಸಂದೇಶ ಕಳುಹಿಸಿದರು: "ಪಾಂಡವರು ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ ಸುಟ್ಟುಹೋದರು; ಮಂತ್ರಿ ಪುರೋಚನನೂ ಸಹ."
1.162.13
श्रुत्वा तु धृतराष्ट्रस्तद्राजा सुमहदप्रियम् ।
विनाशं पाण्डुपुत्राणां विललाप सुदुःखितः ॥ १.१६२.१३ ॥
ಪಾಂಡುಪುತ್ರರ ವಿನಾಶವೆಂಬ ಅತ್ಯಂತ ಅಪ್ರಿಯ ಸುದ್ದಿಯನ್ನು ಕೇಳಿ ರಾಜ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನು ಅತ್ಯಂತ ದುಃಖಿತನಾಗಿ ಶೋಕಿಸಿದನು.
1.162.14
अन्तर्हृष्टमनाश्चासौ बहिर्दुःखसमन्वितः ।
अन्तःशीतो बहिश्चोष्णो ग्रीष्मेऽगाधह्वदोयथा ॥ १.१६२.१४ ॥
ಅವನ ಮನಸ್ಸು ಒಳಗೆ ಹರ್ಷಗೊಂಡಿತ್ತಾದರೂ ಹೊರಗೆ ದುಃಖದಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದನು; ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಆಳವಾದ ಕೆರೆ ಒಳಗೆ ತಣ್ಣಗೂ ಹೊರಗೆ ಬಿಸಿಯಾಗಿಯೂ ಇರುವಂತೆ.
1.162.15
अद्य पाण्डुर्मृतो राजा मम भ्राता महायशाः ।
तेषु वीरेषु दग्धेषु मात्रा सह विशेषतः ॥ १.१६२.१५ ॥
ಇಂದು ನನ್ನ ಸಹೋದರ, ಮಹಾಯಶಸ್ವಿ ರಾಜ ಪಾಂಡು ಮೃತಪಟ್ಟನು; ಆ ವೀರರು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ, ಸುಟ್ಟುಹೋದರು.
1.162.16
गच्छन्तु पुरुषाः शीघ्रं नगरं वारणावतम् ।
सत्कारयन्तु तान्वीरान्कुन्तीं राजसुतां च ताम् ॥ १.१६२.१६ ॥
ಪುರುಷರು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ವಾರಣಾವತ ನಗರಕ್ಕೆ ಹೋಗಲಿ; ಆ ವೀರರನ್ನು ಮತ್ತು ರಾಜಕುಮಾರಿ ಕುಂತಿಯನ್ನು ಸತ್ಕರಿಸಲಿ.
1.162.17
ये च तत्र मृतास्तेषां सुहृदः सन्ति तानपि ।
कारयन्तु च कुल्यानि शुभ्राणि च बृहन्ति च ॥ १.१६२.१७ ॥
ಅಲ್ಲಿ ಮೃತರಾದವರ ಗೆಳೆಯರನ್ನೂ ಕರೆಸಿ, ಕುಲಕ್ಕಾಗಿ ಶುಭಕರವಾದ, ಮಹತ್ತರವಾದ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿಸಲಿ.
1.162.18
मम दग्धा महात्मानः कुलवंशविवर्धनाः ॥ १.१६२.१८ ॥
ಕುಲವಂಶವನ್ನು ಬೆಳೆಸಿದ ನನ್ನ ಮಹಾತ್ಮರು ಸುಟ್ಟುಹೋದರು.
1.162.19
एवं गते मया शक्यं यद्यत्कारयितुं हितम् ।
पाण्डवानां च कुन्त्याश्च तत्सर्वं क्रियतां धनैः ॥ १.१६२.१९ ॥
ಹೀಗಾದ ಮೇಲೆ, ಪಾಂಡವರಿಗೂ ಕುಂತಿಗೂ ಹಿತವಾಗಿ ನನ್ನಿಂದ ಸಾಧ್ಯವಾದುದೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಧನದಿಂದ ಮಾಡಲಿ.
1.162.20
समेताश्च ततः सर्वे भीष्मेण सह कौरवाः ।
धृतराष्ट्रः सपुत्रश्च गङ्गामभिमुखा ययुः ॥ १.१६२.२० ॥
ನಂತರ ಭೀಷ್ಮನೊಂದಿಗೆ ಎಲ್ಲಾ ಕೌರವರೂ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿದರು; ಪುತ್ರರೊಂದಿಗೆ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನು ಗಂಗೆಯ ಕಡೆಗೆ ಹೋದನು.
1.162.21
एकवस्त्रा निरानन्दा निराभरणवेष्टनः ।
उदकं कर्तुकामा वै पाण्डवानां महात्मनाम् ॥ १.१६२.२१ ॥
ಒಂದೇ ವಸ್ತ್ರ ಧರಿಸಿ, ಸಂತೋಷವಿಲ್ಲದೆ, ಆಭರಣ ಮತ್ತು ಪೇಟವಿಲ್ಲದೆ, ಮಹಾತ್ಮರಾದ ಪಾಂಡವರಿಗೆ ತರ್ಪಣ ಮಾಡಲು ಬಯಸಿ (ಹೊರಟರು).
