મહાભારત · અધ્યાય 1.198
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.198.1
पुनश्चैव महातेजा विश्वामित्रजिघांसया ।
अग्निं संभृतवान्घोरं शाक्तेयः सुमहातपाः ॥ १.१९८.१ ॥
ફરી મહાતેજસ્વી અને અત્યંત તપસ્વી શક્તિના પુત્રે વિશ્વામિત્રને મારવાની ઇચ્છાથી એક ભયંકર અગ્નિ પ્રગટાવ્યો.
1.198.2
वासिष्ठसंभृतश्चाग्निर्विश्वामित्रहितैषिणा ।
तेजसा वह्नितुल्येन ग्रस्तः स्कन्देन धीमता ॥ १.१९८.२ ॥
વિશ્વામિત્રનું હિત ઇચ્છતા બુદ્ધિમાન સ્કંદે વસિષ્ઠના પુત્રે પ્રગટાવેલા તે અગ્નિને અગ્નિ સમાન તેજથી ગળી લીધો.
1.198.3
राज्ञा कल्माषपादेन गुरौ ब्रह्मविदां वरे ।
कारणं किं पुरस्कृत्य भार्या वै सन्नियोजिता ॥ १.१९८.३ ॥
બ્રહ્મજ્ઞાનીઓમાં શ્રેષ્ઠ ગુરુ પાસે રાજા કલ્માષપાદે કયું કારણ આગળ ધરીને પત્નીને મોકલી?
1.198.4
जानता वै परं धर्मं वसिष्ठेन महात्मना ।
अगम्यागमनं कस्मात्कृतं तेन महर्षिणा ॥ १.१९८.४ ॥
પરમ ધર્મને જાણતા મહાત્મા વસિષ્ઠે તે મહર્ષિએ અગમ્યાગમન શા માટે કર્યું?
1.198.5
अधर्मिष्ठं वसिष्ठेन कृतं चापि पुरा सखे ।
एतन्मे संशयं सर्वं छेत्तुमर्हसि पृच्छतः ॥ १.१९८.५ ॥
હે મિત્ર, પૂર્વે વસિષ્ઠે અત્યંત અધર્મનું કાર્ય પણ કર્યું હતું; મારા પૂછવાથી તું મારો આ સઘળો સંદેહ છેદવા યોગ્ય છે.
1.198.6
धनञ्जय निबोधेयं यन्मां त्वं परिपृच्छसि ।
वसिष्ठं प्रति दुर्धर्ष तथा मित्रसहं नृपम् ॥ १.१९८.६ ॥
હે ધનંજય, તું મને જે પૂછે છે તે હું સમજાવું છું — વસિષ્ઠ વિશે, હે દુર્ધર્ષ, અને રાજા મિત્રસહ વિશે પણ.
1.198.7
कथितं ते मया सर्वं यथा शप्तः स पार्थिवः ।
शक्तिना भरतश्रेष्ठ वासिष्ठेन महात्मना ॥ १.१९८.७ ॥
હે ભરતશ્રેષ્ઠ, મહાત્મા વસિષ્ઠના પુત્ર શક્તિ દ્વારા એ રાજા કેવી રીતે શાપિત થયો, તે બધું મેં તમને કહ્યું છે.
1.198.8
स तु शापवशं प्राप्तः क्रोधपर्याकुलेक्षणः ।
निर्जगाम पुराद्राजा सहदारः परन्तपः ॥ १.१९८.८ ॥
શાપને વશ થયેલો એ રાજા, ક્રોધથી વ્યાકુળ નેત્રોવાળો, શત્રુઓને તપાવનારો, પત્ની સાથે નગરમાંથી નીકળી ગયો.
1.198.9
अरण्यं निर्जनं गत्वा सदारः परिचक्रमे ।
नानामृगगणाकीर्णं नानासत्वसमाकुलम् ॥ १.१९८.९ ॥
નિર્જન વનમાં જઈને તે પત્ની સાથે ફરવા લાગ્યો; તે વન વિવિધ મૃગોના ટોળાંથી ભરેલું અને અનેક પ્રાણીઓથી વ્યાપ્ત હતું.
1.198.10
नानागुल्मलताच्छन्नं नानाद्रुमसमावृतम् ।
अरण्यं घोरसन्नादं शापग्रस्तः परिभ्रमन् ॥ १.१९८.१० ॥
વિવિધ ઝાડી અને વેલાઓથી ઢંકાયેલા, અનેક વૃક્ષોથી ઘેરાયેલા, ભયંકર ગર્જનાથી ભરેલા એ વનમાં શાપગ્રસ્ત થઈને તે ભટકતો રહ્યો.
