മഹാഭാരതം · അധ്യായം 1.191
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.191.1
किंनिमित्तमभूद्वैरं विश्वामित्रवसिष्ठयोः ।
वसतोराश्रमे दिव्ये शंस नः सर्वमेव तत् ॥ १.१९१.१ ॥
ദിവ്യമായ ആശ്രമത്തിൽ വസിക്കുമ്പോൾ വിശ്വാമിത്രനും വസിഷ്ഠനും തമ്മിൽ എന്തു കാരണത്താൽ വൈരം ഉണ്ടായി? അതെല്ലാം ഞങ്ങളോട് പറയുക.
1.191.2
इदं वासिष्ठमाख्यानं पुराणं परिचक्षते ।
पार्थ सर्वेषु लोकेषु यथावत्तन्निबोध मे ॥ १.१९१.२ ॥
പാർത്ഥാ, വസിഷ്ഠനെക്കുറിച്ചുള്ള ഈ പുരാതന കഥ എല്ലാ ലോകങ്ങളിലും പറയപ്പെടുന്നു. അത് ഞാൻ പറയുന്നതുപോലെ കേൾക്കുക.
1.191.3
कान्यकुब्जे महानासीत्पार्थिवो भरतर्षभ ।
गाधीति विश्रुतो लोके कुशिकस्यात्मसंभवः ॥ १.१९१.३ ॥
ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, കാന്യകുബ്ജത്തിൽ ഗാധി എന്ന മഹാനായ രാജാവുണ്ടായിരുന്നു. ലോകപ്രസിദ്ധനായ അദ്ദേഹം കുശികന്റെ പുത്രനായിരുന്നു.
1.191.4
तस्य धर्मात्मनः पुत्रः समृद्धबलवाहनः ।
विश्वामित्र इति ख्यतो बभूव रिपुमर्दनः ॥ १.१९१.४ ॥
ആ ധർമ്മാത്മാവിന്റെ പുത്രൻ വിശ്വാമിത്രൻ എന്ന പേരിൽ പ്രസിദ്ധനായി. സമൃദ്ധമായ സൈന്യവും വാഹനങ്ങളുമുള്ള ശത്രുമർദ്ദകനായിരുന്നു അദ്ദേഹം.
1.191.5
स चचार सहामात्यो मृगयां गहने वने ।
मृगान्विध्यन्वराहांश्च रम्येषु मरुधन्वसु ॥ १.१९१.५ ॥
അദ്ദേഹം മന്ത്രിമാരോടൊപ്പം നിബിഡമായ കാട്ടിൽ വേട്ടയ്ക്കായി സഞ്ചരിച്ചു. മനോഹരമായ മരുഭൂമിപ്രദേശങ്ങളിൽ മാനുകളെയും കാട്ടുപന്നികളെയും അമ്പെയ്തു വീഴ്ത്തി.
1.191.6
व्यायामकर्शितः सोऽथ मृगलिप्सुः पिपासितः ।
आजगाम नरश्रेष्ठ वसिष्ठस्याश्रमं प्रति ॥ १.१९१.६ ॥
നരശ്രേഷ്ഠാ, ക്ഷീണിതനും ദാഹിച്ചവനുമായി മാനുകളെ തേടി അദ്ദേഹം വസിഷ്ഠന്റെ ആശ്രമത്തിലേക്ക് എത്തി.
1.191.7
तमागतमभिप्रेक्ष्य वसिष्ठः श्रेष्ठभागृषिः ।
विश्वामित्रं नरश्रेष्ठं प्रतिजग्राह पूजया ॥ १.१९१.७ ॥
അവൻ വന്നതു കണ്ട്, ശ്രേഷ്ഠഭാഗനായ മുനി വസിഷ്ഠൻ നരശ്രേഷ്ഠനായ വിശ്വാമിത്രനെ ആദരപൂർവ്വം സ്വീകരിച്ചു.
1.191.8
पाद्यार्घ्याचमनीचैस्तं स्वागतेन च भारत ।
तथैव परिजग्राह वन्येन हविषा तदा ॥ १.१९१.८ ॥
ഭാരതാ, പാദ്യം, അർഘ്യം, ആചമനീയം എന്നിവകൊണ്ടും സ്വാഗതവചനങ്ങൾകൊണ്ടും അവനെ സത്കരിച്ചു; അതുപോലെ അന്നു കാട്ടിലെ ഹവിസ്സുകൊണ്ടും ആതിഥ്യം നൽകി.
