महाभारत · अध्याय 1.205
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.205.1
अजिनानि विधुन्वन्तः करकाश्च द्विजर्षभाः ।
ऊचुस्ते भीर्न कर्तव्या वयं योत्स्यामहे परान् ॥ १.२०५.१ ॥
मृगाजिने हलवत आणि कमंडलू घेतलेले ते द्विजश्रेष्ठ म्हणाले, 'भिऊ नका; आम्ही शत्रूंशी लढू.'
1.205.2
तानेवं वदतो विप्रानर्जुनः प्रहसन्निव ।
उवाच प्रेक्षका भूत्वा यूयं तिष्ठत पार्श्वतः ॥ १.२०५.२ ॥
ते ब्राह्मण असे बोलत असताना अर्जुन हसल्यासारखा म्हणाला, 'तुम्ही बाजूला उभे राहून प्रेक्षक व्हा.'
1.205.3
अहमेनानजिह्माग्रैः शतशो विकिरञ्छरैः ।
वारयिष्यामि संक्रुद्धान्मन्त्रैराशीविषानिव ॥ १.२०५.३ ॥
सरळ टोके असलेले शेकडो बाण सोडून मी या क्रुद्धांना अडवीन, जसे मंत्रांनी विषारी सर्पांना अडवले जाते.
1.205.4
इति तद्धनुरानम्य शुल्कावाप्तं महाबलः ।
भ्रात्रा भीमेन सहितस्तस्थौ गिरिरिवाचलः ॥ १.२०५.४ ॥
असे म्हणून, पणात जिंकलेले ते धनुष्य वाकवून तो महाबलवान भाऊ भीमासह पर्वताप्रमाणे अचल उभा राहिला.
1.205.5
ततः कर्णमुखान्दृष्ट्वा क्षत्रियान्युद्धदुर्मदान् ।
संपेततुरभीतौ तौ गजौ प्रतिगजानिव ॥ १.२०५.५ ॥
मग कर्णाला पुढे ठेवून युद्धमदाने उन्मत्त झालेले क्षत्रिय पाहून ते दोघे निर्भयपणे, प्रतिस्पर्धी हत्तींवर हत्ती धावून जावेत तसे त्यांच्यावर धावले.
1.205.6
ऊचुश्च वाचः परुषास्ते राजानो युयुत्सवः ।
आहवे हि द्विजस्यापि वधो दृष्टो युयुत्सतः ॥ १.२०५.६ ॥
आणि लढण्याची इच्छा असलेले ते राजे कठोर शब्द म्हणाले, 'युद्धात लढणाऱ्या ब्राह्मणाचाही वध झालेला दिसला आहे.'
1.205.7
इत्येवमुक्त्वा राजानः सहसा दुद्रुवुर्द्विजान् ।
ततः कर्णो महातेजा जिष्णुं प्रति ययौ रणे ॥ १.२०५.७ ॥
असे बोलून राजे अचानक ब्राह्मणांवर तुटून पडले. तेव्हा महातेजस्वी कर्ण रणात जिष्णू (अर्जुना)कडे गेला.
1.205.8
युद्धार्थी वासिताहेतोर्गजः प्रतिगजं यथा ।
भीमसेनं ययौ शल्यो मद्राणामीश्वरो बली ॥ १.२०५.८ ॥
मादीसाठी युद्धेच्छू हत्ती जसा दुसऱ्या हत्तीकडे जातो, तसा बलवान मद्रांचा अधिपती शल्य भीमसेनाकडे गेला.
1.205.9
दुर्योधनादयः सर्वे ब्राह्मणैः सह संगताः ।
मृदुपूर्वमयत्नेन प्रत्ययुध्यंस्तदाऽऽहवे ॥ १.२०५.९ ॥
दुर्योधन आदी सर्व ब्राह्मणांशी भिडले. तेव्हा युद्धात प्रथम सौम्यपणे, सहजपणे त्यांचा प्रतिकार केला.
1.205.10
ततोऽर्जुनः प्रत्यविध्यदापतन्तं शितैः शरैः ।
कर्णं वैकर्तनं श्रीमान्विकृष्य बलवद्धनुः ॥ १.२०५.१० ॥
तेव्हा श्रीमान अर्जुनाने बलवान धनुष्य ओढून धावून येणाऱ्या वैकर्तन कर्णावर तीक्ष्ण बाणांनी प्रतिप्रहार केला.
