ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 1.171
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.171.1
एकचक्रां गतास्ते तु कुन्तीपुत्रा महारथाः ।
अत ऊर्ध्वं द्विजश्रेष्ठ किमकुर्वत पाण्डवाः ॥ १.१७१.१ ॥
ಏಕಚಕ್ರಕ್ಕೆ ಹೋದ ಆ ಕುಂತೀಪುತ್ರ ಮಹಾರಥರು, ಓ ದ್ವಿಜಶ್ರೇಷ್ಠನೇ, ಆ ಬಳಿಕ ಪಾಂಡವರು ಏನು ಮಾಡಿದರು?
1.171.2
एकचक्रां गतास्ते तु कन्तीपुत्रा महारथाः ।
ऊषुर्नातिचिरं कालं ब्राह्मणस्य निवेशने ॥ १.१७१.२ ॥
ಏಕಚಕ್ರಕ್ಕೆ ಹೋದ ಆ ಕುಂತೀಪುತ್ರ ಮಹಾರಥರು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಕಾಲ ವಾಸಿಸಲಿಲ್ಲ.
1.171.3
रमणीयानि पश्यन्तो वनानि विविधानि च ।
पार्थिवानपि चोद्देशान्सरितश्च सरांसि च ॥ १.१७१.३ ॥
ರಮಣೀಯವಾದ ವಿವಿಧ ಕಾಡುಗಳನ್ನು, ಭೂಮಿಯ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು, ನದಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಸರೋವರಗಳನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ (ಅವರು ಮುಂದುವರಿದರು).
1.171.4
चेरुर्भैश्रं तदा ते तु सर्व एव विशांपते ।
युधिष्ठिरं च कुन्तीं च चिन्तयन्त उपासते ॥ १.१७१.४ ॥
ಆಗ ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಭಿಕ್ಷೆಗಾಗಿ ಹೋದರು, ಓ ಪ್ರಜಾಪತಿಯೇ; ಯುಧಿಷ್ಠಿರ ಮತ್ತು ಕುಂತಿಯನ್ನು ಧ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾ ಅವರ ಸೇವೆ ಮಾಡಿದರು.
1.171.5
भैक्षं चरन्तस्तु तदा जटिला ब्रह्मचारिणः ।
बभूवुर्नागराणां च गुणैः संप्रियदर्शनाः ॥ १.१७१.५ ॥
ಆಗ ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡುತ್ತಿದ್ದ ಜಟಾಧಾರಿ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಗಳು ತಮ್ಮ ಗುಣಗಳಿಂದ ನಗರವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಿಯದರ್ಶನರಾದರು.
1.171.6
दर्शनीया द्विजाः शुभ्रा देवगर्भोपमाः शुभाः ।
भैक्षानर्हाश्च राज्यार्हाः सुकुमारास्तपस्विनः ॥ १.१७१.६ ॥
ಈ ದ್ವಿಜರು ನೋಡಲು ಯೋಗ್ಯರು, ಪ್ರಕಾಶಮಾನರು, ದೇವಗರ್ಭದಂತೆ ಶುಭರು; ಭಿಕ್ಷೆಗೆ ಅರ್ಹರಲ್ಲ, ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಅರ್ಹರು; ಸುಕುಮಾರರು ಮತ್ತು ತಪಸ್ವಿಗಳು.
1.171.7
नैते यथार्थतो विप्राः सुकुमारास्तपस्विनः ।
चरन्ति भूमौ प्रच्छन्नाः कस्माच्चित्कारणादिह ॥ १.१७१.७ ॥
ಇವರು ನಿಜವಾಗಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಲ್ಲ; ಮೃದುಲರಾದ ತಪಸ್ವಿಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಯಾವುದೋ ಕಾರಣದಿಂದ ಮರೆಯಾಗಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಅಲೆಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
1.171.8
सर्वलक्षणसंपन्ना भैक्षं नार्हन्ति नित्यशः ।
कार्यार्थिनश्चरन्तीति तर्कयन्त इति ब्रुवन् ॥ १.१७१.८ ॥
ಎಲ್ಲ ಶುಭ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಇವರು ನಿತ್ಯ ಭಿಕ್ಷೆಗೆ ಅರ್ಹರಲ್ಲ; ಯಾವುದೋ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಅಲೆಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಊಹಿಸುತ್ತಾ ಅವರು ಹೇಳಿದರು.
1.171.9
बन्धूनामागमान्नित्यमुपचारैस्तु नागराः ।
भाजनानि च पूर्णानि भक्ष्यभोज्यैरकारयन् ॥ १.१७१.९ ॥
ಬಂಧುಗಳ ಆಗಮನದಿಂದ ನಾಗರಿಕರು ಸದಾ ಉಪಚಾರಗಳಿಂದ ಸತ್ಕರಿಸಿದರು; ಭಕ್ಷ್ಯ-ಭೋಜ್ಯಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಪಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದರು.