1.191.9
तस्याथ कामधुग्धेनुर्वसिष्ठस्य महात्मनः ।
उक्ता कामान्प्रयच्छेति सा कामान्दुदुहे ततः ॥ १.१९१.९ ॥
മഹാത്മാവായ വസിഷ്ഠന്റെ കാമധേനു, "ആഗ്രഹങ്ങൾ നൽകുക" എന്നു പറയപ്പെട്ടപ്പോൾ അവൾ ആഗ്രഹങ്ങൾ ചുരത്തി.
1.191.10
बाष्पाढ्यस्योदनस्यैव राशयः पर्वतोपमाः ।
निष्ठानानि च सूपांश्च दधिकुल्यास्तथैव च ॥ १.१९१.१० ॥
ആവി പറക്കുന്ന ചോറിന്റെ കൂമ്പാരങ്ങൾ പർവതംപോലെയും, തയ്യാറായ വിഭവങ്ങളും കറികളും തൈരിന്റെ പുഴകളും അതുപോലെയും ആയിരുന്നു.
1.191.11
कूपांश्च घृतसंपूर्णान्गौड्यान्नानि सहस्रशः ।
इक्षून्मधूनि लाजांश्च मैरेयांश्च वरासवान् ॥ १.१९१.११ ॥
നെയ്യ് നിറഞ്ഞ കിണറുകളും, ശർക്കരകൊണ്ടുള്ള ആയിരക്കണക്കിന് ഭക്ഷണങ്ങളും, കരിമ്പും, തേനും, പൊരിയും, മൈരേയവും ശ്രേഷ്ഠമായ ആസവങ്ങളും.
1.191.12
ग्राम्यारण्याश्चौषधीश्च दुदुहे पय एव च ।
षड्रसं चामृतनिभं रसायनमनुत्तमम् ॥ १.१९१.१२ ॥
ഗ്രാമ്യവും ആരണ്യവുമായ ഔഷധങ്ങളും പാലും അവൾ ചുരത്തി; അമൃതിനു തുല്യമായ ഷഡ്രസവും അത്യുത്തമ രസായനവും ചുരത്തി.
1.191.13
भोजनीयानि पेयानि भक्ष्याणि विविधानि च ।
लेह्यान्यमृतकल्पानि चोष्याणि च तथार्जुना ॥ १.१९१.१३ ॥
ഭക്ഷിക്കാവുന്നവയും പാനം ചെയ്യാവുന്നവയും വിവിധ ഭക്ഷ്യവസ്തുക്കളും അമൃതുതുല്യമായ നക്കിക്കുടിക്കാവുന്നവയും, അർജുനാ, ഊറ്റിക്കുടിക്കാവുന്നവയും.
1.191.14
रत्नानि च महार्हाणि वासांसि विविधानि च ।
तैः कामैः सर्वसंपूर्णैः पूजितश्च महिपतिः ॥ १.१९१.१४ ॥
അതിവിലപ്പെട്ട രത്നങ്ങളും വിവിധതരം വസ്ത്രങ്ങളും. സർവ്വസമ്പൂർണമായ ആ ഇഷ്ടവസ്തുക്കളാൽ രാജാവ് സത്കരിക്കപ്പെട്ടു.
1.191.15
सामात्यः सबलश्चैव तुतोष स भृशं तदा ।
षडुन्नतां सुपार्श्वोरुं पृथुपञ्चसमावृताम् ॥ १.१९१.१५ ॥
മന്ത്രിമാരോടും സേനയോടും കൂടി ആ രാജാവ് അപ്പോൾ അത്യധികം സന്തുഷ്ടനായി. ആറ് ഉയർന്ന അവയവങ്ങളും സുന്ദരമായ പാർശ്വങ്ങളും തുടകളും ഉള്ളവളും അഞ്ച് വിശാലാവയവങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടവളുമായിരുന്നു അവൾ.
1.191.16
मण्डूकनेत्रां स्वाकारां पीनोधसमनिन्दिताम् ।
सुवालघिं शङ्कुकर्णां चारुशृङ्गां मनोरमाम् ॥ १.१९१.१६ ॥
തവളക്കണ്ണുള്ളവളും സുന്ദരരൂപിണിയും നിറഞ്ഞ അകിടുള്ളവളും കുറ്റമറ്റവളും മനോഹരമായ വാലുള്ളവളും കൂർത്ത ചെവിയുള്ളവളും മനോഹരമായ കൊമ്പുള്ളവളും മനസ്സിന് ആനന്ദം നൽകുന്നവളുമായിരുന്നു.
