મહાભારત · અધ્યાય 1.206

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

શબ્દાર્થ સાથે વાંચો

1.206.1

गत्वा तु तां भार्गवकर्मशालां ।
पार्थौ पृथां प्राप्य महानुभावौ।
तां याज्ञसेनीं परमप्रतीतौ ।
भिक्षेत्यथावेदयतां नराग्र्यौ ॥ १.२०६.१ ॥

તે મહાનુભાવ પાર્થો ભાર્ગવની કુંભારશાળામાં જઈ પૃથા પાસે પહોંચ્યા અને અત્યંત પ્રસન્ન થઈ યાજ્ઞસેનીને લઈને કહ્યું કે 'આ ભિક્ષા છે'.

1.206.2

कुटीगता सा त्वनवेक्ष्य पुत्रौ ।
प्रोवाच भुङ्क्तेति समेत्य सर्वे।
पश्चाच्च कुन्ती प्रसमीक्ष्य कृष्णां ।
कष्टं मया भाषितमित्युवाच ॥ १.२०६.२ ॥

ઝૂંપડીમાં રહેલી તે પુત્રોને જોયા વિના જ બોલી, 'બધા મળીને ભોજન કરો.' પછી કુંતીએ કૃષ્ણા તરફ જોઈને કહ્યું, 'મારાથી ખોટું બોલાઈ ગયું.'

1.206.3

साऽधर्मभीता परिचिन्तयन्ती ।
तां याज्ञसेनीं परमप्रतीताम्।
पाणौ गृहीत्वोपजगाम कुन्ती ।
युधिष्ठिरं वाक्यमुवाच चेदम् ॥ १.२०६.३ ॥

અધર્મથી ડરેલી કુંતી વિચારતી હતી, અને અત્યંત પ્રસન્ન યાજ્ઞસેનીનો હાથ પકડીને યુધિષ્ઠિર પાસે જઈને આ વચન બોલી.

1.206.4

इयं तु कन्या द्रुपदस्य राज्ञ-
स्तवानुजाभ्यां मयि संनिसृष्टा।
यथोचितं पुत्र मयाऽपि चोक्तं ।
समेत्य भुङ्क्तेति नृप प्रमादात् ॥ १.२०६.४ ॥

આ કન્યા દ્રુપદ રાજાની છે; તારા બે નાના ભાઈઓએ તેને મને સોંપી છે. હે પુત્ર, મેં પણ યોગ્ય રીતે 'મળીને ભોજન કરો' કહ્યું હતું; હે રાજન્, તે અસાવધાનીથી કહેવાયું.

1.206.5

मया कथं नानृतमुक्तमद्य ।
भवेत्कुरूणामृषभ ब्रवीहि।
पञ्चालराजस्य सुतामधर्मो ।
न चोपवर्तेत न विभ्रमेच्च ॥ १.२०६.५ ॥

આજે મારાથી અસત્ય કેમ ન બોલાયું? હે કુરુશ્રેષ્ઠ, કહો. પાંચાલ રાજાની પુત્રીને અધર્મ ન લાગે અને તે ભ્રમમાં ન પડે તેમ કહો.

1.206.6

स एवमुक्तो मतिमान्नृवीरो ।
मात्रा मुहूर्तं तु विचिन्त्य राजा।
कुन्तीं समाश्वास्य कुरुप्रवीरो ।
धनञ्जयं वाक्यमिदं बभाषे ॥ १.२०६.६ ॥

માતાએ આમ કહ્યા પછી બુદ્ધિમાન નરવીર રાજાએ ક્ષણભર વિચાર કર્યો, કુંતીને આશ્વાસન આપીને કુરુવીર ધનંજયને આ વચનો કહ્યાં.

1.206.7

त्वया जिता फाल्गुन याज्ञसेनी ।
त्वयैव शोभिष्यति राजपुत्री।
प्रज्वाल्यतामग्निरमित्रसाह ।
गृहाण पाणिं विधिवत्त्वमस्याः ॥ १.२०६.७ ॥

હે ફાલ્ગુન, યાજ્ઞસેનીને તેં જ જીતી છે; આ રાજકુમારી તારી સાથે જ શોભશે. હે શત્રુવિજેતા, અગ્નિ પ્રજ્વલિત થાઓ; તું વિધિપૂર્વક તેનો હાથ ગ્રહણ કર.