1.205.11
तेषां शराणां वेगेन शितानां तिग्मतेजसाम् ।
विमुह्यमानो राधेयो यत्नात्तमनुधावति ॥ १.२०५.११ ॥
त्या तीक्ष्ण, प्रखर तेजाच्या बाणांच्या वेगाने मोहित झालेला राधेय कर्ण मोठ्या प्रयासाने त्यांच्याच मागे धावला.
1.205.12
तावुभावप्यनिर्देश्यौ लाघवाज्जयतां वरौ ।
अयुध्येतां सुसंरब्धावन्योन्यविजिगीषिणौ ॥ १.२०५.१२ ॥
विजयी वीरांमध्ये श्रेष्ठ असलेले ते दोघे आपल्या कौशल्याने कोण श्रेष्ठ हे ठरवता न येण्यासारखे होते. अत्यंत संतप्त होऊन एकमेकांना जिंकण्याच्या इच्छेने ते दोघे लढले.
1.205.13
कृते प्रतिकृतं पश्य पश्य बाहुबलं च मे ।
इति शूरार्थवचनैरभाषेतां परस्परम् ॥ १.२०५.१३ ॥
"केलेल्या कर्माचा प्रतिकार पाहा, माझे बाहुबलही पाहा" — अशा शूरांना साजेशा शब्दांनी ते दोघे एकमेकांशी बोलले.
1.205.14
ततोऽर्जुनस्य भुजयोर्वीर्यमप्रतिमं भुवि ।
ज्ञात्वा वैकर्तनः कर्णः संरब्धः समयोधयत् ॥ १.२०५.१४ ॥
तेव्हा पृथ्वीवर अर्जुनाच्या बाहूंचे अतुलनीय पराक्रम जाणून वैकर्तन कर्ण संतप्त होऊन लढू लागला.
1.205.15
अर्जुनेन प्रयुक्तांस्तान्बाणान्वेगवतस्तदा ।
प्रतिहत्य ननादोच्चैः सैन्यानि तदपूजयन् ॥ १.२०५.१५ ॥
तेव्हा अर्जुनाने सोडलेले ते वेगवान बाण अडवून तो मोठ्याने गर्जला; सैन्यांनी त्याचा गौरव केला.
1.205.16
तुष्यामि ते विप्रमुख्य भुजवीयर्स्य संयुगे ।
अविषादस्य चैवास्य शस्त्रास्त्रविजयस्य च ॥ १.२०५.१६ ॥
हे विप्रश्रेष्ठा! युद्धातील तुझ्या बाहुपराक्रमाने, या अविषादी वीराच्या पराक्रमाने आणि शस्त्रास्त्रांतील याच्या विजयाने मी संतुष्ट आहे.
1.205.17
किं त्वं साक्षाद्धनुर्वेदो रामो वा विप्रसत्तम ।
अथ साक्षाद्धरिहयः साक्षाद्वा विष्णुरच्युतः ॥ १.२०५.१७ ॥
हे विप्रश्रेष्ठा! तू साक्षात धनुर्वेद आहेस की राम? किंवा साक्षात हरिहय (इंद्र) आहेस, की अच्युत विष्णू?
1.205.18
आत्मप्रच्छादनार्थं वै बाहुवीर्यमुपाश्रितः ।
विप्ररूपं विधायेदं मन्ये मां प्रतियुध्यसे ॥ १.२०५.१८ ॥
स्वतःला लपवण्यासाठीच तू बाहुपराक्रमाचा आश्रय घेऊन हे विप्ररूप धारण केले आहेस; तू माझ्याशी लढत आहेस असे मला वाटते.
1.205.19
न हि मामाहवे क्रुद्धमन्यः साक्षाच्छचीपतेः ।
पुमान्योधयितुं शक्तः पाण्डवाद्वा किरीटिनः ॥ १.२०५.१९ ॥
युद्धात क्रुद्ध झालेल्या माझ्याशी शचीपती इंद्रावाचून दुसरा कोणीही पुरुष प्रत्यक्ष लढण्यास समर्थ नाही, आणि पांडवांमध्ये किरीटी अर्जुनावाचून.
1.205.20
दग्धा जतुगृहे सर्वे पाण्डवाः सार्जुनास्तदा ।
विनार्जुनं वा समरे मां निहन्तुमशक्नुवन् ॥ १.२०५.२० ॥
तेव्हा लाक्षागृहात अर्जुनासह सर्व पांडव जळून गेले; अर्जुनाशिवाय ते युद्धात मला मारण्यास समर्थ नव्हते.
