มหาภารตะ · อัธยายะ 1.177
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.177.1
उपपन्नमिदं मातस्त्वया यद्बुद्धिपूर्वकम् ।
आर्तस्य ब्राह्मणस्यैतदनुक्रोशादिदं कृतम् ॥ १.१७७.१ ॥
แม่เอ๋ย สิ่งที่แม่ทำไปด้วยความตั้งใจนั้นเหมาะสมแล้ว สิ่งนี้ทำขึ้นด้วยความเมตตาต่อพราหมณ์ผู้ทุกข์ยาก
1.177.2
ध्रुवमेष्यति भीमोऽयं निहत्य पुरुषादकम् ।
सर्वथा ब्राह्मणस्यार्थे यदनुक्रोशवत्यसि ॥ १.१७७.२ ॥
ภีมะผู้นี้จะกลับมาอย่างแน่นอน หลังจากสังหารยักษ์กินคนนั้นแล้ว แม่มีความเมตตาต่อพราหมณ์ในทุกทาง
1.177.3
यथा त्विदं न विन्देयुर्नरा नगरवासिनः ।
तथाऽयं ब्राह्मणो वाच्यः परिग्राह्यश्च यत्नतः ॥ १.१७७.३ ॥
เพื่อไม่ให้ชาวเมืองรู้เรื่องนี้ ควรบอกพราหมณ์ให้เป็นไปตามนั้น และดูแลคุ้มครองท่านด้วยความระมัดระวัง
1.177.4
युधिष्ठिरेण संमन्त्र्य ब्राह्मणार्थमरिन्दम ।
कुन्ती प्रविश्य तान्सर्वान्मन्त्रयामास भारत ॥ १.१७७.४ ॥
ข้าแต่ผู้ปราบศัตรู เมื่อกุนตีปรึกษากับยุธิษฐิระเพื่อพราหมณ์แล้ว นางก็เข้าไปปรึกษากับทุกคนเหล่านั้น ข้าแต่ภารตะ
1.177.5
अथ रात्र्यां व्यतीतायां भीमसेनो महाबलः ।
ब्राह्मणं समुपागम्य वचश्चेदमुवाच ह ॥ १.१७७.५ ॥
ครั้นเมื่อราตรีผ่านไป ภีมเสนผู้มีกำลังมหาศาลก็เข้าไปหาพราหมณ์ และกล่าวถ้อยคำนี้
1.177.6
आपदस्त्वां विमोक्ष्येऽहं सपुत्रं ब्राह्मण प्रियम् ।
मा भैषी राक्षसात्तस्मान्मां ददातु बलिं भवान् ॥ १.१७७.६ ॥
พราหมณ์ ข้าจะช่วยท่านและบุตรที่รักของท่านให้พ้นจากภัยพิบัตินี้ อย่ากลัวยักษ์ร้ายนั้นเลย ให้มันรับข้าไปเป็นเครื่องบูชาเถิด
1.177.7
इद मामशितं कर्तुं प्रयतस्व सकृद्गृहे ।
आथात्मानं प्रादास्यामि तस्मै घोराय रक्षसे ॥ १.१७७.७ ॥
ลองพยายามทำให้ข้าเป็นอาหารของท่านในบ้านสักครั้งเถิด แล้วข้าจะมอบตนให้แก่รากษสผู้น่ากลัวนั้น
1.177.8
त्वरध्वं किं विलम्बध्वे मा चिरं कुरुतानघाः ।
व्यवस्येयं मनः प्राणैर्युष्मान्रक्षितुमद्य वै ॥ १.१७७.८ ॥
จงรีบเถิด เหตุใดจึงรอช้า ผู้ไร้บาปทั้งหลาย อย่าให้นานนัก ข้าได้ตั้งใจแน่วแน่ด้วยใจและชีวิตว่าวันนี้จะปกป้องพวกท่าน
1.177.9
एवमुक्तः स भीमेन ब्राह्मणो भरतर्षभ ।
सुहृदां तत्समाख्याय ददावन्नं सुसंस्कृतम् ॥ १.१७७.९ ॥
ข้าแต่ผู้ประเสริฐในหมู่ภรตะ เมื่อภีมะกล่าวเช่นนั้น พราหมณ์ก็บอกเรื่องนี้แก่มิตรสหายของตน แล้วจึงนำอาหารที่ปรุงอย่างดีมาถวาย
1.177.10
पिशितोदनमाजह्रुरथास्मै पुरवासिनः ।
सघृतं सोपदंशं च सूपैर्नानाविधैः सह ॥ १.१७७.१० ॥
จากนั้นชาวเมืองก็นำข้าวพร้อมเนื้อ เนยใส เครื่องเคียง และซุปหลากชนิดมาถวายท่าน
1.177.11
तदाऽशित्वा भीमसेनो मांसानि विविधानि च ।
मोदकानि च मुख्यानि चित्रोदनचयान्बहून् ॥ १.१७७.११ ॥
แล้วภีมเสนก็กินเนื้อนานาชนิด ขนมหวานชั้นเลิศ และกองข้าวปรุงรสหลากหลายจำนวนมาก
