มหาภารตะ · อัธยายะ 1.180

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

อ่านพร้อมความหมาย

1.180.1

गङ्गाद्वारं प्रति महान्बभूवर्षिर्महातपाः ।
भरद्वाजो महाप्राज्ञः सततं संशितव्रतः ॥ १.१८०.१ ॥

ใกล้ประตูแม่น้ำคงคา มีฤๅษีผู้ทรงตบะยิ่งใหญ่องค์หนึ่ง ชื่อภรัทวาชะ ผู้มีปัญญาลึกซึ้ง และตั้งมั่นในพรตของตนอยู่เสมอ

1.180.2

सोऽभिषेक्तुं गतो गङ्गां पूर्वमेवागतां सतीम् ।
ददर्शाप्सरसं तत्र घृताचीमाप्लुतामृषिः ॥ १.१८०.२ ॥

ท่านไปยังแม่น้ำคงคาเพื่อสรงน้ำ และที่นั่นท่านได้เห็นนางอัปสรที่มาถึงก่อนแล้วกำลังอาบน้ำอยู่ นางชื่อฆฤตาจี

1.180.3

तस्या वायुर्नदीतीरे वसनं व्यहरत्तदा ।
अपकृष्टाम्बरां दृष्ट्वा तामृषिश्चकमे तदा ॥ १.१८०.३ ॥

ครั้งนั้น ลมได้พัดพาผ้านุ่งของนางไปบนฝั่งแม่น้ำ เมื่อฤๅษีเห็นนางผ้าถูกพัดหลุดไป ท่านก็เกิดความปรารถนาในตัวนาง

1.180.4

तस्यां संसक्तमनसः कौमारब्रह्मचारिणः ।
चिरस्य रेतश्चस्कन्द तदृषिर्द्रोण आदधे ॥ १.१८०.४ ॥

จิตของฤๅษีผู้ถือพรหมจรรย์มาตั้งแต่วัยเยาว์ ได้ติดพันอยู่กับนาง เมื่อเวลาผ่านไปนาน น้ำอสุจิของท่านก็หลั่งออกมา ฤๅษีจึงเก็บมันไว้ในภาชนะ

1.180.5

ततः समभवद्द्रोणः कुमारस्तस्य धीमतः ।
अध्यगीष्ट स वेदांश्च वेदाङ्गानि च सर्वशः ॥ १.१८०.५ ॥

จากนั้น ก็มีบุตรชายเกิดแก่ฤๅษีผู้มีปัญญานั้น ชื่อโทรณะ เขาศึกษาพระเวทและเวทางคศาสตร์ทั้งหมดอย่างถ่องแท้

1.180.6

भरद्वाजस्य तु सखा पृषतो नाम पार्थिवः ।
तस्यापि द्रुपदो नाम तदा समभवत्सुतः ॥ १.१८०.६ ॥

ภรัทวาชะมีสหายเป็นกษัตริย์ ชื่อปฤษฏะ และในครั้งนั้น ก็มีบุตรชายชื่อทรุปทะเกิดแก่ปฤษฏะเช่นกัน

1.180.7

स नित्यमाश्रमं गत्वा द्रोणेन सह पार्षतः ।
चिक्रीडाध्ययनं चैव चकार क्षत्रियर्षभः ॥ १.१८०.७ ॥

ปารษตะ (ทรุปทะ) ผู้เป็นยอดของกษัตริย์ ไปยังอาศรมทุกวันพร้อมกับโทรณะ ทั้งเล่นและศึกษาเล่าเรียนร่วมกัน

1.180.8

ततस्तु पृषतेऽतीते स राजा द्रुपदोऽभवत् ।
द्रोणोऽपि रामं शुश्राव दित्सन्तं वसु सर्वशः ॥ १.१८०.८ ॥

ต่อมา เมื่อปฤษฏะล่วงลับไปแล้ว ทรุปทะก็ได้เป็นกษัตริย์ ฝ่ายโทรณะก็ได้ทราบว่าพระปรศุรามตั้งใจจะมอบทรัพย์สมบัติทั้งหมดของท่าน

1.180.9

वनं तु प्रस्थितं रामं भरद्वाजसुतोऽब्रवीत् ।
आगतं वित्तकामं मां विद्धि द्रोणं द्विजोत्तम ॥ १.१८०.९ ॥