1.198.11
स कदाचित्क्षुधाविष्टो मृगयन्भक्ष्यमात्मनः ।
ददर्श सुपरिक्लिष्टः कस्मिंश्चिन्निर्जने वने ॥ १.१९८.११ ॥
એક વાર ભૂખથી પીડાઈને, પોતાને માટે ખોરાક શોધતાં, અત્યંત ક્લેશિત થઈને, કોઈ નિર્જન વનમાં તેણે જોયું.
1.198.12
ब्राह्मणं ब्राह्मणीं चैव मिथुनायोपसंगतौ ।
तौ तं वीक्ष्य सुवित्रस्तावकृतार्थौ प्रधावितौ ॥ १.१९८.१२ ॥
એક બ્રાહ્મણ અને એક બ્રાહ્મણી, દંપતી તરીકે સાથે રહેલા, તેને જોઈને અત્યંત ભયભીત થઈ, પોતાનો હેતુ અધૂરો છોડીને ભાગી ગયાં.
1.198.13
तयोः प्रद्रवतोर्विप्रं जग्राह नृपतिर्बलात् ।
दृष्ट्वा गृहीतं भर्तारमथ ब्राह्मण्यभाषत ॥ १.१९८.१३ ॥
તેઓ બંને ભાગતા હતા ત્યારે રાજાએ બળપૂર્વક તે બ્રાહ્મણને પકડ્યો. પતિને પકડાયેલો જોઈને બ્રાહ્મણી બોલી.
1.198.14
शृणु राजन्मम वचो यत्त्वां वक्ष्यामि सुव्रत ।
आदित्यवंशप्रभवस्त्वं हि लोके परिश्रुतः ॥ १.१९८.१४ ॥
હે રાજન, સુવ્રત, હું તને જે કહું છું તે મારું વચન સાંભળ. તું સૂર્યવંશમાં જન્મેલો છે અને જગતમાં પ્રસિદ્ધ છે.
1.198.15
अप्रमत्तः स्थि धर्मे गुरुशुश्रूषणे रतः ।
शापोपहत दुर्धर्ष न पापं कर्तुमर्हसि ॥ १.१९८.१५ ॥
તું ધર્મમાં સાવધ છે અને ગુરુસેવામાં રત છે. હે શાપથી પીડિત, દુર્ધર્ષ, તારે પાપ કરવું યોગ્ય નથી.
1.198.16
ऋतुकाले तु संप्राप्ते भर्तृव्यसनकर्शिता ।
अकृतार्था ह्यहं भर्त्रा प्रसवार्थं समागता ॥ १.१९८.१६ ॥
પણ ઋતુકાળ આવતાં, પતિની આપત્તિથી કૃશ થયેલી હું સંતાન માટે પતિ સાથે મળવા આવી હતી; હજી મારો હેતુ પૂરો થયો નથી.
1.198.17
प्रसीद नृपतिश्रेष्ठ भर्ताऽयं मे विसृज्यताम् ।
एवं विक्रोशमानायास्तस्यास्तु न नृशंसवत् ॥ १.१९८.१७ ॥
હે નૃપશ્રેષ્ઠ, કૃપા કરો; મારા આ પતિને છોડી દો. આ રીતે વિલાપ કરતી તેની સાથે તેણે ક્રૂરની જેમ વર્તન ન કર્યું.
1.198.18
भर्तारं भक्षयामास व्याघ्रो मृगमिवेप्सितम् ।
तस्याः क्रोधाभिभूताया यान्यश्रूण्यपतन्भुवि ॥ १.१९८.१८ ॥
વાઘ ઇચ્છિત હરણને ખાઈ જાય તેમ તેણે પતિને ખાઈ લીધો. ક્રોધથી અભિભૂત તેના જે આંસુ ભૂમિ પર પડ્યાં.
1.198.19
सोऽग्निः समभवद्दीप्तस्तं च देशं व्यदीपयत् ।
ततः सा शोकसंतप्ता भर्तृव्यसनकर्शिता ॥ १.१९८.१९ ॥
તે અગ્નિ પ્રજ્વલિત થયો અને તે સ્થાનને પણ બાળ્યું. ત્યારે શોકથી સંતપ્ત અને પતિની આપત્તિથી ક્ષીણ થયેલી તે.