1.177.12
ततोऽपिबद्दधिघटान्सुबहून्द्रोणसंमितान् ।
तस्य भुक्तवतः पौरा यथावत्समुपार्जितान् ॥ १.१७७.१२ ॥
จากนั้นเขาก็ดื่มนมเปรี้ยวหลายไหซึ่งไหหนึ่งมีขนาดหนึ่งโทรณะ เมื่อเขากินเสร็จแล้ว ชาวเมืองก็นำสิ่งที่รวบรวมไว้อย่างเหมาะสมมาให้เขา
1.177.13
उपजह्रुर्भृतं भागं समृद्धमनसस्तदा ।
ततो रात्र्यां व्यतीतायां सव्यञ्जनदधिप्लुतम् ॥ १.१७७.१३ ॥
ผู้มีใจยินดีได้นำส่วนแบ่งของเขามาถวาย ครั้นเมื่อราตรีผ่านไป ก็มีอาหารชุ่มด้วยกับข้าวและนมเปรี้ยวถูกนำมา
1.177.14
समारुह्यान्नसंपूर्णं शकटं स वृकोदरः ।
प्रययौ तूर्यनिर्घोषैः पौरैश्च परिवारितः ॥ १.१७७.१४ ॥
วฤโกทระขึ้นรถเทียมที่เต็มไปด้วยอาหาร แล้วออกเดินทางท่ามกลางเสียงดังของเครื่องดนตรี และมีชาวเมืองล้อมรอบ
1.177.15
आत्मानमेषोऽन्नभूतो राक्षसाय प्रदास्यति ।
तरुणोऽप्रतिरूपश्च दृढ औदरिको युवा ॥ १.१७७.१५ ॥
ผู้นี้จะกลายเป็นอาหารและมอบตนให้แก่รากษส เขาหนุ่มแน่น ไม่มีใครเทียบได้ แข็งแรง และเป็นนักกินตัวยง
1.177.16
वाग्भिरेवंप्रकाराभिः स्तूयमानो वृकोदरः ।
चुचोद स बलीवर्दौ युक्तौ सर्वाङ्गकालकौ ॥ १.१७७.१६ ॥
เมื่อวฤโกทระถูกยกย่องด้วยถ้อยคำเช่นนั้น เขาก็กระตุ้นวัวตัวผู้สองตัวที่ถูกเทียมไว้ ซึ่งดำทั้งตัว
1.177.17
वादित्राणां प्रवादेन ततस्तं पुरुषादकम् ।
अभ्यगच्छत्सुसंहृष्टः सर्वत्र मनुजैर्वृतः ॥ १.१७७.१७ ॥
ท่ามกลางเสียงเครื่องดนตรี เขาผู้ปีติยินดียิ่งก็เข้าไปหายักษ์กินคนนั้น โดยมีมนุษย์ล้อมรอบไปทุกด้าน
1.177.18
संप्राप्य स च तं देशमेकाकी समुपाययौ ।
पुरुषादभयाद्भीतस्तत्रैवासीज्जनव्रजः ॥ १.१७७.१८ ॥
เมื่อไปถึงที่นั้นแล้ว เขาก็เดินเข้าไปเพียงลำพัง ส่วนฝูงชนซึ่งกลัวภัยจากยักษ์กินคนก็ยังคงอยู่ที่เดิม
1.177.19
स गत्वा दूरमध्वानं दक्षिणामभितो दिशम् ।
यतोपदिष्टमुद्देशे ददर्श विपुलं द्रुमम् ॥ १.१७७.१९ ॥
เขาเดินทางไปไกลมุ่งสู่ทิศใต้ และที่สถานที่ซึ่งได้รับการชี้บอก เขาก็เห็นต้นไม้ใหญ่ต้นหนึ่ง
1.177.20
केशमज्जास्थिमेदोभिर्बाहूरुचरणैरपि ।
आर्द्रैः शुष्कैश्च संकीर्णमभितोऽथ वनस्पतिम् ॥ १.१७७.२० ॥
ต้นไม้นั้นรอบด้านเกลื่อนไปด้วยผม ไขกระดูก กระดูก และไขมัน พร้อมด้วยแขน ต้นขา และเท้า ทั้งที่ชุ่มและแห้ง
1.177.21
गृध्रकङ्कबलच्छन्नं गोमायुगणसेवितम् ।
उग्रगन्धमचक्षुष्यं श्मशानमिव दारुणम् ॥ १.१७७.२१ ॥
ปกคลุมด้วยแร้ง นกกระสา และนกเหยี่ยว มีฝูงหมาจิ้งจอกมาคลุกคลี กลิ่นเหม็นแรง แสบตา น่าสะพรึงกลัวดั่งป่าช้า
1.177.22
तं प्रविश्य महावृक्षं चिन्तयामास वीर्यवान् ।
यावन्न पश्यते रक्षो बकाभिख्यं बलोत्तरम् ॥ १.१७७.२२ ॥
เมื่อเข้าไปในต้นไม้ใหญ่นั้นแล้ว ผู้กล้าหาญคิดว่า จนกว่าจะเห็นรากษสชื่อพกะ ผู้มีกำลังมหาศาล
1.177.23
आचितं विविधैर्भोज्यैरन्नैरुच्चावचैरिदम् ।