1.191.17
पुष्टायतशिरोग्रीवां विस्मितः सोऽभिवीक्ष्यताम् ।
अभिनन्द्य स तां राजा नन्दिनीं गाधिनन्दनः ॥ १.१९१.१७ ॥
നന്നായി രൂപപ്പെട്ടതും നീണ്ടതുമായ തലയും കഴുത്തുമുള്ള അവളെ നോക്കി അദ്ദേഹം വിസ്മയിച്ചു. ഗാധിയുടെ പുത്രനായ ആ രാജാവ് നന്ദിനിയെ പ്രശംസിച്ചു.
1.191.18
अब्रवीच्च भृशं तुष्टः स राजा तमृषिं तदा ।
अर्बुदेन गवां ब्रह्मन्मम राज्येन वा पुनः ॥ १.१९१.१८ ॥
അപ്പോൾ അത്യധികം സന്തുഷ്ടനായ ആ രാജാവ് ആ ഋഷിയോട് പറഞ്ഞു: "ബ്രാഹ്മണാ, നൂറുകോടി പശുക്കൾക്ക് പകരമായോ, അതല്ലെങ്കിൽ എന്റെ രാജ്യത്തിന് പകരമായോ (ഇവളെ എനിക്ക് തരൂ)."
1.191.19
नन्दिनीं संप्रयच्छस्व भुङ्क्ष्व राज्यं महामुने ।
देवतातिथिपित्रर्थं याज्यार्थं च पयस्विनी ॥ १.१९१.१९ ॥
മഹാമുനേ, നന്ദിനിയെ നൽകൂ; രാജ്യം ഭുജിച്ചാലും. ദേവന്മാർ, അതിഥികൾ, പിതൃക്കൾ, യാഗം എന്നിവയ്ക്കായി ഈ പാൽ തരുന്ന പശുവുണ്ട്.
1.191.20
अदेया नन्दिनीयं वै राज्येनापि तवानघ ।
रत्नं हि भगवन्नेतद्रत्नहारी च पार्थिवः।
क्षत्रियोऽहं भवान्विप्रस्तपःस्वाध्यायसाधनः ॥ १.१९१.२० ॥
പാപരഹിതനേ, ഈ നന്ദിനിയെ രാജ്യത്തിനു പകരമായിപ്പോലും നൽകാനാവില്ല. ഭഗവാനേ, ഇത് രത്നമാണ്; രാജാവോ രത്നം അപഹരിക്കുന്നവൻ. ഞാൻ ക്ഷത്രിയനാണ്, അങ്ങ് തപസ്സും സ്വാധ്യായവും സാധനമാക്കിയ ബ്രാഹ്മണനും.
1.191.21
ब्राह्णेषु कुतो वीर्यं प्रशान्तेषु धृतात्मसु ।
अर्बुदेन गवां यस्त्वं न ददासि ममेप्सितम् ॥ १.१९१.२१ ॥
ശാന്തരും ആത്മനിയന്ത്രണമുള്ളവരുമായ ബ്രാഹ്മണരിൽ എങ്ങനെ ശക്തിയുണ്ടാകും? അർബുദം പശുക്കൾക്കു പകരമായിപ്പോലും നീ എനിക്കു ആഗ്രഹിച്ചത് തരുന്നില്ല.
1.191.22
स्वधर्मं न प्रहास्यामि नेष्यामि च बलेन गाम् ।
बलस्थश्चासि राजा च बाहुवीर्यश्च क्षत्रियः ॥ १.१९१.२२ ॥
ഞാൻ എന്റെ സ്വധർമ്മം ഉപേക്ഷിക്കില്ല; ബലംകൊണ്ട് പശുവിനെ കൊണ്ടുപോകും. നീ ബലത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്ന രാജാവും ഭുജവീര്യമുള്ള ക്ഷത്രിയനുമാണ്.
1.191.23
यथेच्छसि तथा क्षिप्रं कुरु मा त्वं विचारय ।
एवमुक्तस्तथा पार्थ विश्वामित्रो बलादिव ॥ १.१९१.२३ ॥
നീ ഇച്ഛിക്കുന്നതുപോലെ വേഗം ചെയ്യൂ; ആലോചിക്കേണ്ട. പാർത്ഥാ, ഇങ്ങനെ പറയപ്പെട്ടപ്പോൾ വിശ്വാമിത്രൻ ബലംകൊണ്ടെന്നപോലെ (പശുവിനെ കൊണ്ടുപോകാൻ) ഒരുങ്ങി.
