મહાભારત · અધ્યાય 1.205
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.205.1
अजिनानि विधुन्वन्तः करकाश्च द्विजर्षभाः ।
ऊचुस्ते भीर्न कर्तव्या वयं योत्स्यामहे परान् ॥ १.२०५.१ ॥
મૃગચર્મ હલાવતા અને કમંડળ ધારણ કરતા તે દ્વિજશ્રેષ્ઠો બોલ્યા, 'ભય ન રાખવો; આપણે શત્રુઓ સાથે લડીશું.'
1.205.2
तानेवं वदतो विप्रानर्जुनः प्रहसन्निव ।
उवाच प्रेक्षका भूत्वा यूयं तिष्ठत पार्श्वतः ॥ १.२०५.२ ॥
તે બ્રાહ્મણોને આમ બોલતા જોઈ અર્જુન હસતા હોય તેમ બોલ્યો, 'તમે બાજુમાં ઊભા રહીને પ્રેક્ષક બનો.'
1.205.3
अहमेनानजिह्माग्रैः शतशो विकिरञ्छरैः ।
वारयिष्यामि संक्रुद्धान्मन्त्रैराशीविषानिव ॥ १.२०५.३ ॥
સીધા અગ્રભાગવાળા સેંકડો બાણો વરસાવીને હું આ ક્રોધિત લોકોને રોકીશ, જેમ મંત્રોથી ઝેરી સર્પોને રોકાય છે.
1.205.4
इति तद्धनुरानम्य शुल्कावाप्तं महाबलः ।
भ्रात्रा भीमेन सहितस्तस्थौ गिरिरिवाचलः ॥ १.२०५.४ ॥
આ કહીને, પણમાં જીતેલું તે ધનુષ્ય નમાવીને, તે મહાબળવાન ભાઈ ભીમ સાથે પર્વતની જેમ અચળ ઊભો રહ્યો.
1.205.5
ततः कर्णमुखान्दृष्ट्वा क्षत्रियान्युद्धदुर्मदान् ।
संपेततुरभीतौ तौ गजौ प्रतिगजानिव ॥ १.२०५.५ ॥
પછી કર્ણને આગળ રાખીને યુદ્ધમદથી ઉન્મત્ત ક્ષત્રિયોને જોઈ તે બંને નિર્ભયપણે, પ્રતિસ્પર્ધી હાથીઓ પર હાથીઓ ધસે તેમ તેમના પર ધસી ગયા.
1.205.6
ऊचुश्च वाचः परुषास्ते राजानो युयुत्सवः ।
आहवे हि द्विजस्यापि वधो दृष्टो युयुत्सतः ॥ १.२०५.६ ॥
અને યુદ્ધની ઇચ્છાવાળા તે રાજાઓએ કઠોર વચનો કહ્યાં, 'યુદ્ધમાં લડતા બ્રાહ્મણનો પણ વધ જોવાયો છે.'
1.205.7
इत्येवमुक्त्वा राजानः सहसा दुद्रुवुर्द्विजान् ।
ततः कर्णो महातेजा जिष्णुं प्रति ययौ रणे ॥ १.२०५.७ ॥
આમ કહીને રાજાઓ અચાનક બ્રાહ્મણો પર તૂટી પડ્યા. ત્યારે મહાતેજસ્વી કર્ણ રણમાં જિષ્ણુ (અર્જુન) તરફ ગયો.
1.205.8
युद्धार्थी वासिताहेतोर्गजः प्रतिगजं यथा ।
भीमसेनं ययौ शल्यो मद्राणामीश्वरो बली ॥ १.२०५.८ ॥
માદા હાથી માટે યુદ્ધ ઇચ્છતો હાથી જેમ બીજા હાથી તરફ જાય, તેમ બળવાન મદ્રોનો સ્વામી શલ્ય ભીમસેન તરફ ગયો.
1.205.9
दुर्योधनादयः सर्वे ब्राह्मणैः सह संगताः ।
मृदुपूर्वमयत्नेन प्रत्ययुध्यंस्तदाऽऽहवे ॥ १.२०५.९ ॥
દુર્યોધન વગેરે બધા બ્રાહ્મણો સાથે ભીડાયા. ત્યારે યુદ્ધમાં પહેલાં નમ્રતાથી, સહેજ પણ પ્રયત્ન વિના તેમની સામે લડ્યા.