शकटं सूपसंपूर्णं यावद्द्रक्ष्यति राक्षसः ॥ १.१७७.२३ ॥
รถเข็นนี้เต็มไปด้วยอาหารหลากชนิดและของกินทุกประเภท เต็มไปด้วยแกงต่างๆ จนกว่ารากษสจะเห็นมัน
1.177.24
तावदेवेह भोक्ष्येऽहं दुर्लभं हि पुनर्भवेत् ।
विप्रकीर्येत सर्वं हि प्रयुद्धे मयि रक्षसा ॥ १.१७७.२४ ॥
ข้าจะกินอยู่ตรงนี้จนกว่าจะถึงตอนนั้น เพราะโอกาสเช่นนี้จะหาได้ยากอีก และเมื่อรากษสสู้รบกับข้า ทุกสิ่งนี้ก็จะต้องกระจัดกระจายไปแน่นอน
1.177.25
अभोज्यं हि शवस्पर्शे निगृहीते बके भवेत् ।
स त्वेवं भीमकर्मा तु भीमसेनोऽभिलक्ष्य च ॥ १.१७७.२५ ॥
เพราะอาหารจะกินไม่ได้หากพกะถูกจับได้จากการสัมผัสซากศพ แต่ภีมเสนผู้มีการกระทำน่าเกรงขาม เมื่อสังเกตแล้วก็เข้าใจเรื่องนี้
1.177.26
उपविश्य विविक्तेऽन्नं भुङ्क्ते स्म परमं परः ।
तं ततः सर्वतोऽपश्यन्द्रुमानारुह्य नागराः ॥ १.१७७.२६ ॥
ท่านนั่งอยู่ในที่สงัด กินอาหารนั้น ผู้ยิ่งใหญ่สูงสุด จากนั้นชาวเมืองปีนขึ้นต้นไม้ แล้วมองเห็นท่านจากทุกทิศ
1.177.27
नारक्षो बलिमश्नीयादेवं बहु च मानवाः ।
भुङ्क्ते ब्राह्मणरूपेण बकोऽयमिति चाब्रुवन् ॥ १.१७७.२७ ॥
รากษสไม่ควรกินเครื่องบูชา ชาวเมืองหลายคนกล่าวเช่นนั้น แล้วเริ่มพูดว่า "เขากินในร่างพราหมณ์ นี่คือพกะ!"
1.177.28
स तं हसति तेजस्वी तदन्नमुपभुज्य च ।
आसाद्य तु वनं तस्य रक्षसः पाण्डवो बली।
आजुहाव ततो नाम्ना तदन्नमुपपादयन् ॥ १.१७७.२८ ॥
ผู้รุ่งโรจน์หัวเราะเยาะพวกเขา หลังจากกินอาหารนั้นแล้ว เข้าไปถึงป่าของรากษสนั้น ปาณฑพผู้กล้าหาญก็เรียกด้วยชื่อ พร้อมนำอาหารนั้นไปให้
1.177.29
ततः स राक्षसः क्रुद्धो भीमस्य वचनात्तदा ।
आजगाम सुसंक्रुद्धो यत्र भीमो व्यवस्थितः ॥ १.१७७.२९ ॥
ครั้นแล้วรากษสนั้นโกรธเคืองด้วยถ้อยคำของภีมะ เกรี้ยวกราดยิ่งนัก จึงมายังที่ที่ภีมะยืนอยู่
1.177.30
महाकायो महावेगो दारयन्निव मेदिनीम् ।
लोहिताक्षः करालश्च लोहितश्मश्रुमूर्धजः ॥ १.१७७.३० ॥
มีร่างกายใหญ่โตและเคลื่อนที่เร็วยิ่ง ราวกับจะฉีกแผ่นดิน มีตาแดง น่าสะพรึงกลัว มีหนวดเคราและผมสีแดง
1.177.31
आकर्णाद्भिन्नवक्त्रश्च शङ्कुकर्णो विभीषणः ।
त्रिशिखां भ्रुकुटिं कृत्वा संदश्य दशनच्छदम् ॥ १.१७७.३१ ॥
ปากแยกกว้างถึงใบหู มีหูรูปหอกแหลม รากษสผู้น่าสะพรึงขมวดคิ้วเป็นสามยอด และกัดริมฝีปากแน่น
1.177.32
भुञ्जानमन्नं तं दृष्ट्वा भीमसेनं स राक्षसः ।
विवृत्य नयने क्रुद्ध इदं वचनमब्रवीत् ॥ १.१७७.३२ ॥
เมื่อเห็นภีมเสนกำลังกินอาหาร รากษสก็โกรธเกรี้ยว เบิกตากว้าง แล้วกล่าวถ้อยคำเหล่านี้
1.177.33
कोऽयमन्नमिदं भुङ्क्ते मदर्थमुपकल्पितम् ।
पश्यतो मम दुर्बुद्धिर्यियासुर्यमसादनम् ॥ १.१७७.३३ ॥
"ใครกันที่กินอาหารซึ่งจัดเตรียมไว้สำหรับข้า ต่อหน้าต่อตาข้า เจ้าคนโง่ เจ้าปรารถนาจะไปสู่ที่อยู่ของยมหรือ?"