1.191.24
हंसचन्द्रप्रतीकाशां नन्दिनीं तां जहार गाम् ।
सा तदा ह्रियमाणा च विश्वामित्रबलैर्बलात्।
कशादण्डप्रणुदिता काल्यमाना इतस्ततः ॥ १.१९१.२४ ॥
ഹംസത്തിന്റെയും ചന്ദ്രന്റെയും പ്രഭയുള്ള ആ നന്ദിനിയെ അവൻ ബലമായി പിടിച്ചുകൊണ്ടുപോയി. അപ്പോൾ വിശ്വാമിത്രന്റെ സേനയാൽ ബലാത്കാരമായി കൊണ്ടുപോകപ്പെടുകയും ചാട്ടവാറുകളും കോലുകളും കൊണ്ട് ഓടിക്കപ്പെടുകയും ഇങ്ങോട്ടും അങ്ങോട്ടും വലിച്ചിഴക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു.
1.191.25
हंभायमाना कल्याणी वसिष्ठस्याथ नन्दिनी ।
आगम्याभिमुखी पार्थ तस्थौ भगवदुन्मुखी ॥ १.१९१.२५ ॥
വസിഷ്ഠന്റെ കല്യാണിയായ നന്ദിനി കരഞ്ഞുകൊണ്ട് അദ്ദേഹത്തിന്റെ അടുത്തെത്തി, ഹേ പാർത്ഥാ, ഭഗവാനു നേരെ തിരിഞ്ഞ് മുന്നിൽ നിന്നു.
1.191.26
भृशं च ताड्यमाना वै न जगामाश्रमात्ततः ।
शृणोमि ते रवं भद्रे विनदन्त्याः पुनः पुनः ॥ १.१९१.२६ ॥
കഠിനമായി അടിക്കപ്പെട്ടിട്ടും അവൾ ആശ്രമത്തിൽ നിന്ന് പോയില്ല. ഹേ ഭദ്രേ, നീ കരയുന്ന ശബ്ദം ഞാൻ വീണ്ടും വീണ്ടും കേൾക്കുന്നു.
1.191.27
ह्रियसे त्वं बलाद्भद्रे विश्वामित्रेण नन्दिनि ।
किं कर्तव्यं मया तत्र क्षमावान्ब्राह्मणो ह्यहम्। ॥ १.१९१.२७ ॥
ഹേ ഭദ്രേ നന്ദിനീ, വിശ്വാമിത്രൻ നിന്നെ ബലമായി കൊണ്ടുപോകുന്നു. അവിടെ ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യണം? ഞാൻ ക്ഷമാശീലനായ ബ്രാഹ്മണനാണ്.
1.191.28
सा भयान्नन्दिनी तेषां बलानां भरतर्षभ ।
विश्वामित्रभयोद्विग्ना वसिष्ठं समुपागमत् ॥ १.१९१.२८ ॥
ഹേ ഭരതർഷഭ, ആ സേനകളുടെ ഭയത്താലും വിശ്വാമിത്രന്റെ ഭയത്താലും പരിഭ്രാന്തയായ നന്ദിനി വസിഷ്ഠന്റെ അടുത്തെത്തി.
1.191.29
कशाग्रदण्डाभिहतां क्रोशन्तीं मामनाथवत् ।
विश्वामित्रबलैर्घोरैर्भगवन् किमुपेक्षसे ॥ १.१९१.२९ ॥
ചാട്ടയുടെ അറ്റംകൊണ്ട് അടിക്കപ്പെട്ട്, അനാഥയെപ്പോലെ നിലവിളിക്കുന്ന എന്നെ, ഹേ ഭഗവൻ, വിശ്വാമിത്രന്റെ ഭീകരസേനകൾ ഉപദ്രവിക്കുന്നു; അങ്ങ് എന്തിന് അവഗണിക്കുന്നു?
1.191.30
एवं तस्यां तदा पार्थ धर्षितायां महामुनिः ।
न चुक्षुभे तदा धैर्यान्न चचाल धृतव्रतः ॥ १.१९१.३० ॥
ഹേ പാർത്ഥാ, അവൾ ഇങ്ങനെ അപമാനിക്കപ്പെടുമ്പോഴും മഹാമുനി ഇളകിയില്ല; ധൈര്യത്തിൽ, വ്രതനിഷ്ഠയിൽ അദ്ദേഹം ചലിച്ചില്ല.