บุตรของภรัทวาชะได้กล่าวแก่พระรามผู้กำลังจะออกไปสู่ป่า ว่า “โปรดทราบเถิด ผู้สูงสุดในหมู่ทวิชะ ข้าพเจ้าคือโทรณะ มาที่นี่เพราะปรารถนาทรัพย์”

1.180.10

शरीरमात्रमेवाद्य मया समवशेषितम् ।
अस्त्राणि वा शरीरं वा ब्रह्मन्नेकतमं वृणु ॥ १.१८०.१० ॥

บัดนี้ ข้าพเจ้าเหลือเพียงร่างกายนี้เท่านั้น ข้าแต่พราหมณ์ ท่านจงเลือกสิ่งใดสิ่งหนึ่งจากสองสิ่งนี้เถิด คือศาสตราวุธหรือร่างกายนี้

1.180.11

अस्त्राणि चैव सर्वाणि तेषां संहारमेव च ।
प्रयोगं चैव सर्वेषां दातुमर्हति मे भवान् ॥ १.१८०.११ ॥

ศาสตราวุธทั้งปวง วิธีการถอนคืนศาสตราวุธ และวิธีการใช้ศาสตราวุธทั้งหมด ท่านควรให้แก่ข้าพเจ้า

1.180.12

तथेत्युक्त्वा ततस्तस्मै प्रददौ भृगुनन्दनः ।
प्रतिगृह्य तदा द्रोणः कृतकृत्योऽभवत्तदा ॥ १.१८०.१२ ॥

พระโอรสของภฤคุตรัสว่า “เช่นนั้นก็ได้” แล้วทรงมอบศาสตราวุธเหล่านั้นแก่โทรณะ เมื่อโทรณะได้รับแล้ว ก็บรรลุความประสงค์ของตนในขณะนั้น

1.180.13

संप्रहृष्टमना द्रोणो रामात्परमसम्मतम् ।
ब्रह्मास्त्रं समनुज्ञाप्य नरेष्वभ्यधिकोऽभवत् ॥ १.१८०.१३ ॥

โทรณะมีใจปีติยินดี ได้รับพรหมาสตรจากพระราม ซึ่งเป็นที่ยกย่องอย่างยิ่ง ท่านจึงกลายเป็นผู้เหนือกว่ามนุษย์ทั้งปวง

1.180.14

ततो द्रुपदमासाद्य भारद्वाजः प्रतापवान् ।
अब्रवीत्पुरुषव्याघ्रः सखायं विद्धि मामिति ॥ १.१८०.१४ ॥

ต่อมา ภารทวาชะผู้ทรงอานุภาพ ได้เข้าไปหาทรุปทะ บุรุษผู้เปรียบดั่งเสือในหมู่มนุษย์ แล้วกล่าวว่า “จงรู้จักข้าพเจ้าว่าเป็นสหายของท่านเถิด”

1.180.15

नाश्रोत्रियः श्रोत्रियस्य नारथी रथिनः सखा ।
नाराजा पार्थिवस्यापि सखिपूर्वं किमिष्यते ॥ १.१८०.१५ ॥

พราหมณ์ที่ไม่ได้ศึกษาพระเวทย่อมไม่เป็นสหายของพราหมณ์ผู้รู้พระเวท ผู้ไม่ใช่นักรบรถย่อมไม่เป็นสหายของนักรบรถ ผู้ไม่ใช่กษัตริย์ย่อมไม่เป็นสหายของกษัตริย์ แล้วจะกล่าวถึงมิตรภาพที่ตั้งขึ้นก่อนเช่นนั้นได้อย่างไร

1.180.16

स विनिश्चित्य मनसा पाञ्चाल्यं प्रति बुद्धिमान् ।
जगाम कुरुमुख्यानां नगरं नागसाह्वयम् ॥ १.१८०.१६ ॥

ผู้มีปัญญานั้นตัดสินใจในใจเกี่ยวกับกษัตริย์แห่งปาญจาละ แล้วเดินทางไปยังนครของเหล่ากุรุผู้ประเสริฐ ชื่อนาคสาหวยะ (หัสตินาปุระ)

