Mahābhārata · Adhyāya 1.191
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.191.1
किंनिमित्तमभूद्वैरं विश्वामित्रवसिष्ठयोः ।
वसतोराश्रमे दिव्ये शंस नः सर्वमेव तत् ॥ १.१९१.१ ॥
¿Por qué causa surgió la enemistad entre Viśvāmitra y Vasiṣṭha mientras vivían en el ermitaño divino? Cuéntanoslo todo.
1.191.2
इदं वासिष्ठमाख्यानं पुराणं परिचक्षते ।
पार्थ सर्वेषु लोकेषु यथावत्तन्निबोध मे ॥ १.१९१.२ ॥
Pārtha, este antiguo relato sobre Vasiṣṭha se narra en todos los mundos. Escúchalo de mí tal como es.
1.191.3
कान्यकुब्जे महानासीत्पार्थिवो भरतर्षभ ।
गाधीति विश्रुतो लोके कुशिकस्यात्मसंभवः ॥ १.१९१.३ ॥
Toro de los Bharatas, en Kānyakubja hubo un gran rey llamado Gādhi, famoso en el mundo, hijo nacido de sí mismo de Kuśika.
1.191.4
तस्य धर्मात्मनः पुत्रः समृद्धबलवाहनः ।
विश्वामित्र इति ख्यतो बभूव रिपुमर्दनः ॥ १.१९१.४ ॥
Su hijo, de alma justa, se hizo conocido con el nombre de Viśvāmitra, rico en ejército y carros, aplastador de enemigos.
1.191.5
स चचार सहामात्यो मृगयां गहने वने ।
मृगान्विध्यन्वराहांश्च रम्येषु मरुधन्वसु ॥ १.१९१.५ ॥
Con sus ministros recorría el denso bosque cazando. En las hermosas llanuras desérticas atravesaba ciervos y jabalíes con sus flechas.
1.191.6
व्यायामकर्शितः सोऽथ मृगलिप्सुः पिपासितः ।
आजगाम नरश्रेष्ठ वसिष्ठस्याश्रमं प्रति ॥ १.१९१.६ ॥
Agotado por el esfuerzo y sediento, deseando presas, llegó, mejor de los hombres, hacia el ermitaño de Vasiṣṭha.
1.191.7
तमागतमभिप्रेक्ष्य वसिष्ठः श्रेष्ठभागृषिः ।
विश्वामित्रं नरश्रेष्ठं प्रतिजग्राह पूजया ॥ १.१९१.७ ॥
Al verlo llegar, el sabio Vasiṣṭha, el primero entre los que reciben su parte, acogió con reverencia a Viśvāmitra, el mejor de los hombres.
1.191.8
पाद्यार्घ्याचमनीचैस्तं स्वागतेन च भारत ।
तथैव परिजग्राह वन्येन हविषा तदा ॥ १.१९१.८ ॥
Oh Bhārata, lo honró con agua para los pies, agua de ofrenda y agua para enjuagarse, y con palabras de bienvenida; y del mismo modo lo agasajó entonces con ofrendas silvestres.
1.191.9
तस्याथ कामधुग्धेनुर्वसिष्ठस्य महात्मनः ।
उक्ता कामान्प्रयच्छेति सा कामान्दुदुहे ततः ॥ १.१९१.९ ॥
Entonces, cuando se dijo a la vaca de los deseos del magnánimo Vasiṣṭha: «Concede deseos», ella ordeñó deseos.
1.191.10
बाष्पाढ्यस्योदनस्यैव राशयः पर्वतोपमाः ।
निष्ठानानि च सूपांश्च दधिकुल्यास्तथैव च ॥ १.१९१.१० ॥
Montones de arroz humeante se alzaron como montañas, y del mismo modo los guisos preparados, los caldos y los ríos de yogur.
1.191.11
कूपांश्च घृतसंपूर्णान्गौड्यान्नानि सहस्रशः ।
इक्षून्मधूनि लाजांश्च मैरेयांश्च वरासवान् ॥ १.१९१.११ ॥
Pozos llenos de ghī, miles de manjares de azúcar de palma, cañas de azúcar, mieles, granos tostados, maireya y excelentes licores.