1.191.31
क्षत्रियाणां बलं तेजो ब्राह्मणानां क्षमा बलम् ।
क्षमा मां भजते यस्माद्गम्यतां यदि रोचते ॥ १.१९१.३१ ॥
ക്ഷത്രിയരുടെ ബലം തേജസ്സാണ്, ബ്രാഹ്മണരുടെ ബലം ക്ഷമയാണ്. ക്ഷമ എന്നെ ആശ്രയിക്കുന്നതിനാൽ, നിനക്ക് ഇഷ്ടമെങ്കിൽ നീ പോകാം.
1.191.32
किं नु त्यक्ताऽस्मि भगवन्यदेवं त्वं प्रभाषसे ।
अत्यक्ताऽहं त्वया ब्रह्मन्नेतुं शक्या न वै बलात् ॥ १.१९१.३२ ॥
ഭഗവാനേ, അങ്ങ് ഇങ്ങനെ പറയുന്നതിനാൽ ഞാൻ ഉപേക്ഷിക്കപ്പെട്ടോ? ബ്രാഹ്മണാ, അങ്ങ് എന്നെ ഉപേക്ഷിച്ചിട്ടില്ല; ബലംകൊണ്ട് എന്നെ കൊണ്ടുപോകാനാവില്ല.
1.191.33
न त्वां त्यजामि कल्याणि स्थीयतां यदि शक्यते ।
दृढेन दाम्ना बद्ध्वैष वत्सस्ते हियते बलात् ॥ १.१९१.३३ ॥
കല്യാണീ, ഞാൻ നിന്നെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നില്ല; കഴിയുമെങ്കിൽ നിൽക്കുക. ബലമേറിയ കയറിൽ കെട്ടി നിന്റെ കിടാവിനെ ബലംകൊണ്ട് കൊണ്ടുപോകുന്നു.
1.191.34
स्थीयतामिति तच्छ्रुत्वा वसिष्ठस्य पयस्विनी ।
ऊर्ध्वाञ्चितशिरोग्रीवा प्रबभौ रौद्रदर्शना ॥ १.१९१.३४ ॥
"നിൽക്കുക" എന്ന് വസിഷ്ഠന്റെ വാക്ക് കേട്ടപ്പോൾ, ആ പാൽചുരത്തുന്ന പശു തല കഴുത്തും ഉയർത്തി ഭീകരരൂപത്തിൽ തിളങ്ങി.
1.191.35
क्रोधरक्तेक्षणा सा गौर्हंभारवघनस्वना ।
विश्वामित्रस्य तत्सैन्यं व्यद्रावयत सर्वशः ॥ १.१९१.३५ ॥
കോപംകൊണ്ട് ചുവന്ന കണ്ണുകളുള്ള ആ പശു, ഹംഭാരവത്തിന്റെ മുഴക്കത്തോടെ വിശ്വാമിത്രന്റെ ആ സേനയെ എല്ലാ ഭാഗത്തേക്കും ഓടിച്ചു.
1.191.36
कशाग्रदण्डाभिहता काल्यमाना ततस्ततः ।
क्रोधरक्तेक्षणा क्रोधं भूय एव समाददे ॥ १.१९१.३६ ॥
ചാട്ടവാറിന്റെ തുമ്പും വടിയും കൊണ്ട് അടിക്കപ്പെട്ട് ഇവിടെയും അവിടെയും ഓടിക്കപ്പെട്ട ആ കോപംകൊണ്ട് ചുവന്ന കണ്ണുകളുള്ള പശു, വീണ്ടും കോപം കൈക്കൊണ്ടു.
1.191.37
आदित्य इव मध्याह्ने क्रोधदीप्तवपुर्बभौ ।
अङ्गारवर्षं मुञ्चन्ती मुहुर्वालधितो महत् ॥ १.१९१.३७ ॥
മധ്യാഹ്നസൂര്യനെപ്പോലെ, കോപത്താൽ ജ്വലിക്കുന്ന ശരീരത്തോടെ അവൾ തന്റെ വാലിൽനിന്ന് വീണ്ടും വീണ്ടും വലിയ തോതിൽ തീക്കനൽമഴ പൊഴിച്ചുകൊണ്ട് തിളങ്ങി.