1.177.34
भीमसेनस्ततः श्रुत्वा प्रहसन्निव भारत ।
राक्षसं तमनादृत्य भुङ्क्त एव पराङ्मुखः ॥ १.१७७.३४ ॥
ครั้นแล้ว ภีมเสนได้ยินดังนั้น ท่านภรตะ ก็หัวเราะราวกับจะหัวเราะ แล้วไม่สนใจรากษสนั้น หันหน้าไปอีกทาง และกินต่อไป
1.177.35
रवं स भैरवं कृत्वा समुद्यम्य करावुभौ ।
अभ्यद्रवद्भीमसेनं जिङांसुः पुरुषादकः ॥ १.१७७.३५ ॥
รากษสผู้กินคนคำรามอย่างน่าสะพรึง ยกแขนทั้งสองขึ้น แล้วพุ่งเข้าหาภีมเสน ปรารถนาจะฆ่าเขา
1.177.36
तथापि परिभूयैनं प्रेक्षमाणो वृकोदरः ।
राक्षसं भुङ्क्त एवान्नं पाण्डवः परवीरहा ॥ १.१७७.३६ ॥
ถึงกระนั้น วฤโกทร ปาณฑพ ผู้สังหารวีรบุรุษของศัตรู ก็ไม่สนใจรากษสนั้น แม้จะเห็นอยู่ ก็ยังคงกินต่อไป
1.177.37
अमर्षेण तु संपूर्णः कुन्तीपुत्रं वृकोदरम् ।
जघान पृष्ठे पाणिभ्यामुभाभ्यां पृष्ठतः स्थितः ॥ १.१७७.३७ ॥
แต่รากษสผู้ยืนอยู่ด้านหลัง เต็มไปด้วยความโกรธ ได้ตีวฤโกทร โอรสของกุนตี ที่หลังด้วยมือทั้งสองข้าง
1.177.38
तथा बलवता भीमः पाणिभ्यां भृशमाहतः ।
नैवावलोकयामास राक्षसं भुङ्क्त एव सः ॥ १.१७७.३८ ॥
ภีมะถูกตีอย่างหนักด้วยมือทั้งสองของผู้มีกำลัง แต่เขาไม่แม้แต่จะมองรากษส ยังคงกินต่อไป
1.177.39
ततः स भूयः संक्रुद्धो वृक्षमादाय राक्षसः ।
ताडयिष्यंस्तदा भीमं पुनरभ्यद्रवद्बली ॥ १.१७७.३९ ॥
ครั้นแล้ว รากษสผู้เกรี้ยวกราดยิ่งขึ้นอีก คว้าต้นไม้ไว้ แล้วกำลังจะตีภีมะ จึงพุ่งเข้าหาเขาอีกครั้ง
1.177.40
क्षिप्तं क्रुद्धेन तं वृक्षं प्रतिजग्राह वीर्यवान् ।
सव्येन पाणिना भीमो दक्षिणेनाप्यभुङ्क्त ह ॥ १.१७७.४० ॥
ภีมะผู้มีกำลังรับต้นไม้ที่ถูกเหวี่ยงมาด้วยความโกรธนั้นไว้ได้ด้วยมือซ้าย ส่วนมือขวายังคงกินอาหารต่อไป
1.177.41
शकटान्नं ततो भुक्त्वा रक्षसः पाणिना सह ।
गृह्णन्नेव तदा वृक्षं निःशेषं पर्वतोपमम् ॥ १.१७७.४१ ॥
จากนั้นเขากินอาหารเต็มเกวียน แล้วยังคงจับต้นไม้ทั้งต้นที่สูงเท่าภูเขาไว้ด้วยมือของยักษ์รากษสไปพร้อมกัน
1.177.42
भीमसेनो हसन्नेव भुक्त्वा त्यक्त्वा च राक्षसम् ।
पीत्वा दधिघटान्पूर्णान्घृतकुम्भाञ्शतं शतम् ॥ १.१७७.४२ ॥
ภีมเสนหัวเราะขณะกินอยู่นั้นเอง แล้วปล่อยยักษ์รากษสไป จากนั้นดื่มนมเปรี้ยวจากไหเต็มร้อยไห และเนยใสจากโองร้อยโอง
1.177.43
वार्युपस्पृश्य संहृष्टस्तस्थौ गिरिरिवापरः ।
भ्रामयन्तं महावृक्षमायान्तं भीमदर्शनम् ॥ १.१७७.४३ ॥
เมื่อชำระน้ำแล้วก็ชื่นบาน เขายืนอยู่ดุจภูเขาอีกลูกหนึ่ง เผชิญหน้ากับยักษ์ผู้น่าสะพรึงที่กำลังเหวี่ยงต้นไม้ใหญ่วนไปมาเข้ามา
1.177.44
दृष्ट्वोत्थायाहवे वीरः सिंहनादं व्यनादयत् ।
भुजवेगं तथाऽऽस्फोटं क्ष्वेलितं च महास्वनम् ॥ १.१७७.४४ ॥
