ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 1.191
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.191.1
किंनिमित्तमभूद्वैरं विश्वामित्रवसिष्ठयोः ।
वसतोराश्रमे दिव्ये शंस नः सर्वमेव तत् ॥ १.१९१.१ ॥
ଦିବ୍ୟ ଆଶ୍ରମରେ ବାସ କରୁଥିବା ସମୟରେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଓ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କେଉଁ କାରଣରୁ ବୈର ଉପୁଜିଲା? ସବୁ ଆମକୁ କୁହନ୍ତୁ।
1.191.2
इदं वासिष्ठमाख्यानं पुराणं परिचक्षते ।
पार्थ सर्वेषु लोकेषु यथावत्तन्निबोध मे ॥ १.१९१.२ ॥
ହେ ପାର୍ଥ, ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ବିଷୟରେ ଏହି ପ୍ରାଚୀନ ଆଖ୍ୟାନ ସମସ୍ତ ଲୋକରେ କୁହାଯାଏ। ତାହା ମୋଠାରୁ ଯଥାବତ୍ ଶୁଣ।
1.191.3
कान्यकुब्जे महानासीत्पार्थिवो भरतर्षभ ।
गाधीति विश्रुतो लोके कुशिकस्यात्मसंभवः ॥ १.१९१.३ ॥
ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, କାନ୍ୟକୁବ୍ଜରେ ଗାଧି ନାମକ ଏକ ମହାନ ରାଜା ଥିଲେ। ଜଗତରେ ବିଖ୍ୟାତ ସେ କୁଶିକଙ୍କ ଆତ୍ମଜ ଥିଲେ।
1.191.4
तस्य धर्मात्मनः पुत्रः समृद्धबलवाहनः ।
विश्वामित्र इति ख्यतो बभूव रिपुमर्दनः ॥ १.१९१.४ ॥
ସେଇ ଧର୍ମାତ୍ମାଙ୍କ ପୁତ୍ର ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ନାମରେ ଖ୍ୟାତ ହେଲେ। ସମୃଦ୍ଧ ସେନା ଓ ବାହନଯୁକ୍ତ ସେ ଶତ୍ରୁମର୍ଦ୍ଦନ ଥିଲେ।
1.191.5
स चचार सहामात्यो मृगयां गहने वने ।
मृगान्विध्यन्वराहांश्च रम्येषु मरुधन्वसु ॥ १.१९१.५ ॥
ସେ ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ସହ ଘନ ବନରେ ଶିକାର ପାଇଁ ବୁଲୁଥିଲେ। ରମଣୀୟ ମରୁଭୂମି ଅଞ୍ଚଳରେ ସେ ହରିଣ ଓ ବରାହମାନଙ୍କୁ ବାଣରେ ବିନ୍ଧୁଥିଲେ।
1.191.6
व्यायामकर्शितः सोऽथ मृगलिप्सुः पिपासितः ।
आजगाम नरश्रेष्ठ वसिष्ठस्याश्रमं प्रति ॥ १.१९१.६ ॥
ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ପରିଶ୍ରମରେ କ୍ଳାନ୍ତ ଓ ତୃଷ୍ଣାର୍ତ୍ତ ସେ ମୃଗ ଖୋଜୁ ଖୋଜୁ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ଆଡ଼କୁ ଆସିଲେ।
1.191.7
तमागतमभिप्रेक्ष्य वसिष्ठः श्रेष्ठभागृषिः ।
विश्वामित्रं नरश्रेष्ठं प्रतिजग्राह पूजया ॥ १.१९१.७ ॥
ତାଙ୍କୁ ଆସିଥିବା ଦେଖି ଶ୍ରେଷ୍ଠଭାଗ ଋଷି ବଶିଷ୍ଠ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ ବିଶ୍ବାମିତ୍ରଙ୍କୁ ସମାଦରରେ ଗ୍ରହଣ କଲେ।
1.191.8
पाद्यार्घ्याचमनीचैस्तं स्वागतेन च भारत ।
तथैव परिजग्राह वन्येन हविषा तदा ॥ १.१९१.८ ॥
