Mahābhārata · Adhyāya 1.171
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.171.1
एकचक्रां गतास्ते तु कुन्तीपुत्रा महारथाः ।
अत ऊर्ध्वं द्विजश्रेष्ठ किमकुर्वत पाण्डवाः ॥ १.१७१.१ ॥
Aquellos grandes guerreros, los hijos de Kuntī, que habían ido a Ekacakrā, ¡oh mejor de los brahmanes!, ¿qué hicieron después los Pāṇḍavas?
1.171.2
एकचक्रां गतास्ते तु कन्तीपुत्रा महारथाः ।
ऊषुर्नातिचिरं कालं ब्राह्मणस्य निवेशने ॥ १.१७१.२ ॥
Aquellos grandes guerreros, los hijos de Kuntī, que habían ido a Ekacakrā, no permanecieron mucho tiempo en la casa del brahmán.
1.171.3
रमणीयानि पश्यन्तो वनानि विविधानि च ।
पार्थिवानपि चोद्देशान्सरितश्च सरांसि च ॥ १.१७१.३ ॥
Contemplando bosques agradables y variados, lugares de la tierra, ríos y lagos, avanzaban.
1.171.4
चेरुर्भैश्रं तदा ते तु सर्व एव विशांपते ।
युधिष्ठिरं च कुन्तीं च चिन्तयन्त उपासते ॥ १.१७१.४ ॥
Entonces todos ellos iban a mendigar, ¡oh señor de los pueblos!, y pensando en Yudhiṣṭhira y Kuntī les servían.
1.171.5
भैक्षं चरन्तस्तु तदा जटिला ब्रह्मचारिणः ।
बभूवुर्नागराणां च गुणैः संप्रियदर्शनाः ॥ १.१७१.५ ॥
Entonces aquellos brahmacārin de cabellos enmarañados, mendigando, resultaron muy agradables de ver para los habitantes de la ciudad por sus cualidades.
1.171.6
दर्शनीया द्विजाः शुभ्रा देवगर्भोपमाः शुभाः ।
भैक्षानर्हाश्च राज्यार्हाः सुकुमारास्तपस्विनः ॥ १.१७१.६ ॥
Estos dvija son dignos de verse, radiantes, auspiciosos como vástagos de los dioses; no son aptos para mendigar, sino aptos para el reino, delicados y ascetas.
1.171.7
नैते यथार्थतो विप्राः सुकुमारास्तपस्विनः ।
चरन्ति भूमौ प्रच्छन्नाः कस्माच्चित्कारणादिह ॥ १.१७१.७ ॥
Estos no son en verdad brahmanes; ascetas delicados, ocultos, andan aquí sobre la tierra por alguna razón.
1.171.8
सर्वलक्षणसंपन्ना भैक्षं नार्हन्ति नित्यशः ।
कार्यार्थिनश्चरन्तीति तर्कयन्त इति ब्रुवन् ॥ १.१७१.८ ॥
Dotados de todas las marcas auspiciosas, no merecen la limosna a diario; deben andar por algún propósito, dijeron, conjeturando así.
1.171.9
बन्धूनामागमान्नित्यमुपचारैस्तु नागराः ।
भाजनानि च पूर्णानि भक्ष्यभोज्यैरकारयन् ॥ १.१७१.९ ॥
Con la llegada de sus parientes, los ciudadanos siempre los atendían con cortesías, y hacían preparar vasijas llenas de comida y manjares.
1.171.10
मौनव्रतेन संयुक्ता भैश्रं गृह्णन्ति पाण्डवाः ।
माता चिरगतान्ज्ञात्वा शोचन्ती पाण्डवान्प्रति ॥ १.१७१.१० ॥
Los Pāṇḍavas, unidos por el voto de silencio, aceptan la limosna; y la madre, sabiendo que han estado fuera mucho tiempo, se aflige por los Pāṇḍavas.
1.171.11
दुःखाश्रुपूर्णनयना लिखन्त्यास्ते महीतलम् ।
भिक्षित्वा द्विजगेहेषु चिन्तयन्तश्च मातरम् ॥ १.१७१.११ ॥
Con los ojos llenos de lágrimas de dolor, raspa la tierra, mendigando en las casas de los brahmanes y pensando en la madre.
