మహాభారతం · అధ్యాయం 1.171
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.171.1
एकचक्रां गतास्ते तु कुन्तीपुत्रा महारथाः ।
अत ऊर्ध्वं द्विजश्रेष्ठ किमकुर्वत पाण्डवाः ॥ १.१७१.१ ॥
ఏకచక్రకు వెళ్ళిన ఆ కుంతీపుత్ర మహారథులు, ఓ ద్విజశ్రేష్ఠా, అటు తరువాత పాండవులు ఏమి చేశారు?
1.171.2
एकचक्रां गतास्ते तु कन्तीपुत्रा महारथाः ।
ऊषुर्नातिचिरं कालं ब्राह्मणस्य निवेशने ॥ १.१७१.२ ॥
ఏకచక్రకు వెళ్ళిన ఆ కుంతీపుత్ర మహారథులు ఒక బ్రాహ్మణుని ఇంట్లో ఎక్కువ కాలం నివసించలేదు.
1.171.3
रमणीयानि पश्यन्तो वनानि विविधानि च ।
पार्थिवानपि चोद्देशान्सरितश्च सरांसि च ॥ १.१७१.३ ॥
రమణీయమైన వివిధ అరణ్యాలను, భూమిపై ప్రదేశాలను, నదులను, సరస్సులను చూస్తూ (వారు ముందుకు సాగారు).
1.171.4
चेरुर्भैश्रं तदा ते तु सर्व एव विशांपते ।
युधिष्ठिरं च कुन्तीं च चिन्तयन्त उपासते ॥ १.१७१.४ ॥
అప్పుడు వారందరూ భిక్షకు వెళ్ళారు, ఓ ప్రజాపాలకా; యుధిష్ఠిరుని, కుంతిని స్మరిస్తూ వారికి సేవలు చేశారు.
1.171.5
भैक्षं चरन्तस्तु तदा जटिला ब्रह्मचारिणः ।
बभूवुर्नागराणां च गुणैः संप्रियदर्शनाः ॥ १.१७१.५ ॥
అప్పుడు భిక్షకు తిరుగుతున్న జటాధారులైన బ్రహ్మచారులు తమ గుణాలతో పౌరులకు ఎంతో ప్రియమైన దర్శనులయ్యారు.
1.171.6
दर्शनीया द्विजाः शुभ्रा देवगर्भोपमाः शुभाः ।
भैक्षानर्हाश्च राज्यार्हाः सुकुमारास्तपस्विनः ॥ १.१७१.६ ॥
ఈ ద్విజులు చూడదగినవారు, ప్రకాశవంతులు, దేవగర్భ సదృశులు, శుభప్రదులు; భిక్షకు అర్హులు కారు, రాజ్యానికి అర్హులు; సుకుమారులు, తపస్వులు.
1.171.7
नैते यथार्थतो विप्राः सुकुमारास्तपस्विनः ।
चरन्ति भूमौ प्रच्छन्नाः कस्माच्चित्कारणादिह ॥ १.१७१.७ ॥
ఇవారు నిజంగా బ్రాహ్మణులు కారు; సుకుమారులైన తపస్వులు ఇక్కడ ఏదో కారణంతో భూమిపై రహస్యంగా సంచరిస్తున్నారు.
1.171.8
सर्वलक्षणसंपन्ना भैक्षं नार्हन्ति नित्यशः ।
कार्यार्थिनश्चरन्तीति तर्कयन्त इति ब्रुवन् ॥ १.१७१.८ ॥
సర్వ శుభ లక్షణాలు కలిగిన వీరు నిత్యం భిక్షకు అర్హులు కారు; ఏదో ప్రయోజనంతో తిరుగుతున్నారని ఊహిస్తూ వారు ఇలా అన్నారు.