ହେ ଭାରତ, ପାଦ୍ୟ, ଅର୍ଘ୍ୟ ଓ ଆଚମନୀୟ ଜଳ ଏବଂ ସ୍ୱାଗତ ବାକ୍ୟରେ ତାଙ୍କୁ ସତ୍କାର କଲେ; ସେହିପରି ସେତେବେଳେ ବନ୍ୟ ହବିଷ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଆତିଥ୍ୟ କଲେ।
1.191.9
तस्याथ कामधुग्धेनुर्वसिष्ठस्य महात्मनः ।
उक्ता कामान्प्रयच्छेति सा कामान्दुदुहे ततः ॥ १.१९१.९ ॥
ତା'ପରେ ମହାତ୍ମା ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ କାମଧେନୁ, 'ଇଚ୍ଛା ଦିଅ' ବୋଲି କୁହାଯିବାରୁ ସେ ଇଚ୍ଛାସବୁ ଦୁହିଲା।
1.191.10
बाष्पाढ्यस्योदनस्यैव राशयः पर्वतोपमाः ।
निष्ठानानि च सूपांश्च दधिकुल्यास्तथैव च ॥ १.१९१.१० ॥
ବାଷ୍ପଯୁକ୍ତ ଭାତର ରାଶି ପର୍ବତ ପରି ହେଲା; ସିଦ୍ଧ ବ୍ୟଞ୍ଜନ, ତରକାରୀ ଓ ଦହିର ନଦୀ ମଧ୍ୟ ସେହିପରି ହେଲା।
1.191.11
कूपांश्च घृतसंपूर्णान्गौड्यान्नानि सहस्रशः ।
इक्षून्मधूनि लाजांश्च मैरेयांश्च वरासवान् ॥ १.१९१.११ ॥
ଘିଅରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କୂଅ, ଗୁଡ଼ରୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହଜାର ହଜାର ଖାଦ୍ୟ, ଆଖୁ, ମହୁ, ଲାଜ, ମୈରେୟ ଓ ଉତ୍ତମ ଆସବ।
1.191.12
ग्राम्यारण्याश्चौषधीश्च दुदुहे पय एव च ।
षड्रसं चामृतनिभं रसायनमनुत्तमम् ॥ १.१९१.१२ ॥
ଗ୍ରାମ୍ୟ ଓ ଆରଣ୍ୟ ଔଷଧି ଏବଂ କ୍ଷୀର ମଧ୍ୟ ସେ ଦୁହିଲା; ଅମୃତ ପରି ଷଡ୍ରସ ଓ ଅନୁପମ ରସାୟନ ମଧ୍ୟ ଦୁହିଲା।
1.191.13
भोजनीयानि पेयानि भक्ष्याणि विविधानि च ।
लेह्यान्यमृतकल्पानि चोष्याणि च तथार्जुना ॥ १.१९१.१३ ॥
ଭୋଜନୀୟ, ପେୟ, ବିବିଧ ଭକ୍ଷ୍ୟ, ଅମୃତ ସମାନ ଲେହ୍ୟ ଏବଂ ଚୋଷିବା ଯୋଗ୍ୟ ବସ୍ତୁ ମଧ୍ୟ, ହେ ଅର୍ଜୁନ।
1.191.14
रत्नानि च महार्हाणि वासांसि विविधानि च ।
तैः कामैः सर्वसंपूर्णैः पूजितश्च महिपतिः ॥ १.१९१.१४ ॥
ଅତି ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନ ଓ ବିବିଧ ବସ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ। ସର୍ବପୂର୍ଣ୍ଣ ସେହି ଇଚ୍ଛିତ ବସ୍ତୁ ଦ୍ୱାରା ରାଜା ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ।
1.191.15
सामात्यः सबलश्चैव तुतोष स भृशं तदा ।
षडुन्नतां सुपार्श्वोरुं पृथुपञ्चसमावृताम् ॥ १.१९१.१५ ॥
ଅମାତ୍ୟ ଓ ସେନା ସହିତ ସେ ରାଜା ସେତେବେଳେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ। ଛଅଟି ଉଚ୍ଚ ଅଙ୍ଗ, ସୁନ୍ଦର ପାର୍ଶ୍ୱ ଓ ଊରୁ ଥିବା, ପାଞ୍ଚଟି ବିଶାଳ ଅଙ୍ଗ ଦ୍ୱାରା ଘେରା ହୋଇଥିବା (ଗାଇ)।
1.191.16
मण्डूकनेत्रां स्वाकारां पीनोधसमनिन्दिताम् ।
सुवालघिं शङ्कुकर्णां चारुशृङ्गां मनोरमाम् ॥ १.१९१.१६ ॥
