มหาภารตะ · อัธยายะ 1.171

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

อ่านพร้อมความหมาย

1.171.1

एकचक्रां गतास्ते तु कुन्तीपुत्रा महारथाः ।
अत ऊर्ध्वं द्विजश्रेष्ठ किमकुर्वत पाण्डवाः ॥ १.१७१.१ ॥

ปาณฑพผู้เป็นโอรสของกุนตีผู้เป็นมหารถีทั้งหลายเหล่านั้นเมื่อไปถึงเอกจักรานครแล้วได้ทำอะไรต่อไป โอ้ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่พราหมณ์

1.171.2

एकचक्रां गतास्ते तु कन्तीपुत्रा महारथाः ।
ऊषुर्नातिचिरं कालं ब्राह्मणस्य निवेशने ॥ १.१७१.२ ॥

มหารถีผู้เป็นโอรสของกุนตีเหล่านั้นเมื่อไปถึงเอกจักราแล้วมิได้พำนักอยู่นานนักในเรือนของพราหมณ์

1.171.3

रमणीयानि पश्यन्तो वनानि विविधानि च ।
पार्थिवानपि चोद्देशान्सरितश्च सरांसि च ॥ १.१७१.३ ॥

ขณะที่ชมป่าอันงดงามและหลากหลาย ทั้งสถานที่บนแผ่นดิน แม่น้ำและทะเลสาบ พวกเขาก็เดินทางต่อไป

1.171.4

चेरुर्भैश्रं तदा ते तु सर्व एव विशांपते ।
युधिष्ठिरं च कुन्तीं च चिन्तयन्त उपासते ॥ १.१७१.४ ॥

โอ้เจ้าแห่งประชาชน ครานั้นทุกคนออกเที่ยวขอทาน และขณะคิดถึงยุธิษฐิระกับกุนตี ก็คอยปรนนิบัติท่าน

1.171.5

भैक्षं चरन्तस्तु तदा जटिला ब्रह्मचारिणः ।
बभूवुर्नागराणां च गुणैः संप्रियदर्शनाः ॥ १.१७१.५ ॥

ขณะนั้นพรหมจารีผู้มวยผมยาวเที่ยวขอทาน กลายเป็นผู้น่าพึงพอใจยิ่งในสายตาของชาวเมืองด้วยคุณความดีของตน

1.171.6

दर्शनीया द्विजाः शुभ्रा देवगर्भोपमाः शुभाः ।
भैक्षानर्हाश्च राज्यार्हाः सुकुमारास्तपस्विनः ॥ १.१७१.६ ॥

พวกทวิชาเหล่านี้น่าชม ผ่องใส เป็นมงคล ดุจบุตรของเทพเจ้า พวกเขาไม่คู่ควรกับการขอทาน แต่คู่ควรกับความเป็นกษัตริย์ อ่อนโยนและเป็นนักพรต

1.171.7

नैते यथार्थतो विप्राः सुकुमारास्तपस्विनः ।
चरन्ति भूमौ प्रच्छन्नाः कस्माच्चित्कारणादिह ॥ १.१७१.७ ॥

คนเหล่านี้ไม่ใช่พราหมณ์แท้จริง เป็นนักพรตอ่อนโยนที่ปลอมตัวอยู่ เร่ร่อนบนแผ่นดินนี้ด้วยเหตุผลบางประการ

1.171.8

सर्वलक्षणसंपन्ना भैक्षं नार्हन्ति नित्यशः ।
कार्यार्थिनश्चरन्तीति तर्कयन्त इति ब्रुवन् ॥ १.१७१.८ ॥

ผู้ประกอบด้วยลักษณะมงคลทั้งปวงย่อมไม่คู่ควรจะขอทานทุกวัน พวกเขาคงเร่ร่อนเพื่อจุดประสงค์บางอย่าง ชาวเมืองกล่าวเช่นนี้พลางคาดเดา

1.171.9

बन्धूनामागमान्नित्यमुपचारैस्तु नागराः ।
भाजनानि च पूर्णानि भक्ष्यभोज्यैरकारयन् ॥ १.१७१.९ ॥

