ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 1.180
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.180.1
गङ्गाद्वारं प्रति महान्बभूवर्षिर्महातपाः ।
भरद्वाजो महाप्राज्ञः सततं संशितव्रतः ॥ १.१८०.१ ॥
ਗੰਗਾਦ੍ਵਾਰ ਵੱਲ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਤਪਸਵੀ ਰਿਸ਼ੀ ਸਨ, ਭਰਦ੍ਵਾਜ, ਅਤਿ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਅਤੇ ਸਦਾ ਕਠੋਰ ਵਰਤ ਪਾਲਣ ਵਾਲੇ।
1.180.2
सोऽभिषेक्तुं गतो गङ्गां पूर्वमेवागतां सतीम् ।
ददर्शाप्सरसं तत्र घृताचीमाप्लुतामृषिः ॥ १.१८०.२ ॥
ਉਹ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਨ ਗੰਗਾ ਗਏ; ਉੱਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਆਈ ਹੋਈ ਅਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਰਹੀ ਘ੍ਰਿਤਾਚੀ ਨਾਮ ਦੀ ਅਪਸਰਾ ਨੂੰ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਵੇਖਿਆ।
1.180.3
तस्या वायुर्नदीतीरे वसनं व्यहरत्तदा ।
अपकृष्टाम्बरां दृष्ट्वा तामृषिश्चकमे तदा ॥ १.१८०.३ ॥
ਉਦੋਂ ਨਦੀ ਦੇ ਕੰਢੇ ਹਵਾ ਨੇ ਉਸਦਾ ਵਸਤਰ ਉਡਾ ਦਿੱਤਾ; ਵਸਤਰ ਖਿਸਕਿਆ ਵੇਖ ਕੇ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉਸਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕੀਤੀ।
1.180.4
तस्यां संसक्तमनसः कौमारब्रह्मचारिणः ।
चिरस्य रेतश्चस्कन्द तदृषिर्द्रोण आदधे ॥ १.१८०.४ ॥
ਉਸ ਵਿੱਚ ਮਨ ਲੱਗਿਆ ਹੋਇਆ, ਬਚਪਨ ਤੋਂ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਰਿਸ਼ੀ ਦਾ ਵੀਰਜ ਬਹੁਤ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਡਿੱਗ ਪਿਆ; ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਭਾਂਡੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ।
1.180.5
ततः समभवद्द्रोणः कुमारस्तस्य धीमतः ।
अध्यगीष्ट स वेदांश्च वेदाङ्गानि च सर्वशः ॥ १.१८०.५ ॥
ਫਿਰ ਉਸ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਦੇ ਘਰ ਦ੍ਰੋਣ ਨਾਮ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਜਨਮਿਆ; ਉਸਨੇ ਵੇਦ ਅਤੇ ਵੇਦਾਂਗ ਸਾਰੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੜ੍ਹੇ।
1.180.6
भरद्वाजस्य तु सखा पृषतो नाम पार्थिवः ।
तस्यापि द्रुपदो नाम तदा समभवत्सुतः ॥ १.१८०.६ ॥
ਭਰਦ੍ਵਾਜ ਦਾ ਪ੍ਰਿਸ਼ਤ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਮਿੱਤਰ ਸੀ; ਉਸਨੂੰ ਵੀ ਉਦੋਂ ਦ੍ਰੁਪਦ ਨਾਮ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਹੋਇਆ।
1.180.7
स नित्यमाश्रमं गत्वा द्रोणेन सह पार्षतः ।
चिक्रीडाध्ययनं चैव चकार क्षत्रियर्षभः ॥ १.१८०.७ ॥
ਉਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਆਸ਼ਰਮ ਜਾ ਕੇ ਦ੍ਰੋਣ ਨਾਲ ਖੇਡਦਾ ਤੇ ਪੜ੍ਹਦਾ ਸੀ; ਕਸ਼ੱਤਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਪਾਰਸ਼ਤ ਨੇ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੀਤਾ।
1.180.8
ततस्तु पृषतेऽतीते स राजा द्रुपदोऽभवत् ।
द्रोणोऽपि रामं शुश्राव दित्सन्तं वसु सर्वशः ॥ १.१८०.८ ॥