1.205.10
ततोऽर्जुनः प्रत्यविध्यदापतन्तं शितैः शरैः ।
कर्णं वैकर्तनं श्रीमान्विकृष्य बलवद्धनुः ॥ १.२०५.१० ॥
ત્યારે શ્રીમાન અર્જુને બળવાન ધનુષ ખેંચીને પોતાની તરફ ધસી આવતા વૈકર્તન કર્ણ પર તીક્ષ્ણ બાણોથી પ્રહાર કર્યો.
1.205.11
तेषां शराणां वेगेन शितानां तिग्मतेजसाम् ।
विमुह्यमानो राधेयो यत्नात्तमनुधावति ॥ १.२०५.११ ॥
એ તીક્ષ્ણ, પ્રચંડ તેજવાળા બાણોના વેગથી મૂંઝાયેલો રાધેય કર્ણ મહામહેનતે તેમની પાછળ દોડ્યો.
1.205.12
तावुभावप्यनिर्देश्यौ लाघवाज्जयतां वरौ ।
अयुध्येतां सुसंरब्धावन्योन्यविजिगीषिणौ ॥ १.२०५.१२ ॥
વિજેતાઓમાં શ્રેષ્ઠ એ બંને પોતાની કુશળતાથી કોણ ચડિયાતો છે તે નક્કી ન કરી શકાય તેવા હતા. અત્યંત ક્રોધે ભરાઈને, એકબીજાને જીતવાની ઇચ્છાથી બંને લડ્યા.
1.205.13
कृते प्रतिकृतं पश्य पश्य बाहुबलं च मे ।
इति शूरार्थवचनैरभाषेतां परस्परम् ॥ १.२०५.१३ ॥
"કર્મનો પ્રતિકાર જુઓ, મારું ભુજબળ પણ જુઓ" — એ રીતે શૂરોને શોભે તેવા શબ્દોથી તેઓ બંને એકબીજા સાથે બોલ્યા.
1.205.14
ततोऽर्जुनस्य भुजयोर्वीर्यमप्रतिमं भुवि ।
ज्ञात्वा वैकर्तनः कर्णः संरब्धः समयोधयत् ॥ १.२०५.१४ ॥
ત્યારે પૃથ્વી પર અર્જુનના ભુજોનું અપ્રતિમ પરાક્રમ જાણીને વિકર્તનપુત્ર કર્ણ ક્રોધે ભરાઈને લડવા લાગ્યો.
1.205.15
अर्जुनेन प्रयुक्तांस्तान्बाणान्वेगवतस्तदा ।
प्रतिहत्य ननादोच्चैः सैन्यानि तदपूजयन् ॥ १.२०५.१५ ॥
ત્યારે અર્જુને છોડેલા એ વેગવાન બાણોને રોકીને તે જોરથી ગર્જ્યો; સૈન્યોએ તેનું સન્માન કર્યું.
1.205.16
तुष्यामि ते विप्रमुख्य भुजवीयर्स्य संयुगे ।
अविषादस्य चैवास्य शस्त्रास्त्रविजयस्य च ॥ १.२०५.१६ ॥
હે વિપ્રશ્રેષ્ઠ! યુદ્ધમાં તારા ભુજબળથી, આ અવિષાદીના પરાક્રમથી અને શસ્ત્રાસ્ત્રોમાં એના વિજયથી હું પ્રસન્ન છું.
1.205.17
किं त्वं साक्षाद्धनुर्वेदो रामो वा विप्रसत्तम ।
अथ साक्षाद्धरिहयः साक्षाद्वा विष्णुरच्युतः ॥ १.२०५.१७ ॥
હે વિપ્રશ્રેષ્ઠ! તું સાક્ષાત ધનુર્વેદ છે કે રામ? અથવા સાક્ષાત હરિહય (ઇન્દ્ર) છે, કે અચ્યુત વિષ્ણુ?