1.171.12
त्वरमाणा निवर्तन्ते मातृगौरवयन्त्रिताः ।
मात्रे निवेदयन्ति स्म कुन्त्यै भैक्षं दिवानिशम् ॥ १.१७१.१२ ॥
Sujetos por el respeto a su madre, regresan de prisa y le informan a Kuntī de la limosna día y noche.
1.171.13
सर्वं संपूर्णभैक्षान्नं मातृदत्तं पृथक्पृथक् ।
विभज्याभुञ्जतेष्टं ते यथाभागं पृथक्पृथक् ॥ १.१७१.१३ ॥
Habiendo repartido toda la comida de limosna completa que les dio su madre, cada uno comió por separado, como deseaba, según su parte.
1.171.14
अर्धं स्म भुञ्जते पञ्च सह मात्रा परन्तपाः ।
अर्धं सर्वस्य भैक्षस्य भीमो भुङ्क्ते महाबलः ॥ १.१७१.१४ ॥
Los cinco, abrasadores de enemigos, comían la mitad junto con su madre; Bhīma, el de gran fuerza, comía la mitad de toda la comida de limosna.
1.171.15
स नाशितश्च भवति कल्याणान्नभुजिः पुरा ।
स वैवर्ण्यं च कार्श्यं च जगामातृप्तिकारितम् ॥ १.१७१.१५ ॥
Él, que antes comía buena comida, ahora está debilitado; por no quedar satisfecho llegó a la palidez y la demacración.
1.171.16
आज्यबिन्दुर्यथा वह्नौ महति ज्वलिते भवेत् ।
तथार्धभागं भीमस्य भिक्षान्नस्य नरोत्तम ॥ १.१७१.१६ ॥
Como una gota de ghee en un gran fuego ardiente, así era la mitad de la comida de limosna para Bhīma, oh mejor de los hombres.
1.171.17
तथैव वसतां तत्र तेषां राजन्महात्मनाम् ।
अतिचक्राम सुमहान्कालोऽथ भरतर्षभ ॥ १.१७१.१७ ॥
Así, mientras aquellos magnánimos vivían allí, pasó mucho tiempo, oh rey, oh toro de los Bharatas.
1.171.18
भीमोऽपि क्रीडयित्वाथ मिथो ब्राह्मणबन्धुषु ।
कुम्भकारेण संबन्धाल्लेभे पात्रं महत्तरम् ॥ १.१७१.१८ ॥
También Bhīma, habiendo jugado entre los parientes brahmanes, obtuvo, por una conexión con un alfarero, un recipiente más grande.
1.171.19
कुम्भकारोऽददात्पात्रं महत्कृत्वातिमात्रकम् ।
प्रहसन्भीमसेनाय विस्मितस्तस्य कर्मणा ॥ १.१७१.१९ ॥
El alfarero, riendo de Bhīmasena y asombrado por su hazaña, le dio una vasija muy grande que había hecho.
1.171.20
तस्याद्भुतं कर्म कुर्वन्मृद्भारं महदाददे ।
मृद्भारैः शतसाहस्रैः कुम्भकारमतोषयत् ॥ १.१७१.२० ॥
Realizando su hazaña prodigiosa, tomó una gran carga de arcilla y complació al alfarero con cientos de miles de cargas de arcilla.
1.171.21
चक्रे चक्रे च मृद्भाण्डान्सततं भैक्षमाचरन् ।
तदादायागतं दृष्ट्वा हसन्ति प्रहसन्ति च ॥ १.१७१.२१ ॥
Pidiendo sin cesar vasijas de barro en cada torno de alfarero, regresó con ellas, y al verlo la gente se reía y se burlaba a carcajadas.
1.171.22
भक्ष्यभोज्यानि विविधान्यादाय प्रक्षिपन्ति च ।
एवमेव सदा भुक्त्वा मात्रे वदति वै रहः।
न चाशितोऽस्मि भवति कल्याणान्नभृतः पुरा ॥ १.१७१.२२ ॥
La gente traía diversos alimentos y platos y los echaba en ella. Comiendo así siempre, él le dijo en privado a su madre: "Ni siquiera cuando antes alguien traía buena comida quedaba yo satisfecho."