ਫਿਰ ਪ੍ਰਿਸ਼ਤ ਦੇ ਚਲਾਣੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਰਾਜਾ ਦ੍ਰੁਪਦ ਬਣਿਆ। ਦ੍ਰੋਣ ਨੇ ਵੀ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਰਾਮ ਸਾਰਾ ਧਨ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ।
1.180.9
वनं तु प्रस्थितं रामं भरद्वाजसुतोऽब्रवीत् ।
आगतं वित्तकामं मां विद्धि द्रोणं द्विजोत्तम ॥ १.१८०.९ ॥
ਜੰਗਲ ਵੱਲ ਤੁਰੇ ਹੋਏ ਰਾਮ ਨੂੰ ਭਾਰਦਵਾਜ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਕਿਹਾ — "ਹੇ ਦ੍ਵਿਜੋਤਮ, ਧਨ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਨਾਲ ਆਇਆ ਹੋਇਆ ਦ੍ਰੋਣ ਮੈਨੂੰ ਜਾਣੋ।"
1.180.10
शरीरमात्रमेवाद्य मया समवशेषितम् ।
अस्त्राणि वा शरीरं वा ब्रह्मन्नेकतमं वृणु ॥ १.१८०.१० ॥
ਅੱਜ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਕੇਵਲ ਸਰੀਰ ਹੀ ਬਚਿਆ ਹੈ। ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਨ, ਅਸਤਰ ਜਾਂ ਸਰੀਰ — ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਚੁਣੋ।
1.180.11
अस्त्राणि चैव सर्वाणि तेषां संहारमेव च ।
प्रयोगं चैव सर्वेषां दातुमर्हति मे भवान् ॥ १.१८०.११ ॥
ਸਾਰੇ ਅਸਤਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੰਹਾਰ ਅਤੇ ਸਭ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਮੈਨੂੰ ਦੇਣ ਦੇ ਯੋਗ ਆਪ ਹੋ।
1.180.12
तथेत्युक्त्वा ततस्तस्मै प्रददौ भृगुनन्दनः ।
प्रतिगृह्य तदा द्रोणः कृतकृत्योऽभवत्तदा ॥ १.१८०.१२ ॥
"ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਹੋਵੇ" ਕਹਿ ਕੇ ਭ੍ਰਿਗੂ-ਨੰਦਨ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੱਤਾ। ਉਸ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਦ੍ਰੋਣ ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਕ੍ਰਿਤਕ੍ਰਿਤ੍ਯ ਹੋ ਗਿਆ।
1.180.13
संप्रहृष्टमना द्रोणो रामात्परमसम्मतम् ।
ब्रह्मास्त्रं समनुज्ञाप्य नरेष्वभ्यधिकोऽभवत् ॥ १.१८०.१३ ॥
ਖੁਸ਼ ਮਨ ਵਾਲੇ ਦ੍ਰੋਣ ਪਰਸ਼ੁਰਾਮ ਤੋਂ ਅਤਿ ਸਨਮਾਨਿਤ ਬ੍ਰਹਮਾਸਤ੍ਰ ਦੀ ਆਗਿਆ ਪਾ ਕੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਹੋ ਗਏ।
1.180.14
ततो द्रुपदमासाद्य भारद्वाजः प्रतापवान् ।
अब्रवीत्पुरुषव्याघ्रः सखायं विद्धि मामिति ॥ १.१८०.१४ ॥
ਫਿਰ ਪ੍ਰਤਾਪੀ ਭਾਰਦ੍ਵਾਜ ਦ੍ਰੁਪਦ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ, ਉਸ ਪੁਰਸ਼ਵ੍ਯਾਘ੍ਰ ਨੇ ਕਿਹਾ, "ਮੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਮਿੱਤਰ ਜਾਣ।"
1.180.15
नाश्रोत्रियः श्रोत्रियस्य नारथी रथिनः सखा ।
नाराजा पार्थिवस्यापि सखिपूर्वं किमिष्यते ॥ १.१८०.१५ ॥
ਅਸ਼ੋਤ੍ਰਿਯ ਸ਼ੋਤ੍ਰਿਯ ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਨਹੀਂ, ਅਰਥੀ ਰਥੀ ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਨਹੀਂ, ਅਰਾਜਾ ਰਾਜੇ ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਨਹੀਂ — ਤਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਦੋਸਤੀ ਕਿਵੇਂ ਲੋੜੀਂਦੀ ਹੈ?