1.205.18
आत्मप्रच्छादनार्थं वै बाहुवीर्यमुपाश्रितः ।
विप्ररूपं विधायेदं मन्ये मां प्रतियुध्यसे ॥ १.२०५.१८ ॥
પોતાને છુપાવવા માટે જ તેં ભુજબળનો આશ્રય લઈને આ વિપ્રરૂપ ધારણ કર્યું છે; હું માનું છું કે તું મારી સામે લડી રહ્યો છે.
1.205.19
न हि मामाहवे क्रुद्धमन्यः साक्षाच्छचीपतेः ।
पुमान्योधयितुं शक्तः पाण्डवाद्वा किरीटिनः ॥ १.२०५.१९ ॥
યુદ્ધમાં ક્રોધિત એવા મારી સામે શચીપતિ ઇન્દ્ર વિના બીજો કોઈ પુરુષ સીધો લડવા સમર્થ નથી, અને પાંડવોમાં કિરીટી અર્જુન વિના.
1.205.20
दग्धा जतुगृहे सर्वे पाण्डवाः सार्जुनास्तदा ।
विनार्जुनं वा समरे मां निहन्तुमशक्नुवन् ॥ १.२०५.२० ॥
ત્યારે લાક્ષાગૃહમાં અર્જુન સહિત બધા પાંડવો બળી ગયા; અર્જુન વિના તેઓ યુદ્ધમાં મને મારવા સમર્થ ન હતા.
1.205.21
तमेवंवादिनं तत्र फाल्गुनः प्रत्यभाषत ।
नास्मि कर्ण धनुर्वेदो नास्मि रामः प्रतापवान् ॥ १.२०५.२१ ॥
ત્યાં આ પ્રમાણે બોલતા તેને ફાલ્ગુન (અર્જુન) એ ઉત્તર આપ્યો: હે કર્ણ, હું ધનુર્વેદનો જ્ઞાતા નથી, અને હું પ્રતાપી રામ નથી.
1.205.22
ब्राह्मणोऽस्मि युधां श्रेष्ठः सर्वशस्त्रभृतां वरः ।
ब्राह्मे पौरन्दरे चास्त्रे निष्ठितोगुरुशासनात् ॥ १.२०५.२२ ॥
હું બ્રાહ્મણ છું; યોદ્ધાઓમાં શ્રેષ્ઠ અને શસ્ત્રધારીઓમાં ઉત્તમ છું; ગુરુના આદેશથી હું બ્રહ્માસ્ત્ર અને પૌરંદર (ઇન્દ્ર) અસ્ત્રમાં નિપુણ છું.
1.205.23
स्थितोऽस्म्यद्य रणे जेतुं त्वां वै वीर स्थिरो भव ।
निर्जितोऽस्मीति वा ब्रूहि ततो व्रज यथासुखम् ॥ १.२०५.२३ ॥
આજે રણમાં તને જીતવા હું ઊભો છું; હે વીર, સ્થિર થા. અથવા 'હું પરાજિત થયો' એમ કહે, પછી સુખપૂર્વક ચાલ્યો જા.
1.205.24
एवमुक्त्वाऽथ कर्णस्य धनुश्चिच्छेद पाण्डवः ।
ततोऽन्यद्धनुरादाय संयोद्धुं सन्दधे शरम् ॥ १.२०५.२४ ॥
આમ કહીને પાંડવે કર્ણનું ધનુષ્ય કાપી નાખ્યું; પછી બીજું ધનુષ્ય લઈ યુદ્ધ કરવા બાણ ચડાવ્યું.
1.205.25
दृष्ट्वा तच्चापि कौन्तेयश्छित्वा तद्धनुराशुगैः ।
तथा वैकर्तनं कर्णं बिभेद समरेऽर्जुनः ॥ १.२०५.२५ ॥
કુંતીપુત્ર અર્જુને તે ધનુષ્ય જોઈને વેગવાન બાણોથી તેને કાપી નાખ્યું, અને યુદ્ધમાં વિકર્તનપુત્ર કર્ણને પણ વીંધ્યો.
1.205.26
ततः कर्णस्तु राधेयः छिन्नछन्वा महाबलः ।
शरैरतीव विद्धाङ्गः पलायनमथाकरोत् ॥ १.२०५.२६ ॥
ત્યારે ધનુષ્ય કપાયેલું અને બાણોથી શરીર અત્યંત વીંધાયેલો મહાબલી રાધેય કર્ણ ભાગી ગયો.
