ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 1.180
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.180.1
गङ्गाद्वारं प्रति महान्बभूवर्षिर्महातपाः ।
भरद्वाजो महाप्राज्ञः सततं संशितव्रतः ॥ १.१८०.१ ॥
ଗଙ୍ଗାଦ୍ୱାର ଦିଗରେ ଜଣେ ମହାନ ତପସ୍ୱୀ ଋଷି ଥିଲେ, ଭରଦ୍ୱାଜ, ଅତି ପ୍ରାଜ୍ଞ ଏବଂ ସର୍ବଦା କଠୋର ବ୍ରତଧାରୀ।
1.180.2
सोऽभिषेक्तुं गतो गङ्गां पूर्वमेवागतां सतीम् ।
ददर्शाप्सरसं तत्र घृताचीमाप्लुतामृषिः ॥ १.१८०.२ ॥
ସେ ସ୍ନାନ ପାଇଁ ଗଙ୍ଗା ନିକଟକୁ ଗଲେ; ସେଠାରେ ପୂର୍ବରୁ ଆସି ସ୍ନାନ କରୁଥିବା ଘୃତାଚୀ ନାମକ ଅପ୍ସରାକୁ ଋଷି ଦେଖିଲେ।
1.180.3
तस्या वायुर्नदीतीरे वसनं व्यहरत्तदा ।
अपकृष्टाम्बरां दृष्ट्वा तामृषिश्चकमे तदा ॥ १.१८०.३ ॥
ସେତେବେଳେ ନଦୀକୂଳରେ ପବନ ତାଙ୍କ ବସ୍ତ୍ର ଉଡ଼ାଇ ନେଲା; ବସ୍ତ୍ର ଖସିଥିବା ଦେଖି ଋଷି ତାଙ୍କୁ କାମନା କଲେ।
1.180.4
तस्यां संसक्तमनसः कौमारब्रह्मचारिणः ।
चिरस्य रेतश्चस्कन्द तदृषिर्द्रोण आदधे ॥ १.१८०.४ ॥
ତାଙ୍କଠାରେ ମନ ଲାଗିଥିବା, ବାଲ୍ୟରୁ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଋଷିଙ୍କ ରେତ ବହୁ ସମୟ ପରେ ଖସି ପଡ଼ିଲା; ଋଷି ତାହା ଏକ ପାତ୍ରରେ ରଖିଲେ।
1.180.5
ततः समभवद्द्रोणः कुमारस्तस्य धीमतः ।
अध्यगीष्ट स वेदांश्च वेदाङ्गानि च सर्वशः ॥ १.१८०.५ ॥
ତା'ପରେ ସେଇ ବୁଦ୍ଧିମାନଙ୍କଠାରୁ ଦ୍ରୋଣ ନାମକ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲେ; ସେ ବେଦ ଓ ବେଦାଙ୍ଗ ସମସ୍ତ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଧ୍ୟୟନ କଲେ।
1.180.6
भरद्वाजस्य तु सखा पृषतो नाम पार्थिवः ।
तस्यापि द्रुपदो नाम तदा समभवत्सुतः ॥ १.१८०.६ ॥
ଭରଦ୍ୱାଜଙ୍କର ପୃଷତ ନାମକ ଜଣେ ରାଜା ବନ୍ଧୁ ଥିଲେ; ତାଙ୍କର ମଧ୍ୟ ସେତେବେଳେ ଦ୍ରୁପଦ ନାମକ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମିଲା।
1.180.7
स नित्यमाश्रमं गत्वा द्रोणेन सह पार्षतः ।
चिक्रीडाध्ययनं चैव चकार क्षत्रियर्षभः ॥ १.१८०.७ ॥
ସେ ପ୍ରତିଦିନ ଆଶ୍ରମକୁ ଯାଇ ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ସହ ଖେଳୁଥିଲେ ଓ ଅଧ୍ୟୟନ କରୁଥିଲେ; କ୍ଷତ୍ରିୟଶ୍ରେଷ୍ଠ ପାର୍ଷତ ସେହିପରି କରିଥିଲେ।
1.180.8
ततस्तु पृषतेऽतीते स राजा द्रुपदोऽभवत् ।
द्रोणोऽपि रामं शुश्राव दित्सन्तं वसु सर्वशः ॥ १.१८०.८ ॥