1.171.9
बन्धूनामागमान्नित्यमुपचारैस्तु नागराः ।
भाजनानि च पूर्णानि भक्ष्यभोज्यैरकारयन् ॥ १.१७१.९ ॥
బంధువుల రాకతో పౌరులు నిత్యం సత్కారాలతో సేవించారు; తినే పదార్థాలతో నిండిన పాత్రలను సిద్ధం చేయించారు.
1.171.10
मौनव्रतेन संयुक्ता भैश्रं गृह्णन्ति पाण्डवाः ।
माता चिरगतान्ज्ञात्वा शोचन्ती पाण्डवान्प्रति ॥ १.१७१.१० ॥
మౌనవ్రతంతో కూడిన పాండవులు భిక్ష స్వీకరిస్తారు; తల్లి వారు చాలాకాలంగా వెళ్లిపోయారని తెలిసి పాండవుల కోసం దుఃఖిస్తుంది.
1.171.11
दुःखाश्रुपूर्णनयना लिखन्त्यास्ते महीतलम् ।
भिक्षित्वा द्विजगेहेषु चिन्तयन्तश्च मातरम् ॥ १.१७१.११ ॥
దుఃఖాశ్రువులతో నిండిన కళ్లతో ఆమె నేలను గీస్తుంది; బ్రాహ్మణుల ఇళ్లలో భిక్ష అడిగి తల్లిని తలుస్తూ.
1.171.12
त्वरमाणा निवर्तन्ते मातृगौरवयन्त्रिताः ।
मात्रे निवेदयन्ति स्म कुन्त्यै भैक्षं दिवानिशम् ॥ १.१७१.१२ ॥
తల్లి పట్ల గౌరవంతో నియంత్రితులై వారు త్వరగా తిరిగి వస్తారు; పగలూ రాత్రీ భిక్ష గురించిన వార్తను కుంతికి నివేదిస్తారు.
1.171.13
सर्वं संपूर्णभैक्षान्नं मातृदत्तं पृथक्पृथक् ।
विभज्याभुञ्जतेष्टं ते यथाभागं पृथक्पृथक् ॥ १.१७१.१३ ॥
తల్లి ఇచ్చిన సంపూర్ణ భిక్షాన్నాన్ని వారు విడివిడిగా పంచుకొని, కోరినట్లు, ఎవరి భాగం ప్రకారం వారు విడివిడిగా భుజించారు.
1.171.14
अर्धं स्म भुञ्जते पञ्च सह मात्रा परन्तपाः ।
अर्धं सर्वस्य भैक्षस्य भीमो भुङ्क्ते महाबलः ॥ १.१७१.१४ ॥
శత్రువులను దహించే ఐదుగురు తల్లితో కలిసి సగం తినేవారు; మహాబలుడైన భీముడు మొత్తం భిక్షాన్నంలో సగం తినేవాడు.
1.171.15
स नाशितश्च भवति कल्याणान्नभुजिः पुरा ।
स वैवर्ण्यं च कार्श्यं च जगामातृप्तिकारितम् ॥ १.१७१.१५ ॥
పూర్వం మంచి అన్నం తిన్నవాడు అతడు; ఇప్పుడు అతడు క్షీణించాడు; తృప్తి లేకపోవడం వల్ల అతడి రంగు మారి శరీరం కృశించింది.
1.171.16
आज्यबिन्दुर्यथा वह्नौ महति ज्वलिते भवेत् ।
तथार्धभागं भीमस्य भिक्षान्नस्य नरोत्तम ॥ १.१७१.१६ ॥
పెద్ద మండుతున్న అగ్నిలో ఒక నెయ్యి బిందువులా, నరోత్తమా, భీమునికి భిక్షాన్నంలోని సగభాగం అలా ఉండేది.
1.171.17
तथैव वसतां तत्र तेषां राजन्महात्मनाम् ।
अतिचक्राम सुमहान्कालोऽथ भरतर्षभ ॥ १.१७१.१७ ॥
అలాగే అక్కడ నివసిస్తున్న ఆ మహాత్ములకు చాలా కాలం గడిచిపోయింది, రాజా, భరతర్షభా.