1.191.38
असृजत्पह्लवान्पुच्छात्प्रस्रवाद्द्राविडाञ्छकान् ।
योनिदेशाच्च यवानाञ्शकृतः शबरान्बहून् ॥ १.१९१.३८ ॥
അവൾ വാലിൽനിന്ന് പഹ്ലവരെയും, അകിടിൽനിന്ന് ദ്രാവിഡരെയും ശകരെയും, യോനിപ്രദേശത്തുനിന്ന് യവനരെയും, ചാണകത്തിൽനിന്ന് പല ശബരരെയും സൃഷ്ടിച്ചു.
1.191.39
मूत्रतश्चासृजत्कांश्चिच्छबरांश्चैव पार्श्वतः ।
पौण्ड्रान्किरातान्यवनान्सिंहलान्बर्बरान्खसान् ॥ १.१९१.३९ ॥
അവൾ മൂത്രത്തിൽനിന്ന് ചില ശബരരെയും, പാർശ്വങ്ങളിൽനിന്ന് പൗണ്ഡ്രരെയും കിരാതരെയും യവനരെയും സിംഹളരെയും ബർബരരെയും ഖസരെയും സൃഷ്ടിച്ചു.
1.191.40
चिबुकांश्च पुलिन्दांश्च चीनान्हूणान्सकेरलान् ।
ससर्ज फेनतः सा गौर्म्लेच्छान्बहुविधानपि ॥ १.१९१.४० ॥
ചിബുകരെയും പുലിന്ദരെയും ചീനരെയും ഹൂണരെയും കേരളരെയും, നുരയിൽനിന്ന് ആ പശു പലതരം മ്ലേച്ഛരെയും സൃഷ്ടിച്ചു.
1.191.41
तैर्विसृष्टैर्महासैन्यैर्नानाम्लेच्छगणैस्तदा ।
नानावरणसंछन्नैर्नानायुधधरैस्तथा ॥ १.१९१.४१ ॥
അപ്പോൾ അവയാൽ അയയ്ക്കപ്പെട്ട മഹാസേനകളാലും, പലതരം മ്ലേച്ഛഗണങ്ങളാലും, വിവിധ കവചങ്ങളാൽ മൂടപ്പെട്ടവരും വിവിധ ആയുധങ്ങൾ ധരിച്ചവരുമായവരാലും (രണഭൂമി നിറഞ്ഞു).
1.191.42
अवाकीर्यत संरब्धैर्विश्वामित्रस्य पश्यतः ।
एकैकश्च तदा योधः पञ्चभिः सप्तभिर्वृतः ॥ १.१९१.४२ ॥
വിശ്വാമിത്രൻ നോക്കിനിൽക്കെ കോപിച്ച യോദ്ധാക്കളാൽ (ഭൂമി) മൂടപ്പെട്ടു; അപ്പോൾ ഓരോ യോദ്ധാവും അഞ്ചോ ഏഴോ പേരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടിരുന്നു.
1.191.43
अस्त्रवर्षेण महता वध्यमानं बलं तदा ।
प्रभग्नं सर्वतस्त्रस्तं विश्वामित्रस्य पश्यतः ॥ १.१९१.४३ ॥
അപ്പോൾ മഹത്തായ അസ്ത്രവർഷത്താൽ പ്രഹരിക്കപ്പെട്ട സേന, വിശ്വാമിത്രൻ നോക്കിനിൽക്കെ, എല്ലായിടത്തും ചിതറി ഭയന്നുപോയി.
1.191.44
तस्य तच्चतुरङ्गं वै बलं परमदुःसहम् ।
प्रभग्नं सर्वतो घोरं पयस्विन्या विनिर्जितम् ॥ १.१९१.४४ ॥
അവന്റെ ആ ചതുരംഗസേന, അത്യന്തം അസഹനീയമായത്, എല്ലായിടത്തും ഭയങ്കരമായി ചിതറി, പാൽ ചുരത്തുന്ന പശുവിനാൽ പൂർണ്ണമായി പരാജയപ്പെട്ടു.
1.191.45
न च प्राणैर्वियुज्यन्ते केचित्तत्रास्य सैनिकाः ।
विश्वामित्रस्य संक्रुद्धैर्वासिष्ठैर्भरतर्षभ ॥ १.१९१.४५ ॥
അവിടെ അവന്റെ സൈനികരിൽ ആരും പ്രാണൻ വെടിഞ്ഞില്ല; ഭരതശ്രേഷ്ഠാ, വസിഷ്ഠന്റെ കോപിച്ച ശിഷ്യന്മാരാൽ.