1.191.12
ग्राम्यारण्याश्चौषधीश्च दुदुहे पय एव च ।
षड्रसं चामृतनिभं रसायनमनुत्तमम् ॥ १.१९१.१२ ॥
Ordeñó también hierbas de aldea y de bosque, leche, y un elixir de seis sabores semejante al néctar, el rasāyana incomparable.
1.191.13
भोजनीयानि पेयानि भक्ष्याणि विविधानि च ।
लेह्यान्यमृतकल्पानि चोष्याणि च तथार्जुना ॥ १.१९१.१३ ॥
Alimentos para comer, bebidas para beber, diversos comestibles, cosas para lamer semejantes al néctar, y también cosas para sorber, oh Arjuna.
1.191.14
रत्नानि च महार्हाणि वासांसि विविधानि च ।
तैः कामैः सर्वसंपूर्णैः पूजितश्च महिपतिः ॥ १.१९१.१४ ॥
Y joyas de gran valor y diversas vestiduras. Con aquellas cosas deseadas, todas en plenitud, fue honrado el rey.
1.191.15
सामात्यः सबलश्चैव तुतोष स भृशं तदा ।
षडुन्नतां सुपार्श्वोरुं पृथुपञ्चसमावृताम् ॥ १.१९१.१५ ॥
Con sus ministros y su ejército, el rey quedó entonces muy complacido. Ella tenía seis partes elevadas, buenos flancos y muslos, y estaba rodeada por cinco partes anchas.
1.191.16
मण्डूकनेत्रां स्वाकारां पीनोधसमनिन्दिताम् ।
सुवालघिं शङ्कुकर्णां चारुशृङ्गां मनोरमाम् ॥ १.१९१.१६ ॥
De ojos como de rana, de bella forma, con ubres llenas, sin tacha, de hermosa cola, con orejas puntiagudas, de bellos cuernos, deliciosa para la mente.
1.191.17
पुष्टायतशिरोग्रीवां विस्मितः सोऽभिवीक्ष्यताम् ।
अभिनन्द्य स तां राजा नन्दिनीं गाधिनन्दनः ॥ १.१९१.१७ ॥
Mirando a aquella de cabeza y cuello bien formados y largos, el rey, hijo de Gādhi, quedó asombrado. Habiendo alabado a Nandinī,
1.191.18
अब्रवीच्च भृशं तुष्टः स राजा तमृषिं तदा ।
अर्बुदेन गवां ब्रह्मन्मम राज्येन वा पुनः ॥ १.१९१.१८ ॥
Entonces el rey, muy complacido, dijo a aquel sabio: "Oh brahmán, a cambio de cien millones de vacas, o de mi reino, dámela."
1.191.19
नन्दिनीं संप्रयच्छस्व भुङ्क्ष्व राज्यं महामुने ।
देवतातिथिपित्रर्थं याज्यार्थं च पयस्विनी ॥ १.१९१.१९ ॥
Oh gran sabio, entrega a Nandinī y disfruta del reino; esta vaca lechera es para los dioses, los huéspedes y los antepasados, y para el sacrificio.
1.191.20
अदेया नन्दिनीयं वै राज्येनापि तवानघ ।
रत्नं हि भगवन्नेतद्रत्नहारी च पार्थिवः।
क्षत्रियोऽहं भवान्विप्रस्तपःस्वाध्यायसाधनः ॥ १.१९१.२० ॥
Oh intachable, Nandinī no puede entregarse ni siquiera a cambio de tu reino. Venerable señor, esto es una joya, y el rey es un ladrón de joyas. Yo soy un guerrero, y tú eres un brahmán cuyos medios son la austeridad y el estudio.
1.191.21
ब्राह्णेषु कुतो वीर्यं प्रशान्तेषु धृतात्मसु ।
अर्बुदेन गवां यस्त्वं न ददासि ममेप्सितम् ॥ १.१९१.२१ ॥
¿Cómo podrían tener poder los brahmanes, tranquilos y dueños de sí mismos? Ni siquiera por cien millones de vacas me das lo que deseo.
