మహాభారతం · అధ్యాయం 1.180
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.180.1
गङ्गाद्वारं प्रति महान्बभूवर्षिर्महातपाः ।
भरद्वाजो महाप्राज्ञः सततं संशितव्रतः ॥ १.१८०.१ ॥
గంగాద్వారం వైపు ఒక మహాతపస్వి, గొప్ప ఋషి ఉండేవాడు; ఆయన భరద్వాజుడు, మహాప్రాజ్ఞుడు, ఎల్లప్పుడూ కఠిన వ్రతాన్ని పాటించేవాడు.
1.180.2
सोऽभिषेक्तुं गतो गङ्गां पूर्वमेवागतां सतीम् ।
ददर्शाप्सरसं तत्र घृताचीमाप्लुतामृषिः ॥ १.१८०.२ ॥
ఆయన స్నానం చేయడానికి గంగ వద్దకు వెళ్ళాడు; అక్కడ ముందే వచ్చి స్నానం చేస్తున్న ఘృతాచి అనే అప్సరసను ఋషి చూశాడు.
1.180.3
तस्या वायुर्नदीतीरे वसनं व्यहरत्तदा ।
अपकृष्टाम्बरां दृष्ट्वा तामृषिश्चकमे तदा ॥ १.१८०.३ ॥
అప్పుడు నది ఒడ్డున గాలి ఆమె వస్త్రాన్ని ఎగరగొట్టింది; వస్త్రం జారిపోవడం చూసి ఋషి ఆమెను కోరుకున్నాడు.
1.180.4
तस्यां संसक्तमनसः कौमारब्रह्मचारिणः ।
चिरस्य रेतश्चस्कन्द तदृषिर्द्रोण आदधे ॥ १.१८०.४ ॥
ఆమెపై మనసు లగ్నమైన, బాల్యం నుంచే బ్రహ్మచారి అయిన ఆయన రేతస్సు చాలాసేపటికి జారిపోయింది; ఋషి దానిని ఒక పాత్రలో ఉంచాడు.
1.180.5
ततः समभवद्द्रोणः कुमारस्तस्य धीमतः ।
अध्यगीष्ट स वेदांश्च वेदाङ्गानि च सर्वशः ॥ १.१८०.५ ॥
అప్పుడు ఆ జ్ఞానికి ద్రోణుడు అనే కుమారుడు జన్మించాడు; అతడు వేదాలను, వేదాంగాలను పూర్తిగా అభ్యసించాడు.
1.180.6
भरद्वाजस्य तु सखा पृषतो नाम पार्थिवः ।
तस्यापि द्रुपदो नाम तदा समभवत्सुतः ॥ १.१८०.६ ॥
భరద్వాజుడికి పృషతుడనే పేరుగల ఒక రాజు మిత్రుడు; ఆయనకూ అప్పుడు ద్రుపదుడనే కుమారుడు జన్మించాడు.
1.180.7
स नित्यमाश्रमं गत्वा द्रोणेन सह पार्षतः ।
चिक्रीडाध्ययनं चैव चकार क्षत्रियर्षभः ॥ १.१८०.७ ॥
అతడు ఎల్లప్పుడూ ఆశ్రమానికి వెళ్లి ద్రోణునితో కలిసి ఆడుకుంటూ చదువుకుంటూ ఉండేవాడు; క్షత్రియులలో శ్రేష్ఠుడైన పార్షతుడు అలాగే చేశాడు.
1.180.8
ततस्तु पृषतेऽतीते स राजा द्रुपदोऽभवत् ।
द्रोणोऽपि रामं शुश्राव दित्सन्तं वसु सर्वशः ॥ १.१८०.८ ॥
తరువాత పృషతుడు మరణించగా అతడు రాజు ద్రుపదుడయ్యాడు. ద్రోణుడు కూడా రాముడు సర్వస్వాన్నీ దానం చేయాలనుకుంటున్నాడని విన్నాడు.