1.191.46
सा गौस्तत्सकलं सैन्यं कालयामास दूरतः ।
विश्वामित्रस्य तत्सैन्यं काल्यमानं त्रियोजनम् ॥ १.१९१.४६ ॥
ആ പശു ആ മുഴുവൻ സേനയെയും ദൂരത്തുനിന്നുതന്നെ ഓടിച്ചുകളഞ്ഞു; വിശ്വാമിത്രന്റെ ആ സേന മൂന്നു യോജന ദൂരം ഓടിക്കപ്പെട്ടു.
1.191.47
क्रोशमानं भयोद्विग्नं त्रातारं नाध्यगच्छत ।
विश्वामित्रस्ततो दृष्ट्वा क्रोधाविष्टः स रोदसी ॥ १.१९१.४७ ॥
നിലവിളിച്ച്, ഭയത്താൽ വ്യാകുലരായി, അവർക്ക് രക്ഷകനെ കണ്ടെത്താനായില്ല; അപ്പോൾ വിശ്വാമിത്രൻ നോക്കി കോപത്താൽ നിറഞ്ഞു, സ്വർഗ്ഗഭൂമികളെ മുഴക്കിക്കൊണ്ട്.
1.191.48
ववर्ष शरवर्षाणि वसिष्ठे मुनिसत्तमे ।
घोररूपांश्च नाराचान्क्षुरान्भल्लान्महामुनिः ॥ १.१९१.४८ ॥
മഹാമുനി, മുനിശ്രേഷ്ഠനായ വസിഷ്ഠന്റെ മേൽ അമ്പുമഴ വർഷിച്ചു; ഭയങ്കര രൂപമുള്ള നാരാചങ്ങളും ക്ഷുരങ്ങളും ഭല്ലങ്ങളും.
1.191.49
विश्वामित्रप्रयुक्तांस्तान्वैणवेन व्यमोचयत् ।
वसिष्ठस्य तदा दृष्ट्वा कर्मकौशलमाहवे ॥ १.१९१.४९ ॥
വിശ്വാമിത്രൻ പ്രയോഗിച്ച ആ അസ്ത്രങ്ങളെ വസിഷ്ഠൻ മുളവടികൊണ്ട് തടുത്തുമാറ്റി. യുദ്ധത്തിൽ വസിഷ്ഠന്റെ ആ കൗശലം കണ്ട്.
1.191.50
विश्वामित्रोऽपि कोपेन भूयः शत्रुनिपातनः ।
दिव्यास्त्रवर्षं तस्मै स प्राहिणोन्मुनये रुषा ॥ १.१९१.५० ॥
വിശ്വാമിത്രനും കോപത്തോടെ വീണ്ടും ശത്രുസംഹാരകനായി, ആ മുനിക്കുനേരെ ക്രോധത്തോടെ ദിവ്യാസ്ത്രങ്ങളുടെ വർഷം അയച്ചു.
1.191.51
आग्नेयं वारुणं चैन्द्रं याम्यं वायव्यमेव च ।
विससर्ज महाभागे वसिष्ठे ब्रह्मणः सुते ॥ १.१९१.५१ ॥
ആഗ്നേയം, വാരുണം, ഐന്ദ്രം, യാമ്യം, വായവ്യം എന്നീ അസ്ത്രങ്ങളും, മഹാഭാഗനേ, ബ്രഹ്മപുത്രനായ വസിഷ്ഠന്റെ നേർക്ക് അദ്ദേഹം അയച്ചു.
1.191.52
अस्त्राणि सर्वतो ज्वालां विसृजन्ति प्रपेदिरे ।
युगान्तसमये घोराः पतङ्गस्येव रश्मयः ॥ १.१९१.५२ ॥
അസ്ത്രങ്ങൾ എല്ലാ ദിക്കിലും ജ്വാലകൾ പൊഴിച്ച് കുതിച്ചു; യുഗാന്തകാലത്തെ സൂര്യന്റെ ഭയങ്കര രശ്മികൾപോലെ.
1.191.53
वसिष्ठोऽपि महातेजा ब्रह्मशक्तिप्रयुक्तया ।
यष्ट्या निवारयामास सर्वाण्यस्त्राणि स स्मयन् ॥ १.१९१.५३ ॥
മഹാതേജസ്വിയായ വസിഷ്ഠനും ബ്രഹ്മശക്തിയാൽ പ്രയുക്തമായ തന്റെ യഷ്ടികൊണ്ട്, പുഞ്ചിരിച്ചുകൊണ്ട് എല്ലാ അസ്ത്രങ്ങളെയും തടുത്തു.