เมื่อญาติของพวกเขามาถึง ชาวเมืองก็คอยต้อนรับด้วยความสุภาพอยู่เสมอ และให้จัดเตรียมภาชนะเต็มไปด้วยอาหารและของเคี้ยวของฉัน

1.171.10

मौनव्रतेन संयुक्ता भैश्रं गृह्णन्ति पाण्डवाः ।
माता चिरगतान्ज्ञात्वा शोचन्ती पाण्डवान्प्रति ॥ १.१७१.१० ॥

ปาณฑพผู้ถือวัตรแห่งความเงียบขอทานรับอาหาร ส่วนมารดาเมื่อทราบว่าพวกเขาไปนานแล้ว ก็เศร้าโศกถึงปาณฑพ

1.171.11

दुःखाश्रुपूर्णनयना लिखन्त्यास्ते महीतलम् ।
भिक्षित्वा द्विजगेहेषु चिन्तयन्तश्च मातरम् ॥ १.१७१.११ ॥

ด้วยดวงตาเต็มไปด้วยน้ำตาแห่งความทุกข์ นางขีดดินไปมา ขอทานตามเรือนของพราหมณ์ และคิดถึงมารดาของพวกเขา

1.171.12

त्वरमाणा निवर्तन्ते मातृगौरवयन्त्रिताः ।
मात्रे निवेदयन्ति स्म कुन्त्यै भैक्षं दिवानिशम् ॥ १.१७१.१२ ॥

ด้วยความเคารพต่อมารดา พวกเขารีบกลับมาและรายงานการขอทานแด่กุนตีทั้งกลางวันและกลางคืน

1.171.13

सर्वं संपूर्णभैक्षान्नं मातृदत्तं पृथक्पृथक् ।
विभज्याभुञ्जतेष्टं ते यथाभागं पृथक्पृथक् ॥ १.१७१.१३ ॥

อาหารที่ได้จากการขอทานทั้งหมดซึ่งมารดาประทานให้ พวกเขาแบ่งออกเป็นส่วน ๆ แล้วรับประทานตามที่ต้องการ ตามส่วนของแต่ละคน

1.171.14

अर्धं स्म भुञ्जते पञ्च सह मात्रा परन्तपाः ।
अर्धं सर्वस्य भैक्षस्य भीमो भुङ्क्ते महाबलः ॥ १.१७१.१४ ॥

ปาณฑพทั้งห้า ผู้เผาผลาญศัตรู รับประทานครึ่งหนึ่งร่วมกับมารดา ส่วนภีมะผู้มีกำลังมากรับประทานครึ่งหนึ่งของอาหารจากการขอทานทั้งหมด

1.171.15

स नाशितश्च भवति कल्याणान्नभुजिः पुरा ।
स वैवर्ण्यं च कार्श्यं च जगामातृप्तिकारितम् ॥ १.१७१.१५ ॥

ผู้ที่เคยรับประทานอาหารดีมาก่อนนั้นบัดนี้กลับซูบผอม ด้วยความไม่อิ่ม เขาจึงมีผิวซีดและร่างกายซูบลง

1.171.16

आज्यबिन्दुर्यथा वह्नौ महति ज्वलिते भवेत् ।
तथार्धभागं भीमस्य भिक्षान्नस्य नरोत्तम ॥ १.१७१.१६ ॥

โอ้ผู้ประเสริฐที่สุดในหมู่มนุษย์ ส่วนครึ่งหนึ่งของภีมะจากอาหารที่ขอมานั้นเปรียบเหมือนหยดเนยใสในกองไฟใหญ่ที่กำลังลุกโชน

1.171.17

तथैव वसतां तत्र तेषां राजन्महात्मनाम् ।
अतिचक्राम सुमहान्कालोऽथ भरतर्षभ ॥ १.१७१.१७ ॥

โอ้พระราชา โอ้ผู้ประเสริฐแห่งภรตวงศ์ ขณะที่เหล่าผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่นั้นพำนักอยู่ที่นั่น กาลเวลาอันยาวนานก็ล่วงผ่านไป

1.171.18

भीमोऽपि क्रीडयित्वाथ मिथो ब्राह्मणबन्धुषु ।
कुम्भकारेण संबन्धाल्लेभे पात्रं महत्तरम् ॥ १.१७१.१८ ॥