1.191.22
स्वधर्मं न प्रहास्यामि नेष्यामि च बलेन गाम् ।
बलस्थश्चासि राजा च बाहुवीर्यश्च क्षत्रियः ॥ १.१९१.२२ ॥
No abandonaré mi deber, y me llevaré la vaca por la fuerza. Tú eres un rey establecido en el poder y un guerrero fuerte de brazo.
1.191.23
यथेच्छसि तथा क्षिप्रं कुरु मा त्वं विचारय ।
एवमुक्तस्तथा पार्थ विश्वामित्रो बलादिव ॥ १.१९१.२३ ॥
Haz lo que quieras, rápidamente, y no delibères. Oh Pārtha, al ser así interpelado, Viśvāmitra se dispuso a llevarse la vaca por la fuerza.
1.191.24
हंसचन्द्रप्रतीकाशां नन्दिनीं तां जहार गाम् ।
सा तदा ह्रियमाणा च विश्वामित्रबलैर्बलात्।
कशादण्डप्रणुदिता काल्यमाना इतस्ततः ॥ १.१९१.२४ ॥
Se llevó por la fuerza a aquella Nandinī, resplandeciente como un cisne o la luna. Entonces, arrebatada por la fuerza por las tropas de Viśvāmitra y empujada con látigos y varas, fue arrastrada de un lado a otro.
1.191.25
हंभायमाना कल्याणी वसिष्ठस्याथ नन्दिनी ।
आगम्याभिमुखी पार्थ तस्थौ भगवदुन्मुखी ॥ १.१९१.२५ ॥
Mugiendo, la auspiciosa Nandinī de Vasiṣṭha se acercó a él y se quedó de pie frente a él, vuelta hacia el bienaventurado sabio, oh Pārtha.
1.191.26
भृशं च ताड्यमाना वै न जगामाश्रमात्ततः ।
शृणोमि ते रवं भद्रे विनदन्त्याः पुनः पुनः ॥ १.१९१.२६ ॥
Aunque fue golpeada con fuerza, no abandonó el ermitaño. Oh bienaventurada, oigo tu clamor una y otra vez.
1.191.27
ह्रियसे त्वं बलाद्भद्रे विश्वामित्रेण नन्दिनि ।
किं कर्तव्यं मया तत्र क्षमावान्ब्राह्मणो ह्यहम्। ॥ १.१९१.२७ ॥
Oh bienaventurada Nandinī, Viśvāmitra te está llevando por la fuerza. ¿Qué debo hacer allí? Soy un brahmán paciente.
1.191.28
सा भयान्नन्दिनी तेषां बलानां भरतर्षभ ।
विश्वामित्रभयोद्विग्ना वसिष्ठं समुपागमत् ॥ १.१९१.२८ ॥
Aterrorizada por aquellas fuerzas y agitada por el temor a Viśvāmitra, Nandinī, oh toro de los Bharatas, acudió a Vasiṣṭha.
1.191.29
कशाग्रदण्डाभिहतां क्रोशन्तीं मामनाथवत् ।
विश्वामित्रबलैर्घोरैर्भगवन् किमुपेक्षसे ॥ १.१९१.२९ ॥
Golpeada por las puntas de los látigos, clamando como quien no tiene protector, soy azotada por las feroces fuerzas de Viśvāmitra. Oh bienaventurado, ¿por qué me desatiendes?
1.191.30
एवं तस्यां तदा पार्थ धर्षितायां महामुनिः ।
न चुक्षुभे तदा धैर्यान्न चचाल धृतव्रतः ॥ १.१९१.३० ॥
Oh Pārtha, mientras ella era agredida de esa manera, el gran sabio no se agitó; firme en su paciencia y en su voto, no se movió.
