મહાભારત · અધ્યાય 1.164
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.164.1
तत्र तेषु शयानेषु हिडिम्बो नाम राक्षसः ।
अविदूरे वनात्तस्माच्छालवृक्षं समाश्रितः ॥ १.१६४.१ ॥
ત્યાં તેઓ સૂતા હતા ત્યારે, હિડિમ્બ નામનો એક રાક્ષસ એ વનથી થોડે જ દૂર એક સાલ વૃક્ષ પર આશ્રય લઈને બેઠો હતો.
1.164.2
क्रूरो मानुषमांसादो महावीर्यपराक्रमः ।
प्रावृड्जलधरश्यामः पिङ्गाक्षो दारुणाकृतिः ॥ १.१६४.२ ॥
તે ક્રૂર હતો, મનુષ્યમાંસ ખાનારો, મહાન વીર્ય અને પરાક્રમવાળો; વર્ષાઋતુના ભરેલા મેઘ જેવો શ્યામ, પીળી આંખોવાળો અને ભયંકર આકારવાળો.
1.164.3
दष्ट्राकरालवदनः करालो भीमदर्शनः ।
लम्बस्फिग्लम्बजठरो रक्तश्मश्रुशिरोरुहः ॥ १.१६४.३ ॥
દાંતથી ભયંકર મુખવાળો, વિકરાળ, જોવામાં ભયાનક; લટકતા કૂલ્હા અને લટકતા પેટવાળો; લાલ દાઢી અને માથાના લાલ વાળવાળો.
1.164.4
महावृक्षगलस्कन्धः शङ्कर्णो विभीषणः ।
यदृच्छया तानपश्यत्पाण्डुपुत्रान्महारथान् ॥ १.१६४.४ ॥
મોટા વૃક્ષ જેવી ગરદન અને ખભાવાળો, શંખ જેવા કાનવાળો, ભયંકર; યદૃચ્છાએ તેણે પાંડુના એ મહારથી પુત્રોને જોયા.
1.164.5
विरूपरूपः पिङ्गाक्षः करालो घोरदर्शनः ।
पिशितेप्सुः क्षुधार्तश्च जिघ्रन्गन्धं यदृच्छया ॥ १.१६४.५ ॥
વિકૃત રૂપવાળો, પીળી આંખોવાળો, વિકરાળ અને ભયંકર દેખાતો; માંસની ઇચ્છાથી ભૂખે પીડિત, યદૃચ્છાએ ગંધ સૂંઘતો.
1.164.6
ऊर्ध्वाङ्गुलिः स कण्डूयन्धुन्वन्रूक्षाञ्शिरोरुहान् ।
जृम्भमाणो महावक्त्रः पुनःपुनरवेक्ष्य च ॥ १.१६४.६ ॥
ઊંચી આંગળીઓથી ખંજવાળતો, માથાના રૂક્ષ વાળ ધુણાવતો, મોટા મુખે બગાસું ખાતો, વારંવાર તેમને જોતો.
1.164.7
हृष्टो मानुषमांसस्य महाकायो महाबलः ।
आघ्राय मानुषं गन्धं भगिनीमिदमब्रवीत् ॥ १.१६४.७ ॥
માનવમાંસથી હર્ષિત, વિશાળ શરીર અને મહાબળવાળા તેણે માનવગંધ સૂંઘીને પોતાની બહેનને આમ કહ્યું.
1.164.8
उपपन्नं चिरस्याद्य भक्ष्यं मम मनःप्रियम् ।
जिघ्रतः प्रस्रुता स्नेहाज्जिह्वा पर्येति मे मुखात् ॥ १.१६४.८ ॥
લાંબા સમય પછી આજે મારા મનને પ્રિય ભોજન મળ્યું છે; તેને સૂંઘતાં સ્નેહથી મારી જીભ મોંમાંથી બહાર નીકળી રહી છે.
1.164.9
अष्टौ दंष्ट्राः सुतीक्ष्णाग्राश्चिरस्यापातदुःसहाः ।
देहेषु मज्जयिष्यामि स्निग्धेषु पिशितेषु च ॥ १.१६४.९ ॥
અતિ તીક્ષ્ણ અગ્રભાગવાળા આઠ દાંતો, લાંબા સમય પછી પ્રહાર કરતાં અસહ્ય થશે; હું તેમને કોમળ દેહો અને માંસમાં ઉતારીશ.