1.162.22
एवं गत्वा ततश्चक्रे ज्ञातिभिः परिवारितः ।
उदकं पाण्डुपुत्राणां धृतराष्ट्रोऽम्बिकासुतः ॥ १.१६२.२२ ॥
ಹೀಗೆ ಹೋಗಿ, ಬಂಧುಗಳಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದ ಅಂಬಿಕೆಯ ಮಗ ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನು ಪಾಂಡುವಿನ ಪುತ್ರರಿಗೆ ತರ್ಪಣ ನೀಡಿದನು.
1.162.23
रुरुदुः सहिताः सर्वे भृशं शोकपरायणाः ।
हा युधिष्ठिर कौरव्य हा भीम इति चापरे ॥ १.१६२.२३ ॥
ಶೋಕದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ ಎಲ್ಲರೂ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಬಹಳವಾಗಿ ಅತ್ತರು; ಇತರರು "ಅಯ್ಯೋ ಯುಧಿಷ್ಠಿರಾ! ಓ ಕೌರವ್ಯಾ! ಅಯ್ಯೋ ಭೀಮಾ!" ಎಂದರು.
1.162.24
हा फल्गुनेति चाप्यन्ये हा यमाविति चापरे ।
कुन्तीमार्ताश्च शोचन्त उदकं चक्रिरे जनाः ॥ १.१६२.२४ ॥
"ಅಯ್ಯೋ ಫಲ್ಗುನಾ!" ಎಂದು ಕೆಲವರು, "ಅಯ್ಯೋ ಯಮಳರೇ!" ಎಂದು ಇತರರು ಅತ್ತರು; ಕುಂತಿಯ ದುಃಖದಿಂದ ಪೀಡಿತರಾದ ಜನರು ಶೋಕಿಸುತ್ತಾ ತರ್ಪಣ ನೀಡಿದರು.
1.162.25
अन्ये पौरजनाश्चैवमन्वशोचन्त पाण्डवान् ।
विदुरस्त्वल्पशश्चक्रे शोकं वेद परं हि सः ॥ १.१६२.२५ ॥
ಇತರ ನಗರವಾಸಿಗಳೂ ಹೀಗೆಯೇ ಪಾಂಡವರಿಗಾಗಿ ಶೋಕಿಸಿದರು. ಆದರೆ ವಿದುರನು ಸ್ವಲ್ಪವೇ ಶೋಕಿಸಿದನು, ಏಕೆಂದರೆ ಅವನು ಪರಮ ತತ್ತ್ವವನ್ನು ತಿಳಿದಿದ್ದನು.
1.162.26
विदुरो धृतराष्ट्रस्य जानन्सर्वं मनोगतम् ।
तेनायं विधिना सृष्टः कुटिलः कपटाशयः ॥ १.१६२.२६ ॥
ವಿದುರನು ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಮನದ ಎಲ್ಲ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಬಲ್ಲವನಾಗಿದ್ದನು. ವಿಧಿಯಿಂದಲೇ ಇವನು ಕುಟಿಲನೂ ಕಪಟಮನಸ್ಕನೂ ಆಗಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಲ್ಪಟ್ಟನು.
1.162.27
इत्येवं चिन्तयन्राजन्विदुरो विदुषां वरः ।
लोकानां दर्शयन्दुःखं दुःखितैः सह बान्धवैः ॥ १.१६२.२७ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ಹೀಗೆ ಚಿಂತಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪಂಡಿತರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾದ ವಿದುರನು, ದುಃಖಿತ ಬಂಧುಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಜನರಿಗೆ ತನ್ನ ದುಃಖವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಿದ್ದನು.
1.162.28
मनसाऽचिन्तयत्पार्थान्कियद्दूरं गता इति ।
सहिताः पाण्डवाः पुत्रा इति चिन्तापरोऽभवत् ॥ १.१६२.२८ ॥
ಅವನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಯೋಚಿಸಿದನು: 'ಪಾರ್ಥರು (ಪಾಂಡವರು) ಎಷ್ಟು ದೂರ ಹೋಗಿರಬಹುದು? ಪಾಂಡವ ಪುತ್ರರು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಇದ್ದಾರೆ.' ಹೀಗೆ ಅವನು ಚಿಂತೆಯಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದನು.
1.162.29
ततः प्रव्यथितो भीष्मः पाण्डुराजसुतान्मृतान् ।
सह मात्रेति तच्छ्रुत्वा विललाप रुरोद च ॥ १.१६२.२९ ॥
ನಂತರ ಅತ್ಯಂತ ವ್ಯಥಿತನಾದ ಭೀಷ್ಮನು, ಪಾಂಡುರಾಜನ ಪುತ್ರರು ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಮೃತರಾದರೆಂದು ಕೇಳಿ, ಪ್ರಲಾಪಿಸಿ ಅತ್ತನು.