1.171.18
भीमोऽपि क्रीडयित्वाथ मिथो ब्राह्मणबन्धुषु ।
कुम्भकारेण संबन्धाल्लेभे पात्रं महत्तरम् ॥ १.१७१.१८ ॥
భీముడు కూడా బ్రాహ్మణ బంధువులతో ఆడుకున్న తర్వాత, కుమ్మరితో సంబంధం ద్వారా ఒక పెద్ద పాత్రను పొందాడు.
1.171.19
कुम्भकारोऽददात्पात्रं महत्कृत्वातिमात्रकम् ।
प्रहसन्भीमसेनाय विस्मितस्तस्य कर्मणा ॥ १.१७१.१९ ॥
కుమ్మరి అతిపెద్ద పాత్రను చేసి ఇచ్చాడు; భీమసేనుని చూసి నవ్వుతూ, అతని కార్యానికి విస్మయం చెందుతూ.
1.171.20
तस्याद्भुतं कर्म कुर्वन्मृद्भारं महदाददे ।
मृद्भारैः शतसाहस्रैः कुम्भकारमतोषयत् ॥ १.१७१.२० ॥
అతని అద్భుత కార్యాన్ని చేస్తూ అతను పెద్ద మట్టి భారాన్ని ఎత్తాడు; లక్షల మట్టి భారాలతో కుమ్మరిని సంతోషపెట్టాడు.
1.171.21
चक्रे चक्रे च मृद्भाण्डान्सततं भैक्षमाचरन् ।
तदादायागतं दृष्ट्वा हसन्ति प्रहसन्ति च ॥ १.१७१.२१ ॥
ప్రతి కుమ్మరి చక్రం దగ్గర మట్టి కుండలను భిక్షగా అడుగుతూ ఉండేవాడు; వాటిని తీసుకుని తిరిగి రావడం చూసి ప్రజలు నవ్వారు, గట్టిగా నవ్వారు.
1.171.22
भक्ष्यभोज्यानि विविधान्यादाय प्रक्षिपन्ति च ।
एवमेव सदा भुक्त्वा मात्रे वदति वै रहः।
न चाशितोऽस्मि भवति कल्याणान्नभृतः पुरा ॥ १.१७१.२२ ॥
అనేక రకాల తినే పదార్థాలను తీసుకుని ప్రజలు అందులో వేస్తారు. ఇలా ఎప్పుడూ తిని అతడు తల్లితో ఏకాంతంగా చెప్పాడు: "ముందు మంచి అన్నం తెచ్చినవాని వల్ల కూడా నేను ఇంకా తృప్తి పొందలేదు."
1.171.23
ततः कदाचिद्भैक्षाय गतास्ते पुरषर्षभाः ।
संगत्य भीमसेनस्तु तत्रास्ते पृथया सह ॥ १.१७१.२३ ॥
అప్పుడు ఒకసారి ఆ పురుషోత్తములు భిక్షకు వెళ్ళారు; భీమసేనుడు అక్కడ పృథతో కలిసి ఉన్నాడు.
1.171.24
अथार्तिजं महाशब्दं ब्राह्मणस्य निवेशने ।
भृशमुत्पतितं घोरं कुन्ती शुश्राव भारत ॥ १.१७१.२४ ॥
అప్పుడు బ్రాహ్మణుని ఇంట్లో బాధతో పుట్టిన గొప్ప భయంకరమైన ఆర్తనాదం అధికంగా లేచింది; ఓ భారతా, దాన్ని కుంతి విన్నది.
1.171.25
रोरुयमाणांस्तान्दृष्ट्वा परिदेवयतश्च सा ।
कारुण्यात्साधुभावाच्च कुन्ती राजन्न चक्षमे ॥ १.१७१.२५ ॥
వారు ఏడుస్తూ విలపించడం చూసి కుంతి, ఓ రాజా, కారుణ్యంతో, మంచి మనసుతో దానిని సహించలేకపోయింది.