เมื่อเห็นเขา วีรบุรุษจึงลุกขึ้นและคำรามดุจสิงโตคำรามในการรบ เขาทำให้เกิดเสียงดังกึกก้องด้วยการเหวี่ยงแขน การตบร่างกาย และเสียงร้องอันดุดัน
1.177.45
कृत्वाऽऽह्वयत संक्रुद्धो भीमसेनोऽथ राक्षसम् ।
उवाचाशनिशब्देन ध्वनिना भीषयन्निव ॥ १.१७७.४५ ॥
ภีมเสนโกรธจัด จึงท้ายุทธ์ยักษ์รากษสนั้น แล้วกล่าวด้วยเสียงดุจฟ้าคำราม ราวกับจะให้เขาหวาดกลัว
1.177.46
बहुकालं सुपुष्टं ते शरीरं राक्षसाधम ।
द्विपच्चतुष्पन्मांसैश्च बहुभिश्चौदनैरपि ॥ १.१७७.४६ ॥
ดูก่อนยักษ์รากษสผู้ต่ำช้าที่สุด ร่างกายของเจ้าได้รับการบำรุงอย่างดีมานานแล้ว ด้วยเนื้อของสัตว์สองเท้าและสี่เท้า และด้วยข้าวสวยเป็นอันมากอีกด้วย
1.177.47
मद्बाहुबलमाश्रित्य न त्वं भूयस्त्वशिष्यसि ।
अद्य मद्बाहुनिष्पिष्टो गमिष्यसि यमालयम् ॥ १.१७७.४७ ॥
เจ้าอาศัยกำลังแขนของข้าไม่ได้อีกต่อไปแล้ว วันนี้เจ้าจะถูกแขนของข้าบดขยี้ และจะไปสู่ที่อยู่ของพระยม
1.177.48
अद्यप्रभृति स्वप्स्यन्ति वेत्रकीयनिवासिनः ।
निरुद्विग्नाः पुरस्यास्य कण्टके सूद्धृते मया ॥ १.१७७.४८ ॥
ตั้งแต่วันนี้เป็นต้นไป ชาวเมืองเวตรกียจะนอนหลับโดยไม่มีความวิตกกังวล เพราะข้าได้ถอนหนามแห่งเมืองนี้ออกแล้ว
1.177.49
अद्य युद्धे शरीरं ते कङ्कगोमायुवायसाः ।
मया हतस्य खादन्तु विकर्षन्तु च भूतले ॥ १.१७७.४९ ॥
วันนี้ในสงคราม ให้นกกระยาง สุนัขจิ้งจอก และอีกาจงกินร่างกายของเจ้า ร่างของเจ้าที่ข้าฆ่าแล้ว และให้มันลากไปบนพื้นดิน
1.177.50
एवमुक्त्वा सुसंक्रुद्धः पार्थो बकजिघांसया ।
उपाधावद्बकश्चापि पार्थं पार्थिवसत्तम ॥ १.१७७.५० ॥
เมื่อกล่าวดังนี้แล้ว ปารถผู้โกรธจัด ด้วยความปรารถนาจะฆ่าพกะ จึงพุ่งเข้าใส่เขา ฝ่ายพกะก็พุ่งเข้าหาปารถเช่นกัน ดูก่อนราชาผู้ประเสริฐที่สุด
1.177.51
महाकायो महावेगो दारयन्निव मेदिनीम् ।
पिशङ्गरूपः पिङ्गाक्षो भीमसेनमभिद्रवत् ॥ १.१७७.५१ ॥
มีร่างกายมหึมาและมีความเร็วมาก ดุจจะผ่าแผ่นดินให้แยก มีรูปร่างสีเหลืองแดงและดวงตาสีเหลืองแดง เขาพุ่งเข้าใส่ภีมเสน
1.177.52
त्रिशिखां भ्रुकुटीं कृत्वा संदश्य दशनच्छदम् ।
भृशं स भूयः संक्रुद्धो वृक्षमादाय राक्षसः ॥ १.१७७.५२ ॥
ยักษ์รากษสนั้นขมวดคิ้วเป็นสามยอด กัดริมฝีปาก โกรธจัดยิ่งขึ้นอีก แล้วหยิบต้นไม้ขึ้นมาอีกครั้ง
1.177.53
ताडयिष्यंस्तदा भीमं तरसाऽभ्यद्रवद्बली ।
क्रुद्धेनाभिहतं वृक्षं प्रतिजग्राह लीलया ॥ १.१७७.५३ ॥
ยักษ์ผู้มีกำลังนั้นจึงพุ่งเข้าหาภีมด้วยความเร็ว หมายจะตี แต่ภีมจับต้นไม้ที่ถูกยักษ์ผู้โกรธจัดฟาดมาได้อย่างไม่ยากเย็น
1.177.54
सव्येन पाणिना भीमः प्रहसन्निव भारत ।
ततः स पुनरुद्यम्य वृक्षान्बहुविधान्बली ॥ १.१७७.५४ ॥