1.171.10
मौनव्रतेन संयुक्ता भैश्रं गृह्णन्ति पाण्डवाः ।
माता चिरगतान्ज्ञात्वा शोचन्ती पाण्डवान्प्रति ॥ १.१७१.१० ॥
ಮೌನವ್ರತದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಪಾಂಡವರು ಭಿಕ್ಷೆ ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ; ತಾಯಿ ಅವರು ದೀರ್ಘಕಾಲದಿಂದ ಹೋಗಿದ್ದಾರೆಂದು ತಿಳಿದು ಪಾಂಡವರಿಗಾಗಿ ದುಃಖಿಸುತ್ತಾಳೆ.
1.171.11
दुःखाश्रुपूर्णनयना लिखन्त्यास्ते महीतलम् ।
भिक्षित्वा द्विजगेहेषु चिन्तयन्तश्च मातरम् ॥ १.१७१.११ ॥
ದುಃಖಾಶ್ರುಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ಕಣ್ಣುಗಳಿಂದ ಅವಳು ನೆಲವನ್ನು ಕೆರೆಯುತ್ತಾಳೆ; ದ್ವಿಜರ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡಿ ತಾಯಿಯನ್ನು ಚಿಂತಿಸುತ್ತಾ.
1.171.12
त्वरमाणा निवर्तन्ते मातृगौरवयन्त्रिताः ।
मात्रे निवेदयन्ति स्म कुन्त्यै भैक्षं दिवानिशम् ॥ १.१७१.१२ ॥
ತಾಯಿಯ ಗೌರವದಿಂದ ಬದ್ಧರಾಗಿ ಅವರು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಹಿಂದಿರುಗುತ್ತಾರೆ; ಹಗಲೂ ರಾತ್ರಿ ಭಿಕ್ಷೆಯ ವಿಷಯವನ್ನು ಕುಂತಿಗೆ ತಿಳಿಸುತ್ತಾರೆ.
1.171.13
सर्वं संपूर्णभैक्षान्नं मातृदत्तं पृथक्पृथक् ।
विभज्याभुञ्जतेष्टं ते यथाभागं पृथक्पृथक् ॥ १.१७१.१३ ॥
ತಾಯಿ ಕೊಟ್ಟ ಸಂಪೂರ್ಣ ಭಿಕ್ಷಾನ್ನವನ್ನು ಅವರು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಹಂಚಿಕೊಂಡು, ಇಷ್ಟಾನುಸಾರ, ಅವರವರ ಪಾಲಿನಂತೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಾಗಿ ಉಂಡರು.
1.171.14
अर्धं स्म भुञ्जते पञ्च सह मात्रा परन्तपाः ।
अर्धं सर्वस्य भैक्षस्य भीमो भुङ्क्ते महाबलः ॥ १.१७१.१४ ॥
ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸುಡುವ ಐವರು ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಅರ್ಧವನ್ನು ಉಣ್ಣುತ್ತಿದ್ದರು; ಮಹಾಬಲನಾದ ಭೀಮನು ಸರ್ವ ಭಿಕ್ಷಾನ್ನದ ಅರ್ಧವನ್ನು ಉಣ್ಣುತ್ತಿದ್ದನು.
1.171.15
स नाशितश्च भवति कल्याणान्नभुजिः पुरा ।
स वैवर्ण्यं च कार्श्यं च जगामातृप्तिकारितम् ॥ १.१७१.१५ ॥
ಹಿಂದೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಅನ್ನವನ್ನು ಉಂಡವನು ಅವನು; ಈಗ ಅವನು ಕ್ಷೀಣನಾದನು; ತೃಪ್ತಿಯಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಅವನ ಬಣ್ಣ ಮಾಸಿ ದೇಹ ಕೃಶವಾಯಿತು.
1.171.16
आज्यबिन्दुर्यथा वह्नौ महति ज्वलिते भवेत् ।
तथार्धभागं भीमस्य भिक्षान्नस्य नरोत्तम ॥ १.१७१.१६ ॥
ದೊಡ್ಡ ಉರಿಯುವ ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ ತುಪ್ಪದ ಒಂದು ಹನಿಯಂತೆ, ನರೋತ್ತಮನೇ, ಭೀಮನಿಗೆ ಭಿಕ್ಷಾನ್ನದ ಅರ್ಧಭಾಗ ಹಾಗೆ ಆಯಿತು.
1.171.17
तथैव वसतां तत्र तेषां राजन्महात्मनाम् ।
अतिचक्राम सुमहान्कालोऽथ भरतर्षभ ॥ १.१७१.१७ ॥
ಹೀಗೆ ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಮಹಾತ್ಮರ ಬಹಳ ಕಾಲ ಕಳೆಯಿತು, ರಾಜನೇ, ಭರತರ್ಷಭನೇ.
1.171.18
भीमोऽपि क्रीडयित्वाथ मिथो ब्राह्मणबन्धुषु ।
कुम्भकारेण संबन्धाल्लेभे पात्रं महत्तरम् ॥ १.१७१.१८ ॥
ಭೀಮನೂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ ಬಂಧುಗಳ ನಡುವೆ ಆಡಿದ ನಂತರ, ಕುಂಬಾರನೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧದಿಂದ ದೊಡ್ಡ ಪಾತ್ರೆಯನ್ನು ಪಡೆದನು.