1.164.10
आक्रम्य मानुषं कण्ठमाच्छिद्य धमनीमपि ।
उष्णं नवं प्रपास्यामि फेनलिं रुधिरं बहु ॥ १.१६४.१० ॥
માનવનો કંઠ દબાવીને, ધમની પણ કાપીને, ગરમ, તાજું, ફીણવાળું ઘણું રક્ત હું પી જઈશ.
1.164.11
गच्छ जानीहि के त्वेते शेरते वनमाश्रिताः ।
मानुषो बलवान्गन्धो घ्राणं तर्पयतीव मे ॥ १.१६४.११ ॥
જા, વનમાં આશ્રય લઈને સૂતેલા આ કોણ છે તે જાણી લાવ; માનવનો બળવાન ગંધ મારા નાકને જાણે તૃપ્ત કરે છે.
1.164.12
हत्वैतान्मानुषान्सर्वानानयस्व ममान्तिकम् ।
अस्मद्विषयसुप्तेभ्यो नैतेभ्यो भयमस्ति ते ॥ १.१६४.१२ ॥
આ બધા માણસોને મારીને મારી પાસે લાવ; આપણા પ્રદેશમાં સૂતેલા આ લોકોથી તને કોઈ ભય નથી.
1.164.13
एषामुत्कृत्य मांसानि मानुषाणां यथेष्टतः ।
भक्षयिष्याव सहितौ कुरु पूर्णं वचो मम ॥ १.१६४.१३ ॥
આમનું મનુષ્યોનું માંસ ઇચ્છા મુજબ કાપીને આપણે બંને સાથે ખાઈશું. મારું વચન પૂરું કર.
1.164.14
भक्षयित्वा च मांसानि मानुषाणां प्रकामतः ।
नृत्याव सहितावावां दत्ततालावनेकशः ॥ १.१६४.१४ ॥
મનુષ્યોનું માંસ તૃપ્તિ સુધી ખાઈને આપણે બંને સાથે તાલ આપતાં અનેક વાર નાચીશું.
1.164.15
एवमुक्ता हिडिम्बा तु हिडिम्बेन महावने ।
भ्रातुर्वचनमाज्ञाय त्वरमाणेव राक्षसी ॥ १.१६४.१५ ॥
મહાવનમાં હિડિંબે આમ કહેતાં, ભાઈનું વચન સમજીને રાક્ષસી હિડિંબા ઉતાવળે ચાલી.
1.164.16
आप्लुत्याप्लुत्य च तरूनगच्छत्पाण्डवान्प्रति ।
जगाम तत्र यत्र स्म शेरते पाण्डवा वने ॥ १.१६४.१६ ॥
વૃક્ષો પર કૂદી કૂદીને તે પાંડવો તરફ ગઈ; વનમાં પાંડવો જ્યાં સૂતા હતા ત્યાં પહોંચી.
1.164.17
ददर्श तत्र सा गत्वा पाण्डवान्पृथया सह ।
शयानान्भीमसेनं च जाग्रतं त्वपराजितम् ॥ १.१६४.१७ ॥
ત્યાં જઈને તેણે પૃથા સાથે સૂતેલા પાંડવોને જોયા, અને જાગતા અપરાજિત ભીમસેનને પણ જોયો.
1.164.18
उपास्यमानान्भीमेन रूपयौवनशालिनः ।
सुकुमारांश्च पार्थान्सा व्यायामेन च कर्शितान् ॥ १.१६४.१८ ॥
ભીમ દ્વારા સેવા પામતા, રૂપ અને યૌવનથી શોભતા, સુકુમાર પાર્થોને, અને વ્યાયામથી થાકેલા તેમને તેણે જોયા.
1.164.19
दुःखेन संप्रयुक्तांश्च सहज्येष्ठान्प्रमाथिनः ।
रौद्री सती राजपुत्रं दर्शनीयप्रदर्शनम् ॥ १.१६४.१९ ॥
દુઃખથી પીડિત મોટા ભાઈઓ સાથે રહેલા, જોવા જેવા રૂપવાળા તે રાજકુમારને ભયંકર રાક્ષસીએ જોયો.
1.164.20
दृष्ट्वैव भीमसेनं सा सालस्कन्धमिवोद्यतम् ।
राक्षसी कामयामास रूपेणाप्रतिमं भुवि ॥ १.१६४.२० ॥
સાલ વૃક્ષના થડ જેવા ઊંચા ખભાવાળા ભીમસેનને જોતાં જ તે રાક્ષસીએ પૃથ્વી પર અતુલ્ય રૂપવાળા તેને કામના કરી.