1.205.27
पुनरायान्मुहूर्तेन गृहीत्वा सशरं धनुः ।
ववर्ष शरवर्षाणि पार्थं वैकर्तनस्तथा ॥ १.२०५.२७ ॥
ક્ષણમાં પાછો ફરી, બાણ સાથે ધનુષ્ય લઈને વિકર્તનપુત્ર કર્ણે પણ પાર્થ પર બાણોની વર્ષા કરી.
1.205.28
तानि वै शरजालानि कौन्तेयोऽभ्यहनच्छरैः ।
ज्ञात्वा सर्वाञ्शरान्घोरान्कर्णोऽदावद्द्रुतं बहिः ॥ १.२०५.२८ ॥
તે બાણજાળને કુંતીપુત્રે પોતાના બાણોથી હણી નાખી; ભયંકર સર્વ બાણોને જાણીને કર્ણે ઝડપથી બહારની તરફ છોડ્યા.
1.205.29
ब्राह्मं तेजस्तदाऽजय्यं मन्यमानो महारथः ।
अपरस्मिन्वनोद्देशे वीरौ शल्यवृकोदरौ ॥ १.२०५.२९ ॥
ત્યારે બ્રહ્મતેજને અજેય માનતા તે મહારથીએ બીજા વનપ્રદેશમાં વીર શલ્ય અને વૃકોદરને જોયા.
1.205.30
बलिनौ युद्धसंपन्नौ विद्यया च बलेन च ।
अन्योन्यमाह्वयन्तौ तु मत्ताविव महागजौ ॥ १.२०५.३० ॥
બળવાન, યુદ્ધકુશળ, વિદ્યા અને બળ બંનેથી સંપન્ન તે બંને, મદમસ્ત બે મહાગજોની જેમ એકબીજાને પડકારતા હતા.
1.205.31
मुष्टिभिर्जानुभिश्चैव निघ्नन्तावितरेतरम् ।
प्रकर्षणाकर्षणयोरभ्याकर्षविकर्षणैः ॥ १.२०५.३१ ॥
મુઠ્ઠીઓ અને ઘૂંટણો વડે એકબીજા પર પ્રહાર કરતા, ખેંચાખેંચી અને ઝટકાઝટકી કરતા તેઓ લડ્યા.
1.205.32
आचकर्षतुरन्योन्यं मुष्टिभिश्चापि जघ्नतुः ।
ततश्चटचटाशब्दः सुघोरो ह्यभवत्तयोः ॥ १.२०५.३२ ॥
તેઓએ એકબીજાને ખેંચ્યા અને મુઠ્ઠીઓથી પણ પ્રહાર કર્યા. ત્યારે બંનેમાંથી ચટચટ એવો અતિ ભયંકર અવાજ ઊઠ્યો.
1.205.33
पाषाणसंपातनिभैः प्रहारैरभिजघ्नतुः ।
मुहूर्तं तौ तदाऽन्योन्यं समरे पर्यकर्षताम् ॥ १.२०५.३३ ॥
પથ્થર પડે તેવા પ્રહારોથી તેઓએ એકબીજાને માર્યા. ક્ષણભર તે બંને યુદ્ધમાં એકબીજાને ખેંચતા-ઘસડતા રહ્યા.
1.205.34
ततो भीमः समुत्क्षिप्य बाहुभ्यां शल्यमाहवे ।
अपातयत्कुरुश्रेष्ठो ब्राह्मणा जहसुस्तदा ॥ १.२०५.३४ ॥
ત્યારે કુરુશ્રેષ્ઠ ભીમે યુદ્ધમાં બંને બાહુઓ વડે શલ્યને ઊંચકીને પછાડ્યો; ત્યારે બ્રાહ્મણો હસી પડ્યા.
1.205.35
तत्राश्चर्यं भीमसेनश्चकार पुरुषर्षभः ।
यच्छल्यं पातितं भूमौ नावधीद्बलिनं बली ॥ १.२०५.३५ ॥
ત્યાં પુરુષશ્રેષ્ઠ ભીમસેને એક અદ્ભુત કામ કર્યું: શલ્યને જમીન પર પાડ્યા પછી પણ તે બળવાન ભીમે તે બળવાન પર ફરી પ્રહાર ન કર્યો.