1.171.26
मथ्यमानेव दुःखेन हृदयेन पृथा तदा ।
उवाच भीमं कल्याणी कृपान्वितमिदं वचः ॥ १.१७१.२६ ॥
దుఃఖంతో హృదయం మథించబడుతున్నట్లున్న కల్యాణి పృథ, అప్పుడు కరుణతో నిండిన ఈ మాటలను భీమునితో అన్నది.
1.171.27
वसामः सुसुखं पुत्र ब्राह्मणस्य निवेशने ।
अज्ञाता धार्तराष्ट्रस्य सत्कृतां वीतमन्यवः ॥ १.१७१.२७ ॥
కుమారా, మనం బ్రాహ్మణుని ఇంట్లో ఎంతో సుఖంగా ఉంటున్నాం; ధృతరాష్ట్ర పుత్రునికి తెలియక, గౌరవింపబడి, కోపం లేకుండా.
1.171.28
सा चिन्तये सदा पुत्र ब्राह्मणस्यास्य किं न्वहम् ।
कदा प्रियं करिष्यामि यत्कुर्युरुषिताः सुखम् ॥ १.१७१.२८ ॥
కుమారా, ఈ బ్రాహ్మణునికి నేను ఏమి చేయాలని ఎప్పుడూ ఆలోచిస్తున్నాను; ఎప్పుడు అతనికి ప్రియమైనది చేయగలను, సుఖంగా ఉన్న మనకు ప్రతిగా అతను కూడా ఏదైనా చేయగలిగేలా.
1.171.29
एतावान्पुरुषस्तात कृतं यस्मिन्न नश्यति ।
यावच्च कुर्यादन्योऽस्य कुर्यादभ्यधिकं ततः ॥ १.१७१.२९ ॥
ప్రియ కుమారా, మనిషి చేసిన ఉపకారం నశించకుండా ఉండేంత వరకే అతని బాధ్యత ఇంత; ఇతరులు అతనికి చేసిన దానికంటే అధికంగా అతడు చేయాలి.
1.171.30
तदिदं ब्राह्मणस्यास्य दुःखमापतितं ध्रुवम् ।
न तत्र यदि साहाय्यं कुर्याम सुकृतं भवेत् ॥ १.१७१.३० ॥
కాబట్టి ఈ బ్రాహ్మణునిపై ఈ దుఃఖం నిశ్చయంగా వచ్చి పడింది; అందులో మనం సహాయం చేయకపోతే అది పుణ్యకార్యం కాదు.
1.171.31
ज्ञायतामस्य यद्दुःखं यतश्चैव समुत्थितम् ।
विदित्वा व्यवसिष्यामि यद्यपि स्यात्सुदुष्करम् ॥ १.१७१.३१ ॥
ఇతని దుఃఖం ఏమిటో, అది ఎక్కడి నుండి పుట్టిందో తెలియనివ్వు. తెలుసుకున్న తర్వాత, అది ఎంత కష్టమైనా నేను చేస్తాను.
1.171.32
एवं तौ कथयन्तौ च भूयः सुश्रुवतुः स्वनम् ।
आर्तिजं तस्य विप्रस्य सभार्यस्य विशांपते ॥ १.१७१.३२ ॥
ఇలా మాట్లాడుకుంటూ ఉండగా, ఓ ప్రజాధిపతీ, ఆ ఇద్దరు భార్యతో ఉన్న ఆ బ్రాహ్మణుని బాధతో పుట్టిన ధ్వనిని మళ్ళీ విన్నారు.
1.171.33
अन्तःपुरं ततस्तस्य ब्राह्मणस्य महात्मनः ।
विवेश त्वरिता कुन्ती बद्धवत्सेव सौरभी ॥ १.१७१.३३ ॥
అప్పుడు ఆ మహాత్ముడైన బ్రాహ్మణుని అంతఃపురంలోకి కుంతి వేగంగా ప్రవేశించింది, కట్టివేయబడిన దూడ కోసం పరుగెత్తే ఆవులా.