1.162.30
हा युधिष्ठिर हा भीम हा धनञ्जय हा यमौ ।
हा पृथे सह पुत्रैस्त्वमेकरात्रेण स्वर्गता ॥ १.१६२.३० ॥
ಅಯ್ಯೋ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನೇ! ಅಯ್ಯೋ ಭೀಮನೇ! ಅಯ್ಯೋ ಧನಂಜಯನೇ! ಅಯ್ಯೋ ಅವಳಿಗಳೇ! ಅಯ್ಯೋ ಪೃಥೆಯೇ! ನೀನು ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಒಂದೇ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ವರ್ಗ ಸೇರಿದೆಯಲ್ಲ!
1.162.31
मात्रा सह कुमारास्ते सर्वे तत्रैव संस्थिताः ।
न हि तौ नोत्सहेयातां भीमसेनधनञ्जयौ ॥ १.१६२.३१ ॥
ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ನಿನ್ನ ಎಲ್ಲಾ ರಾಜಕುಮಾರರು ಅಲ್ಲೇ ಬಿದ್ದಿದ್ದಾರೆ. ಭೀಮಸೇನ ಮತ್ತು ಧನಂಜಯ ಇದನ್ನು ಸಹಿಸುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ.
1.162.32
तरसा वेगितात्मानौ निर्भेत्तुमपि मन्दरम् ।
परासुत्वं न पश्यामि पृथायाः सह पाण्डवैः ॥ १.१६२.३२ ॥
ವೇಗಭರಿತ ಮನಸ್ಸಿನ ಆ ಇಬ್ಬರೂ ಮಂದರ ಪರ್ವತವನ್ನೂ ಸೀಳಬಲ್ಲರು. ಪೃಥೆ ಮತ್ತು ಪಾಂಡವರೊಂದಿಗೆ ಸಾವನ್ನು ನಾನು ಕಾಣುತ್ತಿಲ್ಲ.
1.162.33
सर्वथा विकृतं तत्तु यदि ते निधनं गताः ।
धर्मराजः स निर्दिष्टो ननु विप्रैर्युधिष्ठिरः ॥ १.१६२.३३ ॥
ಅವರು ನಿಜವಾಗಿ ಮರಣಹೊಂದಿದ್ದರೆ, ಅದು ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೂ ವಿಪರೀತವೇ. ಧರ್ಮರಾಜ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನನ್ನು ಬ್ರಾಹ್ಮಣರೇ ನಿರ್ದೇಶಿಸಿದ್ದರು.
1.162.34
पृथिव्यां च रथिश्रेष्ठो भविता स धनञ्जयः ।
सत्यव्रतो धर्मदत्तः सत्यवाक्छुभलक्षणः ॥ १.१६२.३४ ॥
ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಆ ಧನಂಜಯನು ರಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನಾಗುವನು. ಸತ್ಯವ್ರತನು, ಧರ್ಮದತ್ತನು, ಸತ್ಯವಾದಿ, ಶುಭಲಕ್ಷಣನು.
1.162.35
कथं कालवशं प्राप्तः पाण्डवेयो युधिष्ठिरः ।
आत्मानमुपमां कृत्वा परेषां वर्तते तु यः ॥ १.१६२.३५ ॥
ಇತರರನ್ನು ತನ್ನಂತೆಯೇ ಭಾವಿಸಿ ನಡೆಯುವ ಪಾಂಡುಪುತ್ರ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನು ಕಾಲದ ವಶವನ್ನು ಹೇಗೆ ಹೊಂದಿದನು?
1.162.36
मात्रा सहैव कौरव्यः कथं कालवशं गतः ।
पालितः सुचिरं कालं फलकाले यथा द्रुमः ॥ १.१६२.३६ ॥
ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಕೌರವನು ಹೇಗೆ ಕಾಲದ ವಶವಾದನು? ಬಹುಕಾಲ ಪೋಷಿಸಿದ ಮರ ಫಲ ಕೊಡುವ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬೀಳುವಂತೆ.
1.162.37
भग्नः स्याद्वायुवेगेन तथा राजा युधिष्ठिरः ।
यौवराज्येऽभिषिक्तेन पितुर्येनाहृतं यशः ॥ १.१६२.३७ ॥
ಗಾಳಿಯ ವೇಗಕ್ಕೆ ಮುರಿದು ಬಿದ್ದಂತೆ ರಾಜ ಯುಧಿಷ್ಠಿರನೂ ಮುರಿದುಹೋಗಿರಬಹುದು; ಯುವರಾಜ ಪದವಿಯಲ್ಲಿ ಅಭಿಷಿಕ್ತನಾಗಿ ತಂದೆಯ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ತಂದವನು ಅವನು.
1.162.38
आत्मनश्च पितुश्चैव सत्यधर्मप्रवृत्तिभिः ।
यच्च सा वनवासेन तन्माता दुःखभागिनी ॥ १.१६२.३८ ॥
ತನ್ನ ಮತ್ತು ತಂದೆಯ ಸತ್ಯಧರ್ಮದ ನಡೆಯಿಂದ, ವನವಾಸದಿಂದ, ಆ ತಾಯಿ ದುಃಖಭಾಗಿನಿಯಾದಳು.
1.162.39
कालेन सह संमग्नो धिक्कृतान्तमनर्थकम् ।
यच्च सा वनवासेन तन्माता दुःखभागिनी ॥ १.१६२.३९ ॥
ಕಾಲದೊಂದಿಗೆ ಮುಳುಗಿದವನು; ವ್ಯರ್ಥನಾದ ಯಮನಿಗೆ ಧಿಕ್ಕಾರ! ವನವಾಸದಿಂದ ಆ ತಾಯಿ ದುಃಖಭಾಗಿನಿಯಾದಳು.