1.205.36
पातिते भीमसेनेन शल्ये कर्णे च शङ्किते ।
विस्मयः परमो जज्ञे सर्वेषां पश्यतां नृणाम् ॥ १.२०५.३६ ॥
ભીમસેને શલ્યને પાડ્યો અને કર્ણ શંકિત થયો, ત્યારે જોનારા સર્વ લોકોને અત્યંત આશ્ચર્ય થયું.
1.205.37
ततो राजसमूहस्य पश्यतो वृक्षमारुजत् ।
ततस्तु भीमं संज्ञाभिर्वारयामास धर्मराट् ॥ १.२०५.३७ ॥
ત્યારે રાજાઓના સમૂહને જોતાં તેણે એક વૃક્ષ ઉખેડી નાખ્યું. ત્યારે ધર્મરાજે સંકેતોથી ભીમને રોક્યો.
1.205.38
आकारज्ञस्तथा भ्रातुः पाण्डवोऽपि न्यवर्तत ।
धर्मराजश्च कौरव्य दुर्योधनममर्षणम् ॥ १.२०५.३८ ॥
ભાઈનો સંકેત સમજીને પાંડવ પણ પાછો ફર્યો. હે કૌરવ્ય, ધર્મરાજે ક્રોધી દુર્યોધનનો સામનો કર્યો.
1.205.39
अयोधयत्सभामध्ये पश्यतां वै महीक्षिताम् ।
ततो दुर्योधनस्तं तु ह्यवज्ञाय युधिष्ठिरम् ॥ १.२०५.३९ ॥
રાજાઓ જોતા હતા ત્યારે સભાની મધ્યમાં તેણે યુદ્ધ કર્યું. ત્યારે દુર્યોધને યુધિષ્ઠિરની અવગણના કરીને તેની સાથે યુદ્ધ કર્યું.
1.205.40
नायोधयत्तदा तेन बलवान्वै सुयोधनः ।
एतस्मिन्नन्तरेऽविध्यद्बाणेनानतपर्वणा ॥ १.२०५.४० ॥
ત્યારે બળવાન સુયોધને તેની સાથે યુદ્ધ ન કર્યું. આ વચ્ચે તેણે વળેલી ગાંઠવાળા બાણથી વીંધ્યો.
1.205.41
दुर्योधनममित्रघ्नं धर्मराजो युधिष्ठिरः ।
ततो दुर्योधनः क्रुद्धो दण्डाहत इवोरगः ॥ १.२०५.४१ ॥
ધર્મરાજ યુધિષ્ઠિરે શત્રુસંહારક દુર્યોધનને વીંધ્યો. ત્યારે દુર્યોધન દંડથી મારેલા સાપ જેવો ક્રોધે ભરાયો.
1.205.42
प्रत्ययुध्यत राजानं यत्नं परममास्थितः ।
छित्त्वा राजा धनुः सज्यं धार्तराष्ट्रस्य संयुगे ॥ १.२०५.४२ ॥
પરમ પ્રયત્નથી તેણે રાજા સાથે સામો યુદ્ધ કર્યું. રાજાએ યુદ્ધમાં ધૃતરાષ્ટ્રપુત્રનું પણછ સહિતનું ધનુષ્ય કાપ્યું.
1.205.43
अभ्यवर्षच्छरौघैस्तं स हित्वा प्राद्रवद्रणम् ।
दुःशासनस्तु संक्रुद्धः सहदेवेन पार्थिव ॥ १.२०५.४३ ॥
તેમણે તેના પર બાણોની વર્ષા કરી; તે યુદ્ધ છોડીને ભાગી ગયો. પરંતુ દુઃશાસન અત્યંત ક્રોધે ભરાઈને, હે રાજન્, સહદેવ સાથે (લડ્યો).