1.206.8

मा मां नरेन्द्र त्वमधर्मभाजं ।
कृथा न धर्मोऽयमशिष्टदृष्टः।
भवान्निवेश्यः प्रथमं ततोऽयं ।
भीमो महाबाहुरचिन्त्यकर्मा ॥ १.२०६.८ ॥

હે નરેન્દ્ર, મને અધર્મનો ભાગીદાર ન બનાવશો. આ એવો ધર્મ નથી જે અસભ્યો જુએ છે. પહેલાં તમે જ વિવાહ કરો; પછી આ મહાબાહુ, અચિંત્યકર્મા ભીમ.

1.206.9

अहं ततो नकुलोऽनन्तरं मे ।
पश्चादयं सहदेवस्तरस्वी।
वृकोदरोऽहं च यमौ च राज-
न्नियं च कन्या भवतो नियोज्याः ॥ १.२०६.९ ॥

પછી હું, મારા પછી નકુલ, પછી આ તરસ્વી સહદેવ, વૃકોદર હું, બંને જોડિયા, હે રાજન, અને આ કન્યા — આપના આધીન રહેશે.

1.206.10

एवं गते यत्करणीयमत्र ।
धर्म्यं यशस्यं कुरु तद्विचिन्त्य।
पाञ्चालराजस्य हितं च यत्स्या-
त्प्रशाधि सर्वे स्म वशे स्थितास्ते ॥ १.२०६.१० ॥

આ સ્થિતિમાં જે કરવા યોગ્ય છે તે વિચારીને ધર્મ્ય અને યશસ્કર જે હોય તે કરો; પાંચાલ રાજાનું હિત થાય તે પણ કરો. શાસન કરો; અમે બધા તમારા વશમાં છીએ.

1.206.11

जिष्णोर्वचनमाज्ञाय भक्तिस्नेहसमन्वितम् ।
दृष्टिं निवेशयामासुः पाञ्चाल्यां पाण्डुनन्दनाः ॥ १.२०६.११ ॥

જિષ્ણુ (અર્જુન)ના વચનને સમજીને, ભક્તિ અને સ્નેહથી યુક્ત થઈને, પાંડુના પુત્રોએ પાંચાલ રાજકુમારી પર દૃષ્ટિ સ્થિર કરી.

1.206.12

दृष्ट्वा ते तत्र पश्यन्तीं सर्वे कृष्णां यशस्विनीम् ।
संप्रेक्ष्यान्योन्यमासीना हृदयैस्तामधारयन् ॥ १.२०६.१२ ॥

ત્યાં યશસ્વિની કૃષ્ણાને જોતા, એકબીજાની સામે જોઈને બેઠેલા તે સૌએ તેને હૃદયમાં ધારણ કરી.

1.206.13

तेषां तु द्रौपदीं दृष्ट्वा सर्वेषाममितौजसाम् ।
संप्रमथ्येन्द्रियग्रामं प्रादुरासीन्मनोभवः ॥ १.२०६.१३ ॥

દ્રૌપદીને જોઈને, અમિત તેજસ્વી એવા તે સૌના ઇન્દ્રિયસમૂહને મથીને મનોભવ (કામ) પ્રગટ થયો.

1.206.14

काम्यं हि रूपं पाञ्चाल्या विधात्रा विहितं स्वयम् ।
बभूवाधिकमन्याभ्यः सर्वभूतमनोहरम् ॥ १.२०६.१४ ॥

પાંચાલ રાજકુમારીનું રૂપ, જે સ્વયં વિધાતાએ રચ્યું હતું, અન્ય સ્ત્રીઓ કરતાં અધિક થયું અને સર્વ પ્રાણીઓનું મન હરનારું બન્યું.

1.206.15

तेषामाकारभावज्ञः कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ।
द्वैपायनवचः कृत्स्नं सस्मार मनुजर्षभः ॥ १.२०६.१५ ॥

તેમના આકાર અને ભાવને જાણનાર કુંતીપુત્ર યુધિષ્ઠિર, તે નરશ્રેષ્ઠે, દ્વૈપાયન (વ્યાસ)ના સમગ્ર વચનનું સ્મરણ કર્યું.