1.180.17

तस्मै पौत्रान्समादाय वसूनि विविधानि च ।
प्राप्ताय प्रददौ भीष्मः शिष्यान्द्रोणाय धीमते ॥ १.१८०.१७ ॥

ภีษมะได้มอบศิษย์ทั้งหลาย ทั้งหลานชายและทรัพย์สมบัติต่างๆ แก่โทรณะผู้มีปัญญาที่มาถึงแล้ว

1.180.18

द्रोणः शिष्यांस्ततः पार्थानिदं वचनमब्रवीत् ।
समानीय तु ताञ्शिष्यान्द्रुपदस्यासुखाय वै ॥ १.१८०.१८ ॥

ครั้นนั้น โทรณะได้รวบรวมศิษย์ทั้งหลาย คือบุตรของปฤถา แล้วกล่าวถ้อยคำเหล่านี้ เพื่อให้ทรุปทะต้องทุกข์ใจเป็นแน่แท้

1.180.19

आचार्यवेतनं किंचिद्धृदि यद्वर्तते मम ।
कृतास्त्रैस्तत्प्रदेयं स्यात्तदृतं वदतानघाः।
सोऽर्जुनप्रमुखैरुक्तस्तथाऽस्त्विति गुरुस्तदा ॥ १.१८०.१९ ॥

“ค่าสอนของอาจารย์ที่ยังค้างอยู่ในใจของข้าพเจ้า ผู้ที่เรียนศาสตราวุธสำเร็จแล้วพึงมอบให้ จงกล่าวความจริงเถิด ข้าแต่ผู้ไร้บาป” อรชุนและศิษย์คนอื่นๆ ได้กล่าวตอบ อาจารย์จึงกล่าวว่า “เช่นนั้นก็ได้”

1.180.20

यदा च पाण्डवाः सर्वे कृतास्त्राः कृतनिश्चयाः ।
ततो द्रोणोऽब्रवीद्भूयो वेतनार्थमिदं वचः ॥ १.१८०.२० ॥

เมื่อบรรดาปาณฑพทั้งหมดเรียนศาสตราวุธสำเร็จและตั้งใจมั่นแล้ว โทรณะจึงกล่าวถ้อยคำนี้อีกครั้งเกี่ยวกับค่าสอน

1.180.21

पार्षतो द्रुपदो नाम छत्रवत्यां नरेश्वरः ।
तस्मादाकृष्य तद्राज्यं मम शीघ्रं प्रदीयताम् ॥ १.१८०.२१ ॥

ในเมืองฉัตรวตี มีพระราชาพระองค์หนึ่งพระนามว่าทรุปท บุตรของปฤษต จงแย่งชิงราชอาณาจักรนั้นจากเขาและนำมาถวายข้าโดยเร็ว

1.180.22

धार्तराष्ट्राश्च ते भीताः पाञ्चालान्पाण्डवादयः ।
धार्तराष्ट्रैश्च सहिताः पुनर्द्रोणेन चोदिताः ॥ १.१८०.२२ ॥

ฝ่ายโอรสของธฤตราษฎร์ต่างหวาดกลัว ปาณฑพและคนอื่น ๆ ก็หวาดกลัวปัญจาละ แล้วเมื่อรวมกับโอรสของธฤตราษฎร์และถูกโทรณะกระตุ้น พวกเขาก็ยกทัพไปอีกครั้ง

1.180.23

यज्ञसेनेन संगम्य कर्णदुर्योधनादयः ।
निर्जिताः संन्यवर्तन्त तथा ते क्षत्रियर्षभाः ॥ १.१८०.२३ ॥

เมื่อประจันหน้ากับยัชญเสนะ (ทรุปท) กรรณะ ทุรโยธน์และคนอื่น ๆ ถูกพ่ายแพ้ และวีรบุรุษผู้เป็นเลิศในหมู่กษัตริย์เหล่านั้นก็หันหลังกลับ

1.180.24

ततः पाण्डुसुताः पञ्च निर्जित्य द्रुपदं युधि ।
द्रोणाय दर्शयामासुर्बद्ध्वा ससचिवं तदा ॥ १.१८०.२४ ॥

ครั้นนั้น โอรสทั้งห้าของปาณฑุ เอาชนะทรุปทในการรบ แล้วมัดพระองค์พร้อมกับเสนาบดี นำไปแสดงต่อโทรณะ