1.205.44
युद्ध्वा च सुचिरं कालं सहदेवेन निर्जितः ।
उत्सृज्य च धनुः सङ्ख्ये जानुभ्यामवनीं गतः।
उत्थाय सोऽभिदुद्राव सोसिं जग्राह चर्म च ॥ १.२०५.४४ ॥
સહદેવ સાથે લાંબા સમય સુધી યુદ્ધ કરીને તે પરાજિત થયો. યુદ્ધમાં ધનુષ્ય છોડીને ઘૂંટણિયે તે જમીન પર પડ્યો. પછી ઊભો થઈ તલવાર સાથે (સહદેવ તરફ) દોડ્યો અને ઢાલ પણ ઉપાડી.
1.205.45
विकर्णचित्रसेनाभ्यां निगृहीतश्च कौरवः ।
मा युद्धमिति कौरव्य ब्राह्मणेनाबलेन वै ॥ १.२०५.४५ ॥
વિકર્ણ અને ચિત્રસેને કૌરવને પકડી લીધો. હે કૌરવ્ય, 'યુદ્ધ ન કરો' એમ એક નિર્બળ બ્રાહ્મણે (રોક્યા).
1.205.46
दुःसहो नकुलश्चोभौ युद्धं कर्तुं समुद्यतै ।
तौ दृष्ट्वा कौरवा युद्धं वाक्यमूचुर्महाबलौ ॥ १.२०५.४६ ॥
દુઃસહ અને નકુલ બંને યુદ્ધ કરવા તૈયાર થયા. તેમને જોઈને મહાબલી કૌરવોએ આ વચનો કહ્યાં.
1.205.47
निवर्तन्तां भवन्तो वै कुतो विप्रेषु क्रूरता ।
दुर्बला ब्राह्मणाश्चेमे भवन्तो वै महाबलाः ॥ १.२०५.४७ ॥
'તમે પાછા ફરો. બ્રાહ્મણો પ્રત્યે ક્રૂરતા કેમ? આ બ્રાહ્મણો નિર્બળ છે; તમે મહાબલી છો.'
1.205.48
द्वावत्र ब्राह्मणौ क्रूरौ वाय्विन्द्रसदृशौ बले ।
ये वा के वा नमस्तेभ्यो गच्छामः स्वपुरं वयम् ॥ १.२०५.४८ ॥
'અહીં બળમાં વાયુ અને ઇન્દ્ર સમાન બે બ્રાહ્મણો છે. તેઓ જે હોય તે, તેમને નમસ્કાર; અમે અમારા નગર તરફ જઈએ છીએ.'
1.205.49
एवं संभाषमाणास्ते न्यवर्तन्ताथ कौरवाः ।
जहृषुर्ब्राह्मणास्तत्र समेतास्तत्र सङ्घशः ॥ १.२०५.४९ ॥
આ રીતે વાત કરતા કૌરવો પાછા ફર્યા. ત્યાં એકઠા થયેલા બ્રાહ્મણો ટોળે ટોળે હર્ષિત થયા.
1.205.50
बहुशस्ते ततस्तत्र क्षत्रिया रणमूर्धनि ।
प्रेक्षमाणास्तथाऽतिष्ठन्ब्राह्मणांश्च समन्ततः ॥ १.२०५.५० ॥
પછી રણભૂમિના મોખરે રહેલા ઘણા ક્ષત્રિયો ચારેબાજુ બ્રાહ્મણોને જોતા ઊભા રહ્યા.
1.205.51
ब्राह्मणाश्च जयं प्राप्ताः कन्यामादाय निर्ययुः ।
विजिते भीमसेनेन शल्ये कर्णे च निर्जिते ॥ १.२०५.५१ ॥
ભીમસેને શલ્યને જીત્યો અને કર્ણ પરાજિત થયો ત્યારે બ્રાહ્મણો વિજય મેળવીને કન્યાને લઈને નીકળ્યા.
1.205.52
दुर्योधने चापयाते तथा दुःशासने रणात् ।
शङ्किताः सर्वराजानः परिवव्रुर्वृकोदरम् ॥ १.२०५.५२ ॥
દુર્યોધન અને દુઃશાસન રણમાંથી પાછા ગયા ત્યારે ભયભીત થયેલા સર્વ રાજાઓ વૃકોદરને ઘેરી વળ્યા.