ବେଙ୍ଗ ପରି ଆଖି ଥିବା, ସୁନ୍ଦର ଆକୃତିର, ପୂର୍ଣ୍ଣ ଓଳାନ ଥିବା, ନିନ୍ଦାହୀନା, ସୁନ୍ଦର ଲାଞ୍ଜ ଥିବା, ସୂଚାଳିଆ କାନ ଥିବା, ସୁନ୍ଦର ଶିଙ୍ଗ ଥିବା, ମନୋହରା।
1.191.17
पुष्टायतशिरोग्रीवां विस्मितः सोऽभिवीक्ष्यताम् ।
अभिनन्द्य स तां राजा नन्दिनीं गाधिनन्दनः ॥ १.१९१.१७ ॥
ପୁଷ୍ଟ, ଦୀର୍ଘ ମୁଣ୍ଡ ଓ ବେକ ଥିବା ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ସେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ। ଗାଧିଙ୍କ ପୁତ୍ର ସେହି ରାଜା ନନ୍ଦିନୀଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରି।
1.191.18
अब्रवीच्च भृशं तुष्टः स राजा तमृषिं तदा ।
अर्बुदेन गवां ब्रह्मन्मम राज्येन वा पुनः ॥ १.१९१.१८ ॥
ତେବେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ସେହି ରାଜା ସେହି ଋଷିଙ୍କୁ କହିଲେ, "ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଶହେ କୋଟି ଗାଈ ବଦଳରେ, କିମ୍ବା ମୋ ରାଜ୍ୟ ବଦଳରେ ପୁଣି (ଏହାକୁ ମୋତେ ଦିଅନ୍ତୁ)।"
1.191.19
नन्दिनीं संप्रयच्छस्व भुङ्क्ष्व राज्यं महामुने ।
देवतातिथिपित्रर्थं याज्यार्थं च पयस्विनी ॥ १.१९१.१९ ॥
ହେ ମହାମୁନି, ନନ୍ଦିନୀକୁ ଦିଅ ଏବଂ ରାଜ୍ୟ ଭୋଗ କର। ଦେବତା, ଅତିଥି, ପିତୃ ଓ ଯଜ୍ଞ ପାଇଁ ଏହି କ୍ଷୀରଦାୟିନୀ ଗାଈ।
1.191.20
अदेया नन्दिनीयं वै राज्येनापि तवानघ ।
रत्नं हि भगवन्नेतद्रत्नहारी च पार्थिवः।
क्षत्रियोऽहं भवान्विप्रस्तपःस्वाध्यायसाधनः ॥ १.१९१.२० ॥
ହେ ନିଷ୍ପାପ, ଏହି ନନ୍ଦିନୀ ରାଜ୍ୟ ବଦଳରେ ମଧ୍ୟ ଦେବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ। ହେ ଭଗବାନ, ଏହା ରତ୍ନ; ରାଜା ରତ୍ନ ଚୋରି କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି। ମୁଁ କ୍ଷତ୍ରିୟ, ଆପଣ ତପସ୍ୟା ଓ ସ୍ୱାଧ୍ୟାୟକୁ ସାଧନ କରୁଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣ।
1.191.21
ब्राह्णेषु कुतो वीर्यं प्रशान्तेषु धृतात्मसु ।
अर्बुदेन गवां यस्त्वं न ददासि ममेप्सितम् ॥ १.१९१.२१ ॥
ଶାନ୍ତ ଓ ଆତ୍ମସଂଯମୀ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କଠାରେ ବଳ କେଉଁଠାରୁ ଆସିବ? ଅର୍ବୁଦ ଗାଈ ବଦଳରେ ମଧ୍ୟ ତୁମେ ମୋତେ ଇଚ୍ଛିତ ବସ୍ତୁ ଦେଉନ।
1.191.22
स्वधर्मं न प्रहास्यामि नेष्यामि च बलेन गाम् ।
बलस्थश्चासि राजा च बाहुवीर्यश्च क्षत्रियः ॥ १.१९१.२२ ॥
ମୁଁ ମୋ ସ୍ୱଧର୍ମ ତ୍ୟାଗ କରିବି ନାହିଁ; ବଳରେ ଗାଈକୁ ନେଇଯିବି। ତୁମେ ବଳରେ ସ୍ଥିତ ରାଜା ଓ ବାହୁବଳୀ କ୍ଷତ୍ରିୟ।
1.191.23