ดูก่อนพระภารตะ ภีมจับต้นไม้ด้วยมือซ้าย ทั้งยังยิ้มอยู่ จากนั้นยักษ์ผู้มีกำลังนั้นยกต้นไม้หลายชนิดขึ้นอีกครั้ง
1.177.55
प्राहिणोद्भीमसेनाय बकोऽपि बलवान्रणे ।
सर्वानपोहयद्वृक्षान्स्वस्य हस्तस्य शाखया ॥ १.१७७.५५ ॥
พกะผู้มีกำลังก็ขว้างต้นไม้ใส่ภีมเสนในสนามรบเช่นกัน และด้วยกิ่งจากมือของตน เขาปัดต้นไม้ทั้งหมดออกไป
1.177.56
तद्वृक्षयुद्धमभवद्वृक्षषण्डविनाशनम् ।
महत्सुघोरं राजेन्द्र बकपाण्डवयोस्तदा ॥ १.१७७.५६ ॥
ดูก่อนจอมกษัตริย์ การต่อสู้ด้วยต้นไม้ระหว่างพกะกับปาณฑพจึงได้เกิดขึ้น ทำลายป่าต้นไม้ มหึมาและน่าสะพรึงยิ่ง
1.177.57
नाम विश्राव्य स बकः समभिद्रुत्य पाण्डवम् ।
समयुध्यत तीव्रेण वेगेन पुरुषादकः ॥ १.१७७.५७ ॥
ยักษ์พกะนั้นประกาศนามของตนแล้ว พุ่งเข้าหาปาณฑพ และต่อสู้ด้วยความเร็วอันรุนแรง ยักษ์กินคนผู้นั้น
1.177.58
तयोर्वेगेन महता पृथिवी समकम्पत ।
पादपांश्च महामात्रांश्चूर्णयामासतुः क्षणात् ॥ १.१७७.५८ ॥
ด้วยแรงเหวี่ยงอันยิ่งใหญ่ของทั้งสองนั้น แผ่นดินสะเทือนไปทั้งผืน และในพริบตาเดียวพวกเขาก็บดต้นไม้และลำต้นใหญ่ให้แหลกเป็นผง
1.177.59
द्रुतमागत्य पाणिभ्यां गृहीत्वा चैनमाक्षिपत् ।
आक्षिप्तो भीमसेनश्च पुनरेवोत्थितो हसन् ॥ १.१७७.५९ ॥
ภีมวิ่งเข้ามาอย่างรวดเร็ว คว้าตัวพกะด้วยสองมือแล้วเหวี่ยงลงไป ส่วนภีมเสนซึ่งถูกเหวี่ยงลง ก็ลุกขึ้นอีกครั้งพลางหัวเราะ
1.177.60
आलिङ्ग्यापि बकं भीमो न्यहनद्वसुधातले ।
भीमो विसर्जयित्वैनं समाश्वसिहि राक्षस ॥ १.१७७.६० ॥
ภีมโอบกอดพกะ แต่ก็ยังฟาดเขาลงบนพื้นแผ่นดิน จากนั้นภีมปล่อยตัวเขาไปแล้วกล่าวว่า "จงมีใจกล้าเถิด ดูก่อนยักษ์รากษส"
1.177.61
इत्युक्त्वा पुनरास्फोट्य उत्तिष्ठेति च सोऽब्रवीत् ।
समुत्पत्य ततः क्रुद्धो रूपं कृत्वा महत्तरम् ॥ १.१७७.६१ ॥
กล่าวดังนี้แล้ว ตบแขนตนเองอีกครั้ง แล้วกล่าวว่า "จงลุกขึ้นเถิด" จากนั้นนางผู้โกรธจัดก็กระโดดขึ้น และแปลงรูปของตนให้ใหญ่โตยิ่งขึ้น
1.177.62
विरूपः सहसा तस्थौ तर्जयित्वा वृकोदरम् ।
अहसद्भीमसेनोऽपि राक्षसं भीमदर्शनम् ॥ १.१७७.६२ ॥
ยักษ์ผู้อัปลักษณ์ยืนขึ้นทันที ตวาดใส่วฤโกทร ฝ่ายภีมเสนก็หัวเราะเยาะยักษ์ผู้น่าสะพรึงกลัวนั้น
1.177.63
असौ गृहीत्वा पाणिभ्यां पृष्ठतश्च व्यवस्थितः ।
जानुभ्यां पीडयित्वाथ पातयामास भूतले ॥ १.१७७.६३ ॥
ยักษ์นั้นคว้าตัวเขาด้วยมือทั้งสอง ยืนอยู่ด้านหลัง แล้วใช้เข่ากดทับ จากนั้นก็ทิ้งเขาลงกับพื้นดิน
1.177.64
पुनः क्रुद्धो विसृज्यैनं राक्षसं क्रोधजीवितम् ।
स्वां कटीमीषदुन्नम्य बाहू तस्य परामृशत् ॥ १.१७७.६४ ॥