1.206.16

अब्रवीत्सहितान्भ्रातॄन्मिथो भेदभयान्नृपः ।
सर्वेषां द्रौपदी भार्या भविष्यति हि नः शुभा ॥ १.२०६.१६ ॥

ભેદના ભયથી રાજા (યુધિષ્ઠિર) એકસાથે બેઠેલા ભાઈઓને બોલ્યા, "દ્રૌપદી આપણા સૌની શુભ ભાર્યા થશે."

1.206.17

सताऽपि शक्तेन च केशवेन ।
सज्यं धनुस्तन्न कृतं किमर्थम्।
विद्धं च लक्ष्यं न च कस्य हेतो-
राचक्ष्व तन्मे द्विपदां वरिष्ठ ॥ १.२०६.१७ ॥

કેશવ સમર્થ હોવા છતાં તેમણે તે ધનુષ્યને પ્રત્યંચા કેમ ન ચડાવી? લક્ષ્ય કેમ વીંધાયું નહીં? હે દ્વિપદોમાં શ્રેષ્ઠ, તેનું કારણ મને કહો.

1.206.18

शक्तेन कृष्णेन च कार्मुकं त-
न्नारोपितं ज्ञातुकामेन पार्थान्।
परिश्रवादेव बभूव लोके ।
जीवन्ति पार्था इति निश्चयोऽस्य ॥ १.२०६.१८ ॥

શક્તિશાળી કૃષ્ણે પણ તે ધનુષ્યને પ્રત્યંચા ચડાવી નહીં; પાર્થોને જાણવાની ઇચ્છાથી તેમણે એમ કર્યું. અફવાથી જ જગતમાં 'પાર્થો જીવે છે' એવો નિશ્ચય થયો.

1.206.19

अन्यानशक्तान्नृपतीन्समीक्ष्य ।
स्वयंवरे कार्मुकेणोत्तमेन।
धनञ्जयस्तद्धनुरेकवीरः ।
सज्यं करोतीत्यभिवीक्ष्य कृष्णः ॥ १.२०६.१९ ॥

સ્વયંવરમાં અન્ય રાજાઓને અસમર્થ જોઈને, એકવીર ધનંજય તે ઉત્તમ ધનુષ્યને પ્રત્યંચા ચડાવશે એમ કૃષ્ણે જોયું.

1.206.20

इति स्वयं वासुदेवो विचिन्त्य ।
पार्थान्विवित्सन्विविधैरुपायैः।
न तद्धनुः सज्यमियेप कर्तुं ।
बभूवुरस्येष्टतमा हि पार्थाः ॥ १.२०६.२० ॥

આ રીતે વાસુદેવે પોતે વિચારીને, પાર્થોને વિવિધ ઉપાયોથી જાણવાની ઇચ્છાથી તે ધનુષ્યને પ્રત્યંચા ચડાવવાની ઇચ્છા કરી નહીં; પાર્થો તેમને અત્યંત પ્રિય હતા.

1.206.21

भ्रातुर्वचस्तत्प्रसमीक्ष्य सर्वे ।
ज्येष्ठस्य पाण्डोस्तनयास्तदानीम्।
तमेवार्थं ध्यायमाना मनोभिः ।
सर्वे च ते तस्थुरदीनसत्वाः ॥ १.२०६.२१ ॥

ભાઈના તે વચનનો સારી રીતે વિચાર કરીને, પાંડુના જ્યેષ્ઠ પુત્રો સર્વે એ જ અર્થનું મનમાં ધ્યાન ધરતા, તે સમયે અદીન સત્ત્વવાળા થઈને ઊભા રહ્યા.

1.206.22

वृष्णिप्रवीरस्तु कुरुप्रवीरा-
नाशंसमानः सहरौहिणेयः।
जगाम तां भार्गवकर्मशालां ।
यत्रासते ते पुरुषप्रवीराः ॥ १.२०६.२२ ॥

વૃષ્ણિવીર કૃષ્ણ કુરુવીરોનું અભિવાદન કરવા ઇચ્છતા, રૌહિણેય સાથે તે ભાર્ગવ કર્મશાળામાં ગયા, જ્યાં તે પુરુષવીરો બેઠા હતા.

1.206.23

तत्रोपविष्टं पृथुदीर्घबाहुं ।
ददर्श कृष्णः सहरौहिणेयः।
अजातशत्रुं परिवार्य तांश्चा-
प्युपोपविष्टाञ्ज्वलनप्रकाशान् ॥ १.२०६.२३ ॥

ત્યાં બેઠેલા વિશાળ અને દીર્ઘબાહુ અજાતશત્રુ (યુધિષ્ઠિર)ને કૃષ્ણે રૌહિણેય સાથે જોયા; અને તેમની આસપાસ બેઠેલા અગ્નિસમાન તેજસ્વી સર્વને પણ જોયા.