1.171.34
ततस्तं ब्राह्मणं तत्र भार्यया च सुतेन च ।
दुहित्रा चैव सहितं ददर्श विकृताननम् ॥ १.१७१.३४ ॥
అప్పుడు అక్కడ ఆమె ఆ బ్రాహ్మణుని భార్య, కుమారుడు, కుమార్తెతో కలిసి ఉండగా చూసింది; అతని ముఖం వికృతంగా ఉంది.
1.171.35
धिगिदं जीवितं लोके गतसारमनर्थकम् ।
दुःखमूलं पराधीनं भृशमप्रियभागि च ॥ १.१७१.३५ ॥
లోకంలో ఈ జీవితానికి ధిక్కారం! సారం లేనిది, ప్రయోజనం లేనిది, దుఃఖానికి మూలం, పరాధీనమైనది, అప్రియమైన వాటిని పొందేది.
1.171.36
जीविते परमं दुःखं जीविते परमो ज्वरः ।
जीविते वर्तमानस्य द्वन्द्वानामागमो ध्रुवः ॥ १.१७१.३६ ॥
జీవితంలో అత్యంత దుఃఖం ఉంది; జీవితంలో పరమ జ్వరం ఉంది. జీవితంలో ఉన్నవానికి ద్వంద్వాల రాక ఖచ్చితం.
1.171.37
आत्मा ह्येको हि धर्मार्थौ कामं चैव निषेवते ।
एतैश्च विप्रयोगोऽपि दुःखं परमनन्तकम् ॥ १.१७१.३७ ॥
ఆత్మ ఒక్కటే ధర్మార్థ కామాలను అనుభవిస్తుంది; వీటి నుండి విడిపోవడం కూడా గొప్ప, అంతులేని దుఃఖం.
1.171.38
आहुः केचित्परं मोक्षं स च नास्ति कथंचन ।
अर्थप्राप्तौ तु नरकः कृत्स्न एवोपपद्यते ॥ १.१७१.३८ ॥
కొందరు పరమ మోక్షం గురించి చెబుతారు, కానీ అది ఏ విధంగానూ లేదు; ధనప్రాప్తి కలిగితే సంపూర్ణ నరకమే కలుగుతుంది.
1.171.39
अर्थेप्सुता परं दुःखमर्थप्राप्तौ ततोऽधिकम् ।
जातस्नेहस्य चार्थेषु विप्रयोगे महत्तरम् ॥ १.१७१.३९ ॥
ధనాన్ని కోరడం పరమ దుఃఖం; ధనప్రాప్తి తరువాత అంతకంటే ఎక్కువ; ధనాలపై ప్రేమ కలిగినవానికి వాటి నుండి వియోగంలో మరింత గొప్ప దుఃఖం.
1.171.40
यावन्तो यस्य संयोगा द्रव्यैरिष्टैर्भवन्त्युत ।
तावन्तोऽस्य निख्यन्ते हृदये शोकशङ्कवः ॥ १.१७१.४० ॥
ఒకనికి ప్రియమైన వస్తువులతో ఎన్ని సంబంధాలు ఉంటాయో, అన్ని శోకపు బాణాలు అతని హృదయంలో గుచ్చుకుంటాయి.
1.171.41
तदिदं जीवितं प्राप्य अल्पकालं महाभयम् ।
त्यागो हि न मया प्राप्तो भार्यया सहितेन च ॥ १.१७१.४१ ॥
కాబట్టి ఈ జీవితం స్వల్ప కాలానికి లభించిన మహా భయం; దీనిని పొంది, భార్యతో కలిసి ఉన్నప్పటికీ, నేను త్యాగాన్ని పొందలేదు.