1.205.21
तमेवंवादिनं तत्र फाल्गुनः प्रत्यभाषत ।
नास्मि कर्ण धनुर्वेदो नास्मि रामः प्रतापवान् ॥ १.२०५.२१ ॥
तेथे असे बोलणाऱ्या त्याला फाल्गुन (अर्जुन) उत्तर देत म्हणाला— हे कर्णा, मी धनुर्वेदज्ञ नाही, आणि मी प्रतापी राम नाही.
1.205.22
ब्राह्मणोऽस्मि युधां श्रेष्ठः सर्वशस्त्रभृतां वरः ।
ब्राह्मे पौरन्दरे चास्त्रे निष्ठितोगुरुशासनात् ॥ १.२०५.२२ ॥
मी ब्राह्मण आहे; योद्ध्यांमध्ये श्रेष्ठ आणि सर्व शस्त्रधारकांमध्ये उत्तम आहे; गुरूंच्या आज्ञेने मी ब्रह्मास्त्र आणि पौरंदर (इंद्र) अस्त्रात निपुण आहे.
1.205.23
स्थितोऽस्म्यद्य रणे जेतुं त्वां वै वीर स्थिरो भव ।
निर्जितोऽस्मीति वा ब्रूहि ततो व्रज यथासुखम् ॥ १.२०५.२३ ॥
आज रणांगणात तुला जिंकण्यासाठी मी उभा आहे; हे वीरा, स्थिर राहा. किंवा 'मी पराजित झालो' असे म्हण, मग इच्छेनुसार जा.
1.205.24
एवमुक्त्वाऽथ कर्णस्य धनुश्चिच्छेद पाण्डवः ।
ततोऽन्यद्धनुरादाय संयोद्धुं सन्दधे शरम् ॥ १.२०५.२४ ॥
असे बोलून पांडवाने कर्णाचे धनुष्य तोडले; मग दुसरे धनुष्य घेऊन युद्धासाठी बाण सज्ज केला.
1.205.25
दृष्ट्वा तच्चापि कौन्तेयश्छित्वा तद्धनुराशुगैः ।
तथा वैकर्तनं कर्णं बिभेद समरेऽर्जुनः ॥ १.२०५.२५ ॥
कुंतीपुत्र अर्जुनाने ते धनुष्य पाहून वेगवान बाणांनी ते तोडले, आणि युद्धात विकर्तनपुत्र कर्णालाही विद्ध केले.
1.205.26
ततः कर्णस्तु राधेयः छिन्नछन्वा महाबलः ।
शरैरतीव विद्धाङ्गः पलायनमथाकरोत् ॥ १.२०५.२६ ॥
तेव्हा धनुष्य तुटलेला आणि बाणांनी अंग अतिशय विद्ध झालेला महाबली राधेय कर्ण पळून गेला.
1.205.27
पुनरायान्मुहूर्तेन गृहीत्वा सशरं धनुः ।
ववर्ष शरवर्षाणि पार्थं वैकर्तनस्तथा ॥ १.२०५.२७ ॥
क्षणार्धात परत येऊन, बाणासह धनुष्य घेऊन विकर्तनपुत्र कर्णानेही पार्थावर बाणांचा वर्षाव केला.
1.205.28
तानि वै शरजालानि कौन्तेयोऽभ्यहनच्छरैः ।
ज्ञात्वा सर्वाञ्शरान्घोरान्कर्णोऽदावद्द्रुतं बहिः ॥ १.२०५.२८ ॥
ती बाणजाळी कुंतीपुत्राने आपल्या बाणांनी छेदली; भयंकर सर्व बाण ओळखून कर्णाने तात्काळ बाहेरच्या दिशेने सोडले.
1.205.29
ब्राह्मं तेजस्तदाऽजय्यं मन्यमानो महारथः ।
अपरस्मिन्वनोद्देशे वीरौ शल्यवृकोदरौ ॥ १.२०५.२९ ॥
तेव्हा ब्रह्मतेज अजेय मानणाऱ्या त्या महारथीने दुसऱ्या वनप्रदेशात वीर शल्य आणि वृकोदर यांना पाहिले.
