Mahābhārata · Adhyāya 1.219
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.219.1
वृत्ते स्वयंवरे चैव राजानः सर्व एव ते ।
यथागतं विप्रजग्मुर्विदित्वा पाण्डवान्वृतान् ॥ १.२१९.१ ॥
When the self-choice ceremony was over, all those kings, knowing that the Pāṇḍavas had been chosen, departed as they had come.
1.219.2
अथ दुर्योधनो राजा विमना भ्रातृभिः सह ।
अश्वत्थाम्ना मातुलेन कर्णेन च कृपेण च ॥ १.२१९.२ ॥
Then King Duryodhana, downcast, went away together with his brothers, Aśvatthāman, his maternal uncle, Karṇa and Kṛpa.
1.219.3
विनिवृत्तो वृतं दृष्ट्वा द्रौपद्या श्वेतवाहनम् ।
तं तु दुःशासनोऽव्रीडो मन्दंमन्दमिवाब्रवीत् ॥ १.२१९.३ ॥
Duḥśāsana, shameless, turned back, having seen Draupadī choose the white-horsed Arjuna, and spoke to him softly, as it were.
1.219.4
यद्यसौ ब्राह्मणो न स्याद्विन्देत द्रौपदीं न सः ।
न हि तं तत्त्वतो राजन्वेद कश्चिद्धनंजयम् ॥ १.२१९.४ ॥
If he were not a brahmin, he would not have won Draupadī. Indeed, O king, no one truly knows Dhanaṃjaya.
1.219.5
दैवं च परमं मन्ये पौरुषं चाप्यनर्थकम् ।
धिगस्तु पौरुषं मन्त्रं यद्धरन्तीह पाण्डवाः ॥ १.२१९.५ ॥
I consider fate supreme, and human effort is also useless. Shame on that human effort and counsel by which the Pāṇḍavas here carry off the prize!
1.219.6
बध्वा चक्षूंषि नः पार्था राज्ञां च द्रुपदात्मजाम् ।
उद्वाह्य राज्ञां तैर्न्यस्तो वामः पादः पृथासुतैः ॥ १.२१९.६ ॥
The sons of Pṛthā, having blinded our eyes, have carried off Draupadī, daughter of Drupada, in marriage, and have set their left foot upon the kings.
1.219.7
विमुक्ताः कथमेतेन जतुवेश्मविर्भुजः ।
अस्माकं पौरुषं सत्वं बुद्धिश्चापि गता ततः ॥ १.२१९.७ ॥
How were they freed, those who escaped the lac house through him? Then our manly strength, courage and intelligence also were lost.
1.219.8
वयं हता मातुलाद्य विश्वस्य च पुरोचनम् ।
अदग्ध्वा पाण्डवानेतान्स्वयं दग्धो हुताशने ॥ १.२१९.८ ॥
Uncle, today we are destroyed, and so is the trusted Purochana. Without burning these Pandavas, he himself was burned in the fire.
1.219.9
मत्तो मातुल मन्येऽहं पाण्डवा बुद्धिमत्तराः ।
तेषां नास्ति भयं मृत्योर्मुक्तानां जतुवेश्मनः ॥ १.२१९.९ ॥
Uncle, I think the Pandavas are wiser than I. For those freed from the lac house, there is no fear of death.
1.219.10
एवं संभाषमाणास्ते निन्दन्तश्च पुरोचनम् ।
पञ्चपुत्रां किरातीं च विदुरं च महामतिम् ॥ १.२१९.१० ॥
Thus conversing, they reviled Purochana, the Kirāta woman who was mother of five sons, and also the great-minded Vidura.
1.219.11
विविशुर्हास्तिनपुरं दीना विगतचेतसः ॥ १.२१९.११ ॥
Wretched and with dismayed minds, they entered Hastinapura.
1.219.12
त्रस्ता विगतसंकल्पा दृष्ट्वा पार्थान्महौजसः ।
मुक्तान्हव्यभुजश्चैव संयुक्तान्द्रुपदेन च ॥ १.२१९.१२ ॥
Terrified and having lost their resolve, seeing the mighty sons of Pṛthā freed and joined with Drupada.
1.219.13
धृष्टद्युम्नं तु संचिन्त्य तथैव च शिखण्डिनम् ।
द्रुपदस्यात्मजांश्चान्यान्सर्वयुद्धविशारदान् ॥ १.२१९.१३ ॥
Having considered Dhṛṣṭadyumna, likewise Śikhaṇḍin, and the other sons of Drupada, all skilled in every kind of warfare.