1.180.16
स विनिश्चित्य मनसा पाञ्चाल्यं प्रति बुद्धिमान् ।
जगाम कुरुमुख्यानां नगरं नागसाह्वयम् ॥ १.१८०.१६ ॥
ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਨੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਨਿਸ਼ਚਾ ਕਰਕੇ ਪਾਂਚਾਲ ਰਾਜੇ ਬਾਰੇ ਕੌਰਵ ਪ੍ਰਮੁੱਖਾਂ ਦੇ ਨਗਰ ਨਾਗਸਾਹਵਯ (ਹਸਤਿਨਾਪੁਰ) ਵੱਲ ਚਾਲੇ ਪਾਏ।
1.180.17
तस्मै पौत्रान्समादाय वसूनि विविधानि च ।
प्राप्ताय प्रददौ भीष्मः शिष्यान्द्रोणाय धीमते ॥ १.१८०.१७ ॥
ਆਏ ਹੋਏ ਉਸ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਦ੍ਰੋਣ ਨੂੰ ਭੀਸ਼ਮ ਨੇ ਪੋਤਰੇ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਧਨ ਲੈ ਕੇ ਸ਼ਿਸ਼ਯ ਸੌਂਪੇ।
1.180.18
द्रोणः शिष्यांस्ततः पार्थानिदं वचनमब्रवीत् ।
समानीय तु ताञ्शिष्यान्द्रुपदस्यासुखाय वै ॥ १.१८०.१८ ॥
ਫਿਰ ਦ੍ਰੋਣ ਨੇ ਪ੍ਰਿਥਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਿਸ਼ਯਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਕਰਕੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਿਹਾ; ਦ੍ਰੁਪਦ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਦੇਣ ਲਈ ਹੀ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਜੋੜ ਕੇ।
1.180.19
आचार्यवेतनं किंचिद्धृदि यद्वर्तते मम ।
कृतास्त्रैस्तत्प्रदेयं स्यात्तदृतं वदतानघाः।
सोऽर्जुनप्रमुखैरुक्तस्तथाऽस्त्विति गुरुस्तदा ॥ १.१८०.१९ ॥
ਆਚਾਰੀਆ ਦੀ ਤਨਖ਼ਾਹ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਉਹ ਕੁਝ ਹੈ। ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ੋ, ਸ਼ਸਤਰ ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਹੋ ਕੇ ਤੁਸੀਂ ਉਹ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਸੱਚ ਆਖੋ।" ਅਰਜੁਨ ਆਦਿ ਵੱਲੋਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ਤੇ ਗੁਰੂ ਨੇ ਤਦ ਕਿਹਾ, "ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੀ ਹੋਵੇ।
1.180.20
यदा च पाण्डवाः सर्वे कृतास्त्राः कृतनिश्चयाः ।
ततो द्रोणोऽब्रवीद्भूयो वेतनार्थमिदं वचः ॥ १.१८०.२० ॥
ਜਦੋਂ ਸਾਰੇ ਪਾਂਡਵ ਸ਼ਸਤਰ ਵਿਦਿਆ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਅਤੇ ਦ੍ਰਿੜ੍ਹ-ਨਿਸ਼ਚੇ ਵਾਲੇ ਹੋ ਗਏ, ਤਦ ਦ੍ਰੋਣ ਨੇ ਤਨਖ਼ਾਹ ਲਈ ਫਿਰ ਇਹ ਬਚਨ ਆਖਿਆ।
1.180.21
पार्षतो द्रुपदो नाम छत्रवत्यां नरेश्वरः ।
तस्मादाकृष्य तद्राज्यं मम शीघ्रं प्रदीयताम् ॥ १.१८०.२१ ॥
ਛੱਤਰਵਤੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਿਸ਼ਤ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਦ੍ਰੁਪਦ ਨਾਮ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈ। ਉਸ ਤੋਂ ਉਹ ਰਾਜ ਖੋਹ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਜਲਦੀ ਦਿਓ।
1.180.22
धार्तराष्ट्राश्च ते भीताः पाञ्चालान्पाण्डवादयः ।
धार्तराष्ट्रैश्च सहिताः पुनर्द्रोणेन चोदिताः ॥ १.१८०.२२ ॥
ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਡਰ ਗਏ; ਪਾਂਡਵ ਆਦਿ ਪਾਂਚਾਲਾਂ ਤੋਂ ਡਰੇ। ਫਿਰ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਦ੍ਰੋਣ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋਏ।
1.180.23
यज्ञसेनेन संगम्य कर्णदुर्योधनादयः ।
निर्जिताः संन्यवर्तन्त तथा ते क्षत्रियर्षभाः ॥ १.१८०.२३ ॥
ਯਗ੍ਯਸੇਨ (ਦ੍ਰੁਪਦ) ਨਾਲ ਟਕਰਾ ਕੇ ਕਰਨ, ਦੁਰਯੋਧਨ ਆਦਿ ਹਾਰ ਗਏ ਅਤੇ ਉਹ ਕਸ਼ੱਤਰੀ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਪਰਤ ਗਏ।