1.206.24

ततोऽब्रवीद्वासुदेवोऽभिगम्य ।
कुन्तीसुतं धर्मभृतां वरिष्ठम्।
कृष्णोऽहमस्मीति निपीड्य पादौ ।
युधिष्ठिरस्याजमीढस्य राज्ञः ॥ १.२०६.२४ ॥

પછી વાસુદેવ નજીક જઈને, ધર્મધારીઓમાં શ્રેષ્ઠ કુંતીપુત્રને કહ્યું — 'હું કૃષ્ણ છું' — અને પછી અજમીઢ વંશના રાજા યુધિષ્ઠિરના પગ દબાવ્યા.

1.206.25

तथैव तस्याप्यनु रौहिणेय-
स्तौ चापि हृष्टाः कुरवोऽभ्यनन्दन।
पितृष्वसुश्चापि यदुप्रवीरा-
वगृह्णतां भारतमुख्य पादौ ॥ १.२०६.२५ ॥

તે જ રીતે પછી રૌહિણેયે પણ કર્યું; તે બંનેનું હર્ષિત કુરુઓએ અભિનંદન કર્યું. હે ભારતશ્રેષ્ઠ, યાદવ વીર બંનેએ પોતાની ફોઈના પુત્રના પગ પકડ્યા.

1.206.26

अजातशत्रुश्च कुरुप्रवीरः ।
पप्रच्छ कृष्णं कुशलं विलोक्य।
कथं वयं वासुदेव त्वयेह ।
गूढा वसन्तो विदिताश्च सर्वे ॥ १.२०६.२६ ॥

અજાતશત્રુ અને કુરુવીર યુધિષ્ઠિરે કૃષ્ણની કુશળતા જોઈને પૂછ્યું — 'હે વાસુદેવ, અમે અહીં છુપાઈને રહેતા હતા છતાં તમે અમને બધાને કેવી રીતે ઓળખી કાઢ્યા?'

1.206.27

तमब्रवीद्वासुदेवः प्रहस्य ।
गूढोऽप्यग्निर्ज्ञायत एव राजन्।
तं विक्रमं पाण्डवेयानतीत्य ।
कोऽन्यः कर्ता विद्यते मानुषेषु ॥ १.२०६.२७ ॥

વાસુદેવે હસીને તેમને કહ્યું: હે રાજન, છુપાયેલો અગ્નિ પણ ઓળખાય છે. પાંડવોના એ પરાક્રમને વટાવીને મનુષ્યોમાં બીજો કોણ એ કરી શકે?

1.206.28

दिष्ट्या सर्वे पावकाद्विप्रमुक्ता ।
यूयं घोरात्पाण्डवाः शत्रुसाहाः।
दिष्ट्या पापो धृतराष्ट्रस्य पुत्रः ।
सहामात्यो न सकामोऽभविष्यत् ॥ १.२०६.२८ ॥

સદભાગ્યે, હે શત્રુઓને હરાવનારા પાંડવો, તમે બધા એ ભયંકર અગ્નિથી મુક્ત થયા. સદભાગ્યે, ધૃતરાષ્ટ્રનો પાપી પુત્ર મંત્રીઓ સહિત પોતાની ઇચ્છા પૂરી ન કરી શક્યો.

भद्रं वोऽस्तु निहितं यद्गुहायां ।
विवर्धध्वं ज्वलना इवैधमानाः।
मा वो विद्युः पार्थिवाः केचिदेव ।
यास्यावहे शिबिरायैव तावत्।
सोऽनुज्ञातः पाण्डवेनाव्ययश्रीः ।
प्रायाच्छीघ्रं बलदेवेन सार्धम् ॥ १.२०६.२९ ॥

તમારું કલ્યાણ થાઓ. ગુફામાં મૂકેલું, સળગતા અગ્નિઓની જેમ વધે. કોઈ રાજા ન જાણે તે માટે આપણે બંને છાવણી તરફ જઈશું. પાંડવની અનુમતિ લઈને, અક્ષય શ્રીવાળા તે બલરામ સાથે ઝડપથી ચાલ્યા ગયા.