1.198.20
कल्माषपादं राजर्षिमशपद्ब्राह्मणी रुषा ।
यस्मान्ममाकृतार्थायास्त्वया क्षुद्र नृशंसवत् ॥ १.१९८.२० ॥
બ્રાહ્મણીએ ક્રોધથી રાજર્ષિ કલ્માષપાદને શાપ આપ્યો: "ક્ષુદ્ર, અધૂરી કામનાવાળી મારી સાથે તેં ક્રૂર માણસની જેમ વર્તન કર્યું એટલા માટે."
1.198.21
प्रेक्षन्त्या भक्षितो मेऽद्य प्रियो भर्ता महायशाः ।
तस्मात्त्वमपि दुर्बुद्धे मच्छापपरिविक्षतः ॥ १.१९८.२१ ॥
આજે મારી આંખ સામે મારા પ્રિય, મહાયશસ્વી પતિ ખવાઈ ગયા. તેથી હે દુર્બુદ્ધિ, તું પણ મારા શાપથી વિંધાઈને...
1.198.22
पत्नीमृतावनुप्राप्य सद्यस्त्यक्ष्यसि जीवितम् ।
तेन प्रसाद्यमाना सा प्रसादमकरोत्तदा।
यस्य चर्षेर्वसिष्ठस्य त्वया पुत्रा विनाशिताः ॥ १.१९८.२२ ॥
"ઋતુકાળમાં પત્નીની સમીપ જતાં જ તું તરત જીવન ત્યજી દઈશ." તેના વડે પ્રાર્થના થતાં તે ત્યારે પ્રસન્ન થઈ. અને જે ઋષિ વસિષ્ઠના પુત્રોનો તેં વિનાશ કર્યો...
1.198.23
तेन संगम्य ते भार्या तनयं जनयिष्यति ।
सते वंशकरः पुत्रो भविष्यति नृपाधम ॥ १.१९८.२३ ॥
"તેની સાથે સંગમ કરીને તારી પત્ની એક પુત્રને જન્મ આપશે. તે જ વંશ ચલાવનાર પુત્ર થશે, હે અધમ રાજા."
1.198.24
एवं शप्त्वा तु राजानं सा तमाङ्गिरसी शुभा ।
तस्यैव सन्निधौ दीप्तं प्रविवेश हुताशनम् ॥ १.१९८.२४ ॥
આ રીતે રાજાને શાપ આપીને તે શુભ આંગિરસી તેની જ હાજરીમાં પ્રજ્વલિત અગ્નિમાં પ્રવેશી ગઈ.
1.198.25
वसिष्ठश्च महाभागः सर्वमेतदवैक्षत ।
ज्ञानयोगेन महता तपसा च परन्तप ॥ १.१९८.२५ ॥
મહાભાગ વસિષ્ઠે આ બધું જાણી લીધું; મહાન જ્ઞાનયોગ અને તપ વડે. હે પરંતપ!
1.198.26
मुक्तशापश्च राजर्षिः कालेन महता ततः ।
ऋतुकालेऽभिपतितो मदयन्त्या निवारितः ॥ १.१९८.२६ ॥
રાજર્ષિ શાપમુક્ત થયા; લાંબા સમય પછી ઋતુકાળે તેઓ મદયંતી પર ધસ્યા, પણ મદયંતીએ તેમને રોક્યા.
1.198.27
न हि सस्मार स नृपस्तं शापं काममोहितः ।
देव्याः सोऽथ वचः श्रुत्वा संभ्रान्तो नृपसत्तमः ॥ १.१९८.२७ ॥
કામમોહિત એ રાજા તે શાપ યાદ ન કરી શક્યો. પછી રાણીના વચન સાંભળીને તે નૃપશ્રેષ્ઠ ગભરાઈ ગયો.
1.198.28
तं शापमनुसंस्मृत्य पर्यतप्यद्भृशं तदा ।
एतस्मात्कारणाद्राजा वसिष्ठं सन्ययोजयत्।
स्वदारेषु नरश्रेष्ठ शापदोषसमन्वितः ॥ १.१९८.२८ ॥
એ શાપને ફરી યાદ કરીને તે ખૂબ શોક કરવા લાગ્યો. આ કારણે રાજાએ વસિષ્ઠને નિયુક્ત કર્યા; હે નરશ્રેષ્ઠ, તે શાપદોષથી યુક્ત હતો.