ତା'ପରେ ପୃଷତଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ସେ ରାଜା ଦ୍ରୁପଦ ହେଲେ। ଦ୍ରୋଣ ମଧ୍ୟ ଶୁଣିଲେ ଯେ ରାମ ସମସ୍ତ ଧନ ଦାନ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ।
1.180.9
वनं तु प्रस्थितं रामं भरद्वाजसुतोऽब्रवीत् ।
आगतं वित्तकामं मां विद्धि द्रोणं द्विजोत्तम ॥ १.१८०.९ ॥
ବନକୁ ଯାତ୍ରା କରୁଥିବା ରାମଙ୍କୁ ଭରଦ୍ୱାଜପୁତ୍ର କହିଲେ — "ହେ ଦ୍ୱିଜୋତ୍ତମ, ଧନ ଇଚ୍ଛାରେ ଆସିଥିବା ଦ୍ରୋଣ ମୁଁ ବୋଲି ଜାଣନ୍ତୁ।"
1.180.10
शरीरमात्रमेवाद्य मया समवशेषितम् ।
अस्त्राणि वा शरीरं वा ब्रह्मन्नेकतमं वृणु ॥ १.१८०.१० ॥
ଆଜି ମୋ ପାଖରେ କେବଳ ଶରୀର ହିଁ ବାକି ଅଛି। ହେ ବ୍ରହ୍ମନ୍, ଅସ୍ତ୍ର କିମ୍ବା ଶରୀର — ଏଥିମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ବାଛନ୍ତୁ।
1.180.11
अस्त्राणि चैव सर्वाणि तेषां संहारमेव च ।
प्रयोगं चैव सर्वेषां दातुमर्हति मे भवान् ॥ १.१८०.११ ॥
ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର, ସେଗୁଡ଼ିକର ସଂହାର ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କର ପ୍ରୟୋଗ ମୋତେ ଦେବାକୁ ଆପଣ ଯୋଗ୍ୟ।
1.180.12
तथेत्युक्त्वा ततस्तस्मै प्रददौ भृगुनन्दनः ।
प्रतिगृह्य तदा द्रोणः कृतकृत्योऽभवत्तदा ॥ १.१८०.१२ ॥
"ତଥାସ୍ତୁ" ବୋଲି ଭୃଗୁବଂଶଜ ତାଙ୍କୁ ଦେଲେ। ତାହା ଗ୍ରହଣ କରି ଦ୍ରୋଣ ସେହିକ୍ଷଣି କୃତକୃତ୍ୟ ହେଲେ।
1.180.13
संप्रहृष्टमना द्रोणो रामात्परमसम्मतम् ।
ब्रह्मास्त्रं समनुज्ञाप्य नरेष्वभ्यधिकोऽभवत् ॥ १.१८०.१३ ॥
ପ୍ରସନ୍ନ ମନା ଦ୍ରୋଣ ପରଶୁରାମଙ୍କଠାରୁ ଅତି ସମ୍ମାନିତ ବ୍ରହ୍ମାସ୍ତ୍ର ଅନୁମତି ସହ ପାଇ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହେଲେ।
1.180.14
ततो द्रुपदमासाद्य भारद्वाजः प्रतापवान् ।
अब्रवीत्पुरुषव्याघ्रः सखायं विद्धि मामिति ॥ १.१८०.१४ ॥
ତା'ପରେ ପ୍ରତାପବାନ ଭାରଦ୍ୱାଜ ଦ୍ରୁପଦଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ସେହି ପୁରୁଷବ୍ୟାଘ୍ର କହିଲେ, "ମୋତେ ତୁମ ସଖା ବୋଲି ଜାଣ।"
1.180.15
नाश्रोत्रियः श्रोत्रियस्य नारथी रथिनः सखा ।
नाराजा पार्थिवस्यापि सखिपूर्वं किमिष्यते ॥ १.१८०.१५ ॥
ଅଶ୍ରୋତ୍ରିୟ ଶ୍ରୋତ୍ରିୟର ସଖା ନୁହେଁ, ଅରଥୀ ରଥୀର ସଖା ନୁହେଁ, ଅରାଜା ରାଜାର ସଖା ନୁହେଁ — ତେବେ ପୂର୍ବ ସଖ୍ୟ କିପରି ଇଚ୍ଛିତ ହୁଏ?