1.171.42
न हि योगं प्रपश्यामि येन मुच्येयमापदः ।
पुत्रदारेण वा सार्धं प्राद्रवेयमनामयम् ॥ १.१७१.४२ ॥
ఈ ఆపదల నుండి విముక్తి పొందే మార్గాన్ని నేను చూడటం లేదు; కొడుకు, భార్యలతో కలిసి రోగరహితుడనై పారిపోగలనని కూడా కనబడటం లేదు.
1.171.43
यतितं वै मया पूर्वं वेत्थ ब्राह्मणि तत्तथा ।
क्षेमं यतस्ततो गन्तुं त्वया तु मम न श्रुतम् ॥ १.१७१.४३ ॥
బ్రాహ్మణీ, నేను ముందే ప్రయత్నించాను; అది నీకు తెలుసు. క్షేమమైన చోటికి వెళ్ళమన్న నా మాట నీవు వినలేదు.
1.171.44
इह जाता विवृद्धाऽस्मि पिता माता ममेति वै ।
उक्तवत्यसि दुर्मेधे याच्यमाना मयाऽसकृत् ॥ १.१७१.४४ ॥
ఇక్కడే పుట్టి పెరిగాను, నా తండ్రి తల్లి ఇక్కడే ఉన్నారని నీవు అనేక సార్లు చెప్పావు. ఓ దుర్బుద్ధీ, నేను పదే పదే వేడుకున్నా.
1.171.45
स्वर्गतोऽपि पिता वृद्धस्तथा माता चिरं तव ।
बन्धवा भूतपूर्वाश्च तत्र वासे तु का रतिः ॥ १.१७१.४५ ॥
నీ వృద్ధ తండ్రి తల్లి చాలాకాలం క్రితమే స్వర్గానికి వెళ్ళారు; నీ బంధువులు కూడా ముందే పోయారు. అక్కడ నివసించడంలో ఏం ఆనందం?
1.171.46
न भोजनं विरुद्धं स्यान्न स्त्रीदेशो निबन्धनः ।
सुदूरमपि तं देशं व्रजेद्गरुडहंसवत् ॥ १.१७१.४६ ॥
ఆహారం విరుద్ధం కాదు, స్త్రీ దేశమూ బంధం కాదు. గరుడుడు, హంస వలె చాలా దూరమైన ఆ దేశానికి కూడా వెళ్ళాలి.
1.171.47
सोऽयं ते बन्धुकामाया अशृण्वन्त्या वचो मम ।
बन्धुप्रणाशः संप्राप्तो भृशं दुःखकरो मम ॥ १.१७१.४७ ॥
బంధువులను కోరిన నీవు నా మాట వినకపోవడంతో, ఈ బంధుక్షయం వచ్చిపడింది; ఇది నాకు ఎంతో దుఃఖం కలిగిస్తోంది.
1.171.48
अथवा मद्विनाशो यं न हि शक्ष्यामि कंचन ।
परित्यक्तुमहं बन्धुं स्वयं जीवन्नृशंसवत् ॥ १.१७१.४८ ॥
లేదా నా వినాశమే కలిగినా, ఏ బంధువునైనా నేను విడువలేను. బతికి ఉండగానే క్రూరుడిలా నేనే ఒక బంధువును విడిచిపెట్టలేను.
1.171.49
सहधर्मचरीं दान्तां नित्यं मातृसमां मम ।
सखायं विहितां देवैर्नित्यं परमिकां गतिम् ॥ १.१७१.४९ ॥
నా ధర్మసహచరి, సంయమి, ఎల్లప్పుడూ నాకు తల్లిలాంటిది, స్నేహితురాలు, దేవతలచే నియమించబడినది, సదా పరమ గతి.
1.171.50
पित्रा मात्रा च विहितां सदा गार्हस्थ्यभागिनीम् ।
वरयित्वा यथान्यायं मन्त्रवत्परिणीय च ॥ १.१७१.५० ॥
తండ్రి మరియు తల్లి ఇచ్చిన, గృహస్థ జీవితంలో భాగస్వామిని; నియమానుసారం వరించి మంత్రపూర్వకంగా వివాహమాడినది.