1.205.30
बलिनौ युद्धसंपन्नौ विद्यया च बलेन च ।
अन्योन्यमाह्वयन्तौ तु मत्ताविव महागजौ ॥ १.२०५.३० ॥
बलवान, युद्धकुशल, विद्या आणि बल दोन्हींनी संपन्न असे ते दोघे, मत्त अशा दोन महागजांप्रमाणे एकमेकांना आव्हान देत होते.
1.205.31
मुष्टिभिर्जानुभिश्चैव निघ्नन्तावितरेतरम् ।
प्रकर्षणाकर्षणयोरभ्याकर्षविकर्षणैः ॥ १.२०५.३१ ॥
मुठी आणि गुडघ्यांनी एकमेकांवर प्रहार करीत, ओढाताण व झटके देत ते लढले.
1.205.32
आचकर्षतुरन्योन्यं मुष्टिभिश्चापि जघ्नतुः ।
ततश्चटचटाशब्दः सुघोरो ह्यभवत्तयोः ॥ १.२०५.३२ ॥
त्यांनी एकमेकांना ओढले आणि मुठींनीही प्रहार केले. तेव्हा त्या दोघांपासून चटचट असा अत्यंत भयानक आवाज उठला.
1.205.33
पाषाणसंपातनिभैः प्रहारैरभिजघ्नतुः ।
मुहूर्तं तौ तदाऽन्योन्यं समरे पर्यकर्षताम् ॥ १.२०५.३३ ॥
दगड कोसळावेत अशा प्रहारांनी त्यांनी एकमेकांवर आघात केला. क्षणभर ते दोघे युद्धात एकमेकांना ओढत-फरफटत राहिले.
1.205.34
ततो भीमः समुत्क्षिप्य बाहुभ्यां शल्यमाहवे ।
अपातयत्कुरुश्रेष्ठो ब्राह्मणा जहसुस्तदा ॥ १.२०५.३४ ॥
तेव्हा कुरुश्रेष्ठ भीमाने युद्धात दोन्ही बाहूंनी शल्याला उचलून खाली आपटले; तेव्हा ब्राह्मण हसले.
1.205.35
तत्राश्चर्यं भीमसेनश्चकार पुरुषर्षभः ।
यच्छल्यं पातितं भूमौ नावधीद्बलिनं बली ॥ १.२०५.३५ ॥
तेथे पुरुषश्रेष्ठ भीमसेनाने एक आश्चर्य केले: शल्याला जमिनीवर पाडल्यानंतरही त्या बलवानाने दुसऱ्या बलवानावर पुन्हा प्रहार केला नाही.
1.205.36
पातिते भीमसेनेन शल्ये कर्णे च शङ्किते ।
विस्मयः परमो जज्ञे सर्वेषां पश्यतां नृणाम् ॥ १.२०५.३६ ॥
भीमसेनाने शल्याला पाडले आणि कर्ण शंकित झाला, तेव्हा पाहणाऱ्या सर्व लोकांना अत्यंत आश्चर्य वाटले.
1.205.37
ततो राजसमूहस्य पश्यतो वृक्षमारुजत् ।
ततस्तु भीमं संज्ञाभिर्वारयामास धर्मराट् ॥ १.२०५.३७ ॥
तेव्हा राजांच्या समूहासमोर त्याने एक वृक्ष उन्मळून टाकला. मग धर्मराजाने खुणांनी भीमाला थांबवले.
1.205.38
आकारज्ञस्तथा भ्रातुः पाण्डवोऽपि न्यवर्तत ।
धर्मराजश्च कौरव्य दुर्योधनममर्षणम् ॥ १.२०५.३८ ॥
भावाचा इशारा ओळखून पांडवही मागे फिरला. हे कौरव्या, धर्मराजाने क्रोधी दुर्योधनाशी सामना केला.
1.205.39
अयोधयत्सभामध्ये पश्यतां वै महीक्षिताम् ।
ततो दुर्योधनस्तं तु ह्यवज्ञाय युधिष्ठिरम् ॥ १.२०५.३९ ॥
राजे पाहत असताना सभेच्या मध्यभागी त्याने युद्ध केले. मग दुर्योधनाने युधिष्ठिराचा अवमान करून त्याच्याशीच युद्ध केले.
1.205.40
नायोधयत्तदा तेन बलवान्वै सुयोधनः ।
एतस्मिन्नन्तरेऽविध्यद्बाणेनानतपर्वणा ॥ १.२०५.४० ॥
तेव्हा बलवान सुयोधनाने त्याच्याशी युद्ध केले नाही. याच अवधीत त्याने वाकलेल्या पेराच्या बाणाने वार केला.