1.180.25

महेन्द्र इव दुर्धर्षो महेन्द्र इव दानवम् ।
महेन्द्रपुत्रः पाञ्चालं जितवानर्जुनस्तदा ॥ १.१८०.२५ ॥

อรชุน บุตรของพระอินทร์ ผู้ไม่อาจข่มได้ดุจพระอินทร์ ดุจพระอินทร์ผู้พิชิตทานพ ในคราวนั้นได้เอาชนะปัญจาละ

1.180.26

तद्दृष्ट्वा तु महावीर्यं फल्गुनस्य महौजसः ।
व्यस्मयन्त जनाः सर्वे यज्ञसेनस्य बान्धवाः। ॥ १.१८०.२६ ॥

เมื่อเห็นความกล้าหาญอันยิ่งใหญ่ของพระฟัลคุนะผู้ทรงพลังมหาศาล ชาวเมืองทั้งหมดและญาติของยัชญเสนะต่างพากันอัศจรรย์ใจ

1.180.27

प्रार्थयामि त्वया सख्यं पुनरेव नराधिप ।
अराजा किल नो राज्ञः सखा भवितुमर्हति ॥ १.१८०.२७ ॥

ข้าขอสัมพันธไมตรีกับท่านอีกครั้ง โอ้ผู้เป็นใหญ่แห่งมนุษย์ ผู้ที่มิใช่กษัตริย์ย่อมไม่สมควรจะเป็นมิตรของกษัตริย์อย่างพวกเรา

1.180.28

अतः प्रयतितं राज्ये यज्ञसेन त्वया सह ।
राजाऽसि दक्षिणे कूले भागीरथ्याहमुत्तरे ॥ १.१८०.२८ ॥

ฉะนั้น โอ้ยัชญเสนะ ขอให้เราร่วมกันขยายราชอาณาจักร ท่านเป็นกษัตริย์ของฝั่งใต้แห่งแม่น้ำภาคีรถี ส่วนข้าเป็นกษัตริย์ของฝั่งเหนือ

1.180.29

एवमुक्तो हि पाञ्चाल्यो भारद्वाजेन धीमता ।
उवाचास्त्रविदां श्रेष्ठं द्रोणं ब्राह्मणसत्तमम् ॥ १.१८०.२९ ॥

เมื่อได้รับการกล่าวเช่นนั้นจากภารทวาชผู้มีปัญญา กษัตริย์แห่งปัญจาละจึงกล่าวกับโทรณะ ผู้เป็นเลิศในหมู่ผู้ชำนาญอาวุธ และเป็นพราหมณ์ผู้ประเสริฐที่สุด

1.180.30

एवं भवतु भद्रं ते भारद्वाज महामते ।
सख्यं तदेव भवतु शश्वद्यदभिमन्यसे ॥ १.१८०.३० ॥

เป็นเช่นนั้นเถิด ขอให้ท่านประสบความเจริญ โอ้ภารทวาชผู้มีปัญญาอันยิ่งใหญ่ ขอให้มิตรภาพที่ท่านปรารถนาดำรงอยู่ตลอดไปดังที่ท่านต้องการ

1.180.31

एवमन्योन्यमुक्त्वा तौ कृत्वा सख्यमनुत्तमम् ।
जग्मतुर्द्रोणपाञ्चाल्यौ यथागतमरिन्दमौ ॥ १.१८०.३१ ॥

ครั้นกล่าวแก่กันเช่นนั้นแล้ว และได้ตั้งสัมพันธไมตรีอันประเสริฐยิ่ง ทั้งสองผู้ปราบศัตรู คือโทรณะและกษัตริย์ปัญจาละ ก็เดินทางกลับไปตามทางที่มา

1.180.32

असत्कारः स तु महान्मुहूर्तमपि तस्य तु ।
नापैति हृदयाद्राज्ञो दुर्मनाः स कृशोऽभवत् ॥ १.१८०.३२ ॥

ความอัปยศอดสูอย่างใหญ่หลวงนั้นมิได้ออกไปจากใจของพระราชาแม้เพียงชั่วขณะ พระองค์มีจิตใจหม่นหมอง และซูบผอมลง