यथेच्छसि तथा क्षिप्रं कुरु मा त्वं विचारय ।
एवमुक्तस्तथा पार्थ विश्वामित्रो बलादिव ॥ १.१९१.२३ ॥
ତୁମେ ଯେମିତି ଇଚ୍ଛା କର, ସେମିତି ଶୀଘ୍ର କର; ବିଚାର କର ନାହିଁ। ହେ ପାର୍ଥ, ଏହିପରି କୁହାଯିବାରୁ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଯେପରି ବଳରେ (ଗାଈକୁ ନେବାକୁ) ଉଦ୍ୟତ ହେଲେ।
1.191.24
हंसचन्द्रप्रतीकाशां नन्दिनीं तां जहार गाम् ।
सा तदा ह्रियमाणा च विश्वामित्रबलैर्बलात्।
कशादण्डप्रणुदिता काल्यमाना इतस्ततः ॥ १.१९१.२४ ॥
ହଂସ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସେହି ନନ୍ଦିନୀ ଗାଈକୁ ସେ ବଳରେ ହରଣ କଲା। ସେତେବେଳେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ସୈନ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବଳରେ ନିଆଯାଉଥିବା, ଚାବୁକ ଓ ଯଷ୍ଟିରେ ତଡ଼ାଯାଉଥିବା ସେ ଏଣେତେଣେ ଟଣାଯାଇଥିଲା।
1.191.25
हंभायमाना कल्याणी वसिष्ठस्याथ नन्दिनी ।
आगम्याभिमुखी पार्थ तस्थौ भगवदुन्मुखी ॥ १.१९१.२५ ॥
ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ କଲ୍ୟାଣୀ ନନ୍ଦିନୀ ଡାକି ଡାକି ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସି, ହେ ପାର୍ଥ, ଭଗବାନଙ୍କ ଆଡ଼େ ମୁହଁ କରି ଠିଆ ହେଲା।
1.191.26
भृशं च ताड्यमाना वै न जगामाश्रमात्ततः ।
शृणोमि ते रवं भद्रे विनदन्त्याः पुनः पुनः ॥ १.१९१.२६ ॥
ଅତ୍ୟଧିକ ପ୍ରହାର ପାଇ ସେ ଆଶ୍ରମରୁ ଗଲା ନାହିଁ। ହେ ଭଦ୍ରେ, ତୁମ ଆର୍ତ୍ତନାଦ ମୁଁ ବାରମ୍ବାର ଶୁଣୁଛି।
1.191.27
ह्रियसे त्वं बलाद्भद्रे विश्वामित्रेण नन्दिनि ।
किं कर्तव्यं मया तत्र क्षमावान्ब्राह्मणो ह्यहम्। ॥ १.१९१.२७ ॥
ହେ ଭଦ୍ରେ ନନ୍ଦିନୀ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ତୁମକୁ ବଳପୂର୍ବକ ନେଉଛନ୍ତି। ସେଠାରେ ମୁଁ କଣ କରିବି? ମୁଁ କ୍ଷମାଶୀଳ ବ୍ରାହ୍ମଣ।
1.191.28
सा भयान्नन्दिनी तेषां बलानां भरतर्षभ ।
विश्वामित्रभयोद्विग्ना वसिष्ठं समुपागमत् ॥ १.१९१.२८ ॥
ହେ ଭରତର୍ଷଭ, ସେହି ସେନାମାନଙ୍କ ଭୟରେ, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ଭୟରେ ଉଦ୍ବିଗ୍ନ ହୋଇ ନନ୍ଦିନୀ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସିଲା।
1.191.29
कशाग्रदण्डाभिहतां क्रोशन्तीं मामनाथवत् ।
विश्वामित्रबलैर्घोरैर्भगवन् किमुपेक्षसे ॥ १.१९१.२९ ॥
ଚାବୁକ ମୁଣ୍ଡରେ ପ୍ରହାରିତା, ଅନାଥା ପରି ଚିତ୍କାର କରୁଥିବା ମୋତେ, ହେ ଭଗବନ୍, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ସେନା ମାରୁଛନ୍ତି; ଆପଣ କାହିଁକି ଉପେକ୍ଷା କରୁଛନ୍ତି?