1.205.41
दुर्योधनममित्रघ्नं धर्मराजो युधिष्ठिरः ।
ततो दुर्योधनः क्रुद्धो दण्डाहत इवोरगः ॥ १.२०५.४१ ॥
धर्मराज युधिष्ठिराने शत्रुनाशक दुर्योधनाला विंधले. तेव्हा दुर्योधन काठीच्या प्रहाराने घायाळ झालेल्या सापासारखा क्रुद्ध झाला.
1.205.42
प्रत्ययुध्यत राजानं यत्नं परममास्थितः ।
छित्त्वा राजा धनुः सज्यं धार्तराष्ट्रस्य संयुगे ॥ १.२०५.४२ ॥
परम प्रयत्न करून त्याने राजाशी प्रतियुद्ध केले. युद्धात राजाने धृतराष्ट्रपुत्राचे प्रत्यंचेसह धनुष्य तोडले.
1.205.43
अभ्यवर्षच्छरौघैस्तं स हित्वा प्राद्रवद्रणम् ।
दुःशासनस्तु संक्रुद्धः सहदेवेन पार्थिव ॥ १.२०५.४३ ॥
त्यांनी त्याच्यावर बाणांचा वर्षाव केला; तो रणांगण सोडून पळाला. पण दुःशासन अत्यंत क्रुद्ध होऊन, हे राजा, सहदेवाशी (भिडला).
1.205.44
युद्ध्वा च सुचिरं कालं सहदेवेन निर्जितः ।
उत्सृज्य च धनुः सङ्ख्ये जानुभ्यामवनीं गतः।
उत्थाय सोऽभिदुद्राव सोसिं जग्राह चर्म च ॥ १.२०५.४४ ॥
सहदेवाशी बराच वेळ युद्ध करून तो पराभूत झाला. युद्धात धनुष्य टाकून गुडघ्यांवर तो जमिनीवर कोसळला. मग उठून तलवार घेऊन (सहदेवाकडे) धावला आणि ढालही उचलली.
1.205.45
विकर्णचित्रसेनाभ्यां निगृहीतश्च कौरवः ।
मा युद्धमिति कौरव्य ब्राह्मणेनाबलेन वै ॥ १.२०५.४५ ॥
विकर्ण आणि चित्रसेन यांनी कौरवाला पकडले. हे कौरव्य, 'युद्ध करू नका' असे एका दुर्बल ब्राह्मणाने (अडवले).
1.205.46
दुःसहो नकुलश्चोभौ युद्धं कर्तुं समुद्यतै ।
तौ दृष्ट्वा कौरवा युद्धं वाक्यमूचुर्महाबलौ ॥ १.२०५.४६ ॥
दुःसह आणि नकुल दोघेही युद्धास सज्ज झाले. त्यांना पाहून महाबलवान कौरव ही वचने बोलले.
1.205.47
निवर्तन्तां भवन्तो वै कुतो विप्रेषु क्रूरता ।
दुर्बला ब्राह्मणाश्चेमे भवन्तो वै महाबलाः ॥ १.२०५.४७ ॥
'तुम्ही परत जा. ब्राह्मणांबाबत क्रौर्य कशासाठी? हे ब्राह्मण दुर्बल आहेत; तुम्ही महाबलवान आहात.'
1.205.48
द्वावत्र ब्राह्मणौ क्रूरौ वाय्विन्द्रसदृशौ बले ।
ये वा के वा नमस्तेभ्यो गच्छामः स्वपुरं वयम् ॥ १.२०५.४८ ॥
'येथे बलात वायू आणि इंद्राच्या तोडीचे दोन ब्राह्मण आहेत. ते कोणीही असोत, त्यांना नमस्कार; आम्ही आमच्या नगराकडे परत जात आहोत.'
1.205.49
एवं संभाषमाणास्ते न्यवर्तन्ताथ कौरवाः ।
जहृषुर्ब्राह्मणास्तत्र समेतास्तत्र सङ्घशः ॥ १.२०५.४९ ॥
असे बोलत कौरव परत गेले. तेथे जमलेले ब्राह्मण गटागटाने आनंदित झाले.