1.171.51
कुलीनां शीलसंपन्नामपत्यजननीमपि ।
त्वामहं जीवितस्यार्थे साध्वीमनपकारिणीम् ॥ १.१७१.५१ ॥
కులీనురాలు, శీలసంపన్నురాలు, సంతానవతి అయిన నిన్ను, నా జీవితం కొరకైనా, సాధ్వి, అపకారము చేయనిది.
1.171.52
परित्यक्तुं न शक्ष्यामि भार्यां नित्यमनुव्रताम् ।
कुत एव परित्यक्तुं सुतां शक्ष्याम्यहं स्वयम् ॥ १.१७१.५२ ॥
ఎల్లప్పుడూ అనువ్రతురాలైన భార్యను నేను విడువలేను; మరి నా కుమార్తెను నేనే ఎలా విడువగలను?
1.171.53
बालामप्राप्तवयसमजातव्यञ्जनाकृतिम् ।
भर्तुरर्थाय निक्षिप्तां न्यासं धात्रा महात्मना ॥ १.१७१.५३ ॥
బాలిక, ఇంకా యౌవనం రానిది, స్త్రీ లక్షణాలు కనబడనిది; భర్త కొరకు మహాత్ముడైన బ్రహ్మచే ఒప్పజెప్పబడిన న్యాసము.
1.171.54
यया दौहित्रजाँल्लोकानाशंसे पितृभिः सह ।
स्वयमुत्पाद्य तां बालां कथमुत्स्रष्टुमुत्सहे ॥ १.१७१.५४ ॥
ఆమె ద్వారా పితరులతో కలిసి దౌహిత్రుల వల్ల కలిగే లోకాలను నేను ఆశిస్తున్నాను; నేనే కన్న ఆ బాలికను ఎలా విడువగలను?
1.171.55
मन्यन्ते केचिदधिकं स्नेहं पुत्रे पितुर्नराः ।
कन्यायां केचिदपरे मम तुल्यावुभौ स्मृतौ ॥ १.१७१.५५ ॥
కొందరు మనుషులు తండ్రి ప్రేమ కుమారునిపై ఎక్కువ అని భావిస్తారు, మరికొందరు కుమార్తెపై అని భావిస్తారు; నాకు ఇద్దరూ సమానంగా భావింపబడ్డారు.
1.171.56
यस्यां लोकाः प्रसूतिश्च स्थिता नित्यमथो सुखम् ।
अपापां तामहं बालां कथमुत्स्रष्टुमुत्सहे ॥ १.१७१.५६ ॥
ఎవరిలో లోకాలు, సంతానం, ఇంకా సుఖం ఎప్పుడూ నిలిచి ఉన్నాయో, ఆ పాపరహిత బాలికను నేను ఎలా విడిచిపెట్టగలను?
1.171.57
कुत एव परित्यक्तुं सुतं शक्ष्याम्यहं स्वयम् ।
प्रार्थयेयं परां प्रीतिं यस्मिन्स्वर्गफलानि च ॥ १.१७१.५७ ॥
నేను స్వయంగా నా కుమారుడిని ఎలా విడిచిపెట్టగలను? అతనిపై నేను అత్యున్నత ప్రేమను కోరుతున్నాను; అతనిలోనే స్వర్గఫలాలు కూడా ఉన్నాయి.
1.171.58
यस्य जातस्य पितरो मुखं दृष्ट्वा दिवं गताः ।
अहं मुक्तः पितृऋणाद्यस्य जातस्य तेजसा ॥ १.१७१.५८ ॥
జన్మించిన అతని ముఖాన్ని చూసి పితరులు స్వర్గానికి వెళ్లారు; అతని తేజస్సుతో నేను పితృఋణం నుండి విముక్తుడనయ్యాను.
