ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 1.169
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.169.1
गते भगवति व्यासे पाण्डवा विगतज्वराः ।
ऊषुस्तत्र च षण्मासान्वटवृक्षे यथासुखम् ॥ १.१६९.१ ॥
ਭਗਵਾਨ ਵਿਆਸ ਦੇ ਚਲੇ ਜਾਣ ਮਗਰੋਂ, ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਪਾਂਡਵ ਉੱਥੇ ਉਸ ਬੋਹੜ ਦੇ ਰੁੱਖ ਹੇਠ ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਸੁਖ ਨਾਲ ਰਹੇ।
1.169.2
शाकमूलफलाहारास्तपः कुर्वन्ति पाण्डवाः ।
अनुज्ञाता महाराज ततः कमलपालिका ॥ १.१६९.२ ॥
ਸਾਗ, ਜੜ੍ਹਾਂ ਤੇ ਫਲ ਖਾ ਕੇ ਪਾਂਡਵ ਤਪ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਫਿਰ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ ਕਮਲਪਾਲਿਕਾ (ਉੱਥੇ ਆਈ)।
1.169.3
रमयन्ती सदा भीमं तत्रतत्र मनोजवा ।
दिव्याभरणवस्त्रा हि दिव्यस्रगनुलेपना ॥ १.१६९.३ ॥
ਮਨ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ ਉਹ ਸਦਾ ਭੀਮ ਨੂੰ ਇੱਥੇ-ਓੱਥੇ ਰਮਾਉਂਦੀ ਸੀ; ਦਿਵ੍ਯ ਗਹਿਣੇ, ਕੱਪੜੇ, ਹਾਰ ਅਤੇ ਲੇਪ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ।
1.169.4
एवं भ्रातॄन्सप्त मासान्हिडिम्बाऽवासयद्वने ।
पाण्डवान्भीमसेनार्थे राक्षसी कामरूपिणी ॥ १.१६९.४ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਿਡਿੰਬਾ ਨੇ ਭੀਮਸੇਨ ਲਈ ਪਾਂਡਵਾਂ ਤੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਮਹੀਨੇ ਰੱਖਿਆ; ਉਹ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਸੀ।
1.169.5
सुखं स विहरन्भीमस्तत्कालं पर्यणामयत् ।
ततोऽलभत सा गर्भं राक्षसी कामरूपिणी ॥ १.१६९.५ ॥
ਸੁਖ ਨਾਲ ਵਿਹਾਰ ਕਰਦੇ ਭੀਮ ਨੇ ਉਹ ਸਮਾਂ ਬਿਤਾਇਆ; ਫਿਰ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਉਸ ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਨੂੰ ਗਰਭ ਠਹਿਰਿਆ।
1.169.6
अतृप्ता भीमसेनेन सप्तमासोपसंगता ।
प्रजज्ञे राक्षसी पुत्रं भीमसेनान्महाबलात् ॥ १.१६९.६ ॥
ਭੀਮਸੇਨ ਨਾਲ ਅਤ੍ਰਿਪਤ ਉਸ ਰਾਕਸ਼ਸੀ ਨੇ ਸੱਤ ਮਹੀਨੇ ਪੂਰੇ ਹੋਣ 'ਤੇ ਮਹਾਬਲੀ ਭੀਮਸੇਨ ਤੋਂ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦਿੱਤਾ।
1.169.7
विरूपाक्षं महावक्त्रं शङ्कुकर्णं विभीषणम् ।
भीमरूपं सुताम्राक्षं तीक्ष्णदंष्ट्रं महारथम् ॥ १.१६९.७ ॥
ਵਿਰੂਪਾਕ੍ਸ਼, ਵੱਡਾ ਮੂੰਹ, ਸ਼ੰਕੂ ਵਰਗੇ ਕੰਨ, ਭਿਆਨਕ, ਭੀਸ਼ਣ ਰੂਪ, ਗੂੜ੍ਹੀਆਂ ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ, ਤਿੱਖੇ ਦੰਦਾਂ ਵਾਲਾ, ਮਹਾਰਥੀ।
1.169.8
महेष्वासं महावीर्यं महासत्वं महाजवम् ।
महाकायं महाकालं महाग्रीवं महाभुजम् ॥ १.१६९.८ ॥
ਮਹਾਧਨੁਸ਼ਧਾਰੀ, ਮਹਾਂ ਪਰਾਕ੍ਰਮੀ, ਮਹਾਂ ਹੌਸਲੇ ਵਾਲਾ, ਮਹਾਂ ਵੇਗਵਾਨ, ਵੱਡੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲਾ, ਮਹਾਕਾਲ, ਵੱਡੀ ਗਰਦਨ ਵਾਲਾ, ਵੱਡੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲਾ।
1.169.9
अमानुषं मानुषजं भीमवेगमरिन्दमम् ।
पिशाचकानतीत्यान्यान्बभूवाति स मानुषान् ॥ १.१६९.९ ॥