ภีมะเองก็ได้เล่นกับบรรดาญาติพราหมณ์ และด้วยความเกี่ยวข้องกับช่างปั้นหม้อ จึงได้ภาชนะที่ใหญ่กว่าเดิม

1.171.19

कुम्भकारोऽददात्पात्रं महत्कृत्वातिमात्रकम् ।
प्रहसन्भीमसेनाय विस्मितस्तस्य कर्मणा ॥ १.१७१.१९ ॥

ช่างปั้นหม้อหัวเราะกับภีมเสนและประหลาดใจในการกระทำของเขา จึงมอบภาชนะขนาดใหญ่มากที่ตนปั้นให้

1.171.20

तस्याद्भुतं कर्म कुर्वन्मृद्भारं महदाददे ।
मृद्भारैः शतसाहस्रैः कुम्भकारमतोषयत् ॥ १.१७१.२० ॥

เขาแสดงกิจอันน่าอัศจรรย์ ยกดินเหนียวจำนวนมากขึ้นมา และทำให้ช่างปั้นหม้อพอใจด้วยดินเหนียวหลายแสนภาระ

1.171.21

चक्रे चक्रे च मृद्भाण्डान्सततं भैक्षमाचरन् ।
तदादायागतं दृष्ट्वा हसन्ति प्रहसन्ति च ॥ १.१७१.२१ ॥

เขาขอดินเหนียวเป็นภาชนะจากทุกๆ แป้นหมุนของช่างปั้นหม้ออย่างต่อเนื่อง แล้วกลับมาพร้อมภาชนะเหล่านั้น เมื่อผู้คนเห็นเขาก็หัวเราะกันแล้วหัวเราะกันอย่างครื้นเครง

1.171.22

भक्ष्यभोज्यानि विविधान्यादाय प्रक्षिपन्ति च ।
एवमेव सदा भुक्त्वा मात्रे वदति वै रहः।
न चाशितोऽस्मि भवति कल्याणान्नभृतः पुरा ॥ १.१७१.२२ ॥

ผู้คนนำอาหารและของกินหลากหลายชนิดมาใส่ลงไป ทุกวันเขากินเช่นนี้ แล้วกระซิบกับมารดาว่า "ในอดีตแม้เมื่อมีผู้นำอาหารดีๆ มาให้ ข้าก็ไม่เคยอิ่มเลย"

1.171.23

ततः कदाचिद्भैक्षाय गतास्ते पुरषर्षभाः ।
संगत्य भीमसेनस्तु तत्रास्ते पृथया सह ॥ १.१७१.२३ ॥

ครั้นวันหนึ่ง บรรดาวีรบุรุษเหล่านั้นออกไปบิณฑบาต ส่วนภีมเสนอยู่ที่นั่นกับพระปฤถา

1.171.24

अथार्तिजं महाशब्दं ब्राह्मणस्य निवेशने ।
भृशमुत्पतितं घोरं कुन्ती शुश्राव भारत ॥ १.१७१.२४ ॥

แล้วเสียงร้องโหยหวนอันดังและน่าสะพรึงกลัวเพราะความทุกข์ทรมานได้ดังขึ้นอย่างรุนแรงในเรือนของพราหมณ์ ดูกรภารตะ นางกุนตีได้ยินเสียงนั้น

1.171.25

रोरुयमाणांस्तान्दृष्ट्वा परिदेवयतश्च सा ।
कारुण्यात्साधुभावाच्च कुन्ती राजन्न चक्षमे ॥ १.१७१.२५ ॥

เมื่อเห็นพวกเขาร่ำไห้และคร่ำครวญ ดูกรพระราชา นางกุนตีจึงทนไม่ได้เพราะความสงสารและจิตใจที่ดีงาม

1.171.26

मथ्यमानेव दुःखेन हृदयेन पृथा तदा ।
उवाच भीमं कल्याणी कृपान्वितमिदं वचः ॥ १.१७१.२६ ॥

เมื่อใจของพระปฤถาปั่นป่วนราวกับถูกความทุกข์กวน นางผู้เป็นมงคลจึงกล่าวถ้อยคำเหล่านี้ด้วยความกรุณาต่อภีมะ