1.180.9
वनं तु प्रस्थितं रामं भरद्वाजसुतोऽब्रवीत् ।
आगतं वित्तकामं मां विद्धि द्रोणं द्विजोत्तम ॥ १.१८०.९ ॥
అడవికి బయలుదేరిన రాముడితో భరద్వాజుని కుమారుడు ఇలా అన్నాడు — "ద్విజోత్తమా, ధనాన్ని కోరి వచ్చిన ద్రోణుడను నన్ను తెలుసుకో."
1.180.10
शरीरमात्रमेवाद्य मया समवशेषितम् ।
अस्त्राणि वा शरीरं वा ब्रह्मन्नेकतमं वृणु ॥ १.१८०.१० ॥
ఇప్పుడు నాకు శరీరం మాత్రమే మిగిలి ఉంది. బ్రహ్మన్, అస్త్రాలను గాని శరీరాన్ని గాని — వీటిలో ఒకటి ఎంచుకో.
1.180.11
अस्त्राणि चैव सर्वाणि तेषां संहारमेव च ।
प्रयोगं चैव सर्वेषां दातुमर्हति मे भवान् ॥ १.१८०.११ ॥
అన్ని అస్త్రాలను, వాటి సంహారాన్నీ, అన్నింటి ప్రయోగాన్నీ నాకు ఇవ్వడానికి మీరు అర్హులు.
1.180.12
तथेत्युक्त्वा ततस्तस्मै प्रददौ भृगुनन्दनः ।
प्रतिगृह्य तदा द्रोणः कृतकृत्योऽभवत्तदा ॥ १.१८०.१२ ॥
"అలాగే కానివ్వు" అని పలికి భృగు వంశజుడు రాముడు అతనికి ఇచ్చాడు. అప్పుడు దానిని స్వీకరించి ద్రోణుడు కృతకృత్యుడయ్యాడు.
1.180.13
संप्रहृष्टमना द्रोणो रामात्परमसम्मतम् ।
ब्रह्मास्त्रं समनुज्ञाप्य नरेष्वभ्यधिकोऽभवत् ॥ १.१८०.१३ ॥
సంతోషించిన మనస్సుతో ద్రోణుడు పరశురాముని నుండి అత్యంత గౌరవనీయమైన బ్రహ్మాస్త్రాన్ని అనుమతి పొంది మనుషులలో అధికుడయ్యాడు.
1.180.14
ततो द्रुपदमासाद्य भारद्वाजः प्रतापवान् ।
अब्रवीत्पुरुषव्याघ्रः सखायं विद्धि मामिति ॥ १.१८०.१४ ॥
అప్పుడు ప్రతాపవంతుడైన భారద్వాజుడు ద్రుపదుని వద్దకు వెళ్లి, ఆ పురుషవ్యాఘ్రుడు, "నన్ను నీ స్నేహితుడిగా తెలుసుకో" అని అన్నాడు.
1.180.15
नाश्रोत्रियः श्रोत्रियस्य नारथी रथिनः सखा ।
नाराजा पार्थिवस्यापि सखिपूर्वं किमिष्यते ॥ १.१८०.१५ ॥
శ్రోత్రియుడు కానివాడు శ్రోత్రియునికి స్నేహితుడు కాడు; రథికుడు కానివాడు రథికునికి స్నేహితుడు కాడు; రాజు కానివాడు రాజుకు స్నేహితుడు కాడు — అలాంటప్పుడు స్నేహం మునుపటిగా ఎలా కోరబడుతుంది?
1.180.16
स विनिश्चित्य मनसा पाञ्चाल्यं प्रति बुद्धिमान् ।
जगाम कुरुमुख्यानां नगरं नागसाह्वयम् ॥ १.१८०.१६ ॥
బుద్ధిమంతుడైన ఆయన మనసులో నిశ్చయించుకుని పాంచాల రాజును గురించి, కురు ప్రముఖుల నగరమైన నాగసాహ్వయానికి (హస్తినాపురం) వెళ్లాడు.