1.171.19
कुम्भकारोऽददात्पात्रं महत्कृत्वातिमात्रकम् ।
प्रहसन्भीमसेनाय विस्मितस्तस्य कर्मणा ॥ १.१७१.१९ ॥
ಕುಂಬಾರನು ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಪಾತ್ರೆಯನ್ನು ಮಾಡಿ ಕೊಟ್ಟನು; ಭೀಮಸೇನನನ್ನು ನೋಡಿ ನಗುತ್ತಾ, ಅವನ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಬೆರಗಾಗುತ್ತಾ.
1.171.20
तस्याद्भुतं कर्म कुर्वन्मृद्भारं महदाददे ।
मृद्भारैः शतसाहस्रैः कुम्भकारमतोषयत् ॥ १.१७१.२० ॥
ಅವನ ಅದ್ಭುತ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾ ಅವನು ದೊಡ್ಡ ಮಣ್ಣಿನ ಹೊರೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿದನು; ಲಕ್ಷಾಂತರ ಮಣ್ಣಿನ ಹೊರೆಗಳಿಂದ ಕುಂಬಾರನನ್ನು ಸಂತೋಷಪಡಿಸಿದನು.
1.171.21
चक्रे चक्रे च मृद्भाण्डान्सततं भैक्षमाचरन् ।
तदादायागतं दृष्ट्वा हसन्ति प्रहसन्ति च ॥ १.१७१.२१ ॥
ಪ್ರತಿ ಕುಂಬಾರನ ಚಕ್ರದ ಬಳಿ ಮಣ್ಣಿನ ಮಡಕೆಗಳನ್ನು ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡುತ್ತಾ ಅವನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಇದ್ದನು; ಅವುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹಿಂದಿರುಗುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಜನರು ನಕ್ಕರು, ಜೋರಾಗಿ ನಕ್ಕರು.
1.171.22
भक्ष्यभोज्यानि विविधान्यादाय प्रक्षिपन्ति च ।
एवमेव सदा भुक्त्वा मात्रे वदति वै रहः।
न चाशितोऽस्मि भवति कल्याणान्नभृतः पुरा ॥ १.१७१.२२ ॥
ನಾನಾ ಬಗೆಯ ಆಹಾರ ಪದಾರ್ಥಗಳನ್ನು ತಂದು ಜನರು ಅದರಲ್ಲಿ ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದರು. ಹೀಗೆ ಸದಾ ಊಟ ಮಾಡಿ ಅವನು ತಾಯಿಗೆ ಏಕಾಂತದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದನು: "ಮೊದಲು ಒಳ್ಳೆಯ ಅನ್ನ ತಂದವನಿಂದಲೂ ನಾನು ಇನ್ನೂ ತೃಪ್ತನಾಗಿಲ್ಲ."
1.171.23
ततः कदाचिद्भैक्षाय गतास्ते पुरषर्षभाः ।
संगत्य भीमसेनस्तु तत्रास्ते पृथया सह ॥ १.१७१.२३ ॥
ಆಗ ಒಮ್ಮೆ ಆ ಪುರುಷಶ್ರೇಷ್ಠರು ಭಿಕ್ಷೆಗೆ ಹೋದರು; ಭೀಮಸೇನನು ಪೃಥೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಅಲ್ಲಿ ಉಳಿದನು.
1.171.24
अथार्तिजं महाशब्दं ब्राह्मणस्य निवेशने ।
भृशमुत्पतितं घोरं कुन्ती शुश्राव भारत ॥ १.१७१.२४ ॥
ಆಗ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ನೋವಿನಿಂದ ಹುಟ್ಟಿದ ಮಹಾ ಭಯಂಕರ ಆಕ್ರಂದನ ತೀವ್ರವಾಗಿ ಎದ್ದಿತು; ಓ ಭಾರತ, ಅದನ್ನು ಕುಂತಿ ಕೇಳಿದಳು.
1.171.25
रोरुयमाणांस्तान्दृष्ट्वा परिदेवयतश्च सा ।
कारुण्यात्साधुभावाच्च कुन्ती राजन्न चक्षमे ॥ १.१७१.२५ ॥
ಅವರು ಅಳುತ್ತಾ ಶೋಕಿಸುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ ಕುಂತಿ, ಓ ರಾಜನೇ, ಕರುಣೆ ಮತ್ತು ಸದ್ಭಾವದಿಂದ ಅದನ್ನು ಸಹಿಸಲಾಗಲಿಲ್ಲ.
1.171.26
मथ्यमानेव दुःखेन हृदयेन पृथा तदा ।
उवाच भीमं कल्याणी कृपान्वितमिदं वचः ॥ १.१७१.२६ ॥
ದುಃಖದಿಂದ ಹೃದಯ ಕಡೆಯುತ್ತಿರುವಂತಿದ್ದ ಕಲ್ಯಾಣಿ ಪೃಥೆ ಆಗ ಕೃಪೆಯಿಂದ ತುಂಬಿದ ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಭೀಮನಿಗೆ ಹೇಳಿದಳು.