1.180.24
ततः पाण्डुसुताः पञ्च निर्जित्य द्रुपदं युधि ।
द्रोणाय दर्शयामासुर्बद्ध्वा ससचिवं तदा ॥ १.१८०.२४ ॥
ਤਦ ਪਾਂਡੂ ਦੇ ਪੰਜ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਦ੍ਰੁਪਦ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੰਤਰੀ ਸਹਿਤ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਦ੍ਰੋਣ ਨੂੰ ਦਿਖਾਇਆ।
1.180.25
महेन्द्र इव दुर्धर्षो महेन्द्र इव दानवम् ।
महेन्द्रपुत्रः पाञ्चालं जितवानर्जुनस्तदा ॥ १.१८०.२५ ॥
ਇੰਦਰ ਵਾਂਗ ਅਜਿੱਤ, ਜਿਵੇਂ ਇੰਦਰ ਨੇ ਦਾਨਵ ਨੂੰ ਜਿੱਤਿਆ, ਤਿਵੇਂ ਇੰਦਰਪੁੱਤਰ ਅਰਜੁਨ ਨੇ ਉਦੋਂ ਪਾਂਚਾਲ ਨੂੰ ਜਿੱਤਿਆ।
1.180.26
तद्दृष्ट्वा तु महावीर्यं फल्गुनस्य महौजसः ।
व्यस्मयन्त जनाः सर्वे यज्ञसेनस्य बान्धवाः। ॥ १.१८०.२६ ॥
ਮਹਾਬਲੀ ਫਲਗੁਨ ਦਾ ਉਹ ਮਹਾਂ-ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਵੇਖ ਕੇ ਯਜ੍ਞਸੇਨ ਦੇ ਸਾਰੇ ਬੰਧੂ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਗਏ।
1.180.27
प्रार्थयामि त्वया सख्यं पुनरेव नराधिप ।
अराजा किल नो राज्ञः सखा भवितुमर्हति ॥ १.१८०.२७ ॥
ਹੇ ਨਰਾਧਿਪ, ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਕੋਲੋਂ ਫਿਰ ਦੋਸਤੀ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਜੋ ਰਾਜਾ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਸਾਡੇ ਵਰਗੇ ਰਾਜੇ ਦਾ ਮਿੱਤਰ ਬਣਨ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ।
1.180.28
अतः प्रयतितं राज्ये यज्ञसेन त्वया सह ।
राजाऽसि दक्षिणे कूले भागीरथ्याहमुत्तरे ॥ १.१८०.२८ ॥
ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਯਜ੍ਞਸੇਨ, ਤੇਰੇ ਨਾਲ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਯਤਨ ਹੋਵੇ। ਤੂੰ ਗੰਗਾ ਦੇ ਦੱਖਣੀ ਕਿਨਾਰੇ ਦਾ ਰਾਜਾ ਹੈਂ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਉੱਤਰੀ ਕਿਨਾਰੇ ਉੱਤੇ।
1.180.29
एवमुक्तो हि पाञ्चाल्यो भारद्वाजेन धीमता ।
उवाचास्त्रविदां श्रेष्ठं द्रोणं ब्राह्मणसत्तमम् ॥ १.१८०.२९ ॥
ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਭਾਰਦ੍ਵਾਜ ਵੱਲੋਂ ਐਸਾ ਕਹੇ ਜਾਣ ਤੇ ਪਾਂਚਾਲ ਰਾਜੇ ਨੇ ਅਸਤ੍ਰਵਿਦਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਉੱਤਮ ਦ੍ਰੋਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ।
1.180.30
एवं भवतु भद्रं ते भारद्वाज महामते ।
सख्यं तदेव भवतु शश्वद्यदभिमन्यसे ॥ १.१८०.३० ॥
ਇਹ ਐਸਾ ਹੀ ਹੋਵੇ। ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ, ਹੇ ਮਹਾਮਤੀ ਭਾਰਦ੍ਵਾਜ। ਜਿਹੜੀ ਦੋਸਤੀ ਤੂੰ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈਂ, ਉਹੀ ਸਦਾ ਬਣੀ ਰਹੇ।
1.180.31
एवमन्योन्यमुक्त्वा तौ कृत्वा सख्यमनुत्तमम् ।
जग्मतुर्द्रोणपाञ्चाल्यौ यथागतमरिन्दमौ ॥ १.१८०.३१ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਕਹਿ ਕੇ, ਅਤੁੱਲ ਮਿੱਤਰਤਾ ਕਾਇਮ ਕਰਕੇ, ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਵਾਲੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ—ਦ੍ਰੋਣ ਅਤੇ ਪਾਂਚਾਲ ਰਾਜਾ—ਜਿਵੇਂ ਆਏ ਸਨ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਮੁੜ ਗਏ।
1.180.32
असत्कारः स तु महान्मुहूर्तमपि तस्य तु ।
नापैति हृदयाद्राज्ञो दुर्मनाः स कृशोऽभवत् ॥ १.१८०.३२ ॥
ਉਹ ਵੱਡਾ ਅਪਮਾਨ ਰਾਜੇ ਦੇ ਦਿਲੋਂ ਇੱਕ ਪਲ ਲਈ ਵੀ ਨਹੀਂ ਗਿਆ; ਉਹ ਦੁਖੀ ਮਨ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋ ਗਿਆ।