ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 1.191
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.191.1
किंनिमित्तमभूद्वैरं विश्वामित्रवसिष्ठयोः ।
वसतोराश्रमे दिव्ये शंस नः सर्वमेव तत् ॥ १.१९१.१ ॥
ਦਿਵ ਆਸ਼ਰਮ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਿਆਂ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਅਤੇ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਵਿਚਕਾਰ ਕਿਸ ਕਾਰਨ ਵੈਰ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ? ਸਭ ਕੁਝ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸੋ।
1.191.2
इदं वासिष्ठमाख्यानं पुराणं परिचक्षते ।
पार्थ सर्वेषु लोकेषु यथावत्तन्निबोध मे ॥ १.१९१.२ ॥
ਹੇ ਪਾਰਥ, ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਬਾਰੇ ਇਹ ਪੁਰਾਣੀ ਕਥਾ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਣਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਜਿਉਂ ਦਾ ਤਿਉਂ ਸੁਣ।
1.191.3
कान्यकुब्जे महानासीत्पार्थिवो भरतर्षभ ।
गाधीति विश्रुतो लोके कुशिकस्यात्मसंभवः ॥ १.१९१.३ ॥
ਹੇ ਭਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਕਾਨਯਕੁਬਜ ਵਿੱਚ ਗਾਧੀ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਰਾਜਾ ਸੀ। ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਉਹ ਕੁਸ਼ਿਕ ਦਾ ਆਪਣਾ ਪੁੱਤਰ ਸੀ।
1.191.4
तस्य धर्मात्मनः पुत्रः समृद्धबलवाहनः ।
विश्वामित्र इति ख्यतो बभूव रिपुमर्दनः ॥ १.१९१.४ ॥
ਉਸ ਧਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਨਾਮ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋਇਆ। ਭਰਪੂਰ ਫੌਜ ਤੇ ਵਾਹਨਾਂ ਵਾਲਾ ਉਹ ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਮਰਦਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ।
1.191.5
स चचार सहामात्यो मृगयां गहने वने ।
मृगान्विध्यन्वराहांश्च रम्येषु मरुधन्वसु ॥ १.१९१.५ ॥
ਉਹ ਮੰਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਸੰਘਣੇ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਸ਼ਿਕਾਰ ਲਈ ਘੁੰਮਦਾ ਸੀ। ਸੁਹਣੇ ਮਾਰੂਥਲਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਹਿਰਨਾਂ ਤੇ ਸੂਰਾਂ ਨੂੰ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਵਿੰਨ੍ਹਦਾ ਸੀ।
1.191.6
व्यायामकर्शितः सोऽथ मृगलिप्सुः पिपासितः ।
आजगाम नरश्रेष्ठ वसिष्ठस्याश्रमं प्रति ॥ १.१९१.६ ॥
ਹੇ ਨਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਥੱਕਿਆ ਅਤੇ ਪਿਆਸਾ ਉਹ ਮ੍ਰਿਗਾਂ ਦੀ ਭਾਲ ਕਰਦਾ ਵਸ਼ਿਸ਼ਠ ਦੇ ਆਸ਼ਰਮ ਵੱਲ ਆਇਆ।
1.191.7
तमागतमभिप्रेक्ष्य वसिष्ठः श्रेष्ठभागृषिः ।
विश्वामित्रं नरश्रेष्ठं प्रतिजग्राह पूजया ॥ १.१९१.७ ॥
ਉਸਨੂੰ ਆਇਆ ਵੇਖ ਕੇ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠਭਾਗ ਰਿਸ਼ੀ ਵਸਿਸ਼ਠ ਨੇ ਨਰਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਦਾ ਆਦਰ ਨਾਲ ਸਵਾਗਤ ਕੀਤਾ।
1.191.8
पाद्यार्घ्याचमनीचैस्तं स्वागतेन च भारत ।
तथैव परिजग्राह वन्येन हविषा तदा ॥ १.१९१.८ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਪਾਦ ਧੋਣ ਲਈ ਜਲ, ਅਰਘ, ਆਚਮਨ ਦੇ ਜਲ ਅਤੇ ਸਵਾਗਤੀ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਉਸਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਕੀਤਾ; ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਜੰਗਲੀ ਹਵਿ ਨਾਲ ਵੀ ਮਹਿਮਾਨਦਾਰੀ ਕੀਤੀ।
1.191.9
तस्याथ कामधुग्धेनुर्वसिष्ठस्य महात्मनः ।
उक्ता कामान्प्रयच्छेति सा कामान्दुदुहे ततः ॥ १.१९१.९ ॥
ਫਿਰ ਮਹਾਤਮਾ ਵਸਿਸ਼ਠ ਦੀ ਕਾਮਧੇਨੂ ਨੂੰ, 'ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰ' ਆਖਿਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਇੱਛਾਵਾਂ ਦੁੱਧ ਵਾਂਗ ਦੁੱਗੀਆਂ।
1.191.10
बाष्पाढ्यस्योदनस्यैव राशयः पर्वतोपमाः ।
निष्ठानानि च सूपांश्च दधिकुल्यास्तथैव च ॥ १.१९१.१० ॥
ਭਾਫ਼ ਵਾਲੇ ਭੱਤ ਦੇ ਢੇਰ ਪਹਾੜਾਂ ਵਰਗੇ ਹੋ ਗਏ; ਤਿਆਰ ਪਕਵਾਨ, ਦਾਲਾਂ-ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਅਤੇ ਦਹੀਂ ਦੀਆਂ ਨਦੀਆਂ ਵੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋ ਗਈਆਂ।
1.191.11
कूपांश्च घृतसंपूर्णान्गौड्यान्नानि सहस्रशः ।
इक्षून्मधूनि लाजांश्च मैरेयांश्च वरासवान् ॥ १.१९१.११ ॥
ਘਿਓ ਨਾਲ ਭਰੇ ਖੂਹ, ਗੁੜ ਦੇ ਬਣੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪਕਵਾਨ, ਗੰਨੇ, ਸ਼ਹਿਦ, ਲਾਈ ਦੇ ਦਾਣੇ, ਮੈਰੇਯ ਅਤੇ ਉੱਤਮ ਆਸਵ।
1.191.12
ग्राम्यारण्याश्चौषधीश्च दुदुहे पय एव च ।
षड्रसं चामृतनिभं रसायनमनुत्तमम् ॥ १.१९१.१२ ॥
ਪਿੰਡਾਂ ਅਤੇ ਜੰਗਲਾਂ ਦੀਆਂ ਬੂਟੀਆਂ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਵੀ ਉਸਨੇ ਦੁੱਗਿਆ; ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗਾ ਛੇ ਰਸਾਂ ਵਾਲਾ ਅਤੇ ਅਨੁੱਤਮ ਰਸਾਇਣ ਵੀ ਦੁੱਗਿਆ।
1.191.13
भोजनीयानि पेयानि भक्ष्याणि विविधानि च ।
लेह्यान्यमृतकल्पानि चोष्याणि च तथार्जुना ॥ १.१९१.१३ ॥
ਭੋਜਨ ਯੋਗ, ਪੀਣ ਯੋਗ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਕਸ਼ ਪਦਾਰਥ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗੇ ਚੱਟਣ ਯੋਗ ਪਦਾਰਥ ਅਤੇ ਚੂਸਣ ਯੋਗ ਵਸਤੂਆਂ ਵੀ, ਹੇ ਅਰਜੁਨ।
1.191.14
रत्नानि च महार्हाणि वासांसि विविधानि च ।
तैः कामैः सर्वसंपूर्णैः पूजितश्च महिपतिः ॥ १.१९१.१४ ॥
ਬਹੁਤ ਕੀਮਤੀ ਰਤਨ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮ ਦੇ ਵਸਤਰ ਵੀ। ਹਰ ਪੱਖੋਂ ਭਰਪੂਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਇੱਛਤ ਵਸਤੂਆਂ ਨਾਲ ਰਾਜਾ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਗਿਆ।
1.191.15
सामात्यः सबलश्चैव तुतोष स भृशं तदा ।
षडुन्नतां सुपार्श्वोरुं पृथुपञ्चसमावृताम् ॥ १.१९१.१५ ॥
ਮੰਤਰੀਆਂ ਅਤੇ ਸੈਨਾ ਸਮੇਤ ਉਹ ਰਾਜਾ ਉਸ ਸਮੇਂ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ। ਛੇ ਉੱਚੇ ਅੰਗਾਂ, ਸੁੰਦਰ ਪਸਲੀਆਂ ਅਤੇ ਪੱਟਾਂ ਵਾਲੀ, ਪੰਜ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅੰਗਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਹੋਈ (ਗਊ)।
1.191.16
मण्डूकनेत्रां स्वाकारां पीनोधसमनिन्दिताम् ।
सुवालघिं शङ्कुकर्णां चारुशृङ्गां मनोरमाम् ॥ १.१९१.१६ ॥
ਡੱਡੂ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ, ਸੁੰਦਰ ਆਕਾਰ ਵਾਲੀ, ਭਰੇ ਹੋਏ ਥਣਾਂ ਵਾਲੀ, ਨਿਰਦੋਸ਼, ਸੁੰਦਰ ਪੂਛ ਵਾਲੀ, ਨੋਕਦਾਰ ਕੰਨਾਂ ਵਾਲੀ, ਸੁੰਦਰ ਸਿੰਗਾਂ ਵਾਲੀ, ਮਨ ਨੂੰ ਮੋਹਣ ਵਾਲੀ।
1.191.17
पुष्टायतशिरोग्रीवां विस्मितः सोऽभिवीक्ष्यताम् ।
अभिनन्द्य स तां राजा नन्दिनीं गाधिनन्दनः ॥ १.१९१.१७ ॥
ਪੁਸ਼ਟ, ਲੰਮੇ ਸਿਰ ਅਤੇ ਗਰਦਨ ਵਾਲੀ ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਹੈਰਾਨ ਹੋਇਆ। ਗਾਧੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੇ ਨੰਦਿਨੀ ਦੀ ਸਰਾਹਨਾ ਕਰਕੇ—
1.191.18
अब्रवीच्च भृशं तुष्टः स राजा तमृषिं तदा ।
अर्बुदेन गवां ब्रह्मन्मम राज्येन वा पुनः ॥ १.१९१.१८ ॥
ਫਿਰ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਉਸ ਰਾਜੇ ਨੇ ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਦਸ ਕਰੋੜ ਗਾਵਾਂ ਦੇ ਬਦਲੇ, ਜਾਂ ਮੇਰੇ ਰਾਜ ਦੇ ਬਦਲੇ ਫਿਰ (ਇਸ ਨੂੰ ਮੈਨੂੰ ਦੇ ਦਿਓ)."
1.191.19
नन्दिनीं संप्रयच्छस्व भुङ्क्ष्व राज्यं महामुने ।
देवतातिथिपित्रर्थं याज्यार्थं च पयस्विनी ॥ १.१९१.१९ ॥
ਹੇ ਮਹਾਮੁਨੀ, ਨੰਦਿਨੀ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿਓ ਅਤੇ ਰਾਜ ਦਾ ਭੋਗ ਕਰੋ। ਦੇਵਤਿਆਂ, ਮਹਿਮਾਨਾਂ, ਪਿਤਰਾਂ ਅਤੇ ਯੱਗ ਲਈ ਇਹ ਦੁੱਧ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਗਾਂ ਹੈ।
1.191.20
अदेया नन्दिनीयं वै राज्येनापि तवानघ ।
रत्नं हि भगवन्नेतद्रत्नहारी च पार्थिवः।
क्षत्रियोऽहं भवान्विप्रस्तपःस्वाध्यायसाधनः ॥ १.१९१.२० ॥
ਹੇ ਨਿਰਪਾਪ, ਇਹ ਨੰਦਿਨੀ ਰਾਜ ਦੇ ਬਦਲੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ। ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਇਹ ਰਤਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਰਾਜਾ ਰਤਨ ਚੁਰਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਖੱਤਰੀ ਹਾਂ ਅਤੇ ਤੁਸੀਂ ਤਪ ਤੇ ਸਵਾਧਿਆਏ ਨੂੰ ਸਾਧਨ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੋ।
1.191.21
ब्राह्णेषु कुतो वीर्यं प्रशान्तेषु धृतात्मसु ।
अर्बुदेन गवां यस्त्वं न ददासि ममेप्सितम् ॥ १.१९१.२१ ॥
ਸ਼ਾਂਤ ਤੇ ਸੰਜਮੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਿੱਚ ਬਲ ਕਿੱਥੋਂ ਹੋਵੇ? ਅਰਬੁਦ ਗਾਵਾਂ ਦੇ ਬਦਲੇ ਵੀ ਤੂੰ ਮੈਨੂੰ ਮੇਰੀ ਲੋੜੀਂਦੀ ਵਸਤੂ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ।
1.191.22
स्वधर्मं न प्रहास्यामि नेष्यामि च बलेन गाम् ।
बलस्थश्चासि राजा च बाहुवीर्यश्च क्षत्रियः ॥ १.१९१.२२ ॥
ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਸ੍ਵਧਰਮ ਨਹੀਂ ਛੱਡਾਂਗਾ; ਬਲ ਨਾਲ ਗਾਂ ਲੈ ਜਾਵਾਂਗਾ। ਤੂੰ ਬਲ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਰਾਜਾ ਹੈਂ ਅਤੇ ਬਾਹੂਬਲ ਵਾਲਾ ਖੱਤਰੀ ਹੈਂ।
1.191.23
यथेच्छसि तथा क्षिप्रं कुरु मा त्वं विचारय ।
एवमुक्तस्तथा पार्थ विश्वामित्रो बलादिव ॥ १.१९१.२३ ॥
ਜਿਵੇਂ ਤੂੰ ਚਾਹੇਂ, ਤਿਵੇਂ ਛੇਤੀ ਕਰ; ਸੋਚ ਨਾ। ਹੇ ਪਾਰਥ, ਐਸਾ ਕਹੇ ਜਾਣ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਮਾਨੋਂ ਬਲ ਨਾਲ (ਗਾਂ ਲੈ ਜਾਣ ਲਈ) ਤਿਆਰ ਹੋਇਆ।
1.191.24
हंसचन्द्रप्रतीकाशां नन्दिनीं तां जहार गाम् ।
सा तदा ह्रियमाणा च विश्वामित्रबलैर्बलात्।
कशादण्डप्रणुदिता काल्यमाना इतस्ततः ॥ १.१९१.२४ ॥
ਹੰਸ ਤੇ ਚੰਦਰਮਾ ਵਰਗੀ ਉਸ ਨੰਦਿਨੀ ਗਾਂ ਨੂੰ ਉਸ ਨੇ ਬਲ ਨਾਲ ਖੋਹ ਲਿਆ। ਤਦ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਦੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਵੱਲੋਂ ਬਲ ਨਾਲ ਲਿਜਾਈ ਜਾਂਦੀ, ਕੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਡੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਹੱਕੀ ਜਾਂਦੀ ਉਹ ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਘਸੀਟੀ ਗਈ।
1.191.25
हंभायमाना कल्याणी वसिष्ठस्याथ नन्दिनी ।
आगम्याभिमुखी पार्थ तस्थौ भगवदुन्मुखी ॥ १.१९१.२५ ॥
ਵਸ਼ਿਸ਼ਟ ਦੀ ਕਲਿਆਣੀ ਨੰਦਿਨੀ ਅਰਾਉਂਦੀ ਹੋਈ ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਆਈ ਅਤੇ ਹੇ ਪਾਰਥ, ਭਗਵਾਨ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਖੜ੍ਹੀ ਹੋ ਗਈ।
1.191.26
भृशं च ताड्यमाना वै न जगामाश्रमात्ततः ।
शृणोमि ते रवं भद्रे विनदन्त्याः पुनः पुनः ॥ १.१९१.२६ ॥
ਬਹੁਤ ਮਾਰੇ ਜਾਣ ਤੇ ਵੀ ਉਹ ਆਸ਼ਰਮ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਗਈ। ਹੇ ਭਦ੍ਰੇ, ਤੇਰੀ ਚੀਕ ਮੈਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸੁਣ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।
1.191.27
ह्रियसे त्वं बलाद्भद्रे विश्वामित्रेण नन्दिनि ।
किं कर्तव्यं मया तत्र क्षमावान्ब्राह्मणो ह्यहम्। ॥ १.१९१.२७ ॥
ਹੇ ਭਦ੍ਰੇ ਨੰਦਿਨੀ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਤੈਨੂੰ ਜ਼ੋਰੀਂ ਲਿਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਉੱਥੇ ਮੈਂ ਕੀ ਕਰਾਂ? ਮੈਂ ਤਾਂ ਖਿਮਾਵਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹਾਂ।
1.191.28
सा भयान्नन्दिनी तेषां बलानां भरतर्षभ ।
विश्वामित्रभयोद्विग्ना वसिष्ठं समुपागमत् ॥ १.१९१.२८ ॥
ਹੇ ਭਰਤਰਸ਼ਭ, ਉਹਨਾਂ ਫੌਜਾਂ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਘਬਰਾਈ ਹੋਈ ਨੰਦਿਨੀ ਵਸ਼ਿਸ਼ਟ ਕੋਲ ਆਈ।
1.191.29
कशाग्रदण्डाभिहतां क्रोशन्तीं मामनाथवत् ।
विश्वामित्रबलैर्घोरैर्भगवन् किमुपेक्षसे ॥ १.१९१.२९ ॥
ਕੋੜੇ ਦੀ ਨੋਕ ਨਾਲ ਮਾਰੀ ਜਾਂਦੀ, ਅਨਾਥ ਵਾਂਗ ਚੀਕਦੀ ਮੈਨੂੰ, ਹੇ ਭਗਵਨ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਦੀਆਂ ਭਿਆਨਕ ਫੌਜਾਂ ਮਾਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ; ਤੁਸੀਂ ਕਿਉਂ ਅਣਗੌਲਿਆ ਕਰਦੇ ਹੋ?
1.191.30
एवं तस्यां तदा पार्थ धर्षितायां महामुनिः ।
न चुक्षुभे तदा धैर्यान्न चचाल धृतव्रतः ॥ १.१९१.३० ॥
ਹੇ ਪਾਰਥ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਨਾਲ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੁਰਵਿਹਾਰ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਤਦ ਮਹਾਮੁਨੀ ਵਿਚਲਿਤ ਨਾ ਹੋਏ; ਧੀਰਜ ਤੇ ਵਰਤ ਵਿੱਚ ਅਡੋਲ ਰਹੇ।
1.191.31
क्षत्रियाणां बलं तेजो ब्राह्मणानां क्षमा बलम् ।
क्षमा मां भजते यस्माद्गम्यतां यदि रोचते ॥ १.१९१.३१ ॥
ਖੱਤਰੀਆਂ ਦਾ ਬਲ ਤੇਜ ਹੈ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਬਲ ਖਿਮਾ ਹੈ। ਖਿਮਾ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਜੇ ਤੈਨੂੰ ਚੰਗਾ ਲੱਗੇ ਤਾਂ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈਂ।
1.191.32
किं नु त्यक्ताऽस्मि भगवन्यदेवं त्वं प्रभाषसे ।
अत्यक्ताऽहं त्वया ब्रह्मन्नेतुं शक्या न वै बलात् ॥ १.१९१.३२ ॥
ਹੇ ਭਗਵਾਨ! ਕੀ ਮੈਂ ਤਿਆਗੀ ਗਈ ਹਾਂ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋ? ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਤਿਆਗਿਆ ਨਹੀਂ; ਬਲ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਲਿਜਾਇਆ ਨਹੀਂ ਜਾ ਸਕਦਾ।
1.191.33
न त्वां त्यजामि कल्याणि स्थीयतां यदि शक्यते ।
दृढेन दाम्ना बद्ध्वैष वत्सस्ते हियते बलात् ॥ १.१९१.३३ ॥
ਹੇ ਕਲਿਆਣੀ! ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਤਿਆਗਦਾ ਨਹੀਂ; ਜੇ ਹੋ ਸਕੇ ਤਾਂ ਠਹਿਰ। ਮਜ਼ਬੂਤ ਰੱਸੀ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਤੇਰੇ ਇਸ ਵੱਛੇ ਨੂੰ ਜ਼ਬਰਦਸਤੀ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
1.191.34
स्थीयतामिति तच्छ्रुत्वा वसिष्ठस्य पयस्विनी ।
ऊर्ध्वाञ्चितशिरोग्रीवा प्रबभौ रौद्रदर्शना ॥ १.१९१.३४ ॥
"ਠਹਿਰ" ਵਸ਼ਿਸ਼ਟ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਦੁੱਧ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਗਾਂ ਸਿਰ ਅਤੇ ਗਰਦਨ ਉੱਚੀ ਕਰਕੇ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਚਮਕ ਉੱਠੀ।
1.191.35
क्रोधरक्तेक्षणा सा गौर्हंभारवघनस्वना ।
विश्वामित्रस्य तत्सैन्यं व्यद्रावयत सर्वशः ॥ १.१९१.३५ ॥
ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਉਹ ਗਾਂ ਹੰਭਾ ਦੀ ਬੱਦਲ-ਗਰਜਣ ਵਰਗੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਦੀ ਉਸ ਸੈਨਾ ਨੂੰ ਹਰ ਪਾਸੇ ਭਜਾ ਦਿੱਤਾ।
1.191.36
कशाग्रदण्डाभिहता काल्यमाना ततस्ततः ।
क्रोधरक्तेक्षणा क्रोधं भूय एव समाददे ॥ १.१९१.३६ ॥
ਕੋੜੇ ਦੇ ਸਿਰੇ ਅਤੇ ਡੰਡੇ ਨਾਲ ਮਾਰੀ ਜਾ ਕੇ ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਹੱਕੀ ਜਾ ਰਹੀ ਉਹ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੀ ਗਾਂ ਫਿਰ ਕ੍ਰੋਧ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵਧਾ ਬੈਠੀ।
1.191.37
आदित्य इव मध्याह्ने क्रोधदीप्तवपुर्बभौ ।
अङ्गारवर्षं मुञ्चन्ती मुहुर्वालधितो महत् ॥ १.१९१.३७ ॥
ਦੁਪਹਿਰ ਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਦਮਕਦੇ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਉਹ ਆਪਣੀ ਪੂਛ ਤੋਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਅੰਗਿਆਰਿਆਂ ਦੀ ਬਰਸਾਤ ਕਰਦੀ ਹੋਈ ਚਮਕ ਉੱਠੀ।
1.191.38
असृजत्पह्लवान्पुच्छात्प्रस्रवाद्द्राविडाञ्छकान् ।
योनिदेशाच्च यवानाञ्शकृतः शबरान्बहून् ॥ १.१९१.३८ ॥
ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪੂਛ ਤੋਂ ਪਹਲਵ, ਥਣਾਂ ਤੋਂ ਦ੍ਰਾਵਿੜ ਅਤੇ ਸ਼ਕ, ਯੋਨੀ-ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਤੋਂ ਯਵਨ, ਅਤੇ ਗੋਬਰ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸ਼ਬਰ ਸਿਰਜੇ।
1.191.39
मूत्रतश्चासृजत्कांश्चिच्छबरांश्चैव पार्श्वतः ।
पौण्ड्रान्किरातान्यवनान्सिंहलान्बर्बरान्खसान् ॥ १.१९१.३९ ॥
ਉਸ ਨੇ ਪਿਸ਼ਾਬ ਤੋਂ ਕੁਝ ਸ਼ਬਰ ਅਤੇ ਪਾਸਿਆਂ ਤੋਂ ਪੌਂਡ੍ਰ, ਕਿਰਾਤ, ਯਵਨ, ਸਿੰਹਲ, ਬਰਬਰ ਤੇ ਖਸ ਸਿਰਜੇ।
1.191.40
चिबुकांश्च पुलिन्दांश्च चीनान्हूणान्सकेरलान् ।
ससर्ज फेनतः सा गौर्म्लेच्छान्बहुविधानपि ॥ १.१९१.४० ॥
ਚਿਬੁਕ, ਪੁਲਿੰਦ, ਚੀਨ, ਹੂਣ ਅਤੇ ਕੇਰਲਾਂ ਨੂੰ, ਅਤੇ ਝੱਗ ਤੋਂ ਉਸ ਗਾਂ ਨੇ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਮਲੇਛ ਵੀ ਸਿਰਜੇ।
1.191.41
तैर्विसृष्टैर्महासैन्यैर्नानाम्लेच्छगणैस्तदा ।
नानावरणसंछन्नैर्नानायुधधरैस्तथा ॥ १.१९१.४१ ॥
ਤਦ ਉਹਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਛੱਡੀਆਂ ਗਈਆਂ ਮਹਾਸੈਨਾਵਾਂ, ਨਾਨਾ ਮਲੇਛ-ਗਣਾਂ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਵਚਾਂ ਨਾਲ ਢਕੇ ਅਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਹਥਿਆਰ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ (ਰਣ-ਭੂਮੀ ਭਰ ਗਈ)।
1.191.42
अवाकीर्यत संरब्धैर्विश्वामित्रस्य पश्यतः ।
एकैकश्च तदा योधः पञ्चभिः सप्तभिर्वृतः ॥ १.१९१.४२ ॥
ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਵੇਖਦਿਆਂ ਹੀ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਯੋਧਿਆਂ ਨੇ (ਧਰਤੀ ਨੂੰ) ਢਕ ਦਿੱਤਾ; ਤਦ ਹਰ ਇੱਕ ਯੋਧਾ ਪੰਜ ਜਾਂ ਸੱਤ ਯੋਧਿਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
1.191.43
अस्त्रवर्षेण महता वध्यमानं बलं तदा ।
प्रभग्नं सर्वतस्त्रस्तं विश्वामित्रस्य पश्यतः ॥ १.१९१.४३ ॥
ਉਦੋਂ ਮਹਾਨ ਅਸਤਰ-ਵਰਖਾ ਨਾਲ ਮਾਰੀ ਜਾਂਦੀ ਫ਼ੌਜ, ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਦੇ ਵੇਖਦਿਆਂ, ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਓਂ ਟੁੱਟ ਕੇ ਡਰ ਗਈ।
1.191.44
तस्य तच्चतुरङ्गं वै बलं परमदुःसहम् ।
प्रभग्नं सर्वतो घोरं पयस्विन्या विनिर्जितम् ॥ १.१९१.४४ ॥
ਉਸ ਦੀ ਉਹ ਚਤੁਰੰਗੀ ਫ਼ੌਜ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਅਸਹਿ, ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਓਂ ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਟੁੱਟ ਗਈ, ਦੁੱਧ ਦੇਣ ਵਾਲੀ ਗਾਂ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਰਾ ਦਿੱਤਾ।
1.191.45
न च प्राणैर्वियुज्यन्ते केचित्तत्रास्य सैनिकाः ।
विश्वामित्रस्य संक्रुद्धैर्वासिष्ठैर्भरतर्षभ ॥ १.१९१.४५ ॥
ਉੱਥੇ ਉਸ ਦੇ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਪ੍ਰਾਣਾਂ ਤੋਂ ਵਿਛੜਿਆ ਨਹੀਂ; ਹੇ ਭਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ, ਵਸਿਸ਼ਠ ਦੇ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਚੇਲਿਆਂ ਵੱਲੋਂ।
1.191.46
सा गौस्तत्सकलं सैन्यं कालयामास दूरतः ।
विश्वामित्रस्य तत्सैन्यं काल्यमानं त्रियोजनम् ॥ १.१९१.४६ ॥
ਉਸ ਗਾਂ ਨੇ ਉਸ ਸਾਰੀ ਫ਼ੌਜ ਨੂੰ ਦੂਰੋਂ ਹੀ ਭਜਾ ਦਿੱਤਾ; ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਦੀ ਉਹ ਫ਼ੌਜ ਤਿੰਨ ਯੋਜਨ ਤੱਕ ਭਜਾਈ ਗਈ।
1.191.47
क्रोशमानं भयोद्विग्नं त्रातारं नाध्यगच्छत ।
विश्वामित्रस्ततो दृष्ट्वा क्रोधाविष्टः स रोदसी ॥ १.१९१.४७ ॥
ਚੀਕਦੇ, ਡਰ ਨਾਲ ਵਿਆਕੁਲ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਰੱਖਿਅਕ ਨਾ ਮਿਲਿਆ; ਤਦ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਵੇਖ ਕੇ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾਲ ਭਰ ਗਏ, ਅਕਾਸ਼ ਤੇ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਗੂੰਜਾਉਂਦੇ ਹੋਏ।
1.191.48
ववर्ष शरवर्षाणि वसिष्ठे मुनिसत्तमे ।
घोररूपांश्च नाराचान्क्षुरान्भल्लान्महामुनिः ॥ १.१९१.४८ ॥
ਉਸ ਮਹਾਮੁਨੀ ਨੇ ਮੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਵਸਿਸ਼ਠ ਉੱਤੇ ਬਾਣਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕੀਤੀ; ਭਿਆਨਕ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਨਾਰਾਚ, ਖੁਰਪੇ ਅਤੇ ਭੱਲੇ ਬਾਣ।
1.191.49
विश्वामित्रप्रयुक्तांस्तान्वैणवेन व्यमोचयत् ।
वसिष्ठस्य तदा दृष्ट्वा कर्मकौशलमाहवे ॥ १.१९१.४९ ॥
ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਦੇ ਚਲਾਏ ਉਹਨਾਂ ਅਸਤ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਵਸਿਸ਼ਠ ਨੇ ਬਾਂਸ ਦੀ ਛੜੀ ਨਾਲ ਵਿਅਰਥ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਵਸਿਸ਼ਠ ਦਾ ਉਹ ਹੁਨਰ ਵੇਖ ਕੇ।
1.191.50
विश्वामित्रोऽपि कोपेन भूयः शत्रुनिपातनः ।
दिव्यास्त्रवर्षं तस्मै स प्राहिणोन्मुनये रुषा ॥ १.१९१.५० ॥
ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਨੇ ਵੀ ਗੁੱਸੇ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ, ਵੈਰੀਆਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਬਣ ਕੇ, ਉਸ ਮੁਨੀ ਉੱਤੇ ਰੋਸ ਨਾਲ ਦਿਵ੍ਯ ਅਸਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਵਰਖਾ ਕੀਤੀ।
1.191.51
आग्नेयं वारुणं चैन्द्रं याम्यं वायव्यमेव च ।
विससर्ज महाभागे वसिष्ठे ब्रह्मणः सुते ॥ १.१९१.५१ ॥
ਆਗਨੇਯ, ਵਾਰੁਣ, ਐਂਦ੍ਰ, ਯਾਮ੍ਯ ਅਤੇ ਵਾਯਵ੍ਯ ਅਸਤ੍ਰ ਵੀ, ਹੇ ਮਹਾਭਾਗ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਸਿਸ਼ਠ ਉੱਤੇ ਉਸ ਨੇ ਚਲਾਏ।
1.191.52
अस्त्राणि सर्वतो ज्वालां विसृजन्ति प्रपेदिरे ।
युगान्तसमये घोराः पतङ्गस्येव रश्मयः ॥ १.१९१.५२ ॥
ਅਸਤ੍ਰ ਚੁਫੇਰਿਓਂ ਲਾਟਾਂ ਛੱਡਦੇ ਹੋਏ ਦੌੜ ਪਏ, ਯੁਗਾਂਤ ਸਮੇਂ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਭਿਆਨਕ ਕਿਰਨਾਂ ਵਾਂਗ।
1.191.53
वसिष्ठोऽपि महातेजा ब्रह्मशक्तिप्रयुक्तया ।
यष्ट्या निवारयामास सर्वाण्यस्त्राणि स स्मयन् ॥ १.१९१.५३ ॥
ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਵਸਿਸ਼ਠ ਨੇ ਵੀ ਬ੍ਰਹਮ-ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਆਪਣੀ ਛੜੀ ਨਾਲ ਮੁਸਕਰਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਸਾਰੇ ਅਸਤ੍ਰ ਨਿਵਾਰ ਦਿੱਤੇ।
1.191.54
ततस्ते भस्मसाद्भूताः पतन्ति स्म महीतले ।
अपोह्य दिव्यान्यस्त्राणि वसिष्ठो वाक्यमब्रवीत् ॥ १.१९१.५४ ॥
ਤਦ ਉਹ ਅਸਤ੍ਰ ਸੁਆਹ ਹੋ ਕੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਡਿੱਗ ਪਏ। ਦਿਵ੍ਯ ਅਸਤ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਵਿਅਰਥ ਕਰ ਕੇ ਵਸਿਸ਼ਠ ਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
1.191.55
निर्जितोऽसि महाराज दुरात्मन्गाधिनन्दन ।
यदि तेऽस्ति परं शौर्यं तद्दर्शय मयि स्थिते ॥ १.१९१.५५ ॥
ਹੇ ਮਹਾਰਾਜ, ਦੁਰਾਤਮਾ ਗਾਧੀ-ਪੁੱਤਰ, ਤੂੰ ਹਾਰ ਚੁੱਕਿਆ ਹੈਂ। ਜੇ ਤੇਰੇ ਕੋਲ ਉੱਤਮ ਪਰਾਕਰਮ ਹੈ, ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹ ਕੇ ਉਹ ਵਿਖਾ।
1.191.56
विश्वामित्रस्तथा चोक्तो वसिष्ठेन नराधिपः ।
नोवाच किंचिद्व्रीडाढ्यो विद्रावितमहाबलः ॥ १.१९१.५६ ॥
ਵਸ਼ਿਸ਼ਟ ਵੱਲੋਂ ਏਦਾਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ਤੇ ਵੀ ਨਰਾਧਿਪ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ, ਸ਼ਰਮ ਨਾਲ ਭਰੇ ਹੋਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਹਾਂਬਲ ਭੰਗ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਸੀ, ਕੁਝ ਨਾ ਬੋਲੇ।
1.191.57
दृष्ट्वा तन्महदाश्चर्यं ब्रह्मतेजोभवं तदा ।
विश्वामित्रः क्षत्रभावान्निर्विण्णो वाक्यमब्रवीत्।
धिग्बलं क्षत्रियबलं ब्रह्मतेजोबलं बलम् ॥ १.१९१.५७ ॥
ਤਦ ਬ੍ਰਹਮਤੇਜ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਉਸ ਮਹਾਨ ਅਚੰਭੇ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਕਸ਼ੱਤਰੀ ਸੁਭਾਅ ਕਾਰਨ ਉਦਾਸ ਹੋਏ ਵਿਸ਼ਵਾਮਿੱਤਰ ਬੋਲੇ: ਕਸ਼ੱਤਰੀ ਬਲ ਨੂੰ ਧਿੱਕਾਰ ਹੈ; ਬ੍ਰਹਮਤੇਜ ਦਾ ਬਲ ਹੀ ਬਲ ਹੈ।
1.191.58
बलाबले विनिश्चित्य तप एव परं बलम् ।
स राज्यं स्फीतमुत्सृज्य तां च दीप्तां नृपश्रियम् ॥ १.१९१.५८ ॥
ਬਲ ਅਤੇ ਨਿਰਬਲਤਾ ਨੂੰ ਵਿਚਾਰ ਕੇ, ਤਪ ਹੀ ਪਰਮ ਬਲ ਹੈ ਇਹ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਰਾਜ ਅਤੇ ਉਸ ਚਮਕਦੀ ਰਾਜ-ਸ਼੍ਰੀ ਨੂੰ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ।
1.191.59
भोगांश्च पृष्ठतः कृत्वा तपस्येव मनो दधे ।
स गत्वा तपसा सिद्धिं लोकान्विष्टभ्य तेजसा ॥ १.१९१.५९ ॥
ਭੋਗਾਂ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਛੱਡ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਨ ਤਪ ਵਿੱਚ ਹੀ ਟਿਕਾਇਆ; ਤਪ ਨਾਲ ਸਿੱਧੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਥਾਮ ਕੇ,
1.191.60
तताप सर्वान्दीप्तौजा ब्राह्मणत्वमवाप्तवान् ।
अपिबच्च ततः सोममिन्द्रेण सह कौशिकः ॥ १.१९१.६० ॥
ਦੀਪਤ ਓਜ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਭ ਨੂੰ ਤਪਾਇਆ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਪਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਕੌਸ਼ਿਕ ਨੇ ਇੰਦਰ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸੋਮ ਪੀਤਾ।
1.191.61
एवंवीर्यस्तु राजर्षिर्विप्रर्षिः संबभूव ह ॥ १.१९१.६१ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਲ ਵਾਲਾ ਉਹ ਰਾਜਰਿਸ਼ੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਰਿਸ਼ੀ ਬਣ ਗਿਆ।