1.171.27
वसामः सुसुखं पुत्र ब्राह्मणस्य निवेशने ।
अज्ञाता धार्तराष्ट्रस्य सत्कृतां वीतमन्यवः ॥ १.१७१.२७ ॥
ಮಗನೇ, ನಾವು ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಸುಖದಿಂದ ಇದ್ದೇವೆ; ಧೃತರಾಷ್ಟ್ರನ ಮಗನಿಗೆ ತಿಳಿಯದೆ, ಗೌರವಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಕೋಪವಿಲ್ಲದೆ.
1.171.28
सा चिन्तये सदा पुत्र ब्राह्मणस्यास्य किं न्वहम् ।
कदा प्रियं करिष्यामि यत्कुर्युरुषिताः सुखम् ॥ १.१७१.२८ ॥
ಮಗನೇ, ಈ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಿಗೆ ನಾನು ಏನು ಮಾಡಲಿ ಎಂದು ಸದಾ ಯೋಚಿಸುತ್ತೇನೆ; ಯಾವಾಗ ಅವನಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದುದನ್ನು ಮಾಡಲಿ, ಸುಖದಿಂದ ಇರುವ ನಮಗಾಗಿ ಅವನೂ ಏನಾದರೂ ಮಾಡಬಹುದು.
1.171.29
एतावान्पुरुषस्तात कृतं यस्मिन्न नश्यति ।
यावच्च कुर्यादन्योऽस्य कुर्यादभ्यधिकं ततः ॥ १.१७१.२९ ॥
ಪ್ರಿಯ ಮಗನೇ, ಒಬ್ಬ ಮನುಷ್ಯನ ಕರ್ತವ್ಯ ಇಷ್ಟೇ, ಮಾಡಿದ ಉಪಕಾರ ನಾಶವಾಗದಂತೆ; ಇತರರು ಅವನಿಗೆ ಮಾಡಿದುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚನ್ನು ಅವನು ಮಾಡಬೇಕು.
1.171.30
तदिदं ब्राह्मणस्यास्य दुःखमापतितं ध्रुवम् ।
न तत्र यदि साहाय्यं कुर्याम सुकृतं भवेत् ॥ १.१७१.३० ॥
ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಮೇಲೆ ಈ ದುಃಖ ಖಂಡಿತವಾಗಿ ಬಂದಿದೆ; ಅದರಲ್ಲಿ ನಾವು ಸಹಾಯ ಮಾಡದಿದ್ದರೆ ಅದು ಪುಣ್ಯಕಾರ್ಯವಾಗದು.
1.171.31
ज्ञायतामस्य यद्दुःखं यतश्चैव समुत्थितम् ।
विदित्वा व्यवसिष्यामि यद्यपि स्यात्सुदुष्करम् ॥ १.१७१.३१ ॥
ಇವನ ದುಃಖ ಏನು, ಅದು ಎಲ್ಲಿಂದ ಹುಟ್ಟಿತು ಎಂಬುದು ತಿಳಿಯಲಿ. ತಿಳಿದ ಮೇಲೆ, ಎಷ್ಟೇ ಕಷ್ಟವಾದರೂ ನಾನು ಅದನ್ನು ಮಾಡುತ್ತೇನೆ.
1.171.32
एवं तौ कथयन्तौ च भूयः सुश्रुवतुः स्वनम् ।
आर्तिजं तस्य विप्रस्य सभार्यस्य विशांपते ॥ १.१७१.३२ ॥
ಹೀಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಆ ಇಬ್ಬರೂ, ಓ ಪ್ರಜಾಪತಿಯೇ, ಪತ್ನಿಯೊಂದಿಗಿದ್ದ ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ದುಃಖದ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಕೇಳಿದರು.
1.171.33
अन्तःपुरं ततस्तस्य ब्राह्मणस्य महात्मनः ।
विवेश त्वरिता कुन्ती बद्धवत्सेव सौरभी ॥ १.१७१.३३ ॥
ಆಗ ಆ ಮಹಾತ್ಮ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಅಂತಃಪುರವನ್ನು ಕುಂತಿ ತ್ವರೆಯಿಂದ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಳು, ಕಟ್ಟಿದ ಕರುವಿನ ಹಸುವಿನಂತೆ.
1.171.34
ततस्तं ब्राह्मणं तत्र भार्यया च सुतेन च ।
दुहित्रा चैव सहितं ददर्श विकृताननम् ॥ १.१७१.३४ ॥
ಆಗ ಅಲ್ಲಿ ಅವಳು ಆ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನನ್ನು ಪತ್ನಿ, ಮಗ ಮತ್ತು ಮಗಳೊಂದಿಗೆ ಇರುವುದನ್ನು ಕಂಡಳು; ಅವನ ಮುಖ ವಿಕೃತವಾಗಿತ್ತು.