1.171.27

वसामः सुसुखं पुत्र ब्राह्मणस्य निवेशने ।
अज्ञाता धार्तराष्ट्रस्य सत्कृतां वीतमन्यवः ॥ १.१७१.२७ ॥

ลูกเอ๋ย พวกเราอาศัยอยู่ในเรือนของพราหมณ์อย่างสุขสบาย โดยไม่มีใครรู้จักจากโอรสของธฤตราษฎร์ ได้รับการต้อนรับอย่างดี และปราศจากความโกรธ

1.171.28

सा चिन्तये सदा पुत्र ब्राह्मणस्यास्य किं न्वहम् ।
कदा प्रियं करिष्यामि यत्कुर्युरुषिताः सुखम् ॥ १.१७१.२८ ॥

ลูกเอ๋ย แม่คิดอยู่เสมอว่าจะทำอะไรให้พราหมณ์ผู้นี้ได้บ้าง จะทำความดีแก่เขาเมื่อไร เพื่อว่าเขาจะได้ทำสิ่งใดๆ ตอบแทนพวกเราผู้อาศัยอยู่ที่นี่อย่างสุขสบาย

1.171.29

एतावान्पुरुषस्तात कृतं यस्मिन्न नश्यति ।
यावच्च कुर्यादन्योऽस्य कुर्यादभ्यधिकं ततः ॥ १.१७१.२९ ॥

ลูกรัก หน้าที่ของบุรุษมีเพียงเท่านี้ คือไม่ให้สิ่งที่ผู้อื่นทำแก่ตนต้องสูญไป เท่าที่ผู้อื่นทำให้ เขาควรทำให้ยิ่งกว่านั้นตอบแทน

1.171.30

तदिदं ब्राह्मणस्यास्य दुःखमापतितं ध्रुवम् ।
न तत्र यदि साहाय्यं कुर्याम सुकृतं भवेत् ॥ १.१७१.३० ॥

เพราะฉะนั้น ความทุกข์นี้จึงย่อมเกิดแก่พราหมณ์ผู้นี้อย่างแน่นอน หากเราไม่ช่วยเหลือเขาในความทุกข์นั้น ก็จะไม่เป็นกุศลกรรม

1.171.31

ज्ञायतामस्य यद्दुःखं यतश्चैव समुत्थितम् ।
विदित्वा व्यवसिष्यामि यद्यपि स्यात्सुदुष्करम् ॥ १.१७१.३१ ॥

ขอให้รู้ว่าความทุกข์ของเขาคืออะไรและเกิดจากสิ่งใด เมื่อรู้แล้วแม่จะลงมือทำ แม้จะยากลำบากยิ่งนัก

1.171.32

एवं तौ कथयन्तौ च भूयः सुश्रुवतुः स्वनम् ।
आर्तिजं तस्य विप्रस्य सभार्यस्य विशांपते ॥ १.१७१.३२ ॥

ขณะที่ทั้งสองกำลังสนทนากันเช่นนี้ พวกเขาก็ได้ยินเสียงร้องโหยหวนของพราหมณ์นั้นพร้อมภรรยาอีกครั้ง ดูกรเจ้าแห่งประชาชน

1.171.33

अन्तःपुरं ततस्तस्य ब्राह्मणस्य महात्मनः ।
विवेश त्वरिता कुन्ती बद्धवत्सेव सौरभी ॥ १.१७१.३३ ॥

ครั้นแล้วนางกุนตีก็รีบเข้าไปในห้องด้านในของพราหมณ์ผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่นั้น เหมือนแม่โคที่ลูกถูกผูกไว้

1.171.34

ततस्तं ब्राह्मणं तत्र भार्यया च सुतेन च ।
दुहित्रा चैव सहितं ददर्श विकृताननम् ॥ १.१७१.३४ ॥

ตรงนั้นนางได้เห็นพราหมณ์พร้อมด้วยภรรยา บุตรชาย และบุตรสาว ใบหน้าของพวกเขาบิดเบี้ยวด้วยความทุกข์

1.171.35

धिगिदं जीवितं लोके गतसारमनर्थकम् ।
दुःखमूलं पराधीनं भृशमप्रियभागि च ॥ १.१७१.३५ ॥

น่าละอายแท้ ชีวิตนี้ในโลกที่ปราศจากแก่นสาร ไร้ประโยชน์ เป็นรากเหง้าแห่งความทุกข์ ต้องพึ่งพาผู้อื่น และต้องประสบสิ่งไม่น่าปรารถนาอย่างยิ่ง