1.164.21
अन्तर्गतेन मनसा चिन्तयामास राक्षसी ।
अयं श्यामो महाबाहुः सिंहस्कन्धो महाद्युतिः ॥ १.१६४.२१ ॥
રાક્ષસી મનમાં વિચારવા લાગી: 'આ શ્યામ વર્ણનો, મહાબાહુ, સિંહ જેવા ખભાવાળો અને મહાતેજસ્વી છે.'
1.164.22
कम्बुग्रीवः पुष्कराक्षो भर्ता युक्तो भवेन्मम ।
नाहं भ्रातृवचो जातु कुर्यां क्रूरमसांप्रतम् ॥ १.१६४.२२ ॥
શંખ જેવી ગરદન અને કમળ જેવી આંખોવાળો આ જ મારો યોગ્ય પતિ થઈ શકે. ભાઈની વાત હું ક્યારેય ક્રૂર અને અયોગ્ય રીતે નહીં કરું.
1.164.23
पतिस्नेहोऽतिबलवान्न तथा भ्रातृसौहृदम् ।
मुहूर्तमिव तृप्तिश्च भवेद्धातुर्ममैव च ॥ १.१६४.२३ ॥
પતિ પરનો સ્નેહ અતિ બળવાન છે; ભાઈ પ્રત્યેનું સૌહાર્દ તેવું નથી. મારી અને તે પોષકની તૃપ્તિ ક્ષણભર જેવી જ થશે.
1.164.24
हतैरेतैरहत्वा तु मोदिष्ये शाश्वतीः समाः ।
निश्चित्येत्थं हिडिम्बा सा भीमं दृष्ट्वा महाभुजं ॥ १.१६४.२४ ॥
આમને માર્યા વિના હું શાશ્વત વર્ષો સુધી કેવી રીતે આનંદ પામું?' એવો નિશ્ચય કરીને હિડિંબા મહાબાહુ ભીમને જોવા લાગી.
1.164.25
उत्सृज्य राक्षसं रूपं मानुषं रूपमास्थिता ।
सा कामरूपिणी रूपं कृत्वा मदनमोहिता ॥ १.१६४.२५ ॥
રાક્ષસી રૂપ ત્યજીને, માનવ રૂપ ધારણ કરીને, ઇચ્છા મુજબ રૂપ ધરી શકનારી તે, કામમોહિત થઈને (સુંદર રૂપ બનાવ્યું).
1.164.26
उपतस्थे महात्मानं भीमसेनमनिन्दिता ।
इङ्गिताकारकुशला सोपासर्पच्छनैः शनैः ॥ १.१६४.२६ ॥
નિર્દોષ તે મહાત્મા ભીમસેન પાસે આવી; સંકેત અને હાવભાવમાં કુશળ તે ધીમે ધીમે નજીક સરકી.
1.164.27
विनम्यमानेव लता दिव्याभरणभूषिता ।
शनैः शनैश्च तां भीमः समीपमुपसर्पतीम् ॥ १.१६४.२७ ॥
વળતી વેલ જેવી, દિવ્ય આભૂષણોથી શોભતી તે ધીમે ધીમે; અને ભીમે તેને ધીમે ધીમે નજીક આવતી જોઈ.
1.164.28
हर्षमाणां तदा पश्यत्तन्वीं पीनपयोधराम् ।
चन्द्राननां पद्मनेत्रां नीलकुञ्चितमूर्धजाम् ॥ १.१६४.२८ ॥
ત્યારે આનંદિત એવી તેને તેણે જોઈ — પાતળી કમરવાળી, ભરાવદાર સ્તનવાળી, ચંદ્રમુખી, કમળનયની, કાળા વાંકડિયા કેશવાળી.
1.164.29
कृष्णां सुपाण्डुरैर्दन्तैर्बिम्बोष्ठीं चारुदर्शनाम् ।
दृष्ट्वा तां रूपसंपन्नां भीमो विस्मयमागतः ॥ १.१६४.२९ ॥
શ્યામ વર્ણવાળી, અતિ સફેદ દાંતવાળી, બિંબફળ જેવા હોઠવાળી, સુંદર દર્શનવાળી — તે રૂપવતીને જોઈને ભીમ વિસ્મયમાં પડ્યો.