1.191.30
एवं तस्यां तदा पार्थ धर्षितायां महामुनिः ।
न चुक्षुभे तदा धैर्यान्न चचाल धृतव्रतः ॥ १.१९१.३० ॥
ହେ ପାର୍ଥ, ତାକୁ ଏପରି ପୀଡ଼ିତ କରାଯାଉଥିବା ବେଳେ ମହାମୁନି ବିଚଳିତ ହେଲେ ନାହିଁ; ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଓ ବ୍ରତନିଷ୍ଠାରେ ସେ ଟଳିଲେ ନାହିଁ।
1.191.31
क्षत्रियाणां बलं तेजो ब्राह्मणानां क्षमा बलम् ।
क्षमा मां भजते यस्माद्गम्यतां यदि रोचते ॥ १.१९१.३१ ॥
କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ବଳ ତେଜ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ବଳ କ୍ଷମା। କ୍ଷମା ମୋତେ ଆଶ୍ରୟ କରିଥିବାରୁ, ଯଦି ତୁମ ଇଚ୍ଛା ହୁଏ ତେବେ ତୁମେ ଯାଇ ପାର।
1.191.32
किं नु त्यक्ताऽस्मि भगवन्यदेवं त्वं प्रभाषसे ।
अत्यक्ताऽहं त्वया ब्रह्मन्नेतुं शक्या न वै बलात् ॥ १.१९१.३२ ॥
ହେ ଭଗବନ୍! ଆପଣ ଏହିପରି କହିଲେ କ'ଣ ମୁଁ ପରିତ୍ୟକ୍ତା ହେଲି? ହେ ବ୍ରହ୍ମନ୍, ଆପଣ ମୋତେ ପରିତ୍ୟାଗ କରିନାହାଁନ୍ତି; ବଳ ଦ୍ୱାରା ମୋତେ ନେଇ ଯିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
1.191.33
न त्वां त्यजामि कल्याणि स्थीयतां यदि शक्यते ।
दृढेन दाम्ना बद्ध्वैष वत्सस्ते हियते बलात् ॥ १.१९१.३३ ॥
ହେ କଲ୍ୟାଣୀ! ମୁଁ ତୁମକୁ ପରିତ୍ୟାଗ କରୁନାହିଁ; ସମ୍ଭବ ହେଲେ ରୁହ। ଦୃଢ଼ ଦଉଡ଼ିରେ ବାନ୍ଧି ତୁମ ଏହି ବାଛୁରିକୁ ବଳ ଦ୍ୱାରା ନେଇ ଯାଉଛନ୍ତି।
1.191.34
स्थीयतामिति तच्छ्रुत्वा वसिष्ठस्य पयस्विनी ।
ऊर्ध्वाञ्चितशिरोग्रीवा प्रबभौ रौद्रदर्शना ॥ १.१९१.३४ ॥
"ରୁହ" ବୋଲି ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ସେହି କ୍ଷୀରଦାୟିନୀ ଗାଈ ମୁଣ୍ଡ ଓ ବେକ ଉଠାଇ ଭୟଙ୍କର ରୂପରେ ଝଲସି ଉଠିଲା।
1.191.35
क्रोधरक्तेक्षणा सा गौर्हंभारवघनस्वना ।
विश्वामित्रस्य तत्सैन्यं व्यद्रावयत सर्वशः ॥ १.१९१.३५ ॥
କ୍ରୋଧରେ ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ ଆଖିବିଶିଷ୍ଟା ସେହି ଗାଈ ହମ୍ଭା ଶବ୍ଦର ମେଘଗର୍ଜନ ସହିତ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ସେହି ସେନାକୁ ସବୁଆଡ଼େ ପଳାଇ ଦେଲା।
1.191.36
कशाग्रदण्डाभिहता काल्यमाना ततस्ततः ।
क्रोधरक्तेक्षणा क्रोधं भूय एव समाददे ॥ १.१९१.३६ ॥
ଚାବୁକର ଅଗ ଓ ଦଣ୍ଡରେ ପ୍ରହାରିତ ହୋଇ ଏଠାସେଠି ତଡ଼ି ହେଉଥିବା ସେହି କ୍ରୋଧରକ୍ତନୟନା ଗାଈ ପୁଣି କ୍ରୋଧ ଧାରଣ କଲା।
1.191.37
आदित्य इव मध्याह्ने क्रोधदीप्तवपुर्बभौ ।
अङ्गारवर्षं मुञ्चन्ती मुहुर्वालधितो महत् ॥ १.१९१.३७ ॥
ମଧ୍ୟାହ୍ନର ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି, କ୍ରୋଧରେ ଦୀପ୍ତ ଶରୀର ନେଇ ସେ ନିଜ ଲାଞ୍ଜରୁ ବାରମ୍ବାର ବଡ଼ ପରିମାଣର ଅଙ୍ଗାରବର୍ଷା କରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇ ଉଠିଲା।
1.191.38
असृजत्पह्लवान्पुच्छात्प्रस्रवाद्द्राविडाञ्छकान् ।
योनिदेशाच्च यवानाञ्शकृतः शबरान्बहून् ॥ १.१९१.३८ ॥