1.171.36

जीविते परमं दुःखं जीविते परमो ज्वरः ।
जीविते वर्तमानस्य द्वन्द्वानामागमो ध्रुवः ॥ १.१७१.३६ ॥

ในชีวิตมีความทุกข์ยิ่งใหญ่ ในชีวิตมีไข้อันร้ายแรง สำหรับผู้ที่ดำรงอยู่ในชีวิต การมาถึงของคู่ตรงข้ามย่อมแน่นอน

1.171.37

आत्मा ह्येको हि धर्मार्थौ कामं चैव निषेवते ।
एतैश्च विप्रयोगोऽपि दुःखं परमनन्तकम् ॥ १.१७१.३७ ॥

อาตมันเพียงหนึ่งเดียวนั้นย่อมเสวยธรรม ทรัพย์ และกาม และการพลัดพรากจากสิ่งเหล่านี้ก็เป็นความทุกข์อันยิ่งใหญ่ไม่มีที่สิ้นสุด

1.171.38

आहुः केचित्परं मोक्षं स च नास्ति कथंचन ।
अर्थप्राप्तौ तु नरकः कृत्स्न एवोपपद्यते ॥ १.१७१.३८ ॥

บางท่านกล่าวถึงโมกษะอันสูงสุด แต่โมกษะนั้นไม่มีอยู่ไม่ว่าด้วยวิธีใด เมื่อได้ทรัพย์มา นรกทั้งสิ้นย่อมบังเกิดขึ้นแท้จริง

1.171.39

अर्थेप्सुता परं दुःखमर्थप्राप्तौ ततोऽधिकम् ।
जातस्नेहस्य चार्थेषु विप्रयोगे महत्तरम् ॥ १.१७१.३९ ॥

ความปรารถนาทรัพย์เป็นทุกข์ยิ่ง และเมื่อได้ทรัพย์มาทุกข์ก็ยิ่งมากขึ้น สำหรับผู้ที่เกิดความผูกพันในทรัพย์ การพลัดพรากจากทรัพย์เป็นทุกข์ยิ่งกว่า

1.171.40

यावन्तो यस्य संयोगा द्रव्यैरिष्टैर्भवन्त्युत ।
तावन्तोऽस्य निख्यन्ते हृदये शोकशङ्कवः ॥ १.१७१.४० ॥

ความสัมพันธ์กับสิ่งที่เป็นที่รักมากเพียงใด บุรุษนั้นก็ย่อมมีลูกศรแห่งความโศกปักอยู่ในหัวใจมากเพียงนั้น

1.171.41

तदिदं जीवितं प्राप्य अल्पकालं महाभयम् ।
त्यागो हि न मया प्राप्तो भार्यया सहितेन च ॥ १.१७१.४१ ॥

เมื่อได้ชีวิตนี้มา ซึ่งอยู่เพียงช่วงสั้นและเต็มไปด้วยภัยใหญ่ ข้าพเจ้ายังไม่ได้บรรลุการสละออก แม้จะอยู่ร่วมกับภริยาก็ตาม

1.171.42

न हि योगं प्रपश्यामि येन मुच्येयमापदः ।
पुत्रदारेण वा सार्धं प्राद्रवेयमनामयम् ॥ १.१७१.४२ ॥

ข้าพเจ้าไม่เห็นหนทางใดที่จะพ้นจากเคราะห์ภัยเหล่านี้ได้ หรือจะหนีไปให้ปลอดโรคพร้อมด้วยบุตรและภริยาได้อย่างไร

1.171.43

यतितं वै मया पूर्वं वेत्थ ब्राह्मणि तत्तथा ।
क्षेमं यतस्ततो गन्तुं त्वया तु मम न श्रुतम् ॥ १.१७१.४३ ॥

พราหมณี ข้าพเจ้าเคยพยายามมาก่อนแล้ว และท่านก็รู้ดี แต่ท่านไม่ได้ฟังคำของข้าพเจ้าเรื่องการไปจากที่นี่สู่ที่ปลอดภัย