1.162.40
पुत्रगृध्नुतया कुन्ती न भर्तारं मृतात्वनु ।
अल्पकालं कुले जाता भर्तुः प्रीतिमवाप या ॥ १.१६२.४० ॥
ಪುತ್ರಾಸೆಯಿಂದ ಕುಂತಿ ಮೃತ ಪತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲಿಲ್ಲ; ಕುಲದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪಕಾಲ ಹುಟ್ಟಿ ಪತಿಯ ಪ್ರೀತಿ ಪಡೆದವಳು ಅವಳು.
1.162.41
दग्धाऽद्य सह पुत्रैः सा असंपूर्णमनोरा ।
मृतो भीम इति श्रुत्वा मनो न श्रद्दधाति मे ॥ १.१६२.४१ ॥
ಇಂದು ಅವಳು ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಸುಟ್ಟುಹೋಗಿರಬಹುದು; ಆಸೆ ಈಡೇರದವಳು. ಭೀಮ ಮೃತನಾದನೆಂದು ಕೇಳಿ ನನ್ನ ಮನ ನಂಬುತ್ತಿಲ್ಲ.
1.162.42
एतच्च चिन्तयानस्य व्यथितं बहुधा मनः ।
अवधूय च मे देहं हृदयेन विदीर्यते ॥ १.१६२.४२ ॥
ಇದನ್ನು ಯೋಚಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ ನನ್ನ ಮನ ನಾನಾ ರೀತಿ ವ್ಯಥೆಗೊಂಡಿದೆ; ದೇಹ ಕಂಪಿಸಿ ಹೃದಯ ಸೀಳಿಹೋಗುತ್ತಿದೆ.
1.162.43
पीनस्कन्धश्चारुबाहुर्मेरुकूटसमो युवा ।
मृतो भीम इति श्रुत्वा मनो न श्रद्दधाति मे ॥ १.१६२.४३ ॥
ವಿಶಾಲ ಭುಜಗಳು, ಸುಂದರ ತೋಳುಗಳು ಹೊಂದಿದ, ಮೇರು ಶಿಖರದಂತಿದ್ದ ಯುವಕ ಭೀಮ ಮೃತನಾದನು ಎಂದು ಕೇಳಿಯೂ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸು ಅದನ್ನು ನಂಬುತ್ತಿಲ್ಲ.
1.162.44
अतित्यागी च योधी च क्षिप्रहस्तो दृढायुधः ।
प्रपत्तिमाँल्लब्धलक्षो रथयानविशारदः ॥ १.१६२.४४ ॥
ಅತ್ಯಂತ ತ್ಯಾಗಶೀಲ, ಯೋಧ, ಕ್ಷಿಪ್ರ ಹಸ್ತನು, ದೃಢ ಆಯುಧಗಳುಳ್ಳವನು, ದೃಢ ನಿಶ್ಚಯದವನು, ಗುರಿ ತಪ್ಪದವನು, ರಥ ಚಾಲನೆಯಲ್ಲಿ ನಿಪುಣನು.
1.162.45
दूरपाती त्वसंभ्रान्तो महावीर्यो महास्त्रवान् ।
अदीनात्मा नरश्रेष्ठः श्रेष्ठः सर्वधनुष्मताम् ॥ १.१६२.४५ ॥
ದೂರದವರೆಗೆ ಬಾಣ ಹೂಡುವವನು, ಕದಡದವನು, ಮಹಾ ಪರಾಕ್ರಮಿ, ಮಹಾ ಅಸ್ತ್ರಗಳುಳ್ಳವನು, ಅಂಜದ ಮನದವನು, ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು, ಎಲ್ಲ ಬಿಲ್ಲುಗಾರರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠನು.
1.162.46
येन प्राच्याश्च सौवीरा दाक्षिणात्याश्च निर्जिताः ।
ख्यापितं येन शूरेण त्रिषु लोकेषु पौरुषम् ॥ १.१६२.४६ ॥
ಯಾವ ವೀರನು ಪೂರ್ವದ ಜನರನ್ನೂ ಸೌವೀರರನ್ನೂ ದಕ್ಷಿಣದ ಜನರನ್ನೂ ಗೆದ್ದನೋ, ಯಾವ ಶೂರನು ಮೂರು ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪೌರುಷವನ್ನು ಪ್ರಸಿದ್ಧಗೊಳಿಸಿದನೋ.
1.162.47
यस्मिञ्जाते विशोकाऽभूत्कुन्ती पाण्डुश्च वीर्यवान् ।
पुरन्दरसमो जिष्णुः कथं कालवशं गतः ॥ १.१६२.४७ ॥
ಯಾರ ಜನನದಿಂದ ಕುಂತಿ ಮತ್ತು ವೀರ್ಯವಂತ ಪಾಂಡು ಶೋಕರಹಿತರಾದರೋ, ಇಂದ್ರನಂತಿದ್ದ ಆ ಜಿಷ್ಣು ಕಾಲವಶನಾಗಿ ಹೇಗೆ ಹೋದನು?