1.191.31
क्षत्रियाणां बलं तेजो ब्राह्मणानां क्षमा बलम् ।
क्षमा मां भजते यस्माद्गम्यतां यदि रोचते ॥ १.१९१.३१ ॥
La fuerza de los guerreros es el tejas; la fuerza de los brahmanes es la paciencia. Puesto que la paciencia me pertenece, vete si así lo deseas.
1.191.32
किं नु त्यक्ताऽस्मि भगवन्यदेवं त्वं प्रभाषसे ।
अत्यक्ताऽहं त्वया ब्रह्मन्नेतुं शक्या न वै बलात् ॥ १.१९१.३२ ॥
Señor, ¿acaso he sido abandonada, puesto que hablas así? Brahmán, tú no me has abandonado, y no puedo ser llevada por la fuerza.
1.191.33
न त्वां त्यजामि कल्याणि स्थीयतां यदि शक्यते ।
दृढेन दाम्ना बद्ध्वैष वत्सस्ते हियते बलात् ॥ १.१९१.३३ ॥
Oh bienaventurada, no te abandono; quédate, si es posible. Atado con una cuerda firme, tu ternero está siendo llevado por la fuerza.
1.191.34
स्थीयतामिति तच्छ्रुत्वा वसिष्ठस्य पयस्विनी ।
ऊर्ध्वाञ्चितशिरोग्रीवा प्रबभौ रौद्रदर्शना ॥ १.१९१.३४ ॥
Al oír las palabras de Vasiṣṭha, "Quédate", la vaca lechera alzó la cabeza y el cuello y resplandeció, temible de aspecto.
1.191.35
क्रोधरक्तेक्षणा सा गौर्हंभारवघनस्वना ।
विश्वामित्रस्य तत्सैन्यं व्यद्रावयत सर्वशः ॥ १.१९१.३५ ॥
Aquella vaca, de ojos enrojecidos de ira, con un bramido de trueno, puso en fuga al ejército de Viśvāmitra por todas partes.
1.191.36
कशाग्रदण्डाभिहता काल्यमाना ततस्ततः ।
क्रोधरक्तेक्षणा क्रोधं भूय एव समाददे ॥ १.१९१.३६ ॥
Golpeada con la punta de un látigo y con un bastón, arreada de un lado a otro, con los ojos rojos de ira, la vaca volvió a encender su cólera.
1.191.37
आदित्य इव मध्याह्ने क्रोधदीप्तवपुर्बभौ ।
अङ्गारवर्षं मुञ्चन्ती मुहुर्वालधितो महत् ॥ १.१९१.३७ ॥
Como el sol del mediodía, con el cuerpo ardiendo de cólera, resplandeció, lanzando una y otra vez desde su cola una gran lluvia de brasas.
1.191.38
असृजत्पह्लवान्पुच्छात्प्रस्रवाद्द्राविडाञ्छकान् ।
योनिदेशाच्च यवानाञ्शकृतः शबरान्बहून् ॥ १.१९१.३८ ॥
De su cola creó a los pahlavas; de sus ubres, a los dravidas y a los sakas; de la región de su vientre, a los yavanas; y de su excremento, a muchos śabaras.
1.191.39
मूत्रतश्चासृजत्कांश्चिच्छबरांश्चैव पार्श्वतः ।
पौण्ड्रान्किरातान्यवनान्सिंहलान्बर्बरान्खसान् ॥ १.१९१.३९ ॥
De su orina creó a algunos śabaras, y de sus flancos, a los pauṇḍras, kirātas, yavanas, siṃhalas, barbaras y khasas.
1.191.40
चिबुकांश्च पुलिन्दांश्च चीनान्हूणान्सकेरलान् ।
ससर्ज फेनतः सा गौर्म्लेच्छान्बहुविधानपि ॥ १.१९१.४० ॥
A los cibukas, pulindas, chinos, hunas y keralas, y de su espuma aquella vaca creó también muchas clases de mlecchas.
1.191.41
तैर्विसृष्टैर्महासैन्यैर्नानाम्लेच्छगणैस्तदा ।
नानावरणसंछन्नैर्नानायुधधरैस्तथा ॥ १.१९१.४१ ॥
Entonces, por aquellos vastos ejércitos que ellos lanzaron, por multitudes de diversos mlecchas, cubiertos con variadas armaduras y portando diversas armas, (el campo se llenó).