1.205.53
ऊचुश्च सहितास्तत्र साध्विमौ ब्राह्मणर्षभौ ।
विज्ञायेतां क्वजन्मानौ क्वनिवासौ तथैव च ॥ १.२०५.५३ ॥
ત્યાં એકઠા થઈને તેઓ બોલ્યા, 'આ બે બ્રાહ્મણશ્રેષ્ઠ સારા છે. એમનો જન્મ ક્યાં અને નિવાસ ક્યાં?'
1.205.54
को हि राधासुतं कर्णं शक्तो योधयितुं रणे ।
अन्यत्र रामाद्द्रोणाद्वा पाण्डवाद्वा किरीटिनः ॥ १.२०५.५४ ॥
રાધાપુત્ર કર્ણ સાથે યુદ્ધમાં કોણ લડી શકે? પરશુરામ, દ્રોણ, પાંડવો અથવા કિરીટી (અર્જુન) સિવાય?
1.205.55
कृष्णाद्वा देवकीपुत्रात्कृपाद्वापि शरद्वतः ।
को वा दुर्योधनं शक्तः प्रतियोथयितुं रणे ॥ १.२०५.५५ ॥
કૃષ્ણ, દેવકીપુત્ર, અથવા શરદ્વાનના પુત્ર કૃપ સિવાય, યુદ્ધમાં દુર્યોધનનો સામનો કરવા કોણ સમર્થ છે?
1.205.56
तथैव मद्राधिपतिं शल्यं बलवतांवरम् ।
बलदेवादृते वीरात्पाण्डवाद्वा वृकोदरात् ॥ १.२०५.५६ ॥
એ જ રીતે મદ્રદેશના સ્વામી, બળવાનોમાં શ્રેષ્ઠ શલ્યને — બલરામ સિવાય, અથવા પાંડવોમાંના વીર વૃકોદર (ભીમ) સિવાય — કોણ રોકી શકે?
1.205.57
वीराद्दुर्योधनाद्वाऽन्यः शक्तः पातयितुं रणे ।
क्रियतामवहारोऽस्माद्युद्धाद्ब्राह्मणसंवृतात् ॥ १.२०५.५७ ॥
વીર દુર્યોધન સિવાય બીજો કોણ યુદ્ધમાં તેને પાડી શકે? તેથી બ્રાહ્મણોથી ઘેરાયેલા આ યુદ્ધમાંથી પીછેહઠ કરવામાં આવે.
1.205.58
ब्राह्मणा हि सदा रक्ष्याः सापराधाऽपिनित्यदा ।
अथैनानुपलभ्येह पुनर्योत्स्याम हृष्टवत् ॥ १.२०५.५८ ॥
બ્રાહ્મણો સદા રક્ષણ યોગ્ય છે — તેઓ અપરાધી હોય તોપણ, સદા. અહીં તેમને શોધીને આપણે આનંદથી ફરી યુદ્ધ કરીશું.
1.205.59
तांस्तथावादिनः सर्वान्प्रसमीक्ष्य क्षितीश्वरान् ।
अथान्यान्पुरुषांश्चापि कृत्वा तत्कर्म संयुगे ॥ १.२०५.५९ ॥
એવું બોલનારા તે સર્વ રાજાઓને સારી રીતે જોઈને, પછી અન્ય માણસો પાસે પણ યુદ્ધમાં તે કર્મ કરાવીને—
1.205.60
तत्कर्म भीमस्य समीक्ष्य कृष्णः ।
कुन्तीसुतौ तौ परिशङ्कमानः।
निवारयामास महीपतींस्ता-
न्धर्मेण लब्धेत्यनुनीय सर्वान् ॥ १.२०५.६० ॥
ભીમનું તે કર્મ જોઈને કૃષ્ણે કુંતીના બે પુત્રો વિશે ચિંતિત થઈને, "આ ધર્મથી પ્રાપ્ત થયું છે" એમ સર્વને વિનવીને તે રાજાઓને રોક્યા.