ସେ ନିଜ ଲାଞ୍ଜରୁ ପହ୍ଲବମାନଙ୍କୁ, ସ୍ତନରୁ ଦ୍ରାବିଡ଼ ଓ ଶକମାନଙ୍କୁ, ଯୋନିଦେଶରୁ ଯବନମାନଙ୍କୁ ଏବଂ ଗୋବରରୁ ବହୁ ଶବରଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲା।
1.191.39
मूत्रतश्चासृजत्कांश्चिच्छबरांश्चैव पार्श्वतः ।
पौण्ड्रान्किरातान्यवनान्सिंहलान्बर्बरान्खसान् ॥ १.१९१.३९ ॥
ସେ ମୂତ୍ରରୁ କେତେକ ଶବରଙ୍କୁ ଏବଂ ପାର୍ଶ୍ୱରୁ ପୌଣ୍ଡ୍ର, କିରାତ, ଯବନ, ସିଂହଳ, ବର୍ବର ଓ ଖସମାନଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କଲା।
1.191.40
चिबुकांश्च पुलिन्दांश्च चीनान्हूणान्सकेरलान् ।
ससर्ज फेनतः सा गौर्म्लेच्छान्बहुविधानपि ॥ १.१९१.४० ॥
ଚିବୁକ, ପୁଲିନ୍ଦ, ଚୀନ, ହୂଣ ଓ କେରଳମାନଙ୍କୁ, ଏବଂ ଫେଣରୁ ସେହି ଗାଈ ବହୁ ପ୍ରକାରର ମ୍ଲେଚ୍ଛମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି କଲା।
1.191.41
तैर्विसृष्टैर्महासैन्यैर्नानाम्लेच्छगणैस्तदा ।
नानावरणसंछन्नैर्नानायुधधरैस्तथा ॥ १.१९१.४१ ॥
ସେତେବେଳେ ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଛଡ଼ାଯାଇଥିବା ମହାସେନା, ନାନା ମ୍ଲେଚ୍ଛଗଣ, ବିବିଧ କବଚରେ ଆବୃତ ଓ ବିବିଧ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ (ରଣଭୂମି ଭରିଗଲା)।
1.191.42
अवाकीर्यत संरब्धैर्विश्वामित्रस्य पश्यतः ।
एकैकश्च तदा योधः पञ्चभिः सप्तभिर्वृतः ॥ १.१९१.४२ ॥
ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଦେଖୁଥିବାବେଳେ କ୍ରୋଧିତ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ (ଭୂମିକୁ) ଆବୃତ କଲେ; ସେତେବେଳେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୋଦ୍ଧା ପାଞ୍ଚ କିମ୍ବା ସାତଜଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଥିଲେ।
1.191.43
अस्त्रवर्षेण महता वध्यमानं बलं तदा ।
प्रभग्नं सर्वतस्त्रस्तं विश्वामित्रस्य पश्यतः ॥ १.१९१.४३ ॥
ସେତେବେଳେ ମହାନ ଅସ୍ତ୍ରବର୍ଷାରେ ଆହତ ସେନା, ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଦେଖୁଥିବା ବେଳେ, ସର୍ବତ୍ର ଛିନ୍ନଭିନ୍ନ ଓ ଭୀତ ହୋଇଗଲା।
1.191.44
तस्य तच्चतुरङ्गं वै बलं परमदुःसहम् ।
प्रभग्नं सर्वतो घोरं पयस्विन्या विनिर्जितम् ॥ १.१९१.४४ ॥
ତାଙ୍କର ସେହି ଚତୁରଙ୍ଗ ସେନା, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃସହ, ସର୍ବତ୍ର ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ଛିନ୍ନଭିନ୍ନ ହେଲା; ଦୁଗ୍ଧବତୀ ଗାଈ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପରାଜିତ ହେଲା।
1.191.45
न च प्राणैर्वियुज्यन्ते केचित्तत्रास्य सैनिकाः ।
विश्वामित्रस्य संक्रुद्धैर्वासिष्ठैर्भरतर्षभ ॥ १.१९१.४५ ॥
ସେଠାରେ ତାଙ୍କ ସୈନ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କେହି ପ୍ରାଣ ହରାଇଲେ ନାହିଁ; ହେ ଭରତଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ କ୍ରୋଧିତ ଅନୁଚରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା।
1.191.46
सा गौस्तत्सकलं सैन्यं कालयामास दूरतः ।
विश्वामित्रस्य तत्सैन्यं काल्यमानं त्रियोजनम् ॥ १.१९१.४६ ॥