1.162.48
कथं तावृषभष्कन्धौ सिंहविक्रान्तगामिनौ ।
मर्त्यधर्ममनुप्राप्तौ यमावरिनिवर्हणौ ॥ १.१६२.४८ ॥
ಆ ಇಬ್ಬರು, ಎತ್ತಿನ ಹೆಗಲಿನವರು, ಸಿಂಹದ ಹೆಜ್ಜೆಯ ನಡಿಗೆಯವರು, ಶತ್ರುನಾಶಕರಾದ ಅವಳಿಗಳು, ಮನುಷ್ಯರ ಧರ್ಮವನ್ನು ಹೇಗೆ ಪಡೆದರು?
1.162.49
वत्सा गताः क्व मां वृद्धं विहाय भृशमातुरम् ।
हा स्नुषे मम वार्ष्णेयि निधाय हृदि मे शुचम् ॥ १.१६२.४९ ॥
ಮಕ್ಕಳೇ, ಅತ್ಯಂತ ದುಃಖಿತನಾದ ನನ್ನನ್ನು, ಮುಪ್ಪಿನವನನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋದಿರಿ? ಅಯ್ಯೋ ಸೊಸೆಯೇ, ವಾರ್ಷ್ಣೇಯಿ! ನನ್ನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಶೋಕವನ್ನಿಟ್ಟು.
1.162.50
वारणावतयात्रायां के स्युर्वै शकुनाः पथि ।
एवमल्पायुषो लोके भविष्यन्ति पृथासुताः ॥ १.१६२.५० ॥
ವಾರಣಾವತ ಯಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವ ಶಕುನಗಳಿದ್ದವು? ಹೀಗೆ ಪೃಥೆಯ ಪುತ್ರರು ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪಾಯುಷಿಗಳಾಗುವರೇ?
1.162.51
संशप्ता इति कैर्यूयं वत्सान्दर्शय मे पृथे ।
ममैव नाथा मन्नाथा मम नेत्राणि पाण्डवाः ॥ १.१६२.५१ ॥
'ಯಾರಿಂದ ಶಾಪಗ್ರಸ್ತರಾದಿರಿ?' ಓ ಪೃಥೆ! ನನ್ನ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ನನಗೆ ತೋರಿಸು. ನನ್ನ ನಾಥರೇ, ನನ್ನನ್ನೇ ನಾಥನಾಗಿಸಿಕೊಂಡವರೇ, ನನ್ನ ಕಣ್ಣುಗಳೇ, ಪಾಂಡವರೇ!
1.162.52
हा पाण्डवा मे हे वत्सा हा सिंहशिशवो मम ।
मातङ्गा हा ममोत्तुङ्गा हा ममानन्दवर्धनाः ॥ १.१६२.५२ ॥
ಅಯ್ಯೋ ಪಾಂಡವರೇ, ನನ್ನ ಮಕ್ಕಳೇ! ಅಯ್ಯೋ ನನ್ನ ಸಿಂಹದ ಮರಿಗಳೇ! ಅಯ್ಯೋ ನನ್ನ ಆನೆಗಳೇ! ಅಯ್ಯೋ ನನ್ನ ಉನ್ನತರೇ! ಅಯ್ಯೋ ನನ್ನ ಸಂತೋಷವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವವರೇ!
1.162.53
मम हीनस्य युष्माभिः सर्वलोकास्तमोवृताः ।
कदा द्रष्टाऽस्मि कौन्तेयांस्तरुणादित्यवर्चसः ॥ १.१६२.५३ ॥
ನಿಮ್ಮಿಲ್ಲದ ನನಗೆ ಸರ್ವಲೋಕಗಳೂ ಕತ್ತಲೆಯಿಂದ ಆವೃತವಾಗಿವೆ. ಉದಯಸೂರ್ಯನಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ ಕೌಂತೇಯರನ್ನು ನಾನು ಯಾವಾಗ ನೋಡುವೆನು?
1.162.54
अदृष्ट्वा वो महाबाहून्पुत्रवन्मम नन्दनाः ।
क्व गतिर्मे क्व गच्छामि कुतो द्रक्ष्यामि मे शिशून् ॥ १.१६२.५४ ॥
ಓ ನನ್ನ ಆನಂದಗಳೇ, ಮಹಾಬಾಹುಗಳಾದ ನಿಮ್ಮನ್ನು ನೋಡದೆ, ಮಕ್ಕಳಂತಿರುವ ನನಗೆ ಇನ್ನು ಆಶ್ರಯ ಎಲ್ಲಿ? ನಾನು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಲಿ? ನನ್ನ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಎಲ್ಲಿಂದ ನೋಡಲಿ?
1.162.55
हा युधिष्ठिर हा भीम हा हा फल्गुन हा यमौ ।
मा गच्छत निवर्तध्वं मयि कोपं विमुञ्चत ॥ १.१६२.५५ ॥
ಅಯ್ಯೋ ಯುಧಿಷ್ಠಿರಾ, ಅಯ್ಯೋ ಭೀಮಾ, ಅಯ್ಯೋ ಅಯ್ಯೋ ಫಲ್ಗುನಾ, ಅಯ್ಯೋ ಅವಳಿಗಳೇ! ಹೋಗಬೇಡಿ, ಹಿಂತಿರುಗಿ; ನನ್ನ ಮೇಲಿನ ಕೋಪವನ್ನು ಬಿಡಿ.
1.162.56
श्रुत्वा तत्क्रन्दितं तस्य तिलोदं च प्रसिञ्चतः ।
देशं कालं समाज्ञाय विदुरः प्रत्यभाषत ॥ १.१६२.५६ ॥
ಅವನ ಆ ಅಳುವನ್ನು ಕೇಳಿ, ಎಳ್ಳುನೀರನ್ನು ಚಿಮುಕಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ಕಾಲವನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅರಿತು ವಿದುರನು ಉತ್ತರಿಸಿದನು.
1.162.57
मा शोचीस्त्वं नरव्याघ्र जहि शोकं महाधृते ।
न तेषां विद्यते मृत्युः प्राप्तकालं कृतं मया ॥ १.१६२.५७ ॥
ಓ ನರವ್ಯಾಘ್ರನೇ, ದುಃಖಿಸಬೇಡ; ಓ ಮಹಾಧೃತಿಯೇ, ಶೋಕವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸು. ಅವರಿಗೆ ಮರಣವಿಲ್ಲ; ಸರಿಯಾದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ನಾನು ಅದನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದೇನೆ.
1.162.58
एतच्च तेभ्य उदकं विप्रसिञ्च न भारत ।
क्षत्तेदमब्रवीद्भीष्मं कौरवाणामशृण्वताम् ॥ १.१६२.५८ ॥
ಓ ಭಾರತನೇ, ಅವರಿಗಾಗಿ ಈ ನೀರನ್ನು ಸುರಿಯಬೇಡ. ಕೌರವರು ಕೇಳುತ್ತಿರುವಾಗ ವಿದುರನು ಭೀಷ್ಮನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.
1.162.59
क्षत्तारमुपसंगम्य बाष्पोत्पीडकलस्वरः ।
मन्दंमन्दमुवाचेदं विदुरं संगमे नृप ॥ १.१६२.५९ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ಕಣ್ಣೀರಿನಿಂದ ಗದ್ಗದಿತ ಕಂಠದಿಂದ, ಮೆಲ್ಲಮೆಲ್ಲನೆ ವಿದುರನ ಬಳಿಗೆ ಬಂದು ಸಂಗಮದಲ್ಲಿ ವಿದುರನಿಗೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದನು.
1.162.60
कथं ते तात जीवन्ति पाण्डोः पुत्रा महाबलाः ।
कथमस्मत्कृते पक्षः पाण्डोर्न हि निपातितः ॥ १.१६२.६० ॥
ಪ್ರಿಯನೇ, ಪಾಂಡುವಿನ ಮಹಾಬಲಶಾಲಿ ಪುತ್ರರು ಹೇಗೆ ಬದುಕಿದ್ದಾರೆ? ನಮ್ಮ ಕಾರಣದಿಂದ ಪಾಂಡುವಿನ ಪಕ್ಷ ಏಕೆ ಕೆಡವಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲ?
1.162.61
कथं मत्प्रमुखाः सर्वे प्रमुक्ता महतो भयात् ।
जननी गरुडेनेव कुरवस्ते समुद्धृताः ॥ १.१६२.६१ ॥
ನನ್ನನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟುಕೊಂಡ ಎಲ್ಲ ಕುರುಗಳು ಆ ಮಹಾಭಯದಿಂದ ಹೇಗೆ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡರು? ಗರುಡನು ತಾಯಿಯನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸಿದಂತೆ ನೀವು ಮೇಲೆತ್ತಲ್ಪಟ್ಟಿರಿ.
1.162.62
एवमुक्तस्तु कौरव्य कौरवाणामशृण्वताम् ।
आचचक्षे स धर्मात्मा भीष्मायाद्भुतकर्मणे ॥ १.१६२.६२ ॥
ಹೀಗೆ ಕೇಳಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ಓ ಕೌರವ್ಯ, ಕೌರವರು ಕೇಳುತ್ತಿರಲು, ಆ ಧರ್ಮಾತ್ಮನು ಅದ್ಭುತ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ಮಾಡುವ ಭೀಷ್ಮರಿಗೆ ಹೇಳಿದನು.
1.162.63
धृतराष्ट्रस्य शकुने राज्ञो दुर्योधनस्य च ।
विनाशे पाण्डुपुत्राणां कृतो मतिविनिश्चयः ॥ १.१६२.६३ ॥
ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರ ಮತ್ತು ರಾಜ ದುರ್ಯೋಧನರ ಮನಸ್ಸು ಪಾಂಡುಪುತ್ರರ ವಿನಾಶದಲ್ಲಿ ದೃಢವಾಗಿ ನಿಶ್ಚಯಿಸಿತ್ತು.
1.162.64
तत्राहमपि च ज्ञात्वा तस्य पापस्य निश्चयम् ।
तं जिघांसुरहं चापि तेषामनुमते स्थितः ॥ १.१६२.६४ ॥
ಅಲ್ಲಿ ನಾನೂ ಆ ಪಾಪಿಯ ನಿಶ್ಚಯವನ್ನು ತಿಳಿದು, ಅವನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಬಯಸಿದ್ದರೂ, ಅವರ ಅನುಮತಿಯಿಂದಲೇ ನಿಂತೆ.
1.162.65
ततो जतुगृहं गत्वा दहनेऽस्मिन्नियोजिते ।
पृथायाश्च सपुत्राया धार्तराष्ट्रस्य शासनात् ॥ १.१६२.६५ ॥
ನಂತರ ಅರಗಿನ ಮನೆಗೆ ಹೋಗಿ, ಈ ಬೆಂಕಿ ಹಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರ ಪುತ್ರನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ, ಪೃಥೆ ಮತ್ತು ಆಕೆಯ ಪುತ್ರರೊಡನೆ.
1.162.66
ततः खनकमाहूय सुरङ्गं वै बिलं तदा ।
सुगूढं कारयित्वा ते कुन्त्या पाण्डुसुतास्तदा ॥ १.१६२.६६ ॥
ನಂತರ ಅಗೆಯುವವನನ್ನು ಕರೆಸಿ, ಆಗ ಅತ್ಯಂತ ರಹಸ್ಯವಾದ ಸುರಂಗವನ್ನು ಮಾಡಿಸಿ, ಆಗ ಪಾಂಡುಪುತ್ರರು ಕುಂತಿಯೊಡನೆ (ಅದರಿಂದ ಪಾರಾದರು).
1.162.67
निष्क्रामिता मया पूर्वं मा स्म शोके मनः कृथाः ।
ततस्तु नावमारोप्य सहपुत्रां पृथामहम् ॥ १.१६२.६७ ॥
ನಾನು ಮೊದಲೇ ಅವರನ್ನು ಹೊರಗೆ ಕಳುಹಿಸಿದ್ದೆ. ದುಃಖದಲ್ಲಿ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಇಡಬೇಡ. ಬಳಿಕ ಪುತ್ರರೊಂದಿಗೆ ಪೃಥೆಯನ್ನು ದೋಣಿಯಲ್ಲಿ ಕೂರಿಸಿ ನಾನೇ ಅವರನ್ನು ಕೊಂಡೊಯ್ದೆ.
1.162.68
दत्त्वाऽभयं सपुत्रायै कुन्त्यै गृहमदाहयम् ।
तस्मात्ते मा स्म भूद्दुःखं मुक्ताः पापात्तु पाण्डवाः ॥ १.१६२.६८ ॥
ಪುತ್ರರೊಂದಿಗಿದ್ದ ಕುಂತಿಗೆ ಅಭಯವನ್ನು ನೀಡಿ ನಾನು ಮನೆಯನ್ನು ಸುಡಿಸಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಿನಗೆ ದುಃಖ ಬೇಡ; ಪಾಂಡವರು ಆ ಪಾಪದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.
1.162.69
निर्गताः पाण्डवा राजन्मात्रा सह परन्तपाः ।
अग्निहादान्महाघोरान्मया तस्मादुपायतः ॥ १.१६२.६९ ॥
ಓ ರಾಜನೇ! ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸುಡುವ ಪಾಂಡವರು ಆ ಮಹಾಭಯಂಕರ ಅಗ್ನಿದಾಹದಿಂದ ನನ್ನ ಉಪಾಯದಿಂದ ಹೊರಬಂದರು.
1.162.70
मा स्म शोकमिमं कार्षीर्जीवन्त्येव च पाण्डवाः ।
प्रच्छन्ना विचिरिष्यन्ति यावत्कालस्य पर्ययः ॥ १.१६२.७० ॥
ಈ ಶೋಕವನ್ನು ಮಾಡಬೇಡ; ಪಾಂಡವರು ಬದುಕಿಯೇ ಇದ್ದಾರೆ. ಕಾಲಚಕ್ರ ಪೂರ್ಣವಾಗುವವರೆಗೆ ಅವರು ಮರೆಯಾಗಿ ಸಂಚರಿಸುವರು.
1.162.71
तस्मिन्युधिष्ठिरं काले द्रक्ष्यन्ति भुवि मानवाः ।
विमलं कृष्णपक्षान्ते जगच्चन्द्रमिवोदितम् ॥ १.१६२.७१ ॥
ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಮನುಷ್ಯರು ಯುಧಿಷ್ಠಿರನನ್ನು ನೋಡುವರು; ಕೃಷ್ಣಪಕ್ಷದ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಉದಯಿಸಿದ ನಿರ್ಮಲ ಚಂದ್ರನಂತೆ.
1.162.72
न तस्य नाशं पश्यामि यस्य भ्राता धनञ्जयः ।
भीमसेनश्च दुर्धर्षौ माद्रीपुत्रौ च तौ यमौ ॥ १.१६२.७२ ॥
ಯಾರಿಗೆ ಸಹೋದರ ಧನಂಜಯನೋ, ದುರ್ಧರ್ಷ ಭೀಮಸೇನನೂ ಮಾದ್ರಿಯ ಆ ಇಬ್ಬರು ಯಮಳರೂ ಇರುವರೋ, ಅವನಿಗೆ ನಾಶವನ್ನು ನಾನು ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ.