1.171.44

इह जाता विवृद्धाऽस्मि पिता माता ममेति वै ।
उक्तवत्यसि दुर्मेधे याच्यमाना मयाऽसकृत् ॥ १.१७१.४४ ॥

ท่านเคยพูดซ้ำแล้วซ้ำอีกว่า ที่นี่ฉันเกิดและเติบโตมา ที่นี่มีบิดาและมารดาของฉัน โอ้ผู้มีปัญญาทราม แม้ข้าพเจ้าจะวิงวอนท่านซ้ำแล้วซ้ำอีก

1.171.45

स्वर्गतोऽपि पिता वृद्धस्तथा माता चिरं तव ।
बन्धवा भूतपूर्वाश्च तत्र वासे तु का रतिः ॥ १.१७१.४५ ॥

บิดาผู้ชราของท่านและมารดาของท่านก็ได้ไปสวรรค์นานแล้ว ญาติพี่น้องของท่านก็ล่วงลับไปก่อนแล้วเช่นกัน แล้วจะมีความยินดีอะไรในการอยู่ที่นั่นเล่า

1.171.46

न भोजनं विरुद्धं स्यान्न स्त्रीदेशो निबन्धनः ।
सुदूरमपि तं देशं व्रजेद्गरुडहंसवत् ॥ १.१७१.४६ ॥

การกินอาหารไม่ใช่สิ่งต้องห้าม และประเทศของภริยาก็ไม่ใช่สายรัดที่ผูกมัด ควรไปยังแดนที่ไกลออกไปแม้จะไกลมาก เหมือนพญาครุฑหรือหงส์

1.171.47

सोऽयं ते बन्धुकामाया अशृण्वन्त्या वचो मम ।
बन्धुप्रणाशः संप्राप्तो भृशं दुःखकरो मम ॥ १.१७१.४७ ॥

ท่านผู้ปรารถนาญาติพี่น้อง ไม่ได้ฟังคำของข้าพเจ้า ความพินาศของญาติพี่น้องจึงมาถึงเราแล้ว ซึ่งทำให้ข้าพเจ้าเศร้าโศกอย่างยิ่ง

1.171.48

अथवा मद्विनाशो यं न हि शक्ष्यामि कंचन ।
परित्यक्तुमहं बन्धुं स्वयं जीवन्नृशंसवत् ॥ १.१७१.४८ ॥

หรือถึงแม้ตัวข้าพเจ้าเองจะพินาศไป ข้าพเจ้าก็จะไม่สามารถละทิ้งญาติพี่น้องคนใดได้เลย ตราบที่ข้าพเจ้ายังมีชีวิตอยู่ ข้าพเจ้าจะไม่ทอดทิ้งญาติพี่น้องเหมือนคนใจร้ายเด็ดขาด

1.171.49

सहधर्मचरीं दान्तां नित्यं मातृसमां मम ।
सखायं विहितां देवैर्नित्यं परमिकां गतिम् ॥ १.१७१.४९ ॥

ผู้ร่วมประพฤติธรรมของข้าพเจ้า ผู้มีการข่มใจ เป็นเสมือนมารดาของข้าพเจ้าเสมอ เป็นมิตรของข้าพเจ้า ที่เทพเจ้าได้จัดให้ เป็นที่พึ่งอันสูงสุดของข้าพเจ้าเสมอมา

1.171.50

पित्रा मात्रा च विहितां सदा गार्हस्थ्यभागिनीम् ।
वरयित्वा यथान्यायं मन्त्रवत्परिणीय च ॥ १.१७१.५० ॥

ผู้ที่บิดาและมารดาของข้าพเจ้าได้มอบให้เสมอมา เป็นผู้ร่วมชีวิตในการครองเรือน ซึ่งข้าพเจ้าได้เลือกไว้ตามธรรมเนียม และได้แต่งงานด้วยการสวดมนตร์

1.171.51

कुलीनां शीलसंपन्नामपत्यजननीमपि ।
त्वामहं जीवितस्यार्थे साध्वीमनपकारिणीम् ॥ १.१७१.५१ ॥