1.191.42
अवाकीर्यत संरब्धैर्विश्वामित्रस्य पश्यतः ।
एकैकश्च तदा योधः पञ्चभिः सप्तभिर्वृतः ॥ १.१९१.४२ ॥
Ante los ojos de Viśvāmitra, los guerreros enfurecidos cubrieron (el campo); y entonces cada guerrero estaba rodeado por cinco o por siete.
1.191.43
अस्त्रवर्षेण महता वध्यमानं बलं तदा ।
प्रभग्नं सर्वतस्त्रस्तं विश्वामित्रस्य पश्यतः ॥ १.१९१.४३ ॥
Entonces el ejército, golpeado por una gran lluvia de armas, se quebró y quedó aterrorizado por todos lados mientras Viśvāmitra observaba.
1.191.44
तस्य तच्चतुरङ्गं वै बलं परमदुःसहम् ।
प्रभग्नं सर्वतो घोरं पयस्विन्या विनिर्जितम् ॥ १.१९१.४४ ॥
Su ejército cuádruple, sumamente insoportable, fue terriblemente quebrado por todos lados y completamente derrotado por la vaca lechera.
1.191.45
न च प्राणैर्वियुज्यन्ते केचित्तत्रास्य सैनिकाः ।
विश्वामित्रस्य संक्रुद्धैर्वासिष्ठैर्भरतर्षभ ॥ १.१९१.४५ ॥
Y ninguno de sus soldados allí fue separado de la vida, oh toro de los Bharatas, por los seguidores de Vasiṣṭha, airados contra Viśvāmitra.
1.191.46
सा गौस्तत्सकलं सैन्यं कालयामास दूरतः ।
विश्वामित्रस्य तत्सैन्यं काल्यमानं त्रियोजनम् ॥ १.१९१.४६ ॥
Aquella vaca ahuyentó a todo el ejército desde lejos; el ejército de Viśvāmitra, expulsado, fue perseguido durante tres yojanas.
1.191.47
क्रोशमानं भयोद्विग्नं त्रातारं नाध्यगच्छत ।
विश्वामित्रस्ततो दृष्ट्वा क्रोधाविष्टः स रोदसी ॥ १.१९१.४७ ॥
Gritando, agitados por el miedo, no encontraron protector; entonces Viśvāmitra, al verlo y dominado por la ira, llenó el cielo y la tierra.
1.191.48
ववर्ष शरवर्षाणि वसिष्ठे मुनिसत्तमे ।
घोररूपांश्च नाराचान्क्षुरान्भल्लान्महामुनिः ॥ १.१९१.४८ ॥
El gran sabio llovió una lluvia de flechas sobre Vasiṣṭha, el mejor de los sabios: flechas nārāca de forma terrible, kṣura de cabeza afilada y bhalla dentadas.