ภีมะโกรธอีกครั้ง ปล่อยยักษ์ผู้มีชีวิตอยู่ด้วยความโกรธนั้น แล้วยกเอวขึ้นเล็กน้อย จับแขนของยักษ์ไว้
1.177.65
तस्य बाहू समादाय त्वरमाणो वृकोदरः ।
उत्क्षिप्य चावधूयैनं पातयन्बलवान्भुवि ॥ १.१७७.६५ ॥
วฤโกทรคว้าแขนทั้งสองของยักษ์ไว้ด้วยความรวดเร็ว ยกขึ้นเหวี่ยงและสะบัดเขา แล้วภีมผู้แข็งแกร่งก็ทุ่มเขาลงบนพื้นดิน
1.177.66
तं तु वामेन पादेन क्रुद्धो भीमपराक्रमः ।
उरस्येनं समाजघ्ने भीमस्तु पतितं भुवि ॥ १.१७७.६६ ॥
ภีมะผู้มีความกล้าหาญอันน่าเกรงขาม โกรธจัด ใช้เท้าซ้ายถีบที่หน้าอกของยักษ์ที่ล้มลงกับพื้นนั้น
1.177.67
व्यात्ताननेन घोरेण लम्बजिह्वेन रक्षसा ।
तेनाभिद्रुत्य भीमेन भीमो मूर्ध्नि समाहतः ॥ १.१७७.६७ ॥
ยักษ์ผู้มีปากอ้ากว้างน่ากลัว และมีลิ้นยาวพุ่งเข้าใส่เขา ภีมะถูกยักษ์ตีที่ศีรษะ
1.177.68
एवं निहन्यमानः स राक्षसेन बलीयसा ।
रोषेण महताऽऽविष्टो भीमो भीमपराक्रमः ॥ १.१७७.६८ ॥
ภีมะผู้มีความกล้าหาญน่าเกรงขาม ถูกยักษ์ผู้ทรงพลังตีลงเช่นนี้ ก็เต็มไปด้วยความโกรธอันยิ่งใหญ่
1.177.69
गृहीत्वा मध्यमुत्क्षिप्य बली जग्राह राक्षसम् ।
तावन्योन्यं पीडयन्तौ पुरुषादवृकोदरौ ॥ १.१७७.६९ ॥
ผู้แข็งแกร่งคว้าเอวของยักษ์ ยกขึ้นแล้วจับตัวไว้ ทั้งสองคนซึ่งเป็นผู้กินมนุษย์และมีท้องดุจหมาป่า ต่างบีบรัดกันและกัน
1.177.70
मत्ताविव महानागावन्योन्यं विचकर्षतुः ॥ १.१७७.७० ॥
เหมือนช้างใหญ่สองตัวที่คลุ้มคลั่ง ทั้งสองลากดึงกันและกัน
1.177.71
बाहुविक्षेपशब्दैश्च भीमराक्षसयोस्तदा ।
वेत्रकीयपुरी सर्वा वित्रस्ता समपद्यत ॥ १.१७७.७१ ॥
ในเวลานั้น เสียงจากการเหวี่ยงแขนของภีมะและยักษ์ ทำให้เมืองเวตรกียะทั้งเมืองหวาดกลัว
1.177.72
तयोर्वेगेन महता तत्र भूमिरकम्पत ।
पादपान्वीरुधश्चैव चूर्णयामासतू रयात् ॥ १.१७७.७२ ॥
ด้วยแรงมหาศาลของทั้งสอง แผ่นดินตรงนั้นสั่นสะเทือน และทั้งสองก็บดต้นไม้และเถาวัลย์อย่างรวดเร็ว
1.177.73
समागतौ च तौ वीरावन्योन्यवधकाङ्क्षिणौ ।
गिरिभिर्गिरिशृह्गैश्च पाषाणैः पर्वतच्युतैः ॥ १.१७७.७३ ॥
วีรบุรุษทั้งสองปะทะกัน ปรารถนาความตายของกันและกัน ใช้ภูเขา ยอดเขา และก้อนหินที่หลุดจากภูเขาเป็นอาวุธ
1.177.74
अन्योन्यं ताडयन्तौ तौ चूर्णयामासतुस्तदा ।
आयामविस्तराभ्यां च परितो योजनद्वयम् ॥ १.१७७.७४ ॥
ทั้งสองตีกันและกัน แล้วบดขยี้พื้นดินรอบด้าน กว้างและยาวออกไปถึงสองโยชน์
1.177.75
निर्महीरुहपाषाणतृणकुञ्जलतावलिम् ।
चक्रतुर्युद्धदुर्मत्तौ कूर्मपृष्ठोपमां महीम् ॥ १.१७७.७५ ॥
ทั้งสองคลุ้มคลั่งในการรบ ฉีกต้นไม้ หิน หญ้า พุ่มไม้ และเถาวัลย์ ทำให้พื้นดินเหมือนหลังเต่า
1.177.76
मुहूर्तमेवं संयुध्य समं रक्षःकुरूद्वहौ ।