1.171.35
धिगिदं जीवितं लोके गतसारमनर्थकम् ।
दुःखमूलं पराधीनं भृशमप्रियभागि च ॥ १.१७१.३५ ॥
ಲೋಕದಲ್ಲಿ ಈ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಧಿಕ್ಕಾರ! ಸಾರವಿಲ್ಲದ, ನಿರರ್ಥಕ, ದುಃಖದ ಮೂಲ, ಪರಾಧೀನ, ಅತ್ಯಂತ ಅಪ್ರಿಯವನ್ನು ಪಾಲುಗೊಳ್ಳುವ ಈ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಧಿಕ್ಕಾರ.
1.171.36
जीविते परमं दुःखं जीविते परमो ज्वरः ।
जीविते वर्तमानस्य द्वन्द्वानामागमो ध्रुवः ॥ १.१७१.३६ ॥
ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಪರಮ ದುಃಖವಿದೆ; ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಪರಮ ಜ್ವರವಿದೆ. ಬದುಕಿರುವವನಿಗೆ ದ್ವಂದ್ವಗಳ ಆಗಮನ ನಿಶ್ಚಿತ.
1.171.37
आत्मा ह्येको हि धर्मार्थौ कामं चैव निषेवते ।
एतैश्च विप्रयोगोऽपि दुःखं परमनन्तकम् ॥ १.१७१.३७ ॥
ಆತ್ಮವೊಂದೇ ಧರ್ಮ, ಅರ್ಥ, ಕಾಮಗಳನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತದೆ; ಇವುಗಳಿಂದ ವಿಯೋಗವೂ ಮಹಾ, ಅಂತ್ಯವಿಲ್ಲದ ದುಃಖ.
1.171.38
आहुः केचित्परं मोक्षं स च नास्ति कथंचन ।
अर्थप्राप्तौ तु नरकः कृत्स्न एवोपपद्यते ॥ १.१७१.३८ ॥
ಕೆಲವರು ಪರಮ ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಅದು ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಇಲ್ಲ; ಧನಪ್ರಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ನರಕವೇ ಉದಯಿಸುತ್ತದೆ.
1.171.39
अर्थेप्सुता परं दुःखमर्थप्राप्तौ ततोऽधिकम् ।
जातस्नेहस्य चार्थेषु विप्रयोगे महत्तरम् ॥ १.१७१.३९ ॥
ಧನವನ್ನು ಬಯಸುವುದೇ ಮಹಾ ದುಃಖ; ಧನ ಪ್ರಾಪ್ತಿಯಾದ ಮೇಲೆ ಅದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು; ಧನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರೀತಿ ಹುಟ್ಟಿದವನಿಗೆ ಅವುಗಳಿಂದ ವಿಯೋಗದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ದೊಡ್ಡ ದುಃಖ.
1.171.40
यावन्तो यस्य संयोगा द्रव्यैरिष्टैर्भवन्त्युत ।
तावन्तोऽस्य निख्यन्ते हृदये शोकशङ्कवः ॥ १.१७१.४० ॥
ಒಬ್ಬನಿಗೆ ಪ್ರಿಯವಾದ ವಸ್ತುಗಳೊಂದಿಗೆ ಎಷ್ಟು ಸಂಬಂಧಗಳಿವೆಯೋ, ಅಷ್ಟು ಶೋಕದ ಬಾಣಗಳು ಅವನ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ನೆಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.
1.171.41
तदिदं जीवितं प्राप्य अल्पकालं महाभयम् ।
त्यागो हि न मया प्राप्तो भार्यया सहितेन च ॥ १.१७१.४१ ॥
ಆದ್ದರಿಂದ ಈ ಜೀವನ ಅಲ್ಪಕಾಲಕ್ಕೆ ದೊರೆತ ಮಹಾ ಭಯ; ಇದನ್ನು ಪಡೆದು, ಪತ್ನಿಯೊಡನೆ ಇದ್ದರೂ ನಾನು ತ್ಯಾಗವನ್ನು ಪಡೆದಿಲ್ಲ.
1.171.42
न हि योगं प्रपश्यामि येन मुच्येयमापदः ।
पुत्रदारेण वा सार्धं प्राद्रवेयमनामयम् ॥ १.१७१.४२ ॥
ಈ ಆಪತ್ತುಗಳಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆ ಹೊಂದುವ ಉಪಾಯವನ್ನು ನಾನು ಕಾಣುತ್ತಿಲ್ಲ; ಮಗ ಮತ್ತು ಪತ್ನಿಯೊಡನೆ ರೋಗರಹಿತನಾಗಿ ಓಡಿಹೋಗಬಲ್ಲೆನೆಂಬುದನ್ನೂ ಕಾಣುತ್ತಿಲ್ಲ.
1.171.43
यतितं वै मया पूर्वं वेत्थ ब्राह्मणि तत्तथा ।
क्षेमं यतस्ततो गन्तुं त्वया तु मम न श्रुतम् ॥ १.१७१.४३ ॥
ಬ್ರಾಹ್ಮಣಿ, ನಾನು ಮೊದಲೇ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ್ದೆ; ಅದು ನಿನಗೆ ತಿಳಿದಿದೆ. ಕ್ಷೇಮದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಹೋಗುವುದನ್ನು ನೀನು ನನ್ನ ಮಾತಿನಂತೆ ಕೇಳಲಿಲ್ಲ.