1.180.16
स विनिश्चित्य मनसा पाञ्चाल्यं प्रति बुद्धिमान् ।
जगाम कुरुमुख्यानां नगरं नागसाह्वयम् ॥ १.१८०.१६ ॥
ବୁଦ୍ଧିମାନ ସେ ମନରେ ନିଶ୍ଚୟ କରି, ପାଞ୍ଚାଳ ରାଜାଙ୍କ ବିଷୟରେ କୁରୁପ୍ରମୁଖଙ୍କ ନଗର ନାଗସାହ୍ୱୟ (ହସ୍ତିନାପୁର) ଆଡ଼କୁ ଗଲେ।
1.180.17
तस्मै पौत्रान्समादाय वसूनि विविधानि च ।
प्राप्ताय प्रददौ भीष्मः शिष्यान्द्रोणाय धीमते ॥ १.१८०.१७ ॥
ଆସିଥିବା ସେହି ବୁଦ୍ଧିମାନ ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ଭୀଷ୍ମ ପୌତ୍ର ଓ ବିବିଧ ଧନ ନେଇ ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଦେଲେ।
1.180.18
द्रोणः शिष्यांस्ततः पार्थानिदं वचनमब्रवीत् ।
समानीय तु ताञ्शिष्यान्द्रुपदस्यासुखाय वै ॥ १.१८०.१८ ॥
ତା'ପରେ ଦ୍ରୋଣ ପୃଥାପୁତ୍ର ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଏକତ୍ର କରି ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ; ଦ୍ରୁପଦଙ୍କୁ ଦୁଃଖ ଦେବା ପାଇଁ ହିଁ ସେମାନଙ୍କୁ ମିଳିତ କରି।
1.180.19
आचार्यवेतनं किंचिद्धृदि यद्वर्तते मम ।
कृतास्त्रैस्तत्प्रदेयं स्यात्तदृतं वदतानघाः।
सोऽर्जुनप्रमुखैरुक्तस्तथाऽस्त्विति गुरुस्तदा ॥ १.१८०.१९ ॥
ଆଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ବେତନ ମୋ ହୃଦୟରେ ଯାହା ଅଛି ତାହା କିଛି। ହେ ନିଷ୍ପାପଗଣ, ଅସ୍ତ୍ରବିଦ୍ୟାରେ ନିପୁଣ ହୋଇ ତୁମେମାନେ ତାହା ଦେବା ଉଚିତ; ସତ୍ୟ କୁହ।" ଅର୍ଜୁନ ପ୍ରମୁଖଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହିପରି କୁହାଯିବାରେ ଗୁରୁ ତଦା କହିଲେ, "ଏପରି ହେଉ।
1.180.20
यदा च पाण्डवाः सर्वे कृतास्त्राः कृतनिश्चयाः ।
ततो द्रोणोऽब्रवीद्भूयो वेतनार्थमिदं वचः ॥ १.१८०.२० ॥
ଯେତେବେଳେ ସମସ୍ତ ପାଣ୍ଡବ ଅସ୍ତ୍ରବିଦ୍ୟାରେ ନିପୁଣ ଓ ଦୃଢ଼ନିଶ୍ଚୟୀ ହେଲେ, ସେତେବେଳେ ଦ୍ରୋଣ ବେତନ ପାଇଁ ପୁନର୍ବାର ଏହି ବଚନ କହିଲେ।
1.180.21
पार्षतो द्रुपदो नाम छत्रवत्यां नरेश्वरः ।
तस्मादाकृष्य तद्राज्यं मम शीघ्रं प्रदीयताम् ॥ १.१८०.२१ ॥
ଛତ୍ରବତୀରେ ପୃଷତଙ୍କ ପୁତ୍ର ଦ୍ରୁପଦ ନାମକ ନରେଶ ଅଛନ୍ତି। ତାଙ୍କଠାରୁ ସେ ରାଜ୍ୟ ଛଡ଼ାଇ ଶୀଘ୍ର ମୋତେ ଦିଅ।
1.180.22
धार्तराष्ट्राश्च ते भीताः पाञ्चालान्पाण्डवादयः ।
धार्तराष्ट्रैश्च सहिताः पुनर्द्रोणेन चोदिताः ॥ १.१८०.२२ ॥
ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନେ ଭୟଭୀତ ହେଲେ; ପାଣ୍ଡବ ଆଦି ପାଞ୍ଚାଳମାନଙ୍କୁ ଭୟ କଲେ। ପୁନଶ୍ଚ ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ସହ ମିଶି ଦ୍ରୋଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରେରିତ ହେଲେ।
1.180.23
यज्ञसेनेन संगम्य कर्णदुर्योधनादयः ।
निर्जिताः संन्यवर्तन्त तथा ते क्षत्रियर्षभाः ॥ १.१८०.२३ ॥
ଯଜ୍ଞସେନ (ଦ୍ରୁପଦ) ସହିତ ସଂଗ୍ରାମ କରି କର୍ଣ୍ଣ, ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ପ୍ରଭୃତି ପରାଜିତ ହେଲେ ଏବଂ ସେହି କ୍ଷତ୍ରିୟଶ୍ରେଷ୍ଠମାନେ ଫେରିଗଲେ।