1.191.49
विश्वामित्रप्रयुक्तांस्तान्वैणवेन व्यमोचयत् ।
वसिष्ठस्य तदा दृष्ट्वा कर्मकौशलमाहवे ॥ १.१९१.४९ ॥
Aquellas armas lanzadas por Viśvāmitra, Vasiṣṭha las anuló con su bastón de bambú; al ver en la batalla la destreza de Vasiṣṭha
1.191.50
विश्वामित्रोऽपि कोपेन भूयः शत्रुनिपातनः ।
दिव्यास्त्रवर्षं तस्मै स प्राहिणोन्मुनये रुषा ॥ १.१९१.५० ॥
También Viśvāmitra, con ira, aniquilador de enemigos, lanzó de nuevo contra aquel sabio, con furia, una lluvia de armas divinas
1.191.51
आग्नेयं वारुणं चैन्द्रं याम्यं वायव्यमेव च ।
विससर्ज महाभागे वसिष्ठे ब्रह्मणः सुते ॥ १.१९१.५१ ॥
También lanzó las armas ígneas, de Varuṇa, de Indra, de Yama y de Vāyu, oh afortunado, contra Vasiṣṭha, hijo de Brahmā
1.191.52
अस्त्राणि सर्वतो ज्वालां विसृजन्ति प्रपेदिरे ।
युगान्तसमये घोराः पतङ्गस्येव रश्मयः ॥ १.१९१.५२ ॥
Las armas, lanzando llamas por todas partes, se precipitaron como los terribles rayos del sol al fin de una edad
1.191.53
वसिष्ठोऽपि महातेजा ब्रह्मशक्तिप्रयुक्तया ।
यष्ट्या निवारयामास सर्वाण्यस्त्राणि स स्मयन् ॥ १.१९१.५३ ॥
También Vasiṣṭha, de gran esplendor, desvió todas las armas con su bastón, impulsado por el poder del Brahman, sonriendo mientras lo hacía
1.191.54
ततस्ते भस्मसाद्भूताः पतन्ति स्म महीतले ।
अपोह्य दिव्यान्यस्त्राणि वसिष्ठो वाक्यमब्रवीत् ॥ १.१९१.५४ ॥
Entonces, reducidas a cenizas, cayeron al suelo; y Vasiṣṭha, habiendo apartado las armas divinas, pronunció estas palabras
1.191.55
निर्जितोऽसि महाराज दुरात्मन्गाधिनन्दन ।
यदि तेऽस्ति परं शौर्यं तद्दर्शय मयि स्थिते ॥ १.१९१.५५ ॥
Gran rey, hijo de Gādhi de mente perversa, has sido derrotado. Si tienes un valor supremo, muéstralo mientras yo permanezco firme ante ti.
1.191.56
विश्वामित्रस्तथा चोक्तो वसिष्ठेन नराधिपः ।
नोवाच किंचिद्व्रीडाढ्यो विद्रावितमहाबलः ॥ १.१९१.५६ ॥
Aunque así le habló Vasiṣṭha, el señor de los hombres Viśvāmitra, lleno de vergüenza y con su gran fuerza derrotada, no dijo nada.
1.191.57
दृष्ट्वा तन्महदाश्चर्यं ब्रह्मतेजोभवं तदा ।
विश्वामित्रः क्षत्रभावान्निर्विण्णो वाक्यमब्रवीत्।
धिग्बलं क्षत्रियबलं ब्रह्मतेजोबलं बलम् ॥ १.१९१.५७ ॥
Al ver aquel gran prodigio nacido del esplendor brahmánico, Viśvāmitra, desalentado por su naturaleza kṣatriya, habló: ¡Maldito sea el poder kṣatriya! Solo el poder del esplendor brahmánico es verdadera fuerza.
1.191.58
बलाबले विनिश्चित्य तप एव परं बलम् ।
स राज्यं स्फीतमुत्सृज्य तां च दीप्तां नृपश्रियम् ॥ १.१९१.५८ ॥
Tras sopesar fuerza y debilidad, resolvió que solo la austeridad es el poder supremo; entonces abandonó su próspero reino y aquel radiante esplendor real.
1.191.59
भोगांश्च पृष्ठतः कृत्वा तपस्येव मनो दधे ।
स गत्वा तपसा सिद्धिं लोकान्विष्टभ्य तेजसा ॥ १.१९१.५९ ॥
Dejando atrás los placeres, fijó su mente solo en la austeridad; habiendo alcanzado la perfección por la austeridad y sosteniendo los mundos con su esplendor,
1.191.60
तताप सर्वान्दीप्तौजा ब्राह्मणत्वमवाप्तवान् ।
अपिबच्च ततः सोममिन्द्रेण सह कौशिकः ॥ १.१९१.६० ॥
Con su ardiente vigor abrasó a todos y alcanzó el estado brahmánico; luego Kauśika bebió soma junto con Indra.
1.191.61
एवंवीर्यस्तु राजर्षिर्विप्रर्षिः संबभूव ह ॥ १.१९१.६१ ॥
Así, aquel rājarṣi de tal vigor llegó a ser un brahmarṣi.