1.205.50
बहुशस्ते ततस्तत्र क्षत्रिया रणमूर्धनि ।
प्रेक्षमाणास्तथाऽतिष्ठन्ब्राह्मणांश्च समन्ततः ॥ १.२०५.५० ॥
नंतर रणभूमीच्या अग्रभागी उभे असलेले अनेक क्षत्रिय चोहोबाजूंच्या ब्राह्मणांकडे पाहत उभे राहिले.
1.205.51
ब्राह्मणाश्च जयं प्राप्ताः कन्यामादाय निर्ययुः ।
विजिते भीमसेनेन शल्ये कर्णे च निर्जिते ॥ १.२०५.५१ ॥
भीमसेनाने शल्याला जिंकले आणि कर्ण पराजित झाला, तेव्हा ब्राह्मण विजय मिळवून कन्येला घेऊन निघाले.
1.205.52
दुर्योधने चापयाते तथा दुःशासने रणात् ।
शङ्किताः सर्वराजानः परिवव्रुर्वृकोदरम् ॥ १.२०५.५२ ॥
दुर्योधन आणि दुःशासन रणांगणातून माघारी गेल्यावर भयभीत झालेले सर्व राजे वृकोदराला वेढून उभे राहिले.
1.205.53
ऊचुश्च सहितास्तत्र साध्विमौ ब्राह्मणर्षभौ ।
विज्ञायेतां क्वजन्मानौ क्वनिवासौ तथैव च ॥ १.२०५.५३ ॥
तेथे एकत्र होऊन ते म्हणाले, 'हे दोन ब्राह्मणश्रेष्ठ उत्तम आहेत. ह्यांचा जन्म कुठे आणि निवास कुठे?'
1.205.54
को हि राधासुतं कर्णं शक्तो योधयितुं रणे ।
अन्यत्र रामाद्द्रोणाद्वा पाण्डवाद्वा किरीटिनः ॥ १.२०५.५४ ॥
राधापुत्र कर्णाशी युद्धात कोण लढू शकतो? परशुराम, द्रोण, पांडव किंवा किरीटी (अर्जुन) यांच्याखेरीज?
1.205.55
कृष्णाद्वा देवकीपुत्रात्कृपाद्वापि शरद्वतः ।
को वा दुर्योधनं शक्तः प्रतियोथयितुं रणे ॥ १.२०५.५५ ॥
कृष्णाशिवाय, देवकीपुत्राशिवाय किंवा शरद्वानाचा पुत्र कृपाचार्य यांच्याशिवाय, युद्धात दुर्योधनाशी लढण्यास कोण समर्थ आहे?
1.205.56
तथैव मद्राधिपतिं शल्यं बलवतांवरम् ।
बलदेवादृते वीरात्पाण्डवाद्वा वृकोदरात् ॥ १.२०५.५६ ॥
त्याचप्रमाणे मद्रदेशाधिपती, बलवानांमध्ये श्रेष्ठ शल्याला — बलरामाशिवाय, किंवा पांडवांमधील वीर वृकोदर (भीम) याशिवाय — कोण रोखू शकेल?
1.205.57
वीराद्दुर्योधनाद्वाऽन्यः शक्तः पातयितुं रणे ।
क्रियतामवहारोऽस्माद्युद्धाद्ब्राह्मणसंवृतात् ॥ १.२०५.५७ ॥
वीर दुर्योधनाशिवाय दुसरा कोण युद्धात त्याला पाडण्यास समर्थ आहे? म्हणून ब्राह्मणांनी वेढलेल्या या युद्धातून माघार घ्यावी.
1.205.58
ब्राह्मणा हि सदा रक्ष्याः सापराधाऽपिनित्यदा ।
अथैनानुपलभ्येह पुनर्योत्स्याम हृष्टवत् ॥ १.२०५.५८ ॥
ब्राह्मण सदैव रक्षणीय आहेत — ते अपराधी असले तरीही, नेहमीच. येथे त्यांना पाहून आपण आनंदाने पुन्हा युद्ध करू.
1.205.59
तांस्तथावादिनः सर्वान्प्रसमीक्ष्य क्षितीश्वरान् ।
अथान्यान्पुरुषांश्चापि कृत्वा तत्कर्म संयुगे ॥ १.२०५.५९ ॥
असे बोलणाऱ्या त्या सर्व राजांचे नीट निरीक्षण करून, मग इतर पुरुषांकडूनही युद्धात ते कर्म करवून—
1.205.60
तत्कर्म भीमस्य समीक्ष्य कृष्णः ।
कुन्तीसुतौ तौ परिशङ्कमानः।
निवारयामास महीपतींस्ता-
न्धर्मेण लब्धेत्यनुनीय सर्वान् ॥ १.२०५.६० ॥
भीमाचे ते कर्म पाहून कृष्णाने कुंतीच्या दोन पुत्रांच्या काळजीने, "हे धर्माने मिळवलेले आहे" असे सर्वांना विनवून त्या राजांना थांबवले.