1.180.24
ततः पाण्डुसुताः पञ्च निर्जित्य द्रुपदं युधि ।
द्रोणाय दर्शयामासुर्बद्ध्वा ससचिवं तदा ॥ १.१८०.२४ ॥
ତା'ପରେ ପାଣ୍ଡୁଙ୍କ ପାଞ୍ଚ ପୁତ୍ର ଯୁଦ୍ଧରେ ଦ୍ରୁପଦଙ୍କୁ ଜିତି, ତାଙ୍କୁ ମନ୍ତ୍ରୀ ସହିତ ବାନ୍ଧି ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ ଦେଖାଇଲେ।
1.180.25
महेन्द्र इव दुर्धर्षो महेन्द्र इव दानवम् ।
महेन्द्रपुत्रः पाञ्चालं जितवानर्जुनस्तदा ॥ १.१८०.२५ ॥
ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି ଦୁର୍ଦ୍ଧର୍ଷ, ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ର ଦାନବକୁ ଜିତନ୍ତି, ସେହିପରି ଇନ୍ଦ୍ରପୁତ୍ର ଅର୍ଜୁନ ସେତେବେଳେ ପାଞ୍ଚାଳକୁ ଜିତିଲେ।
1.180.26
तद्दृष्ट्वा तु महावीर्यं फल्गुनस्य महौजसः ।
व्यस्मयन्त जनाः सर्वे यज्ञसेनस्य बान्धवाः। ॥ १.१८०.२६ ॥
ମହାବଳଶାଳୀ ଫଲ୍ଗୁନଙ୍କର ସେହି ମହାବୀର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି ଯଜ୍ଞସେନଙ୍କର ସମସ୍ତ ବାନ୍ଧବ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ।
1.180.27
प्रार्थयामि त्वया सख्यं पुनरेव नराधिप ।
अराजा किल नो राज्ञः सखा भवितुमर्हति ॥ १.१८०.२७ ॥
ହେ ନରାଧିପ, ମୁଁ ତୁମଠାରୁ ପୁଣି ସଖ୍ୟ ଯାଚନା କରୁଛି। ଯିଏ ରାଜା ନୁହେଁ, ସେ ଆମ ପରି ରାଜାର ସଖା ହେବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ।
1.180.28
अतः प्रयतितं राज्ये यज्ञसेन त्वया सह ।
राजाऽसि दक्षिणे कूले भागीरथ्याहमुत्तरे ॥ १.१८०.२८ ॥
ଅତଏବ, ହେ ଯଜ୍ଞସେନ, ତୁମ ସହିତ ରାଜ୍ୟରେ ଯତ୍ନ ହେଉ। ତୁମେ ଗଙ୍ଗାର ଦକ୍ଷିଣ କୂଳର ରାଜା; ମୁଁ ଉତ୍ତର କୂଳରେ।
1.180.29
एवमुक्तो हि पाञ्चाल्यो भारद्वाजेन धीमता ।
उवाचास्त्रविदां श्रेष्ठं द्रोणं ब्राह्मणसत्तमम् ॥ १.१८०.२९ ॥
ବୁଦ୍ଧିମାନ ଭାରଦ୍ୱାଜଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହିପରି କୁହାଯାଇ ପାଞ୍ଚାଳ ରାଜା ଅସ୍ତ୍ରବିଦ୍ୟାଧରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବ୍ରାହ୍ମଣୋତ୍ତମ ଦ୍ରୋଣଙ୍କୁ କହିଲେ।
1.180.30
एवं भवतु भद्रं ते भारद्वाज महामते ।
सख्यं तदेव भवतु शश्वद्यदभिमन्यसे ॥ १.१८०.३० ॥
ଏପରି ହେଉ। ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ, ହେ ମହାମତି ଭାରଦ୍ୱାଜ। ତୁମେ ଯେଉଁ ସଖ୍ୟ ଚାହଁ, ତାହା ସଦା ରହୁ।
1.180.31
एवमन्योन्यमुक्त्वा तौ कृत्वा सख्यमनुत्तमम् ।
जग्मतुर्द्रोणपाञ्चाल्यौ यथागतमरिन्दमौ ॥ १.१८०.३१ ॥
ଏହିପରି ପରସ୍ପରକୁ କହି, ଅନୁପମ ମିତ୍ରତା ସ୍ଥାପନ କରି, ଶତ୍ରୁ ଦମନକାରୀ ସେହି ଦୁଇଜଣ—ଦ୍ରୋଣ ଓ ପାଞ୍ଚାଳ ରାଜା—ଯେମିତି ଆସିଥିଲେ ସେମିତି ଫେରିଗଲେ।
1.180.32
असत्कारः स तु महान्मुहूर्तमपि तस्य तु ।
नापैति हृदयाद्राज्ञो दुर्मनाः स कृशोऽभवत् ॥ १.१८०.३२ ॥
ସେହି ମହା ଅପମାନ ରାଜାଙ୍କ ହୃଦୟରୁ ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଯାଇ ନ ଥିଲା; ସେ ଦୁଃଖିତ ମନରେ କୃଶ ହୋଇଗଲେ।