ท่านผู้มีตระกูลสูงส่ง มีความประพฤติดีงาม เป็นมารดาของบุตรหลาน เป็นผู้ทรงคุณธรรมและไม่เคยก่อความเสียหาย ข้าพเจ้าจะไม่ละทิ้งท่านแม้เพื่อรักษาชีวิตของข้าพเจ้าเอง

1.171.52

परित्यक्तुं न शक्ष्यामि भार्यां नित्यमनुव्रताम् ।
कुत एव परित्यक्तुं सुतां शक्ष्याम्यहं स्वयम् ॥ १.१७१.५२ ॥

ข้าพเจ้าไม่อาจละทิ้งภริยาผู้คอยปฏิบัติตามข้าพเจ้าเสมอ ดังนั้นแล้วข้าพเจ้าจะละทิ้งบุตรสาวของข้าพเจ้าเองได้อย่างไรเล่า

1.171.53

बालामप्राप्तवयसमजातव्यञ्जनाकृतिम् ।
भर्तुरर्थाय निक्षिप्तां न्यासं धात्रा महात्मना ॥ १.१७१.५३ ॥

เด็กหญิงที่ยังไม่ถึงวัย ยังไม่มีลักษณะของสตรี เป็นความไว้วางใจที่พระผู้สร้างผู้ยิ่งใหญ่ได้มอบไว้เพื่อสามีของนาง

1.171.54

यया दौहित्रजाँल्लोकानाशंसे पितृभिः सह ।
स्वयमुत्पाद्य तां बालां कथमुत्स्रष्टुमुत्सहे ॥ १.१७१.५४ ॥

ข้าพเจ้าหวังว่าจะได้โลกที่ได้มาด้วยหลานชายผ่านนาง พร้อมกับบรรพบุรุษของข้าพเจ้า ข้าพเจ้าจะกล้าละทิ้งเด็กหญิงที่ข้าพเจ้าให้กำเนิดด้วยตนเองนั้นได้อย่างไร

1.171.55

मन्यन्ते केचिदधिकं स्नेहं पुत्रे पितुर्नराः ।
कन्यायां केचिदपरे मम तुल्यावुभौ स्मृतौ ॥ १.१७१.५५ ॥

มนุษย์บางคนคิดว่า ความรักของบิดาต่อบุตรชายมากกว่า และบางคนว่าต่อบุตรสาวมากกว่า แต่สำหรับข้าพเจ้า ทั้งสองถือว่าเท่าเทียมกัน

1.171.56

यस्यां लोकाः प्रसूतिश्च स्थिता नित्यमथो सुखम् ।
अपापां तामहं बालां कथमुत्स्रष्टुमुत्सहे ॥ १.१७१.५६ ॥

เด็กหญิงที่โลกทั้งหลาย ลูกหลาน และความสุขดำรงอยู่ในนางเสมอมา ข้าพเจ้าจะกล้าละทิ้งเด็กหญิงผู้ปราศจากบาปนั้นได้อย่างไร

1.171.57

कुत एव परित्यक्तुं सुतं शक्ष्याम्यहं स्वयम् ।
प्रार्थयेयं परां प्रीतिं यस्मिन्स्वर्गफलानि च ॥ १.१७१.५७ ॥

แล้วข้าพเจ้าเองจะละทิ้งบุตรชายได้อย่างไรกันเล่า ข้าพเจ้าที่ปรารถนาความรักอันสูงสุดต่อบุตรชาย ผู้ซึ่งมีผลแห่งสวรรค์ดำรงอยู่ด้วย

1.171.58

यस्य जातस्य पितरो मुखं दृष्ट्वा दिवं गताः ।
अहं मुक्तः पितृऋणाद्यस्य जातस्य तेजसा ॥ १.१७१.५८ ॥

บุตรชายผู้เมื่อเกิดมา บรรพบุรุษของข้าพเจ้าเห็นใบหน้าของเขาแล้วก็ได้ไปสวรรค์ และข้าพเจ้าได้พ้นจากหนี้บรรพบุรุษด้วยรัศมีของเขา

1.171.59

दयितं मे कथं बालमहं त्यक्तुमिहोत्सहे ।
तमहं ज्येष्ठपुत्रं मे कुलनिर्हारकं विभुम् ॥ १.१७१.५९ ॥

บุตรที่รักของข้าพเจ้า ข้าพเจ้าจะกล้าละทิ้งเขาที่นี่ได้อย่างไร บุตรชายคนโตของข้าพเจ้า ผู้ยิ่งใหญ่ ผู้นำวงศ์ตระกูลออกไป ข้าพเจ้าจะกล้า...

1.171.60

मम पिण्डोदकनिधिं कथं त्यक्ष्यामि पुत्रकम् ।
त्यागोऽयं मम संप्राप्तो ममन्वा मे सुतस्य वा ॥ १.१७१.६० ॥

บุตรน้อยของข้าพเจ้า ผู้เป็นคลังแห่งการถวายอาหารและน้ำแด่บรรพบุรุษของข้าพเจ้า ข้าพเจ้าจะละทิ้งเขาได้อย่างไร การละทิ้งนี้มาถึงข้าพเจ้าแล้ว หรือมาถึงบุตรชายของข้าพเจ้าแล้ว

1.171.61

तव वा तव पुत्र्या वा अत्र वासस्य तत्फलम् ।
न शृणोषि वचो मह्यं तत्फलं भुङ्क्ष्व भामिनि ॥ १.१७१.६१ ॥

ผลของการอยู่ที่นี่เป็นของท่านหรือของลูกสาวของท่าน ท่านไม่ฟังถ้อยคำของข้า ดังนั้น โอ้หญิงผู้งดงาม จงรับผลนั้นเถิด

1.171.62

अथवाहं न शक्ष्यामि स्वयं मर्तुं सुतं मम ।
एकं त्यक्तुं न शक्नोति भवतीं च सुतामपि ॥ १.१७१.६२ ॥

มิฉะนั้น ข้าเองก็ไม่อาจตายได้ และลูกชายของข้าก็เช่นกัน ข้าไม่อาจละทิ้งแม้เพียงคนเดียว ไม่ว่าท่านหรือลูกสาวของท่าน

1.171.63

अथ मद्रक्षणार्थं वा न हि शक्ष्यामि कंचन ।
परित्यक्तुमहं बन्धुं स्वयं जीवन्नृशंसवत् ॥ १.१७१.६३ ॥

หรือมิฉะนั้น เพื่อปกป้องตัวข้าเอง ข้าจะไม่อาจละทิ้งใครได้เลย ขณะที่ยังมีชีวิตอยู่ ข้าไม่อาจละทิ้งญาติเหมือนคนใจร้ายได้

1.171.64

आत्मानमपि चोत्सृज्य गते प्रेतवशं मयि ।
त्यक्ता ह्येते मया व्यक्तं नेह शक्ष्यन्ति जीवितुम् ॥ १.१७१.६४ ॥

หากข้าสละแม้ตัวข้าเองแล้วต้องตกอยู่ใต้อำนาจของความตาย ผู้เหล่านี้ก็จะชัดเจนว่าถูกข้าทอดทิ้ง และพวกเขาจะไม่อาจมีชีวิตอยู่ที่นี่ได้

1.171.65

एषां चान्यतमत्यागो नृशंसो गर्हितो बुधैः ।
आत्मत्यागे कृते चेमे मरिष्यन्ति मया विना ॥ १.१७१.६५ ॥

การทอดทิ้งผู้ใดผู้หนึ่งในบรรดาคนเหล่านี้เป็นความใจร้าย ที่ผู้มีปัญญาติเตียน และหากข้าสละชีวิตตนเอง คนเหล่านี้ก็จะตายไปโดยไม่มีข้า

1.171.66

स कृच्छ्रामहमापन्नो न शक्तस्तर्तुमापदम् ।
अहो धिक्कां गतिं त्वद्य गमिष्यामि सबान्धवः।
सर्वैः सह मृतं श्रेयो न च मे जीवितुं क्षमम् ॥ १.१७१.६६ ॥

ข้าตกอยู่ในความทุกข์ยากนี้และไม่อาจข้ามพ้นวิบัตินี้ได้ ช่างน่าอับอายเสียนี่กระไร วันนี้ข้าจะไปสู่หนทางใดพร้อมกับญาติทั้งหลายเล่า การตายไปพร้อมกันทุกคนจึงดีกว่า การมีชีวิตอยู่ไม่เหมาะกับข้า