1.171.44
इह जाता विवृद्धाऽस्मि पिता माता ममेति वै ।
उक्तवत्यसि दुर्मेधे याच्यमाना मयाऽसकृत् ॥ १.१७१.४४ ॥
ಇಲ್ಲಿಯೇ ಹುಟ್ಟಿ ಬೆಳೆದೆ, ನನ್ನ ತಂದೆ ತಾಯಿ ಇಲ್ಲಿಯೇ ಇದ್ದಾರೆ ಎಂದು ನೀನು ಹೇಳಿದೆ. ಓ ದುರ್ಬುದ್ಧಿಯೇ, ನಾನು ಪದೇ ಪದೇ ಬೇಡಿಕೊಂಡರೂ.
1.171.45
स्वर्गतोऽपि पिता वृद्धस्तथा माता चिरं तव ।
बन्धवा भूतपूर्वाश्च तत्र वासे तु का रतिः ॥ १.१७१.४५ ॥
ನಿನ್ನ ವೃದ್ಧ ತಂದೆ ತಾಯಿ ಬಹಳ ಕಾಲದ ಹಿಂದೆಯೇ ಸ್ವರ್ಗಸ್ಥರಾಗಿದ್ದಾರೆ; ನಿನ್ನ ಬಂಧುಗಳೂ ಮೊದಲೇ ಹೋಗಿದ್ದಾರೆ. ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಏನು ಸಂತೋಷ?
1.171.46
न भोजनं विरुद्धं स्यान्न स्त्रीदेशो निबन्धनः ।
सुदूरमपि तं देशं व्रजेद्गरुडहंसवत् ॥ १.१७१.४६ ॥
ಆಹಾರ ವಿರುದ್ಧವಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಹೆಂಡತಿಯ ದೇಶವೂ ಬಂಧನವಲ್ಲ. ಗರುಡ ಮತ್ತು ಹಂಸದಂತೆ ಬಹು ದೂರದ ಆ ದೇಶಕ್ಕೂ ಹೋಗಬೇಕು.
1.171.47
सोऽयं ते बन्धुकामाया अशृण्वन्त्या वचो मम ।
बन्धुप्रणाशः संप्राप्तो भृशं दुःखकरो मम ॥ १.१७१.४७ ॥
ಬಂಧುಗಳನ್ನು ಬಯಸಿದ ನೀನು ನನ್ನ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳದೆ ಹೋದ್ದರಿಂದ, ಈ ಬಂಧುನಾಶ ಸಂಭವಿಸಿದೆ; ಇದು ನನಗೆ ಬಹಳ ದುಃಖ ತರುತ್ತಿದೆ.
1.171.48
अथवा मद्विनाशो यं न हि शक्ष्यामि कंचन ।
परित्यक्तुमहं बन्धुं स्वयं जीवन्नृशंसवत् ॥ १.१७१.४८ ॥
ಅಥವಾ ನನ್ನ ನಾಶವೇ ಆದರೂ, ಯಾವ ಬಂಧುವನ್ನೂ ನಾನು ಬಿಡಲಾರೆ. ಬದುಕಿರುವಾಗಲೇ ಕ್ರೂರಿಯಂತೆ ಬಂಧುವನ್ನು ನಾನೇ ತ್ಯಜಿಸಲಾರೆ.
1.171.49
सहधर्मचरीं दान्तां नित्यं मातृसमां मम ।
सखायं विहितां देवैर्नित्यं परमिकां गतिम् ॥ १.१७१.४९ ॥
ನನ್ನ ಧರ್ಮಸಹಚರಿ, ಸಂಯಮಿ, ಸದಾ ನನಗೆ ತಾಯಿಯ ಸಮಾನಳು, ಸ್ನೇಹಿತೆ, ದೇವತೆಗಳಿಂದ ನೇಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟವಳು, ಸದಾ ಪರಮ ಗತಿ.
1.171.50
पित्रा मात्रा च विहितां सदा गार्हस्थ्यभागिनीम् ।
वरयित्वा यथान्यायं मन्त्रवत्परिणीय च ॥ १.१७१.५० ॥
ತಂದೆ ಮತ್ತು ತಾಯಿ ನೀಡಿದ, ಗೃಹಸ್ಥ ಜೀವನದ ಭಾಗಿನಿ; ನಿಯಮಾನುಸಾರ ವರಿಸಿ ಮಂತ್ರಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ವಿವಾಹವಾದವಳು.
1.171.51
कुलीनां शीलसंपन्नामपत्यजननीमपि ।
त्वामहं जीवितस्यार्थे साध्वीमनपकारिणीम् ॥ १.१७१.५१ ॥
ಕುಲೀನಳು, ಶೀಲಸಂಪನ್ನಳು, ಸಂತಾನವತಿ ನೀನು; ನನ್ನ ಜೀವನಕ್ಕಾಗಿಯಾದರೂ, ಸಾಧ್ವಿ, ಅಪಕಾರ ಮಾಡದವಳು.