ਉਹ ਅਮਾਨੁਸ਼ ਸੀ, ਫਿਰ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਤੋਂ ਜਨਮਿਆ; ਭਿਆਨਕ ਵੇਗ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਵਾਲਾ। ਉਹ ਪਿਸ਼ਾਚਾਂ ਅਤੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਗਿਆ, ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਅੱਗੇ ਨਿਕਲ ਗਿਆ।
1.169.10
बालोऽपि विक्रमं प्राप्तो मानुषेषु विशांपते ।
सर्वास्त्रेषु वरो वीरः प्रकाममभवद्बली ॥ १.१६९.१० ॥
ਹੇ ਪ੍ਰਜਾਪਾਲਕ, ਉਹ ਬਾਲਕ ਹੁੰਦਿਆਂ ਵੀ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਪਾ ਗਿਆ; ਸਾਰੇ ਅਸਤ੍ਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਵੀਰ, ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਬਲਵਾਨ ਹੋ ਗਿਆ।
1.169.11
सद्यो हि गर्भं राक्षस्यो लभन्ते प्रसवन्ति च ।
कामरूपधराश्चैव भवन्ति बहुरूपिकाः ॥ १.१६९.११ ॥
ਰਾਕਸ਼ਸੀਆਂ ਤੁਰੰਤ ਗਰਭ ਧਾਰਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਜਣਦੀਆਂ ਵੀ ਹਨ; ਉਹ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਅਤੇ ਬਹੁਤ ਰੂਪਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।
1.169.12
प्रणम्य विकचः पादावगृह्णात्स पितुस्तदा ।
मातुश्च परमेष्वासस्तौ च नामास्य चक्रतुः ॥ १.१६९.१२ ॥
ਫਿਰ ਵਿਕਚ ਨੇ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ ਪਿਤਾ ਦੇ ਚਰਨ ਫੜੇ; ਉਸ ਪਰਮ ਧਨੁਸ਼ਧਾਰੀ ਨੇ ਮਾਤਾ ਦੇ ਚਰਨ ਵੀ ਫੜੇ। ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਰੱਖਿਆ।
1.169.13
घटोहास्योत्कच इति माता तं प्रत्यभाषत ।
अभवत्तेन नामास्य घटोत्कच इति स्म ह ॥ १.१६९.१३ ॥
ਮਾਤਾ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਖਿਆ, 'ਘਟੋਹਾਸ੍ਯ, ਉਤਕਚ' — ਇਸ ਲਈ ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਘਟੋਤਕਚ ਹੋਇਆ।
1.169.14
अनुरक्तश्च तानासीत्पाण्डवान्स घटोत्कचः ।
तेषां च दयितो नित्यमात्मनित्यो बभूव ह ॥ १.१६९.१४ ॥
ਘਟੋਤਕਚ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨਾਲ ਅਨੁਰਕਤ ਸੀ। ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਦਾ ਪਿਆਰਾ ਰਿਹਾ ਅਤੇ ਸਦਾ ਆਪਣਾ ਹੀ ਬਣਿਆ ਰਿਹਾ।
1.169.15
घटोत्कचो महाकायः पाण्डवान्पृथया सह ।
अभिवाद्य यथान्यायमब्रवीच्च प्रभाष्य तान् ॥ १.१६९.१५ ॥
ਮਹਾਕਾਯ ਘਟੋਤਕਚ ਨੇ ਪ੍ਰਿਥਾ ਸਮੇਤ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਯੋਗ ਢੰਗ ਨਾਲ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਕੇ ਆਖਿਆ।
1.169.16
किं करोम्यहमार्याणां निःशङ्कं वदतानघाः ।
तं ब्रुवन्तं भैमसेनिं कुन्ती वचनमब्रवीत् ॥ १.१६९.१६ ॥
'ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ੋ, ਮੈਂ ਆਰਿਆਂ ਲਈ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਬੇਝਿਜਕ ਦੱਸੋ।' ਐਸਾ ਆਖਦੇ ਭੈਮਸੇਨਿ ਨੂੰ ਕੁੰਤੀ ਨੇ ਇਹ ਵਚਨ ਆਖਿਆ।
1.169.17
त्वं कुरूणां कुले जातः साक्षाद्भीमसमो ह्यसि ।
ज्येष्ठः पुत्रोसि पञ्चानां साहाय्यं कुरु पुत्रक ॥ १.१६९.१७ ॥
'ਤੂੰ ਕੁਰੂ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਜੰਮਿਆ ਹੈਂ, ਸਾਖਿਆਤ ਭੀਮ ਵਰਗਾ ਹੈਂ। ਪੰਜਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਤੂੰ ਵੱਡਾ ਪੁੱਤਰ ਹੈਂ; ਹੇ ਪੁੱਤਰ, ਸਹਾਇਤਾ ਕਰ।'
1.169.18
पृथयाप्येवमुक्तस्तु प्रणम्यैव वचोऽब्रवीत् ।
यथा हि रावणो लोके इन्द्रजिच्च महाबलः।
वर्ष्मवीर्यसमो लोके विशिष्टश्चाभवं नृषु ॥ १.१६९.१८ ॥
ਕੁੰਤੀ ਦੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖਣ 'ਤੇ ਘਟੋਤਕਚ ਨੇ ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰਕੇ ਇਹ ਬਚਨ ਆਖਿਆ: 'ਜਿਵੇਂ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਰਾਵਣ ਅਤੇ ਮਹਾਬਲੀ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਨ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਮੈਂ ਸਰੀਰਕ ਬਲ ਵਿੱਚ ਬਰਾਬਰ ਹੋ ਕੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਬਣ ਜਾਵਾਂਗਾ।'
1.169.19
कृत्यकाल उपस्थास्ये पितॄनिति घटोत्कचः ।
आमन्त्र्य रक्षसां श्रेष्ठः प्रतस्थे चोत्तरां दिशम् ॥ १.१६९.१९ ॥
"ਠੀਕ ਸਮੇਂ ਤੇ ਮੈਂ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਾਂਗਾ" ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਘਟੋਤਕਚ ਵਿਦਾ ਲੈ ਕੇ ਉੱਤਰ ਦਿਸ਼ਾ ਵੱਲ ਚੱਲ ਪਿਆ।
1.169.20
स हि सृष्टो भगवता शक्तिहेतोर्महात्मना ।
वर्णस्याप्रतिवीर्यस्य प्रतियोद्धा महारथः ॥ १.१६९.२० ॥
ਉਹ ਮਹਾਤਮਾ ਭਗਵਾਨ ਵੱਲੋਂ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਕਾਰਨ ਰਚਿਆ ਗਿਆ ਸੀ; ਬੇਮਿਸਾਲ ਪਰਾਕਰਮੀ ਵਰਣ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਯੋਧਾ, ਉਹ ਮਹਾਰਥੀ ਸੀ।
1.169.21
सह वासो मया जीर्णस्त्वया कमलपालिके ।
पुनर्द्रक्ष्यसि राज्यस्थानित्यभाषत तां तदा ॥ १.१६९.२१ ॥
"ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਤੂੰ ਲੰਮਾ ਸਮਾਂ ਰਹੀ, ਹੇ ਕਮਲਮਾਲਾ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ! ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਮੈਨੂੰ ਤੂੰ ਫੇਰ ਵੇਖੇਂਗੀ," ਤਦ ਭੀਮ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਇਹ ਕਿਹਾ।
1.169.22
पदा मां संस्मरेः कान्त रिरंसू रहसि प्रभो ।
तदा तव वशं भूय आगन्तास्म्याशु भारत ॥ १.१६९.२२ ॥
"ਹੇ ਪਿਆਰੇ, ਹੇ ਸੁਆਮੀ! ਇਕਾਂਤ ਵਿੱਚ ਰਮਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਪੈਰ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨਾ; ਹੇ ਭਾਰਤ, ਉਦੋਂ ਮੈਂ ਛੇਤੀ ਫੇਰ ਤੇਰੇ ਵੱਸ ਵਿੱਚ ਆਵਾਂਗੀ।"
1.169.23
इत्युक्त्वा सा जगामाशु भावमासज्य पाण्डवे ।
हिडिम्बा समयं स्मृत्वा स्वां गतिं प्रत्यपद्यत ॥ १.१६९.२३ ॥
ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਉਹ ਛੇਤੀ ਚਲੀ ਗਈ; ਪਾਂਡਵ ਉੱਤੇ ਪਿਆਰ ਟਿਕਾ ਕੇ, ਹਿਡਿੰਬਾ ਸਮਝੌਤਾ ਯਾਦ ਕਰ ਕੇ ਆਪਣੇ ਰਾਹ ਤੁਰ ਪਈ।