1.180.17
तस्मै पौत्रान्समादाय वसूनि विविधानि च ।
प्राप्ताय प्रददौ भीष्मः शिष्यान्द्रोणाय धीमते ॥ १.१८०.१७ ॥
వచ్చిన ఆ బుద్ధిమంతుడైన ద్రోణునికి భీష్ముడు మనవలను, వివిధ ధనాలను తీసుకుని, శిష్యులను ఇచ్చాడు.
1.180.18
द्रोणः शिष्यांस्ततः पार्थानिदं वचनमब्रवीत् ।
समानीय तु ताञ्शिष्यान्द्रुपदस्यासुखाय वै ॥ १.१८०.१८ ॥
అప్పుడు ద్రోణుడు పృథ పుత్రులైన శిష్యులతో ఈ మాట చెప్పాడు; ద్రుపదునికి దుఃఖం కలిగించడానికే వారిని సమకూర్చి.
1.180.19
आचार्यवेतनं किंचिद्धृदि यद्वर्तते मम ।
कृतास्त्रैस्तत्प्रदेयं स्यात्तदृतं वदतानघाः।
सोऽर्जुनप्रमुखैरुक्तस्तथाऽस्त्विति गुरुस्तदा ॥ १.१८०.१९ ॥
ఆచార్య వేతనం నా హృదయంలో ఏదో ఉంది. శస్త్రవిద్యలో నిపుణులైన మీరు అది ఇవ్వాలి; నిజం చెప్పండి, పాపరహితులారా." అర్జునుడు మొదలైనవారిచే అడగబడినప్పుడు గురువు అప్పుడు, "అలాగే కానివ్వండి" అన్నాడు.
1.180.20
यदा च पाण्डवाः सर्वे कृतास्त्राः कृतनिश्चयाः ।
ततो द्रोणोऽब्रवीद्भूयो वेतनार्थमिदं वचः ॥ १.१८०.२० ॥
పాండవులందరూ శస్త్రవిద్యలో నిపుణులై దృఢనిశ్చయులైనప్పుడు, ద్రోణుడు వేతనం కోసం మళ్ళీ ఈ మాటలు అన్నాడు.
1.180.21
पार्षतो द्रुपदो नाम छत्रवत्यां नरेश्वरः ।
तस्मादाकृष्य तद्राज्यं मम शीघ्रं प्रदीयताम् ॥ १.१८०.२१ ॥
చత్రవతిలో పృషతుని కుమారుడైన ద్రుపదుడనే రాజు ఉన్నాడు. అతని నుండి ఆ రాజ్యాన్ని లాక్కొని నాకు త్వరగా ఇవ్వాలి.
1.180.22
धार्तराष्ट्राश्च ते भीताः पाञ्चालान्पाण्डवादयः ।
धार्तराष्ट्रैश्च सहिताः पुनर्द्रोणेन चोदिताः ॥ १.१८०.२२ ॥
ధృతరాష్ట్రుని కుమారులు భయపడ్డారు; పాండవులు మొదలైనవారు పాంచాలులకు భయపడ్డారు. మళ్ళీ ధృతరాష్ట్ర కుమారులతో కలిసి ద్రోణునిచే ప్రేరేపితులయ్యారు.
1.180.23
यज्ञसेनेन संगम्य कर्णदुर्योधनादयः ।
निर्जिताः संन्यवर्तन्त तथा ते क्षत्रियर्षभाः ॥ १.१८०.२३ ॥
యజ్ఞసేనుని (ద్రుపదుని)తో ఎదుర్కొని కర్ణుడు, దుర్యోధనుడు మొదలైనవారు ఓడిపోయి, ఆ క్షత్రియ శ్రేష్ఠులు వెనుదిరిగారు.
1.180.24
ततः पाण्डुसुताः पञ्च निर्जित्य द्रुपदं युधि ।
द्रोणाय दर्शयामासुर्बद्ध्वा ससचिवं तदा ॥ १.१८०.२४ ॥
అప్పుడు పాండు యొక్క ఐదుగురు కుమారులు యుద్ధంలో ద్రుపదుని జయించి, అతని మంత్రితో సహా బంధించి ద్రోణునికి చూపించారు.