1.164.30
उपचारगुणैर्युक्तां ललितैर्हाससंमितैः ।
समीपमुपसंप्राप्य भीमं साथ वरानता ॥ १.१६४.३० ॥
ઉપચારના ગુણોથી યુક્ત, લલિત સ્મિતથી ભરેલી — નજીક આવીને તે શ્રેષ્ઠ નમ્ર સ્ત્રી ભીમની સામે ઊભી રહી.
1.164.31
वचो वचनवेलायां भीमं प्रोवाच भामिनी ।
लज्जया नम्यमानेव सर्वाभरणभूषिता ॥ १.१६४.३१ ॥
બોલવાના સમયે એ સુંદરીએ ભીમને આ વચન કહ્યું; લજ્જાથી નમેલી હોય તેમ, સર્વ આભૂષણોથી શોભતી.
1.164.32
स्मितपूर्वमिदं वाक्यं भीमसेनमथाब्रवीत् ।
कुतस्त्वमसि संप्राप्तः कश्चासि पुरुषर्षभ ॥ १.१६४.३२ ॥
સ્મિત સાથે તેણે ભીમસેનને આ વચન કહ્યું: 'હે પુરુષશ્રેષ્ઠ, તું ક્યાંથી આવ્યો છે, અને તું કોણ છે?'
1.164.33
क इमे शेरते चेह पुरुषा देवरूपिणः ।
केयं वै बृहती श्यामा सुकुमारी तवानघ ॥ १.१६४.३३ ॥
અહીં દેવરૂપ ધરીને સૂતેલા આ પુરુષો કોણ છે? હે નિષ્પાપ, તારી આ ઊંચી, શ્યામ, સુકુમાર સ્ત્રી કોણ છે?
1.164.34
शेते वनमिदं प्राप्य विश्वस्ता स्वगृहे यथा ।
नेदं जानीथ गहनं वनं राक्षससेवितम् ॥ १.१६४.३४ ॥
આ વનમાં પહોંચીને પોતાના ઘરની જેમ નિશ્ચિંત થઈને તે સૂઈ રહી છે. આ ગાઢ વન રાક્ષસોથી સેવાયેલું છે એ તમે જાણતા નથી.
1.164.35
वसति ह्यत्र पापात्मा हिडिम्बो नाम राक्षसः ॥ १.१६४.३५ ॥
અહીં પાપી સ્વભાવનો હિડિંબ નામનો રાક્ષસ વસે છે.
1.164.36
तेनाहं प्रेषिता भ्रात्रा दुष्टभावेन रक्षसा ।
बिभक्षयिषता मांसं युष्माकममरोपमाः ॥ १.१६४.३६ ॥
દુષ્ટ ભાવવાળા એ રાક્ષસ ભાઈએ મને મોકલી છે; દેવસમાન તમારું માંસ ખાવાની ઇચ્છાથી.
1.164.37
साऽहं त्वमभिसंप्रेक्ष्य देवगर्भसमप्रभम् ।
नान्यं भर्तारमिच्छामि सत्यमेतद्ब्रवीमि ते ॥ १.१६४.३७ ॥
દેવગર્ભ સમાન તેજસ્વી તને જોઈને હું બીજા પતિની ઇચ્છા કરતી નથી; આ હું તને સાચું કહું છું.
1.164.38
एतद्विज्ञाय धर्मज्ञ युक्तं मयि समाचर ।
कामोपहतचित्तां हि भजमानां भजस्व माम् ॥ १.१६४.३८ ॥
હે ધર્મજ્ઞ, આ જાણીને મારી સાથે યોગ્ય વર્તન કર; કામથી વિહ્વળ ચિત્તવાળી, તને ભજતી એવી મને સ્વીકાર.
1.164.39
त्रास्यामि त्वां महाबाहो राक्षसात्पुरुषादकात् ।
वत्स्यावो गिरिदुर्गेषु भर्ता भव ममानघ ॥ १.१६४.३९ ॥
હે મહાબાહુ, એ નરભક્ષક રાક્ષસથી હું તારું રક્ષણ કરીશ; આપણે પર્વતદુર્ગોમાં રહીશું; હે નિષ્પાપ, તું મારો પતિ થા.
1.164.40
इच्छामि वीर भद्रं ते मा मे प्राणान्विहासिषः ।
त्वया ह्यहं परित्यक्ता न जीवेयमरिन्दम ॥ १.१६४.४० ॥
હે વીર, તારું કલ્યાણ થાઓ; મારા પ્રાણ ન છોડ. હે શત્રુદમન, તું મને ત્યજી દઈશ તો હું જીવી નહીં શકું.