1.219.14
विदुरस्त्वथ ताञ्श्रुत्वा द्रौपद्या पाण्डवान्वृतान् ।
व्रीडितान्धार्तराष्ट्रांश्च भग्नदर्पानुपागतान् ॥ १.२१९.१४ ॥
Then Vidura, having heard that the Pāṇḍavas had been chosen by Draupadī, and that the sons of Dhṛtarāṣṭra had come back ashamed, with their pride broken.
1.219.15
ततः प्रीतमनाः क्षत्ता धृतराष्ट्रं विशांपते ।
उवाच दिष्ट्या कुरवो वर्ध्त इति विस्मितः ॥ १.२१९.१५ ॥
Then Vidura, with a pleased mind, amazed, said to Dhṛtarāṣṭra, "O lord of men, by good fortune the Kurus are prospering."
1.219.16
वैचित्रवीर्यस्तु नृपो निशम्य विदुरस्य तत् ।
अब्रवीत्परमप्रीतो दिष्ट्या दिष्ट्येति भारत ॥ १.२१९.१६ ॥
The king, son of Vicitravīrya, having heard Vidura's words, very pleased, said, "By fortune! By fortune!" O Bhārata.
1.219.17
मन्यते स वृतं पुत्रं ज्येष्ठं द्रुपदकन्यया ।
दुर्योधनमविज्ञानात्प्रज्ञाचक्षुर्नरेश्वरः ॥ १.२१९.१७ ॥
That king, the wise-eyed (Dhṛtarāṣṭra), through ignorance, thinks that Drupada's daughter has chosen his eldest son Duryodhana.
1.219.18
अथ त्वाज्ञापयामास द्रौपद्या भूषणं बहु ।
आनीयतां वै कृष्णेति पुत्रं दुर्योधनं तदा ॥ १.२१९.१८ ॥
Then he ordered many ornaments to be brought for Draupadī — "Let Kṛṣṇā be brought" — and then his son Duryodhana as well.
1.219.19
अथ स्म पश्चाद्विदुर आचख्यावम्बिकात्मजम् ।
कौरव्या इति सामान्यान्न मन्येथास्तवात्मजान् ॥ १.२१९.१९ ॥
Then Vidura spoke to the son of Ambikā: 'Do not regard your sons as separate from the others merely by the common name Kauravyas.'
1.219.20
वर्धन्त इति मद्वाक्याद्वर्धिताः पाण्डुनन्दनाः ।
कृष्णया संवृताः पार्था विमुक्ता राजसङ्गरात् ॥ १.२१९.२० ॥
'May they prosper' — by my word the sons of Pāṇḍu were raised up; freed from the king's pledge, the sons of Pṛthā were reunited with Kṛṣṇā.
1.219.21
दिष्ट्या कुशलिनो राजन्पूजिता द्रुपदेन च ॥ १.२१९.२१ ॥
O king, by good fortune they are well, and they have been honoured by Drupada.
1.219.22
एतच्छ्रुत्वा तु वचनं विदुरस्य नराधिपः ।
आकारच्छादनार्थाय दिष्ट्यादिष्ट्येति चाब्रवीत् ॥ १.२१९.२२ ॥
Hearing these words of Vidura, the king said, to conceal his feelings, 'Good fortune! Good fortune!'
1.219.23
एवं विदुर भद्रं ते यदि जीवन्ति पाण्डवाः ।
न ममौ मे तनौ प्रीतिस्त्वद्वाक्यामृतसंभवा ॥ १.२१९.२३ ॥
'So be it, Vidura, and may fortune be yours. If the Pāṇḍavas are alive, the joy born of your nectar-like words does not fit within my body.'
1.219.24
साध्वाचारतया तेषां संबन्धो द्रुपदेन च ।
बभूव परमश्लाघ्यो दिष्ट्यादिष्ट्येति चाब्रवीत् ॥ १.२१९.२४ ॥
Through their righteous conduct their alliance with Drupada became most praiseworthy. 'Good fortune! Good fortune!' he said.
1.219.25
अन्ववाये वसोर्जातः प्रवरे मात्स्यके कुले ।
वृत्तविद्यातपोवृद्धः पार्थिवानां च संमतः ॥ १.२१९.२५ ॥
Born in the lineage of Vasu, in the excellent Mātsyaka clan, elder in conduct, learning and austerity, esteemed among kings.
1.219.26
पुत्राश्चास्य तथा पौत्राः सर्वे सुचरितव्रताः ।
तेषां संबन्धिनश्चान्ये बहवः सुमहाबलाः ॥ १.२१९.२६ ॥
His sons and likewise his grandsons were all keepers of good vows, and their many other kinsmen were exceedingly mighty.