1.162.73
ततः संहृष्टसर्वाङ्गो भीष्मो विदुरमब्रवीत् ।
दिष्ट्यादिष्ट्येति संहृष्टः पूजयानो महामतिम् ॥ १.१६२.७३ ॥
ಆಗ ಸಂತೋಷದಿಂದ ಸರ್ವಾಂಗ ಪುಳಕಿತನಾದ ಭೀಷ್ಮನು ವಿದುರನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು. 'ಅದೃಷ್ಟ, ಅದೃಷ್ಟ!' ಎಂದು ಸಂತೋಷಿಸಿ, ಆ ಮಹಾಮತಿಯನ್ನು ಗೌರವಿಸುತ್ತಾ.
1.162.74
युक्तं चैवानुरूपं च कृतं तात शुभं त्वया ।
वयं विमोक्षिता दुःखात्पाण्डुपक्षो न नाशितः ॥ १.१६२.७४ ॥
'ಪ್ರಿಯನೇ, ನೀನು ಮಾಡಿದ್ದು ಯುಕ್ತವೂ, ಅನುರೂಪವೂ, ಶುಭವೂ ಆಗಿದೆ. ನಾವು ದುಃಖದಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಹೊಂದಿದೆವು, ಪಾಂಡುವಿನ ಪಕ್ಷ ನಾಶವಾಗಲಿಲ್ಲ.'
1.162.75
एवमुक्त्वा विवेशाथ पुरं जनशताकुलम् ।
कुरुभिः सहितो राजन्नागरैश्च पितामहः ॥ १.१६२.७५ ॥
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ, ಓ ರಾಜನೇ, ಪಿತಾಮಹ ಭೀಷ್ಮನು ಕೌರವರೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣವಾಸಿಗಳೊಂದಿಗೆ ನೂರಾರು ಜನರಿಂದ ತುಂಬಿದ ಆ ನಗರವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು.
1.162.76
अथाम्बिकेयः सामात्यः सकर्णः सहसौबलः ।
सात्मजः पार्थनाशस्य स्मरंस्तथ्यं जर्ष च ॥ १.१६२.७६ ॥
ಆಗ ಅಂಬಿಕೆಯ ಮಗ (ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರ), ಅಮಾತ್ಯರೊಂದಿಗೆ, ಕರ್ಣನೊಂದಿಗೆ, ಸೌಬಲ (ಶಕುನಿ)ನೊಂದಿಗೆ, ತನ್ನ ಮಗನೊಂದಿಗೆ, ಪಾರ್ಥರ ನಾಶದ ಸತ್ಯವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟನು.
1.162.77
भीष्मश्च राजन्दुर्धर्षो विदुरश्च महामतिः ।
जहृषाते स्मरन्तौ तौ जातुषाग्नेर्विमोचनम् ॥ १.१६२.७७ ॥
ಓ ರಾಜನೇ, ದುರ್ಧರ್ಷನಾದ ಭೀಷ್ಮನೂ ಮಹಾಮತಿ ವಿದುರನೂ, ಅರಗಿನ ಮನೆಯ ಬೆಂಕಿಯಿಂದ ಆದ ಬಿಡುಗಡೆಯನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುತ್ತಾ ಇಬ್ಬರೂ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟರು.
1.162.78
सत्यशीलगुणाचारै रागैर्जानपदोद्भवैः ।
द्रोणादयश्च धर्मैस्तु तेषां तान्मोचितान्विदुः ॥ १.१६२.७८ ॥
ಸತ್ಯಶೀಲ, ಗುಣ, ಆಚಾರ, ದೇಶವಾಸಿಗಳ ಅನುರಾಗದಿಂದ, ದ್ರೋಣಾದಿಗಳ ಧರ್ಮದಿಂದ, ಅವರು (ಪಾಂಡವರು) ಬಿಡುಗಡೆಗೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಅವರು ತಿಳಿದರು.
1.162.79
शौर्यलावण्यमाहात्म्यै रूपैः प्राणबलैरपि ।
स्वस्थान्पार्थानमन्यन्त पौरजानपदास्तथा ॥ १.१६२.७९ ॥
ಶೌರ್ಯ, ಲಾವಣ್ಯ, ಮಹಿಮೆ, ರೂಪ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಬಲದಿಂದಲೂ ಪಟ್ಟಣವಾಸಿಗಳು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮವಾಸಿಗಳು ಪಾರ್ಥರನ್ನು ಕ್ಷೇಮದಿಂದಿರುವರೆಂದು ಭಾವಿಸಿದರು.
1.162.80
अन्ये जनाः प्राकृताश्च स्त्रियश्च बहुलास्तदा ।
शङ्कमाना वदन्ति स्म दग्धा जीवन्ति वा न वा ॥ १.१६२.८० ॥
ಇತರ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರು ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಸ್ತ್ರೀಯರು ಆಗ ಶಂಕಿಸುತ್ತಾ "ಅವರು ಸುಟ್ಟುಹೋದರೋ, ಅಥವಾ ಬದುಕಿದ್ದಾರೋ ಇಲ್ಲವೋ?" ಎಂದು ಹೇಳತೊಡಗಿದರು.