1.171.52
परित्यक्तुं न शक्ष्यामि भार्यां नित्यमनुव्रताम् ।
कुत एव परित्यक्तुं सुतां शक्ष्याम्यहं स्वयम् ॥ १.१७१.५२ ॥
ಸದಾ ಅನುವ್ರತೆಯಾದ ಹೆಂಡತಿಯನ್ನು ನಾನು ಬಿಡಲಾರೆ; ಹೀಗಿರುವಾಗ ನನ್ನ ಮಗಳನ್ನು ನಾನೇ ಹೇಗೆ ಬಿಡಬಲ್ಲೆ?
1.171.53
बालामप्राप्तवयसमजातव्यञ्जनाकृतिम् ।
भर्तुरर्थाय निक्षिप्तां न्यासं धात्रा महात्मना ॥ १.१७१.५३ ॥
ಬಾಲಿಕೆ, ಇನ್ನೂ ಪ್ರಾಪ್ತವಯಸ್ಸಿಗೆ ಬಾರದವಳು, ಸ್ತ್ರೀಲಕ್ಷಣಗಳು ಕಾಣಿಸದವಳು; ಪತಿಗಾಗಿ ಮಹಾತ್ಮನಾದ ವಿಧಾತನಿಂದ ಒಪ್ಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನ್ಯಾಸ.
1.171.54
यया दौहित्रजाँल्लोकानाशंसे पितृभिः सह ।
स्वयमुत्पाद्य तां बालां कथमुत्स्रष्टुमुत्सहे ॥ १.१७१.५४ ॥
ಅವಳ ಮೂಲಕ ಪಿತೃಗಳೊಂದಿಗೆ ದೌಹಿತ್ರರಿಂದ ಲಭಿಸುವ ಲೋಕಗಳನ್ನು ನಾನು ಆಶಿಸುತ್ತೇನೆ; ನಾನೇ ಹುಟ್ಟಿಸಿದ ಆ ಬಾಲಿಕೆಯನ್ನು ನಾನು ಹೇಗೆ ಬಿಡಲು ಧೈರ್ಯಪಡಲಿ?
1.171.55
मन्यन्ते केचिदधिकं स्नेहं पुत्रे पितुर्नराः ।
कन्यायां केचिदपरे मम तुल्यावुभौ स्मृतौ ॥ १.१७१.५५ ॥
ಕೆಲವರು ತಂದೆಯ ಪ್ರೀತಿ ಮಗನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ; ಇತರರು ಮಗಳಲ್ಲಿ ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ; ನನಗೆ ಇಬ್ಬರೂ ಸಮಾನರೆಂದು ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.
1.171.56
यस्यां लोकाः प्रसूतिश्च स्थिता नित्यमथो सुखम् ।
अपापां तामहं बालां कथमुत्स्रष्टुमुत्सहे ॥ १.१७१.५६ ॥
ಯಾರಲ್ಲಿ ಲೋಕಗಳು, ಸಂತತಿ ಮತ್ತು ಸುಖ ಸದಾ ನೆಲೆಸಿವೆಯೋ, ಆ ನಿಷ್ಪಾಪ ಬಾಲಿಕೆಯನ್ನು ನಾನು ಹೇಗೆ ತ್ಯಜಿಸಲಿ?
1.171.57
कुत एव परित्यक्तुं सुतं शक्ष्याम्यहं स्वयम् ।
प्रार्थयेयं परां प्रीतिं यस्मिन्स्वर्गफलानि च ॥ १.१७१.५७ ॥
ನಾನೇ ನನ್ನ ಮಗನನ್ನು ಹೇಗೆ ತ್ಯಜಿಸಲಿ? ಯಾರಲ್ಲಿ ನಾನು ಅತ್ಯುನ್ನತ ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಬಯಸುತ್ತೇನೋ, ಸ್ವರ್ಗಫಲಗಳೂ ಯಾರಲ್ಲಿವೆಯೋ ಅವನನ್ನು.
1.171.58
यस्य जातस्य पितरो मुखं दृष्ट्वा दिवं गताः ।
अहं मुक्तः पितृऋणाद्यस्य जातस्य तेजसा ॥ १.१७१.५८ ॥
ಹುಟ್ಟಿದ ಅವನ ಮುಖವನ್ನು ನೋಡಿ ಪಿತೃಗಳು ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋದರು; ಅವನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದ ನಾನು ಪಿತೃಋಣದಿಂದ ಮುಕ್ತನಾದೆ.
1.171.59
दयितं मे कथं बालमहं त्यक्तुमिहोत्सहे ।
तमहं ज्येष्ठपुत्रं मे कुलनिर्हारकं विभुम् ॥ १.१७१.५९ ॥
ನನ್ನ ಪ್ರಿಯ ಬಾಲಕನನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ನಾನು ಹೇಗೆ ತ್ಯಜಿಸಲಿ? ನನ್ನ ಜ್ಯೇಷ್ಠ ಪುತ್ರನನ್ನು, ಕುಲವನ್ನು ಉದ್ಧರಿಸುವ ಸಮರ್ಥನನ್ನು ನಾನು ಹೇಗೆ.
