महाभारत · अध्याय 1.175
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.175.1
न विषादस्त्वया कार्यो भयादस्मात्कथंचन ।
उपायः परिदृष्टोऽत्र तस्मान्मोक्षाय रक्षसः ॥ १.१७५.१ ॥
या भयामुळे तू कोणत्याही प्रकारे खिन्न होऊ नकोस. यावर एक उपाय दिसला आहे, म्हणून त्या राक्षसापासून मुक्तीसाठी (प्रयत्न कर).
1.175.2
नैव स्वयं सपुत्रस्य गमनं तत्र रोचये ।
एकस्तव सुतो बालः कन्या चैका तपस्विनी।
न चैतयोस्तथा पत्न्या गमनं तव रोचये ॥ १.१७५.२ ॥
मी स्वतः पुत्रासह तेथे जाणे पसंत करत नाही. तुला एकच लहान मुलगा आणि एकच तपस्विनी कन्या आहे. तुझ्या पत्नीसह या दोघांनी तेथे जाणेही मला पसंत नाही.
1.175.3
मम पञ्च सुता ब्रह्मंस्तेषामेको गमिष्यति ।
त्वदर्थं बलिमादाय तस्य पापस्य रक्षसः ॥ १.१७५.३ ॥
हे ब्राह्मणा, माझे पाच पुत्र आहेत. त्यांपैकी एक तुझ्यासाठी, त्या पापी राक्षसासाठी बली घेऊन जाईल.
1.175.4
नाहमेतत्करिष्यामि जीवितार्थी कथंचन ।
ब्राह्मणस्यातिथेश्चैव स्वार्थे प्राणान्वियोजयन् ॥ १.१७५.४ ॥
जीवनाच्या इच्छेने मी कोणत्याही प्रकारे हे करणार नाही. ब्राह्मण आणि अतिथी यांच्यासाठी, स्वार्थासाठी प्राण सोडणारा होऊन मी हे करणार नाही.
1.175.5
न त्वेतदकुलीनासु नाधर्मिष्ठासु विद्यते ।
यद्ब्राह्ममार्थं विसृजेदात्मानमपि चात्मजम् ॥ १.१७५.५ ॥
परंतु हा त्याग अकुलीन आणि अधर्मी स्त्रियांमध्ये आढळत नाही, जी ब्राह्मणासाठी स्वतःला आणि स्वतःच्या पुत्रालाही सोडून देईल.
1.175.6
आत्मनस्तु वधः श्रेयो बोद्धव्यमिति रोचते ।
ब्रहम्वध्याऽऽत्मवध्या वा श्रेयानात्मवधो मम ॥ १.१७५.६ ॥
स्वतःचा वध हाच श्रेयस्कर आहे, असे समजले पाहिजे, आणि मला हेच योग्य वाटते. ब्राह्मणाचा वध किंवा आत्मवध — यांपैकी माझ्यासाठी आत्मवधच श्रेष्ठ आहे.
1.175.7
ब्रह्मवध्या परं पापं निष्कृतिर्नात्र विद्यते ।
अबुद्धिपूर्वं कृत्वापि प्रत्यवायो हि विद्यते ॥ १.१७५.७ ॥
ब्रह्महत्या हे सर्वात मोठे पाप आहे; त्याचे येथे प्रायश्चित्त नाही. नकळत केले तरीही दोष लागतो.
1.175.8
न त्वहं वधमाकाङ्क्षे स्वयमेवात्मनः शुभे ।
परैः कृते वधे पापं न किंचिन्मयि विद्यते ॥ १.१७५.८ ॥
पण हे शुभे, मी स्वतःच्या वधाची इच्छा करत नाही. इतरांनी केलेल्या वधात माझ्यावर कोणतेही पाप नाही.
1.175.9
अभिसंधौ कृते तस्मिन्ब्राह्मणस्य वधे मया ।
निष्कृतिं न प्रपश्यामि नृशंसं क्षुद्रमेव च ॥ १.१७५.९ ॥
मी ब्राह्मणाच्या वधाचा संकल्प करून तो वध केला, तर त्याचे प्रायश्चित्त मला दिसत नाही. ते क्रूर आणि क्षुद्र कर्म आहे.
1.175.10
आगतस्य गृहं त्यागस्तथैव शरणार्थिनः ।
याचमानस्य च वधो नृशंसो गर्हितो बुधैः ॥ १.१७५.१० ॥
घरी आलेल्या पाहुण्याचा त्याग करणे, तसेच शरण आलेल्याचा त्याग करणे आणि याचना करणाऱ्याचा वध करणे ही क्रूर कृत्ये आहेत; ज्ञानी लोक त्यांची निंदा करतात.