1.219.27
यथैव पाण्डोः पुत्रास्ते ततोऽप्यभ्यधिका मम ।
सेयमभ्यधिकान्येभ्यो वृत्तिर्विदुर मे मता ॥ १.२१९.२७ ॥
As the sons of Pāṇḍu are, so are they dearer to me than those; this, O Vidura, is the conduct I hold above all these.
1.219.28
या प्रीतिः पाण्डुपुत्रेषु न साऽन्यत्र ममाभिभो ।
नित्योऽयं चिन्तितः क्षत्तः सत्यं सत्येन शपे ॥ १.२१९.२८ ॥
The affection I hold for the sons of Pāṇḍu is not elsewhere, O mighty one; this care is constant, O Vidura. By truth I swear, by truth.
1.219.29
यत्ते कुशलिनो वीराः पाण्डुपुत्रा महारथाः ।
मित्रवन्तोऽभवन्पुत्रा दुर्योधनमुखास्तथा ॥ १.२१९.२९ ॥
That the sons of Pāṇḍu, heroic great charioteers, have come to be well and possessed of allies, is good for you; and my sons, led by Duryodhana, have likewise become so.
1.219.30
मया श्रुतं यदा वह्नेर्दग्धाः पाण्डुसुता इति ।
तदाऽदह्यं दिवारात्रं न भोक्ष्ये न स्वपामि च ॥ १.२१९.३० ॥
When I heard that the sons of Pāṇḍu had been burned in fire, then I burned day and night; I will not eat, nor will I sleep.
1.219.31
असहायाश्चं मे पुत्रा लूनपक्षा इव द्विजाः ।
तत्त्वतः शृणु मे क्षत्तः सुसहायाः सुता मम।
अद्य वै स्थिरसाम्राज्यमाचन्द्रार्कं ममाभवत् ॥ १.२१९.३१ ॥
My sons are without allies, like birds with clipped wings. Listen to me truly, O Vidura: my sons have good allies. Today my sovereignty has become firm, as long as the moon and sun endure.
1.219.32
को हि द्रुपदमासाद्य मित्रं क्षत्तः सबान्धवम् ।
न बुभूषेद्भवेनार्थी गतश्रीरपि पार्थिवः ॥ १.२१९.३२ ॥
O Vidura, who among kings, even one who has lost his splendour, would not wish for prosperity on approaching Drupada as a friend, together with his kinsmen?
1.219.33
तं तथा भाषमाणं तु विदुरः प्रत्यभाषत ।
नित्यं भवतु ते बुद्धिरेषा राजञ्छतं समाः।
इत्युक्त्वा प्रययौ राजन्विदुरः स्वं निवेशनम् ॥ १.२१९.३३ ॥
To him, speaking thus, Vidura replied: O king, may this wisdom of yours always remain for a hundred years. Having said this, O king, Vidura went away to his own dwelling.
1.219.34
ततो दुर्योधनश्चापि राधेयश्च विशांपते ।
धृतराष्ट्रमुपागम्य वचोऽब्रूतामिदं तदा ॥ १.२१९.३४ ॥
Then, O lord of men, Duryodhana and Karṇa, the son of Rādhā, approached Dhṛtarāṣṭra and spoke these words.
1.219.35
सन्निधौ विदुरस्य त्वां दोषं वक्तुं न शक्नुवः ।
विविक्तमिति वक्ष्यावः किं तवेदं चिकीर्षितम् ॥ १.२१९.३५ ॥
In the presence of Vidura we cannot speak of your fault. We shall speak in private. What is it that you intend by this?
1.219.36
सपत्नवृद्धिं यत्तात मन्यसे वृद्धिमात्मनः ।
अभिष्टौषि च यत्क्षत्तुः समीपे द्विपदांवर ॥ १.२१९.३६ ॥
Father, you consider the growth of your enemies to be your own growth, and you praise them in the presence of Vidura, O best of men.
1.219.37
अन्यस्मिन्नृप कर्तव्ये त्वमन्यत्कुरुषेऽनघ ।
तेषां बलविघातो हि कर्तव्यस्तात नित्यशः ॥ १.२१९.३७ ॥
O sinless king, in one duty you do something else. Dear one, the destruction of their strength must always be done.
1.219.38
ते वयं प्राप्तकालस्य चिकीर्षां मन्त्रयामहे ।
यथा नो न ग्रसेयुस्ते सपुत्रबलबान्धवान् ॥ १.२१९.३८ ॥
We deliberate on what should be done at the right time, so that they do not devour us together with our sons, strength and kinsmen.