1.171.59
दयितं मे कथं बालमहं त्यक्तुमिहोत्सहे ।
तमहं ज्येष्ठपुत्रं मे कुलनिर्हारकं विभुम् ॥ १.१७१.५९ ॥
నా ప్రియమైన బాలుడిని ఇక్కడ నేను ఎలా విడిచిపెట్టగలను? నా జ్యేష్ఠ కుమారుడిని, కులాన్ని ఉద్ధరించే సమర్థుడైన అతనిని నేను ఎలా.
1.171.60
मम पिण्डोदकनिधिं कथं त्यक्ष्यामि पुत्रकम् ।
त्यागोऽयं मम संप्राप्तो ममन्वा मे सुतस्य वा ॥ १.१७१.६० ॥
నా పిండోదకాల నిధి అయిన ఈ చిన్న కుమారుడిని నేను ఎలా విడిచిపెడతాను? ఈ త్యాగం నాకు వచ్చింది, లేదా నా కుమారునికి.
1.171.61
तव वा तव पुत्र्या वा अत्र वासस्य तत्फलम् ।
न शृणोषि वचो मह्यं तत्फलं भुङ्क्ष्व भामिनि ॥ १.१७१.६१ ॥
ఇక్కడ ఉండటం వల్ల వచ్చిన ఫలితం నీదో లేక నీ కుమార్తెదో. నా మాట నువ్వు వినడం లేదు; కాబట్టి ఆ ఫలితాన్ని అనుభవించు, ఓ భామినీ.
1.171.62
अथवाहं न शक्ष्यामि स्वयं मर्तुं सुतं मम ।
एकं त्यक्तुं न शक्नोति भवतीं च सुतामपि ॥ १.१७१.६२ ॥
లేదా, నేను స్వయంగా మరణించలేను; నా కుమారుడూ అంతే. ఒకరినైనా వదిలివేయలేను; నిన్నూ కుమార్తెనూ కూడా.
1.171.63
अथ मद्रक्षणार्थं वा न हि शक्ष्यामि कंचन ।
परित्यक्तुमहं बन्धुं स्वयं जीवन्नृशंसवत् ॥ १.१७१.६३ ॥
లేదా, నన్ను రక్షించుకోవడం కోసమైనా నేను ఎవరినీ వదిలిపెట్టలేను. బతికి ఉండగా, క్రూరుడిలా నా బంధువును నేను వదిలిపెట్టలేను.
1.171.64
आत्मानमपि चोत्सृज्य गते प्रेतवशं मयि ।
त्यक्ता ह्येते मया व्यक्तं नेह शक्ष्यन्ति जीवितुम् ॥ १.१७१.६४ ॥
నేను నన్ను కూడా విడిచి మరణవశమై వెళ్లినప్పుడు, వీరంతా నాచేత స్పష్టంగా విడువబడినవారవుతారు; వీరు ఇక్కడ బతకలేరు.
1.171.65
एषां चान्यतमत्यागो नृशंसो गर्हितो बुधैः ।
आत्मत्यागे कृते चेमे मरिष्यन्ति मया विना ॥ १.१७१.६५ ॥
వీరిలో ఎవరినైనా వదిలివేయడం క్రూరత్వం; జ్ఞానులు దాన్ని నిందిస్తారు. నేను నన్ను త్యాగం చేసుకుంటే, వీరు నాలేకుండా మరణిస్తారు.
1.171.66
स कृच्छ्रामहमापन्नो न शक्तस्तर्तुमापदम् ।
अहो धिक्कां गतिं त्वद्य गमिष्यामि सबान्धवः।
सर्वैः सह मृतं श्रेयो न च मे जीवितुं क्षमम् ॥ १.१७१.६६ ॥
నేను ఈ కష్టంలో పడ్డాను; ఈ ఆపదను దాటలేకపోతున్నాను. అయ్యో, ఛీ! ఈ రోజు బంధువులతో కలిసి నేను ఏ గతికి పోతానో! అందరితో కలిసి మరణించడమే శ్రేయస్కరం; నేను బతకడం తగదు.