1.205.61
एवं ते विनिवृत्तास्तु युद्धाद्युद्धविशारदाः ।
यथावासं ययुः सर्वे विस्मिता राजसत्तमाः ॥ १.२०५.६१ ॥
अशा प्रकारे युद्धनिपुण ते सर्व युद्धातून परतले; चकित झालेले श्रेष्ठ राजे आपापल्या निवासस्थानी गेले.
1.205.62
वृत्तो ब्रह्मोत्तरो रङ्गः पाञ्चाली ब्राह्मणैर्वृता ।
इति ब्रुवन्तः प्रययुर्ये तत्रासन्समागताः ॥ १.२०५.६२ ॥
"ब्राह्मणांच्या नेतृत्वाखाली रंगमंच संपला; पांचालीला ब्राह्मणांनी वरले" असे म्हणत तेथे जमलेले लोक निघून गेले.
1.205.63
ब्राह्मणैस्तु प्रतिच्छन्नौ रौरवाजिनवासिभिः ।
कृच्छ्रेण जग्मतुस्तौ तु भीमसेनधनञ्जयौ ॥ १.२०५.६३ ॥
ब्राह्मणांमध्ये लपून, रुरु हरिणाचे कातडे नेसून भीमसेन आणि धनंजय मोठ्या कष्टाने निघून गेले.
1.205.64
विमुक्तौ जनसंबाधाच्छत्रुभिः परिविक्षतौ ।
कृष्णयानुगतौ तत्र नृवीरौ तौ विरेजतुः ॥ १.२०५.६४ ॥
गर्दीतून मुक्त होऊन, शत्रूंनी जखमी होऊन, कृष्णेसह मागून येत ते नरवीर तेथे शोभले.
1.205.65
पौर्णमास्यां घनैर्मुक्तौ चन्द्रसूर्याविवोदितौ ।
तेषां माता बहुविधं विनाशं पर्यचिन्तयत् ॥ १.२०५.६५ ॥
पौर्णिमेला ढगांतून मुक्त होऊन उगवलेल्या चंद्र आणि सूर्याप्रमाणे ते दोघे होते; त्यांच्या मातेने त्यांच्या विनाशाचा अनेक प्रकारे विचार केला.
1.205.66
अनागच्छत्सु पुत्रेषु भैक्षकाले च लिङ्घिते ।
धार्तराष्ट्रैर्हताश्च स्युर्विज्ञाय कुरुपुङ्गवाः ॥ १.२०५.६६ ॥
पुत्र परत न आले आणि भिक्षेची वेळ उलटली तेव्हा, "धृतराष्ट्रपुत्रांनी त्यांना मारले असेल का" असे जाणून (ती चिंतित झाली).
1.205.67
मायान्वितैर्वा रक्षोभिः सुघोरैर्दृढवैरिभिः ।
विपरीतं मतं जातं व्यासस्यापि महात्मनः ॥ १.२०५.६७ ॥
किंवा मायावी, अत्यंत भयंकर आणि दृढ वैरी अशा राक्षसांमुळे महात्मा व्यासांचेही मत उलटे झाले.
1.205.68
इत्येवं चिन्तयामासं सुतस्नेहावृता पृथा ।
ततः सुप्तजनप्राये दुर्दिने मेघसंप्लुते ॥ १.२०५.६८ ॥
अशा प्रकारे पुत्रस्नेहाने वेढलेली पृथा विचार करू लागली. मग झोपलेल्या लोकांसारख्या, ढगांनी व्यापलेल्या दुर्दिनी—
1.205.69
महत्यथापराह्णे तु घनैः सूर्य इवावृतः ।
ब्राह्मणैः प्राविशत्तत्र जिष्णुर्भार्गववेश्म तत् ॥ १.२०५.६९ ॥
मोठ्या दुपारी, दाट ढगांनी झाकलेल्या सूर्याप्रमाणे, ब्राह्मणांसह जिष्णू अर्जुनाने त्या भार्गवाच्या घरात प्रवेश केला.