1.175.11
कुर्यान्न निन्दितं कर्म न नृशंसं कथंचन ।
इति पूर्वे महात्मान आपद्धर्मविदो विदुः ॥ १.१७५.११ ॥
निंद्य किंवा क्रूर कर्म कोणत्याही प्रकारे करू नये—असे आपद्धर्म जाणणाऱ्या पूर्वीच्या महात्म्यांनी जाणले.
1.175.12
श्रेयांस्तु सहदारस्य विनाशोऽद्य मम स्वयम् ।
ब्राह्मणस्य वधं नाहमनुमंस्ये कदाचन ॥ १.१७५.१२ ॥
माझ्यासाठी आज पत्नीसह माझाच नाश श्रेयस्कर आहे; मी कधीही ब्राह्मणाच्या वधाला संमती देणार नाही.
1.175.13
ममाप्येषा मतिर्ब्रह्मन्विप्रा रक्ष्या इति स्थिरा ।
न चाप्यनिष्टः पुत्रो मे यदि पुत्रशतं भवेत् ॥ १.१७५.१३ ॥
हे ब्राह्मणा, ब्राह्मणांचे रक्षण करावे हाच माझाही दृढ निश्चय आहे. माझे शंभर पुत्र असले तरी एकही मला अप्रिय ठरणार नाही.
1.175.14
न चासौ राक्षसः शक्तो मम पुत्रविनाशने ।
वीर्यमन्मन्त्रसिद्धश्च तेजस्वी च सुतो मम ॥ १.१७५.१४ ॥
तो राक्षस माझ्या पुत्रांचा नाश करण्यास समर्थ नाही. माझा पुत्र पराक्रमी, मंत्रसिद्ध आणि तेजस्वी आहे.
1.175.15
राक्षसाय च तत्सर्वं प्रापयिष्यति भोजनम् ।
मोक्षयिष्यति चात्मानमिति मे निश्चिता मतिः ॥ १.१७५.१५ ॥
तो सर्व अन्न राक्षसापर्यंत पोहोचवेल आणि स्वतःलाही सोडवेल — हेच माझे निश्चित मत आहे.
1.175.16
समागताश्च वीरेण दृष्टपूर्वाश्च राक्षसाः ।
बलवन्तो महाकाया निहताश्चाप्यनेकशः ॥ १.१७५.१६ ॥
वीराशी गाठ पडलेले, यापूर्वी पाहिलेले, बलवान आणि महाकाय राक्षस अनेक वेळा मारले गेले आहेत.
1.175.17
न त्विदं केषुचिद्ब्रह्मान्व्याहर्तव्यं कथंचन ।
विद्यार्थिनो हि मे पुत्रान्विप्रकुर्युः कुतूहलात् ॥ १.१७५.१७ ॥
पण हे ब्राह्मणा, ही गोष्ट कोणालाही कोणत्याही प्रकारे सांगू नये; कारण विद्येचे अर्थी माझे पुत्र कुतूहलाने ब्राह्मणाचे अहित करू शकतात.
1.175.18
गुरुणा चाननुज्ञातो ग्राहयेद्यः सुतो मम ।
न स कुर्यात्तथा कार्यं विद्ययेति सतां मतम् ॥ १.१७५.१८ ॥
गुरूची अनुमती न घेता जो माझा पुत्र कोणाला विद्या शिकवेल, त्याने तसे करू नये — हेच सत्पुरुषांचे मत आहे.
1.175.19
एवमुक्तस्तु पृथया स विप्रो भार्यया सह ।
हृष्टः संपूजयामास तद्वाक्यममृतोपमम् ॥ १.१७५.१९ ॥
पृथेने असे सांगितल्यावर तो ब्राह्मण पत्नीसह आनंदित झाला आणि अमृतासारख्या तिच्या वचनाचा त्याने सन्मान केला.
1.175.20
ततः कुन्ती च विप्रश्च सहितावनिलात्मजम् ।
तमब्रूतां कुरुष्वेति स तथेत्यब्रवीच्च तौ ॥ १.१७५.२० ॥
मग कुंती आणि तो ब्राह्मण दोघे मिळून वायुपुत्राला म्हणाले, 'असे कर'; तेव्हा तो 'ठीक आहे' म्हणून त्या दोघांना म्हणाला.