1.164.41
अन्तरिक्षचरी ह्यस्मि कामतो विचरामि च ।
अतुलामाप्नुहि प्रीतिं तत्र तत्र मया सह ॥ १.१६४.४१ ॥
હું આકાશમાં વિચરનારી છું; ઇચ્છા પ્રમાણે ફરું છું. મારી સાથે સર્વત્ર અતુલ આનંદ પ્રાપ્ત કર.
1.164.42
एष ज्येष्ठो मम भ्राता मान्यः परमको गुरुः ।
अनिविष्टो हि तन्नाहं परिविद्यां कथंचन ॥ १.१६४.४२ ॥
આ મારો જ્યેષ્ઠ ભાઈ છે, આદરણીય અને પરમ ગુરુ. એનો વિવાહ થયા પહેલાં હું કોઈ રીતે વિવાહ નહીં કરું.
1.164.43
मातरं भ्रातरं ज्येष्ठं कनिष्ठानपरानपि ।
परित्यजेत कोन्वद्य प्रभवन्निह राक्षसि ॥ १.१६४.४३ ॥
માતા, જ્યેષ્ઠ ભાઈ, નાના ભાઈઓ અને બીજાઓને પણ—હે રાક્ષસી, સમર્થ હોવા છતાં આજે કોણ તેમને ત્યજશે?
1.164.44
को हि सुप्तानिमान्भ्रातॄन्दत्त्वा राक्षसभोजनम् ।
मातरं च नरो गच्छेत्कामार्त इव मद्विधः ॥ १.१६४.४४ ॥
મારા જેવો કયો માણસ સૂતેલા આ ભાઈઓ અને માતાને રાક્ષસના ભોજન તરીકે આપીને, કામાતુરની જેમ જશે?
1.164.45
एकं त्वां मोक्षयिष्यामि सह मात्रा परन्तप ।
सोदरानुत्सृजैनांस्त्वमारोह जघनं मम ॥ १.१६४.४५ ॥
હે શત્રુતાપન, હું તને અને માતાને એકલાને મુક્ત કરીશ; આ ભાઈઓને છોડી મારી જાંઘ પર ચઢ.
1.164.46
नाहं जीवितुमाशंसे भ्रातॄनुत्सृज्य राक्षसि ।
यथाश्रद्धं व्रजैका हि विप्रियं मे प्रभाषसे ॥ १.१६४.४६ ॥
હે રાક્ષસી, ભાઈઓને છોડીને જીવવાની મારી ઇચ્છા નથી; તારી મરજી મુજબ એકલી ચાલી જા, તું મને અપ્રિય બોલે છે.
1.164.47
यत्ते प्रियं तत्करिष्ये सर्वानेतान्प्रबोधय ।
मोक्षयिष्याम्यहं कामं राक्षसात्पुरुषादकात् ॥ १.१६४.४७ ॥
તને જે પ્રિય છે તે હું કરીશ; આ સૌને જગાડ. ઇચ્છા મુજબ હું તને તે માનવભક્ષી રાક્ષસથી મુક્ત કરીશ.
1.164.48
सुखसुप्तान्वने भ्रातॄन्मातरं चैव राक्षसि ।
न भयाद्बोधयिष्यामि भ्रातुस्तव दुरात्मनः ॥ १.१६४.४८ ॥
હે રાક્ષસી, વનમાં સુખેથી સૂતેલા ભાઈઓ અને માતાને ભયથી હું જગાડીશ નહીં—તારા દુષ્ટાત્મા ભાઈના ભયથી.
1.164.49
न हि मे राक्षसा भीरु सोढुं शक्ताः पराक्रमम् ।
न मनुष्या न गन्धर्वा न यक्षाश्चारुलोचने ॥ १.१६४.४९ ॥
હે ભીરુ, હે સુંદર નેત્રોવાળી, રાક્ષસો પણ મારા પરાક્રમને સહન કરી શકતા નથી, ન મનુષ્યો, ન ગંધર્વો, ન યક્ષો.
1.164.50
गच्छ वा तिष्ठ वा भद्रे यद्वा पीच्छसि तत्कुरु ।
तं वा प्रेषय तन्वङ्गि भ्रातरं पुरुषादकम् ॥ १.१६४.५० ॥
હે કલ્યાણી, જા કે રહે, જે તને ગમે તે કર; હે કોમળાંગી, તે નરભક્ષક ભાઈને મોકલી દે.