1.171.23
ततः कदाचिद्भैक्षाय गतास्ते पुरषर्षभाः ।
संगत्य भीमसेनस्तु तत्रास्ते पृथया सह ॥ १.१७१.२३ ॥
Entonces una vez aquellos toros entre los hombres salieron a pedir limosna, y Bhīmasena se quedó allí con Pṛthā.
1.171.24
अथार्तिजं महाशब्दं ब्राह्मणस्य निवेशने ।
भृशमुत्पतितं घोरं कुन्ती शुश्राव भारत ॥ १.१७१.२४ ॥
Entonces un gran y terrible grito de angustia se elevó con violencia en la casa del brahmán, y Kuntī lo oyó, oh Bhārata.
1.171.25
रोरुयमाणांस्तान्दृष्ट्वा परिदेवयतश्च सा ।
कारुण्यात्साधुभावाच्च कुन्ती राजन्न चक्षमे ॥ १.१७१.२५ ॥
Al ver que lloraban y se lamentaban, Kuntī, oh rey, no pudo soportarlo por compasión y bondad de corazón.
1.171.26
मथ्यमानेव दुःखेन हृदयेन पृथा तदा ।
उवाच भीमं कल्याणी कृपान्वितमिदं वचः ॥ १.१७१.२६ ॥
Con el corazón como batido por el dolor, la bienaventurada Pṛthā entonces dijo a Bhīma estas palabras llenas de compasión.
1.171.27
वसामः सुसुखं पुत्र ब्राह्मणस्य निवेशने ।
अज्ञाता धार्तराष्ट्रस्य सत्कृतां वीतमन्यवः ॥ १.१७१.२७ ॥
Hijo, vivimos muy cómodamente en la casa del brahmán, desconocidos para el hijo de Dhṛtarāṣṭra, honrados y libres de ira.
1.171.28
सा चिन्तये सदा पुत्र ब्राह्मणस्यास्य किं न्वहम् ।
कदा प्रियं करिष्यामि यत्कुर्युरुषिताः सुखम् ॥ १.१७१.२८ ॥
Hijo, siempre pienso qué puedo hacer por este brahmán, cuándo podré hacerle un favor, para que él también pueda hacer algo por nosotros, que vivimos aquí felices.
1.171.29
एतावान्पुरुषस्तात कृतं यस्मिन्न नश्यति ।
यावच्च कुर्यादन्योऽस्य कुर्यादभ्यधिकं ततः ॥ १.१७१.२९ ॥
Querido hijo, el deber de un hombre es solo este: que lo que se hizo por él no se pierda. Tanto como otro haga por él, él debe hacer aún más.
1.171.30
तदिदं ब्राह्मणस्यास्य दुःखमापतितं ध्रुवम् ।
न तत्र यदि साहाय्यं कुर्याम सुकृतं भवेत् ॥ १.१७१.३० ॥
Por tanto, este dolor ha caído sin duda sobre este brahmán; si no le ayudáramos en ello, no sería una buena acción.
1.171.31
ज्ञायतामस्य यद्दुःखं यतश्चैव समुत्थितम् ।
विदित्वा व्यवसिष्यामि यद्यपि स्यात्सुदुष्करम् ॥ १.१७१.३१ ॥
Que se conozca el dolor de este hombre y de dónde ha surgido. Habiéndolo sabido, emprenderé la tarea, aunque sea sumamente difícil.
1.171.32
एवं तौ कथयन्तौ च भूयः सुश्रुवतुः स्वनम् ।
आर्तिजं तस्य विप्रस्य सभार्यस्य विशांपते ॥ १.१७१.३२ ॥
Mientras así hablaban, volvieron a oír, oh señor de los pueblos, el sonido de angustia de aquel brahmán con su esposa.
1.171.33
अन्तःपुरं ततस्तस्य ब्राह्मणस्य महात्मनः ।
विवेश त्वरिता कुन्ती बद्धवत्सेव सौरभी ॥ १.१७१.३३ ॥
Entonces Kuntī entró apresuradamente en los aposentos interiores de aquel brahmán magnánimo, como una vaca cuyo ternero está atado.