ସେହି ଗାଈ ସମଗ୍ର ସେନାକୁ ଦୂରରୁ ହିଁ ପଳାଇ ଦେଲା; ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ସେହି ସେନା ତିନି ଯୋଜନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତଡ଼ିହୋଇ ଗଲା।
1.191.47
क्रोशमानं भयोद्विग्नं त्रातारं नाध्यगच्छत ।
विश्वामित्रस्ततो दृष्ट्वा क्रोधाविष्टः स रोदसी ॥ १.१९१.४७ ॥
ଚିତ୍କାର କରି, ଭୟରେ ବିଚଳିତ ହୋଇ, ସେମାନେ କୌଣସି ରକ୍ଷକ ପାଇଲେ ନାହିଁ; ତେବେ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଦେଖି କ୍ରୋଧରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଲେ, ଆକାଶ-ପୃଥିବୀକୁ ପ୍ରତିଧ୍ୱନିତ କରି।
1.191.48
ववर्ष शरवर्षाणि वसिष्ठे मुनिसत्तमे ।
घोररूपांश्च नाराचान्क्षुरान्भल्लान्महामुनिः ॥ १.१९१.४८ ॥
ସେହି ମହାମୁନି ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ଉପରେ ବାଣବର୍ଷା କଲେ; ଭୟଙ୍କର ରୂପବାନ୍ ନାରାଚ, କ୍ଷୁର ଓ ଭଲ୍ଲ ବାଣ।
1.191.49
विश्वामित्रप्रयुक्तांस्तान्वैणवेन व्यमोचयत् ।
वसिष्ठस्य तदा दृष्ट्वा कर्मकौशलमाहवे ॥ १.१९१.४९ ॥
ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଙ୍କ ପ୍ରୟୋଗ କରିଥିବା ସେହି ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ବଶିଷ୍ଠ ବାଉଁଶ ଯଷ୍ଟିରେ ନିବାରଣ କଲେ। ଯୁଦ୍ଧରେ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ସେହି କୌଶଳ ଦେଖି।
1.191.50
विश्वामित्रोऽपि कोपेन भूयः शत्रुनिपातनः ।
दिव्यास्त्रवर्षं तस्मै स प्राहिणोन्मुनये रुषा ॥ १.१९१.५० ॥
ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ମଧ୍ୟ କ୍ରୋଧରେ ପୁଣି ଶତ୍ରୁ ସଂହାରକ ହୋଇ, ସେହି ମୁନି ଉପରେ ରୋଷରେ ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ରର ବର୍ଷା କଲେ।
1.191.51
आग्नेयं वारुणं चैन्द्रं याम्यं वायव्यमेव च ।
विससर्ज महाभागे वसिष्ठे ब्रह्मणः सुते ॥ १.१९१.५१ ॥
ଆଗ୍ନେୟ, ବାରୁଣ, ଐନ୍ଦ୍ର, ଯାମ୍ୟ ଓ ବାୟବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ମଧ୍ୟ ସେ, ହେ ମହାଭାଗ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁତ୍ର ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ଉପରେ ନିକ୍ଷେପ କଲେ।
1.191.52
अस्त्राणि सर्वतो ज्वालां विसृजन्ति प्रपेदिरे ।
युगान्तसमये घोराः पतङ्गस्येव रश्मयः ॥ १.१९१.५२ ॥
ଅସ୍ତ୍ରସବୁ ଚାରିପାଶରେ ଜ୍ୱାଳା ଛାଡ଼ି ଧାଇଁଗଲେ, ଯୁଗାନ୍ତ ସମୟର ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ରଶ୍ମି ପରି।
1.191.53
वसिष्ठोऽपि महातेजा ब्रह्मशक्तिप्रयुक्तया ।
यष्ट्या निवारयामास सर्वाण्यस्त्राणि स स्मयन् ॥ १.१९१.५३ ॥
ମହାତେଜା ବଶିଷ୍ଠ ମଧ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମଶକ୍ତିରେ ପ୍ରେରିତ ନିଜ ଯଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା ହସି ହସି ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ନିବାରଣ କଲେ।
1.191.54