1.191.54
ततस्ते भस्मसाद्भूताः पतन्ति स्म महीतले ।
अपोह्य दिव्यान्यस्त्राणि वसिष्ठो वाक्यमब्रवीत् ॥ १.१९१.५४ ॥
അപ്പോൾ അവ ഭസ്മമായി നിലത്തുവീണു. ദിവ്യാസ്ത്രങ്ങളെ നിവാരണം ചെയ്ത ശേഷം വസിഷ്ഠൻ ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
1.191.55
निर्जितोऽसि महाराज दुरात्मन्गाधिनन्दन ।
यदि तेऽस्ति परं शौर्यं तद्दर्शय मयि स्थिते ॥ १.१९१.५५ ॥
ഹേ മഹാരാജാവേ, ദുരാത്മാവായ ഗാധിയുടെ പുത്രാ, നീ പരാജിതനായിരിക്കുന്നു. നിനക്ക് പരമമായ ശൗര്യമുണ്ടെങ്കിൽ, ഞാൻ നിൽക്കുമ്പോൾ അത് കാണിക്കുക.
1.191.56
विश्वामित्रस्तथा चोक्तो वसिष्ठेन नराधिपः ।
नोवाच किंचिद्व्रीडाढ्यो विद्रावितमहाबलः ॥ १.१९१.५६ ॥
വസിഷ്ഠൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞിട്ടും, ലജ്ജ നിറഞ്ഞ, മഹാബലം തകർക്കപ്പെട്ട നരാധിപനായ വിശ്വാമിത്രൻ ഒന്നും മിണ്ടിയില്ല.
1.191.57
दृष्ट्वा तन्महदाश्चर्यं ब्रह्मतेजोभवं तदा ।
विश्वामित्रः क्षत्रभावान्निर्विण्णो वाक्यमब्रवीत्।
धिग्बलं क्षत्रियबलं ब्रह्मतेजोबलं बलम् ॥ १.१९१.५७ ॥
അപ്പോൾ ബ്രഹ്മതേജസ്സിൽ നിന്നുണ്ടായ ആ മഹാത്ഭുതം കണ്ട്, ക്ഷത്രിയ സ്വഭാവത്താൽ മനംനൊന്ത വിശ്വാമിത്രൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: ക്ഷത്രിയബലത്തിന് ധിക്കാരം; ബ്രഹ്മതേജോബലമാണ് യഥാർത്ഥ ബലം.
1.191.58
बलाबले विनिश्चित्य तप एव परं बलम् ।
स राज्यं स्फीतमुत्सृज्य तां च दीप्तां नृपश्रियम् ॥ १.१९१.५८ ॥
ബലാബലങ്ങൾ വിചാരിച്ച് തപസ്സാണ് പരമമായ ബലമെന്ന് നിശ്ചയിച്ച്, അവൻ സമൃദ്ധമായ രാജ്യവും ആ ശോഭിക്കുന്ന രാജലക്ഷ്മിയും ഉപേക്ഷിച്ചു.
1.191.59
भोगांश्च पृष्ठतः कृत्वा तपस्येव मनो दधे ।
स गत्वा तपसा सिद्धिं लोकान्विष्टभ्य तेजसा ॥ १.१९१.५९ ॥
ഭോഗങ്ങളെ പിന്നിലാക്കി, അവൻ മനസ്സ് തപസ്സിൽ തന്നെ ഉറപ്പിച്ചു; തപസ്സിനാൽ സിദ്ധി നേടി, തന്റെ തേജസ്സാൽ ലോകങ്ങളെ താങ്ങി,
1.191.60
तताप सर्वान्दीप्तौजा ब्राह्मणत्वमवाप्तवान् ।
अपिबच्च ततः सोममिन्द्रेण सह कौशिकः ॥ १.१९१.६० ॥
ജ്വലിക്കുന്ന ഓജസ്സാൽ എല്ലാവരെയും ചൂടുപിടിപ്പിച്ചു, ബ്രാഹ്മണത്വം നേടി. പിന്നീട് കൗശികൻ ഇന്ദ്രനോടൊപ്പം സോമം കുടിച്ചു.
1.191.61
एवंवीर्यस्तु राजर्षिर्विप्रर्षिः संबभूव ह ॥ १.१९१.६१ ॥
ഇങ്ങനെ വീര്യമുള്ള ആ രാജർഷി ബ്രാഹ്മണ ഋഷിയായി മാറി.