1.205.61
एवं ते विनिवृत्तास्तु युद्धाद्युद्धविशारदाः ।
यथावासं ययुः सर्वे विस्मिता राजसत्तमाः ॥ १.२०५.६१ ॥
આ રીતે યુદ્ધકુશળ તેઓ બધા યુદ્ધથી પાછા ફર્યા; આશ્ચર્યચકિત શ્રેષ્ઠ રાજાઓ પોતપોતાના નિવાસે ગયા.
1.205.62
वृत्तो ब्रह्मोत्तरो रङ्गः पाञ्चाली ब्राह्मणैर्वृता ।
इति ब्रुवन्तः प्रययुर्ये तत्रासन्समागताः ॥ १.२०५.६२ ॥
"બ્રાહ્મણોના નેતૃત્વમાં રંગ સમાપ્ત થયો; પાંચાલીને બ્રાહ્મણોએ વરી" એમ કહેતા ત્યાં ભેગા થયેલા લોકો ચાલ્યા ગયા.
1.205.63
ब्राह्मणैस्तु प्रतिच्छन्नौ रौरवाजिनवासिभिः ।
कृच्छ्रेण जग्मतुस्तौ तु भीमसेनधनञ्जयौ ॥ १.२०५.६३ ॥
બ્રાહ્મણોની વચ્ચે છુપાઈને, રુરુ મૃગનું ચામડું પહેરીને ભીમસેન અને ધનંજય મહામહેનતે ચાલ્યા ગયા.
1.205.64
विमुक्तौ जनसंबाधाच्छत्रुभिः परिविक्षतौ ।
कृष्णयानुगतौ तत्र नृवीरौ तौ विरेजतुः ॥ १.२०५.६४ ॥
ભીડમાંથી મુક્ત થઈ, શત્રુઓથી ઘાયલ થઈ, કૃષ્ણાની પાછળ ચાલતા તે નરવીરો ત્યાં શોભ્યા.
1.205.65
पौर्णमास्यां घनैर्मुक्तौ चन्द्रसूर्याविवोदितौ ।
तेषां माता बहुविधं विनाशं पर्यचिन्तयत् ॥ १.२०५.६५ ॥
પૂર્ણિમાના દિવસે મેઘોથી મુક્ત થઈ ઊગેલા ચંદ્ર-સૂર્ય જેવા તેઓ બંને હતા; તેમની માતાએ તેમના વિનાશનો અનેક પ્રકારે વિચાર કર્યો.
1.205.66
अनागच्छत्सु पुत्रेषु भैक्षकाले च लिङ्घिते ।
धार्तराष्ट्रैर्हताश्च स्युर्विज्ञाय कुरुपुङ्गवाः ॥ १.२०५.६६ ॥
પુત્રો પાછા ન આવ્યા અને ભિક્ષાનો સમય વીતી ગયો ત્યારે, "ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રોએ તેમને હણ્યા તો નહીં હોય" એમ જાણીને (તે ચિંતિત થઈ).
1.205.67
मायान्वितैर्वा रक्षोभिः सुघोरैर्दृढवैरिभिः ।
विपरीतं मतं जातं व्यासस्यापि महात्मनः ॥ १.२०५.६७ ॥
અથવા માયાથી યુક્ત, અતિ ભયંકર અને દૃઢ શત્રુ રાક્ષસોથી મહાત્મા વ્યાસનો મત પણ ઊલટો થઈ ગયો.
1.205.68
इत्येवं चिन्तयामासं सुतस्नेहावृता पृथा ।
ततः सुप्तजनप्राये दुर्दिने मेघसंप्लुते ॥ १.२०५.६८ ॥
આ રીતે પુત્રસ્નેહથી ઘેરાયેલી પૃથાએ વિચાર્યું. પછી ઊંઘતા લોકો જેવા, મેઘોથી ઢંકાયેલા દુર્દિનમાં—
1.205.69
महत्यथापराह्णे तु घनैः सूर्य इवावृतः ।
ब्राह्मणैः प्राविशत्तत्र जिष्णुर्भार्गववेश्म तत् ॥ १.२०५.६९ ॥
મોટી બપોરે, ઘન મેઘોથી ઢંકાયેલા સૂર્યની જેમ, બ્રાહ્મણો સાથે જિષ્ણુ અર્જુને તે ભાર્ગવના ઘરમાં પ્રવેશ કર્યો.