મહાભારત · અધ્યાય 1.173
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.173.1
तयोर्दुःखितयोर्वाक्यमतिमात्रं निशम्य तु ।
ततो दुःखपरीताङ्गी कन्या तावभ्यभाषत ॥ १.१७३.१ ॥
તે બંનેના અતિશય દુઃખી વચન સાંભળીને, દુઃખથી ઘેરાયેલા અંગોવાળી કન્યા તેમને બોલી.
1.173.2
किमेवं भृशदुःखार्तौ रोरूयेतामनाथवत् ।
ममापि श्रूयतां वाक्यं श्रुत्वा च क्रियतां क्षमम् ॥ १.१७३.२ ॥
આમ અતિશય દુઃખથી પીડાઈને અનાથની જેમ તમે કેમ રડો છો? મારું વચન પણ સાંભળો, સાંભળીને જે યોગ્ય હોય તે કરો.
1.173.3
धर्मतोऽहं परित्याज्या युवयोर्नात्र संशयः ।
त्यक्तव्यां मां परित्यज्य त्राहि सर्वं मयैकया ॥ १.१७३.३ ॥
ધર્મ પ્રમાણે તમે બંને મને ત્યજી શકો છો, એમાં શંકા નથી. મને ત્યજીને, મારી એકલી વડે સૌને બચાવો.
1.173.4
इत्यर्थमिष्यतेऽपत्यं तारयिष्यति मामिति ।
अस्मिन्नुपस्थिते काले तरध्वं प्लववन्मया ॥ १.१७३.४ ॥
'આ હેતુ માટે જ સંતાનની ઇચ્છા રાખવામાં આવે છે; તે મને તારશે' એમ કહીને. આ સમય આવતાં, મારા દ્વારા હોડીની જેમ તરી જાઓ.
1.173.5
इह वा तारयेद्दुर्गादुत वा प्रेत्य भारत ।
सर्वथा तारयेत्पुत्रः पुत्र इत्युच्यते बुधैः ॥ १.१७३.५ ॥
હે ભરતવંશી, આ લોકમાં કે પરલોકમાં, સંકટમાંથી પુત્ર જ તારે છે; સર્વ રીતે પુત્ર જ તારે છે—એમ જ્ઞાનીઓ કહે છે.
1.173.6
आकाङ्क्षन्ते च दौहित्रान्मयि नित्यं पितामहाः ।
तत्स्वयं वै परित्रास्ये रक्षन्ती जीवितं पितुः ॥ १.१७३.६ ॥
પિતામહો હંમેશાં મારા દ્વારા દૌહિત્રોની ઇચ્છા રાખે છે; તેથી હું પોતે જ પિતાના જીવનનું રક્ષણ કરતાં તેમને ચોક્કસ બચાવીશ.
1.173.7
भ्राता च मम बालोऽयं गते लोकममुं त्वयि ।
अचिरेणैव कालेन विनश्येत न संशयः ॥ १.१७३.७ ॥
તું એ લોકમાં ગયો તો મારો આ નાનો ભાઈ પણ થોડા સમયમાં જ કાળથી નાશ પામશે, તેમાં સંશય નથી.
1.173.8
तातेपि हि गते स्वर्गं विनष्टे च ममानुजे ।
पिण्डः पितॄणां व्युच्छिद्येत्तत्तेषां विप्रियं भवेत् ॥ १.१७३.८ ॥
પિતા સ્વર્ગે ગયા અને મારો નાનો ભાઈ નાશ પામ્યો, તો પિતૃઓનો પિંડ તૂટી જશે; તે તેમને અપ્રિય થશે.
1.173.9
पित्रा त्यक्ता तथा मात्रा भ्रात्रा चाहमसंशयम् ।
दुःखाद्दुःखतरं प्राप्य म्रियेयमतथोचिताम् ॥ १.१७३.९ ॥
પિતા, માતા અને ભાઈ દ્વારા ત્યજાયેલી હું, દુઃખથી વધુ દુઃખ પામીને, અયોગ્ય રીતે નિશ્ચિતપણે મરીશ.
1.173.10
त्वयि त्वरोगे निर्मुक्तो माता भ्राता च मे शिशुः ।
सन्तानश्चैव पिण्डश्च प्रतिष्ठास्यत्यसंशयम् ॥ १.१७३.१० ॥
તું રોગમુક્ત રહે તો મારી માતા, મારો ભાઈ અને બાળક મુક્ત રહેશે; વંશ અને પિંડ નિશ્ચિતપણે સ્થિર રહેશે.
1.173.11
आत्मा पुत्रः सखी भार्या कृच्छ्रं तु दुहिता किल ।
स कृच्छ्रान्मोचयात्मानं मां च धर्मे नियोजया ॥ १.१७३.११ ॥
આત્મા, પુત્ર, મિત્ર, પત્ની—એ પ્રિય છે; પણ પુત્રી ખરેખર કષ્ટ છે. તેણે પોતાને કષ્ટમાંથી મુક્ત કરીને મને પણ ધર્મમાં જોડવો.
1.173.12
अनाथा कृपणा बाला यत्र क्वचन गामिनी ।
भविष्यामि त्वया तात विहीना कृपणा सदा ॥ १.१७३.१२ ॥
હે તાત! તારા વિના હું અનાથ, દીન, બાળા થઈને જ્યાં-ત્યાં ભટકીશ; સદા દીન રહીશ.
1.173.13
अथवाहं करिष्यामि कुलस्यास्य विमोचनम् ।
फलसंस्था भविष्यामि कृत्वा कर्म सुदुष्करम् ॥ १.१७३.१३ ॥
અથવા હું આ કુળનો ઉદ્ધાર કરીશ; અતિ દુષ્કર કર્મ કરીને ફળ પામીશ.
1.173.14
अथवा यास्यसे तत्र त्यक्त्वा मां द्विजसत्तम ।
पीडिताऽहं भविष्यामि तदवेक्षस्व मामपि ॥ १.१७३.१४ ॥
અથવા, હે દ્વિજશ્રેષ્ઠ, તું મને છોડીને ત્યાં જઈશ તો હું પીડિત થઈશ; તેથી મારી પણ સંભાળ રાખ.
1.173.15
तदस्मदर्थं धर्मार्थं प्रसवार्थं च सत्तम ।
आत्मानं परिरक्षस्व त्यक्तव्यां मां च संत्यज ॥ १.१७३.१५ ॥
તેથી, હે સત્તમ, અમારા માટે, ધર્મ માટે, સંતાન માટે તું પોતાની રક્ષા કર; ત્યજવા યોગ્ય એવી મને ત્યજી દે.
1.173.16
अवश्यकरणीये च मा त्वां कालोत्यगादयम् ।
किं त्वतः परमं दुःखं यद्वयं स्वर्गते त्वयि ॥ १.१७३.१६ ॥
અવશ્ય કરવા યોગ્ય કાર્યમાં આ સમય તને વીતી ન જાય. તું સ્વર્ગે ગયો અને અમે અહીં રહ્યા, એનાથી મોટું દુઃખ શું?
1.173.17
याचमानाः परादन्नं परिधावेमहि श्ववत् ।
त्वयि त्वरोगे निर्मुक्ते क्लेशादस्मात्सबान्धवे।
अमृतेव सती लोके भविष्यामि सुखान्विता ॥ १.१७३.१७ ॥
બીજાઓ પાસે અન્ન માગીને અમે કૂતરાની જેમ ફરીશું. તું આ ક્લેશથી, સ્વજનો સહિત, રોગરહિત થઈને મુક્ત થાય તો હું જગતમાં અમૃત જેવી સુખી થઈશ.
1.173.18
इतः प्रदाने देवाश्च पितरश्चेति नः श्रुतम् ।
त्वया दत्तेन तोयेन भविष्यति हिताय वै ॥ १.१७३.१८ ॥
અહીંથી દાન આપવાથી દેવો અને પિતૃઓ તૃપ્ત થાય છે એવું અમે સાંભળ્યું છે; તારા આપેલા પાણીથી તે આપણા હિત માટે થશે.
1.173.19
इत्येतदुभयं तात निशाम्य तव यद्धितम् ।
तद्व्यवस्य तथाम्बाया हितं स्वस्य सुतस्य च ॥ १.१७३.१९ ॥
હે તાત, આ બંને વાત સાંભળીને તારા હિતમાં જે હોય તે જ નક્કી કર; માતાના અને તારા પુત્રના હિતમાં પણ તે જ છે.
1.173.20
मातापित्रोश्च पुत्रास्तु भवितारो गुणान्विताः ।
न तु पुत्रस्य पितरो पुनर्जातु भविष्यतः ॥ १.१७३.२० ॥
માતા-પિતાના પુત્રો ગુણવાન થશે; પરંતુ પુત્રના માતા-પિતા ફરી ક્યારેય થશે નહીં.
1.173.21
एवं बहुविधं तस्या निशम्य परिदेवितम् ।
पिता माता च सा चैव कन्या प्ररुरुदुस्त्रयः ॥ १.१७३.२१ ॥
તેના આ રીતે અનેક પ્રકારે કરેલા વિલાપને સાંભળીને પિતા, માતા અને તે કન્યા — ત્રણેય મોટેથી રડી પડ્યાં.
1.173.22
ततः प्ररुदितान्सर्वान्निशम्याथ सुतस्तदा ।
उत्फुल्लनयनो बालः कलमव्यक्तमब्रवीत् ॥ १.१७३.२२ ॥
બધાને મોટેથી રડતા જોઈને ત્યારે વિસ્તરેલી આંખોવાળો તે બાળક મધુર પણ અસ્પષ્ટ સ્વરે બોલ્યો.
1.173.23
मा पिता रुद मा मातर्मा स्वसस्त्विति चाब्रवीत् ।
प्रहसन्निव सर्वांस्तानेकैकमनुसर्पति ॥ १.१७३.२३ ॥
"પિતા, રડો નહીં; માતા, રડો નહીં; બહેન, રડો નહીં" એમ કહીને, જાણે હસતો હોય તેમ, તે તે સૌની પાસે એક-એકની પાસે સરકી ગયો.
1.173.24
ततः स तृणमादाय प्रहृष्टः पुनरब्रवीत् ।
अनेनाहं हनिष्यामि राक्षसं पुरुषादकम् ॥ १.१७३.२४ ॥
પછી તે હર્ષિત થઈને એક તણખલું ઉપાડીને ફરી બોલ્યો — "આનાથી હું તે નરભક્ષી રાક્ષસને મારીશ."
1.173.25
तथापि तेषां दुःखेन परीतानां निशम्य तत् ।
बालस्य वाक्यमव्यक्तं हर्षः समभवन्महान् ॥ १.१७३.२५ ॥
તોપણ દુઃખથી ઘેરાયેલા તેઓએ તે બાળકનું અસ્પષ્ટ વચન સાંભળીને મોટો હર્ષ અનુભવ્યો.
1.173.26
अयं काल इति ज्ञात्वा कुन्ती समुपसृत्य तान् ।
गतासूनमृतेनेव जीवयन्तीदमब्रवीत् ॥ १.१७३.२६ ॥
'આ સમય છે' એમ જાણીને કુંતી તેમની પાસે જઈને, મૃતને અમૃતથી જીવંત કરતી હોય તેમ આ બોલી.