ततो रक्षोविनाशाय मतिं कृत्वा कुरूत्तमः ॥ १.१७७.७६ ॥
ยักษ์และผู้เลิศแห่งกุรุสู้รบกันอย่างเสมอกันอยู่ชั่วขณะหนึ่งเช่นนี้ แล้วผู้เลิศแห่งกุรุก็ตั้งใจจะปราบยักษ์ให้สิ้นไป
1.177.77
दन्तान्कटकटीकृत्य दष्ट्वा च दशनच्छदम् ।
नेत्रे संवृत्य विकटं तिर्यक्प्रैक्षत राक्षसम् ॥ १.१७७.७७ ॥
เขากัดฟันจนดังกึกก้อง กัดริมฝีปาก หรี่ตาอย่างดุร้าย แล้วมองยักษ์ด้วยสายตาเฉียง
1.177.78
अथ तं लोलयित्वा तु भीमसेनो महाबलः ।
अगृह्णात्परिरभ्यैनं बाहुभ्यां परिरभ्य च ॥ १.१७७.७८ ॥
จากนั้น ภีมเสนผู้มีพลังมหาศาลก็เขย่าตัวยักษ์ แล้วคว้ามันไว้ โอบกอดแน่นด้วยแขนทั้งสอง
1.177.79
जानुभ्यां पार्श्वयोः कुक्षौ पृष्ठे वक्षसि जघ्निवान् ।
भग्नोरुबाहुहृच्चैव विस्रंसद्देहबन्धनः ॥ १.१७७.७९ ॥
เขาใช้เข่าตีที่สองข้าง ท้อง หลัง และหน้าอก ต้นขา แขน และหัวใจของยักษ์แหลกลาญ พันธนาการของร่างกายคลายออก
1.177.80
प्रस्वेददीर्घनिश्वासो निर्यञ्जीवाक्षितारकः ।
अजाण्डास्फोटनं कुर्वन्नाक्रोशंश्च श्वसञ्छनैः ॥ १.१७७.८० ॥
มันเหงื่อไหลและหายใจยาวหนัก ชีวิตค่อย ๆ จากไป ลูกตาถลนออกมา ส่งเสียงดังเหมือนไข่แตก ร้องคร่ำครวญ และหายใจแผ่วลงทีละน้อย
1.177.81
भूमौ निपत्य विलुठन्दण्डाहत इवोरगः ।
विस्फुरन्तं महाकायं परितो विचकर्ष ह ॥ १.१७७.८१ ॥
ล้มลงบนพื้นดิน ดิ้นทุรนทุรายดุจงูที่ถูกท่อนไม้ฟาด ร่างยักษ์ใหญ่ที่กระดิกกระดวกถูกลากไปรอบด้านอย่างไม่หยุด
1.177.82
विकृष्यमाणो वेगेन पाण्डवेन बलीयसा ।
समयुज्यत तीव्रेण श्रमेण पुरुषादकः ॥ १.१७७.८२ ॥
ถูกพาณฑพผู้ทรงพลังลากไปอย่างรวดเร็ว ยักษ์กินคนจึงต่อสู้ดิ้นรนอย่างดุเดือดด้วยความเหนื่อยยากอย่างแรงกล้า
1.177.83
हीयमानबलं रक्षः समीक्ष्य पुरुषर्षभः ।
निष्पिष्य भूमौ जानुभ्यां समाजघ्ने वृकोदरः ॥ १.१७७.८३ ॥
เมื่อเห็นว่ากำลังของรากษสค่อยๆ หมดลง พระวฤโกทระ ผู้เป็นบุรุษอันประเสริฐ จึงกดมันลงกับพื้นแล้วกระแทกมันด้วยหัวเข่าทั้งสอง
1.177.84
ततो।ञस्य जानुना पृष्ठमवपीड्य बलादिव ।
बाहुना परिजग्राह दक्षिणेन शिरोधराम् ॥ १.१७७.८४ ॥
จากนั้น ภีมะใช้เข่ากดหลังของมันอย่างแรงราวกับบังคับด้วยกำลัง แล้วใช้แขนขวารัดคอของมันไว้
1.177.85
सव्येन च कटीदेशे गृह्य वाससि पाण्डवः ।
जानुन्यारोप्य तत्पृष्ठं महाशब्दं बभञ्ज ह ॥ १.१७७.८५ ॥
ภาณฑพใช้มือซ้ายคว้าผ้านุ่งที่เอวของมัน ยกมันขึ้นพาดบนหัวเข่า แล้วหักหลังของมันดังลั่นสนั่น (ภีมะ)
1.177.86
ततोऽस्य रुधिरं वक्त्रात्प्रादुरासीद्विशांपते ।
भज्यमानस्य भीमेन तस्य घोरस्य रक्षसः ॥ १.१७७.८६ ॥
ข้าแต่เจ้าแห่งประชาชน เมื่อภีมะกำลังหักหลังรากษสที่น่าสะพรึงกลัวนั้น เลือดก็พุ่งออกจากปากของมัน