ततस्ते भस्मसाद्भूताः पतन्ति स्म महीतले ।
अपोह्य दिव्यान्यस्त्राणि वसिष्ठो वाक्यमब्रवीत् ॥ १.१९१.५४ ॥
ତେବେ ସେଗୁଡ଼ିକ ଭସ୍ମ ହୋଇ ପୃଥିବୀରେ ପଡ଼ିଗଲା। ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ରସବୁ ନିବାରଣ କରି ବଶିଷ୍ଠ ଏହି ବାକ୍ୟ କହିଲେ।
1.191.55
निर्जितोऽसि महाराज दुरात्मन्गाधिनन्दन ।
यदि तेऽस्ति परं शौर्यं तद्दर्शय मयि स्थिते ॥ १.१९१.५५ ॥
ହେ ମହାରାଜ, ଦୁରାତ୍ମା ଗାଧିନନ୍ଦନ, ତୁମେ ପରାଜିତ ହୋଇଛ। ତୁମର ଯଦି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶୌର୍ଯ୍ୟ ଅଛି, ତେବେ ମୁଁ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ତାହା ଦେଖାଅ।
1.191.56
विश्वामित्रस्तथा चोक्तो वसिष्ठेन नराधिपः ।
नोवाच किंचिद्व्रीडाढ्यो विद्रावितमहाबलः ॥ १.१९१.५६ ॥
ବସିଷ୍ଠଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏପରି କୁହାଗଲେ ମଧ୍ୟ, ନରାଧିପ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ଲଜ୍ଜାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ, ଯାହାଙ୍କ ମହାବଳ ବିଦ୍ରାବିତ ହୋଇଥିଲା, କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ।
1.191.57
दृष्ट्वा तन्महदाश्चर्यं ब्रह्मतेजोभवं तदा ।
विश्वामित्रः क्षत्रभावान्निर्विण्णो वाक्यमब्रवीत्।
धिग्बलं क्षत्रियबलं ब्रह्मतेजोबलं बलम् ॥ १.१९१.५७ ॥
ସେତେବେଳେ ବ୍ରହ୍ମତେଜରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ସେହି ମହାଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି, କ୍ଷତ୍ରିୟ ସ୍ୱଭାବ ହେତୁ ଖିନ୍ନ ହୋଇ ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର କହିଲେ: କ୍ଷତ୍ରିୟ ବଳକୁ ଧିକ୍; ବ୍ରହ୍ମତେଜର ବଳ ହିଁ ବଳ।
1.191.58
बलाबले विनिश्चित्य तप एव परं बलम् ।
स राज्यं स्फीतमुत्सृज्य तां च दीप्तां नृपश्रियम् ॥ १.१९१.५८ ॥
ବଳାବଳ ବିଚାର କରି, ତପସ୍ୟା ହିଁ ପରମ ବଳ ବୋଲି ନିଶ୍ଚୟ କରି, ସେ ସମୃଦ୍ଧ ରାଜ୍ୟ ଓ ସେହି ଦୀପ୍ତ ରାଜଶ୍ରୀକୁ ପରିତ୍ୟାଗ କଲେ।
1.191.59
भोगांश्च पृष्ठतः कृत्वा तपस्येव मनो दधे ।
स गत्वा तपसा सिद्धिं लोकान्विष्टभ्य तेजसा ॥ १.१९१.५९ ॥
ଭୋଗକୁ ପଛରେ ରଖି ସେ ମନକୁ ତପସ୍ୟାରେ ହିଁ ସ୍ଥିର କଲେ; ତପସ୍ୟାରେ ସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରି, ନିଜ ତେଜରେ ଲୋକସମୂହକୁ ଧାରଣ କରି,
1.191.60
तताप सर्वान्दीप्तौजा ब्राह्मणत्वमवाप्तवान् ।
अपिबच्च ततः सोममिन्द्रेण सह कौशिकः ॥ १.१९१.६० ॥
ଦୀପ୍ତ ଓଜରେ ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ତପାଇଲେ ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣତ୍ୱ ଲାଭ କଲେ। ତାପରେ କୌଶିକ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ସହିତ ସୋମ ପାନ କଲେ।
1.191.61
एवंवीर्यस्तु राजर्षिर्विप्रर्षिः संबभूव ह ॥ १.१९१.६१ ॥
ଏପରି ବଳଶାଳୀ ସେ ରାଜର୍ଷି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଋଷି ହୋଇଗଲେ।