1.171.60
मम पिण्डोदकनिधिं कथं त्यक्ष्यामि पुत्रकम् ।
त्यागोऽयं मम संप्राप्तो ममन्वा मे सुतस्य वा ॥ १.१७१.६० ॥
ನನ್ನ ಪಿಂಡೋದಕ ನಿಧಿಯಾದ ಈ ಪುಟ್ಟ ಮಗನನ್ನು ನಾನು ಹೇಗೆ ತ್ಯಜಿಸಲಿ? ಈ ತ್ಯಾಗ ನನಗೆ ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗಿದೆ, ಅಥವಾ ನನ್ನ ಮಗನಿಗೆ.
1.171.61
तव वा तव पुत्र्या वा अत्र वासस्य तत्फलम् ।
न शृणोषि वचो मह्यं तत्फलं भुङ्क्ष्व भामिनि ॥ १.१७१.६१ ॥
ಇಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವುದರ ಫಲ ನಿನ್ನದೋ ಅಥವಾ ನಿನ್ನ ಮಗಳದೋ. ನನ್ನ ಮಾತನ್ನು ನೀನು ಕೇಳುತ್ತಿಲ್ಲ; ಆದ್ದರಿಂದ ಆ ಫಲವನ್ನು ಅನುಭವಿಸು, ಓ ಭಾಮಿನಿ.
1.171.62
अथवाहं न शक्ष्यामि स्वयं मर्तुं सुतं मम ।
एकं त्यक्तुं न शक्नोति भवतीं च सुतामपि ॥ १.१७१.६२ ॥
ಅಥವಾ, ನಾನು ತಾನಾಗಿಯೇ ಸಾಯಲಾರೆ; ನನ್ನ ಮಗನೂ ಹಾಗೆಯೇ. ಒಬ್ಬರನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ; ನಿನ್ನನ್ನೂ ಮಗಳನ್ನೂ ಕೂಡ.
1.171.63
अथ मद्रक्षणार्थं वा न हि शक्ष्यामि कंचन ।
परित्यक्तुमहं बन्धुं स्वयं जीवन्नृशंसवत् ॥ १.१७१.६३ ॥
ಅಥವಾ, ನನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಲೆಂದೂ ನಾನು ಯಾರನ್ನೂ ಬಿಡಲಾರೆ. ಜೀವಂತವಾಗಿರುವಾಗ, ಕ್ರೂರಿಯಂತೆ ನನ್ನ ಬಂಧುವನ್ನು ನಾನು ಬಿಡಲಾರೆ.
1.171.64
आत्मानमपि चोत्सृज्य गते प्रेतवशं मयि ।
त्यक्ता ह्येते मया व्यक्तं नेह शक्ष्यन्ति जीवितुम् ॥ १.१७१.६४ ॥
ನಾನು ನನ್ನನ್ನೂ ತ್ಯಜಿಸಿ ಮರಣದ ವಶಕ್ಕೆ ಹೋದರೆ, ಇವರೆಲ್ಲರೂ ನನ್ನಿಂದ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕೈಬಿಡಲ್ಪಟ್ಟವರಾಗುತ್ತಾರೆ; ಇಲ್ಲಿ ಇವರು ಬದುಕಲಾರರು.
1.171.65
एषां चान्यतमत्यागो नृशंसो गर्हितो बुधैः ।
आत्मत्यागे कृते चेमे मरिष्यन्ति मया विना ॥ १.१७१.६५ ॥
ಇವರಲ್ಲಿ ಯಾರನ್ನಾದರೂ ಬಿಡುವುದು ಕ್ರೂರತನ; ಅದನ್ನು ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಖಂಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಾನು ನನ್ನನ್ನು ತ್ಯಾಗ ಮಾಡಿದರೆ, ಇವರು ನನ್ನಿಲ್ಲದೆ ಸಾಯುತ್ತಾರೆ.
1.171.66
स कृच्छ्रामहमापन्नो न शक्तस्तर्तुमापदम् ।
अहो धिक्कां गतिं त्वद्य गमिष्यामि सबान्धवः।
सर्वैः सह मृतं श्रेयो न च मे जीवितुं क्षमम् ॥ १.१७१.६६ ॥
ನಾನು ಈ ಸಂಕಟದಲ್ಲಿ ಬಿದ್ದಿದ್ದೇನೆ; ಈ ಆಪತ್ತನ್ನು ದಾಟಲಾರೆ. ಅಯ್ಯೋ, ಛೀ! ಇಂದು ಬಂಧುಗಳೊಂದಿಗೆ ನಾನು ಯಾವ ಗತಿಯನ್ನು ಹೊಂದುವೆನೋ! ಎಲ್ಲರೊಂದಿಗೆ ಸಾಯುವುದೇ ಶ್ರೇಯಸ್ಕರ; ನಾನು ಬದುಕುವುದು ಸರಿಯಲ್ಲ.