1.180.25
महेन्द्र इव दुर्धर्षो महेन्द्र इव दानवम् ।
महेन्द्रपुत्रः पाञ्चालं जितवानर्जुनस्तदा ॥ १.१८०.२५ ॥
ఇంద్రునిలా దుర్ధర్షుడైన అర్జునుడు, ఇంద్రుడు దానవుడిని జయించినట్లు, అప్పుడు ఇంద్రపుత్రుడై పాంచాలుని జయించాడు.
1.180.26
तद्दृष्ट्वा तु महावीर्यं फल्गुनस्य महौजसः ।
व्यस्मयन्त जनाः सर्वे यज्ञसेनस्य बान्धवाः। ॥ १.१८०.२६ ॥
మహాబలుడైన ఫల్గునుని ఆ మహాపరాక్రమాన్ని చూసి, యజ్ఞసేనుని బంధువులందరూ విస్మయం చెందారు.
1.180.27
प्रार्थयामि त्वया सख्यं पुनरेव नराधिप ।
अराजा किल नो राज्ञः सखा भवितुमर्हति ॥ १.१८०.२७ ॥
నరాధిపా, నీతో మళ్ళీ స్నేహాన్ని కోరుతున్నాను. రాజు కానివాడు రాజైన మాకు మిత్రుడు కావడానికి తగడు.
1.180.28
अतः प्रयतितं राज्ये यज्ञसेन त्वया सह ।
राजाऽसि दक्षिणे कूले भागीरथ्याहमुत्तरे ॥ १.१८०.२८ ॥
కాబట్టి, యజ్ఞసేనా, నీతో కలిసి రాజ్యంలో ప్రయత్నం జరగాలి. నువ్వు గంగకు దక్షిణ తీరపు రాజువు; నేను ఉత్తర తీరంలో.
1.180.29
एवमुक्तो हि पाञ्चाल्यो भारद्वाजेन धीमता ।
उवाचास्त्रविदां श्रेष्ठं द्रोणं ब्राह्मणसत्तमम् ॥ १.१८०.२९ ॥
బుద్ధిమంతుడైన భారద్వాజునిచే ఇలా చెప్పబడిన పాంచాల రాజు, అస్త్రవిద్యావేత్తలలో శ్రేష్ఠుడు, బ్రాహ్మణోత్తముడైన ద్రోణునితో ఇలా అన్నాడు.
1.180.30
एवं भवतु भद्रं ते भारद्वाज महामते ।
सख्यं तदेव भवतु शश्वद्यदभिमन्यसे ॥ १.१८०.३० ॥
అలాగే కానివ్వు. నీకు శుభం కలుగుగాక, మహామతి భారద్వాజా. నీవు కోరిన స్నేహమే శాశ్వతంగా నిలవాలి.
1.180.31
एवमन्योन्यमुक्त्वा तौ कृत्वा सख्यमनुत्तमम् ।
जग्मतुर्द्रोणपाञ्चाल्यौ यथागतमरिन्दमौ ॥ १.१८०.३१ ॥
ఈ విధంగా ఒకరితో ఒకరు మాట్లాడి, అత్యుత్తమ స్నేహాన్ని స్థిరపరచుకొని, శత్రువులను అణచే ఆ ఇద్దరు—ద్రోణుడు మరియు పాంచాల రాజు—వచ్చినట్లే తిరిగి వెళ్లారు.
1.180.32
असत्कारः स तु महान्मुहूर्तमपि तस्य तु ।
नापैति हृदयाद्राज्ञो दुर्मनाः स कृशोऽभवत् ॥ १.१८०.३२ ॥
ఆ గొప్ప అవమానం రాజు హృదయం నుండి ఒక్క క్షణమైనా తొలగిపోలేదు; అతడు దుఃఖితమనస్కుడై కృశించిపోయాడు.