1.171.34
ततस्तं ब्राह्मणं तत्र भार्यया च सुतेन च ।
दुहित्रा चैव सहितं ददर्श विकृताननम् ॥ १.१७१.३४ ॥
Entonces vio allí a aquel brahmán junto con su esposa, su hijo y su hija, con el rostro desfigurado.
1.171.35
धिगिदं जीवितं लोके गतसारमनर्थकम् ।
दुःखमूलं पराधीनं भृशमप्रियभागि च ॥ १.१७१.३५ ॥
¡Maldita sea esta vida en el mundo, carente de esencia, inútil, raíz del sufrimiento, dependiente de otros y muy partícipe de lo desagradable!
1.171.36
जीविते परमं दुःखं जीविते परमो ज्वरः ।
जीविते वर्तमानस्य द्वन्द्वानामागमो ध्रुवः ॥ १.१७१.३६ ॥
En la vida hay el sufrimiento supremo; en la vida hay la fiebre suprema. Para quien vive en la vida, la llegada de los pares de opuestos es segura.
1.171.37
आत्मा ह्येको हि धर्मार्थौ कामं चैव निषेवते ।
एतैश्च विप्रयोगोऽपि दुःखं परमनन्तकम् ॥ १.१७१.३७ ॥
El ser solo, en verdad, disfruta del dharma, la riqueza y el deseo; y la separación de ellos es un dolor supremo e interminable.
1.171.38
आहुः केचित्परं मोक्षं स च नास्ति कथंचन ।
अर्थप्राप्तौ तु नरकः कृत्स्न एवोपपद्यते ॥ १.१७१.३८ ॥
Algunos hablan de la liberación suprema, pero de ningún modo existe; al obtener riqueza surge un infierno entero.
1.171.39
अर्थेप्सुता परं दुःखमर्थप्राप्तौ ततोऽधिकम् ।
जातस्नेहस्य चार्थेषु विप्रयोगे महत्तरम् ॥ १.१७१.३९ ॥
El deseo de riqueza es el sufrimiento supremo, y al obtenerla, aún mayor; y para quien ha nacido el apego a las riquezas, la separación de ellas es un dolor aún mayor.
1.171.40
यावन्तो यस्य संयोगा द्रव्यैरिष्टैर्भवन्त्युत ।
तावन्तोऽस्य निख्यन्ते हृदये शोकशङ्कवः ॥ १.१७१.४० ॥
Cuantas conexiones tiene uno con los bienes queridos, tantos dardos de dolor se clavan en su corazón.
1.171.41
तदिदं जीवितं प्राप्य अल्पकालं महाभयम् ।
त्यागो हि न मया प्राप्तो भार्यया सहितेन च ॥ १.१७१.४१ ॥
Por tanto, habiendo obtenido esta vida, que dura poco tiempo y es un gran peligro, no he alcanzado la renuncia, ni siquiera junto con mi esposa.
1.171.42
न हि योगं प्रपश्यामि येन मुच्येयमापदः ।
पुत्रदारेण वा सार्धं प्राद्रवेयमनामयम् ॥ १.१७१.४२ ॥
No veo medio alguno por el que pueda liberarme de estas calamidades, ni cómo podría huir libre de enfermedad junto con hijo y esposa.
1.171.43
यतितं वै मया पूर्वं वेत्थ ब्राह्मणि तत्तथा ।
क्षेमं यतस्ततो गन्तुं त्वया तु मम न श्रुतम् ॥ १.१७१.४३ ॥
Brāhmaṇī, ya lo intenté antes, y tú lo sabes. Pero no escuchaste mi consejo de marcharnos de aquí hacia un lugar seguro.
1.171.44
इह जाता विवृद्धाऽस्मि पिता माता ममेति वै ।
उक्तवत्यसि दुर्मेधे याच्यमाना मयाऽसकृत् ॥ १.१७१.४४ ॥
Decías: «Aquí nací y crecí; aquí están mi padre y mi madre». Oh necia, aunque te lo supliqué una y otra vez,
1.171.45
स्वर्गतोऽपि पिता वृद्धस्तथा माता चिरं तव ।
बन्धवा भूतपूर्वाश्च तत्र वासे तु का रतिः ॥ १.१७१.४५ ॥
Tu anciano padre y tu madre se fueron hace mucho al cielo, y tus parientes se marcharon antes. ¿Qué placer hay en vivir allí?
1.171.46
न भोजनं विरुद्धं स्यान्न स्त्रीदेशो निबन्धनः ।
सुदूरमपि तं देशं व्रजेद्गरुडहंसवत् ॥ १.१७१.४६ ॥
La comida no es un impedimento, ni el país de la esposa una atadura. Uno debe ir incluso a una tierra muy lejana, como Garuḍa o el cisne.
1.171.47
सोऽयं ते बन्धुकामाया अशृण्वन्त्या वचो मम ।
बन्धुप्रणाशः संप्राप्तो भृशं दुःखकरो मम ॥ १.१७१.४७ ॥
Tú, que deseabas a tus parientes, no escuchaste mi palabra, y así ha llegado esta ruina de los parientes, que me causa gran dolor.
1.171.48
अथवा मद्विनाशो यं न हि शक्ष्यामि कंचन ।
परित्यक्तुमहं बन्धुं स्वयं जीवन्नृशंसवत् ॥ १.१७१.४८ ॥
O bien, aunque yo mismo sea destruido, no podré abandonar a ningún pariente; mientras viva, no abandonaré a un pariente como un hombre cruel.
1.171.49
सहधर्मचरीं दान्तां नित्यं मातृसमां मम ।
सखायं विहितां देवैर्नित्यं परमिकां गतिम् ॥ १.१७१.४९ ॥
Mi compañera en el dharma, dominada en sí misma, siempre como una madre para mí, mi amiga, dispuesta por los dioses, siempre el camino supremo.
1.171.50
पित्रा मात्रा च विहितां सदा गार्हस्थ्यभागिनीम् ।
वरयित्वा यथान्यायं मन्त्रवत्परिणीय च ॥ १.१७१.५० ॥
Entregada siempre por padre y madre, compartidora de la vida del cabeza de familia, a quien elegí según la norma y desposé con los mantras.
1.171.51
कुलीनां शीलसंपन्नामपत्यजननीमपि ।
त्वामहं जीवितस्यार्थे साध्वीमनपकारिणीम् ॥ १.१७१.५१ ॥
A ti, de noble linaje, dotada de buena conducta, madre de hijos, virtuosa y que nunca daña; ni siquiera por mi propia vida.
1.171.52
परित्यक्तुं न शक्ष्यामि भार्यां नित्यमनुव्रताम् ।
कुत एव परित्यक्तुं सुतां शक्ष्याम्यहं स्वयम् ॥ १.१७१.५२ ॥
No puedo abandonar a una esposa siempre devota; ¿cómo, pues, podría yo mismo abandonar a mi hija?
1.171.53
बालामप्राप्तवयसमजातव्यञ्जनाकृतिम् ।
भर्तुरर्थाय निक्षिप्तां न्यासं धात्रा महात्मना ॥ १.१७१.५३ ॥
Una niña aún no llegada a la edad, sin señales de mujer; un depósito confiado por el Creador magnánimo para el bien de su esposo.
1.171.54
यया दौहित्रजाँल्लोकानाशंसे पितृभिः सह ।
स्वयमुत्पाद्य तां बालां कथमुत्स्रष्टुमुत्सहे ॥ १.१७१.५४ ॥
Por medio de ella espero ganar, junto a mis antepasados, los mundos alcanzados por los nietos; ¿cómo podría atreverme a abandonar a esa niña que yo mismo engendré?
1.171.55
मन्यन्ते केचिदधिकं स्नेहं पुत्रे पितुर्नराः ।
कन्यायां केचिदपरे मम तुल्यावुभौ स्मृतौ ॥ १.१७१.५५ ॥
Algunos hombres creen que el afecto del padre es mayor hacia el hijo, y otros hacia la hija; para mí ambos son considerados iguales.
1.171.56
यस्यां लोकाः प्रसूतिश्च स्थिता नित्यमथो सुखम् ।
अपापां तामहं बालां कथमुत्स्रष्टुमुत्सहे ॥ १.१७१.५६ ॥
¿Cómo podría yo abandonar a esa niña sin pecado, en quien siempre residen los mundos, la descendencia y la felicidad?
1.171.57
कुत एव परित्यक्तुं सुतं शक्ष्याम्यहं स्वयम् ।
प्रार्थयेयं परां प्रीतिं यस्मिन्स्वर्गफलानि च ॥ १.१७१.५७ ॥
¿Cómo podría yo mismo abandonar a un hijo, en quien desearía el más alto afecto y en quien están también los frutos del cielo?
1.171.58
यस्य जातस्य पितरो मुखं दृष्ट्वा दिवं गताः ।
अहं मुक्तः पितृऋणाद्यस्य जातस्य तेजसा ॥ १.१७१.५८ ॥
Al nacer él, sus antepasados, al ver su rostro, subieron al cielo, y por su resplandor yo quedé libre de la deuda con los antepasados.
1.171.59
दयितं मे कथं बालमहं त्यक्तुमिहोत्सहे ।
तमहं ज्येष्ठपुत्रं मे कुलनिर्हारकं विभुम् ॥ १.१७१.५९ ॥
¿Cómo puedo yo, aquí, abandonar a mi amado niño? A aquel hijo mayor mío, poderoso salvador de la familia, ¿cómo podría yo...
1.171.60
मम पिण्डोदकनिधिं कथं त्यक्ष्यामि पुत्रकम् ।
त्यागोऽयं मम संप्राप्तो ममन्वा मे सुतस्य वा ॥ १.१७१.६० ॥
¿Cómo abandonaré a mi pequeño hijo, tesoro de mis ofrendas de alimento y agua? Este abandono ha llegado a mí, o a mi hijo.
1.171.61
तव वा तव पुत्र्या वा अत्र वासस्य तत्फलम् ।
न शृणोषि वचो मह्यं तत्फलं भुङ्क्ष्व भामिनि ॥ १.१७१.६१ ॥
El fruto de permanecer aquí es tuyo o de tu hija. No escuchas mis palabras; por eso, oh bhāminī, disfruta de su fruto.
1.171.62
अथवाहं न शक्ष्यामि स्वयं मर्तुं सुतं मम ।
एकं त्यक्तुं न शक्नोति भवतीं च सुतामपि ॥ १.१७१.६२ ॥
O bien, yo mismo no podré morir, ni mi hijo. No puedo abandonar a ninguno, ni a ti ni a tu hija.
1.171.63
अथ मद्रक्षणार्थं वा न हि शक्ष्यामि कंचन ।
परित्यक्तुमहं बन्धुं स्वयं जीवन्नृशंसवत् ॥ १.१७१.६३ ॥
O bien, ni siquiera para protegerme podré abandonar a nadie. Mientras viva, no puedo abandonar a un pariente como un hombre cruel.
1.171.64
आत्मानमपि चोत्सृज्य गते प्रेतवशं मयि ।
त्यक्ता ह्येते मया व्यक्तं नेह शक्ष्यन्ति जीवितुम् ॥ १.१७१.६४ ॥
Si yo también me entrego a mí mismo y caigo bajo el poder de la muerte, entonces estos quedarán claramente abandonados por mí, y no podrán vivir aquí.
1.171.65
एषां चान्यतमत्यागो नृशंसो गर्हितो बुधैः ।
आत्मत्यागे कृते चेमे मरिष्यन्ति मया विना ॥ १.१७१.६५ ॥
Abandonar a cualquiera de ellos es crueldad, condenada por los sabios. Y si me sacrifico, estos morirán sin mí.
1.171.66
स कृच्छ्रामहमापन्नो न शक्तस्तर्तुमापदम् ।
अहो धिक्कां गतिं त्वद्य गमिष्यामि सबान्धवः।
सर्वैः सह मृतं श्रेयो न च मे जीवितुं क्षमम् ॥ १.१७१.६६ ॥
He caído en esta angustia y no puedo superar esta calamidad. ¡Ay, qué vergüenza! Hoy, con mis parientes, ¿qué destino tendré? Mejor es morir con todos; vivir no me conviene.