ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 1.219
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.219.1
वृत्ते स्वयंवरे चैव राजानः सर्व एव ते ।
यथागतं विप्रजग्मुर्विदित्वा पाण्डवान्वृतान् ॥ १.२१९.१ ॥
ਸਵੈਂਬਰ ਸੰਪੂਰਨ ਹੋਣ 'ਤੇ, ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਜਾਣ ਕੇ ਸਾਰੇ ਰਾਜੇ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਏ ਸਨ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਾਪਸ ਚਲੇ ਗਏ।
1.219.2
अथ दुर्योधनो राजा विमना भ्रातृभिः सह ।
अश्वत्थाम्ना मातुलेन कर्णेन च कृपेण च ॥ १.२१९.२ ॥
ਫਿਰ ਰਾਜਾ ਦੁਰਯੋਧਨ ਉਦਾਸ ਮਨ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਭਰਾਵਾਂ, ਅਸ਼ਵੱਥਾਮਾ, ਮਾਮੇ, ਕਰਨ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਪ ਨਾਲ ਚਲਾ ਗਿਆ।
1.219.3
विनिवृत्तो वृतं दृष्ट्वा द्रौपद्या श्वेतवाहनम् ।
तं तु दुःशासनोऽव्रीडो मन्दंमन्दमिवाब्रवीत् ॥ १.२१९.३ ॥
ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਵੱਲੋਂ ਸ਼੍ਵੇਤਵਾਹਨ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਵਰਿਆ ਗਿਆ ਵੇਖ ਕੇ ਮੁੜਿਆ ਬੇਸ਼ਰਮ ਦੁਃਸ਼ਾਸਨ ਉਸ ਨਾਲ ਧੀਮੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਬੋਲਿਆ।
1.219.4
यद्यसौ ब्राह्मणो न स्याद्विन्देत द्रौपदीं न सः ।
न हि तं तत्त्वतो राजन्वेद कश्चिद्धनंजयम् ॥ १.२१९.४ ॥
ਜੇ ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨਾ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਉਹ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਨੂੰ ਨਾ ਪਾਉਂਦਾ। ਹੇ ਰਾਜਨ, ਸੱਚਮੁੱਚ ਧਨੰਜਯ ਨੂੰ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ।
1.219.5
दैवं च परमं मन्ये पौरुषं चाप्यनर्थकम् ।
धिगस्तु पौरुषं मन्त्रं यद्धरन्तीह पाण्डवाः ॥ १.२१९.५ ॥
ਮੈਂ ਕਿਸਮਤ ਨੂੰ ਸਰਬੋਤਮ ਮੰਨਦਾ ਹਾਂ, ਅਤੇ ਪੁਰਸ਼ਾਰਥ ਵੀ ਵਿਅਰਥ ਹੈ। ਉਸ ਪੁਰਸ਼ਾਰਥ ਅਤੇ ਮੰਤਰ ਨੂੰ ਧਿੱਕਾਰ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਪਾਂਡਵ ਇੱਥੇ ਖੋਹ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।
1.219.6
बध्वा चक्षूंषि नः पार्था राज्ञां च द्रुपदात्मजाम् ।
उद्वाह्य राज्ञां तैर्न्यस्तो वामः पादः पृथासुतैः ॥ १.२१९.६ ॥
ਪ੍ਰਿਥਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਸਾਡੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਦ੍ਰੁਪਦ ਦੀ ਧੀ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰਕੇ ਲੈ ਗਏ ਅਤੇ ਰਾਜਿਆਂ ਉੱਤੇ ਖੱਬਾ ਪੈਰ ਰੱਖਿਆ ਹੈ।
1.219.7
विमुक्ताः कथमेतेन जतुवेश्मविर्भुजः ।
अस्माकं पौरुषं सत्वं बुद्धिश्चापि गता ततः ॥ १.२१९.७ ॥
ਇਸ (ਪੁਰੋਚਨ) ਦੇ ਕਾਰਨ ਲਾਖ ਦੇ ਮਹਿਲ ਤੋਂ ਬਚੇ ਪਾਂਡਵ ਕਿਵੇਂ ਛੁੱਟ ਗਏ? ਤਦ ਸਾਡਾ ਪੌਰਸ਼, ਹੌਸਲਾ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀ ਵੀ ਖਤਮ ਹੋ ਗਏ।
1.219.8
वयं हता मातुलाद्य विश्वस्य च पुरोचनम् ।
अदग्ध्वा पाण्डवानेतान्स्वयं दग्धो हुताशने ॥ १.२१९.८ ॥
ਮਾਮਾ, ਅੱਜ ਅਸੀਂ ਨਾਸ਼ ਹੋ ਗਏ; ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਪੁਰੋਚਨ ਵੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜੇ ਬਿਨਾਂ ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸੜ ਗਿਆ।
1.219.9
मत्तो मातुल मन्येऽहं पाण्डवा बुद्धिमत्तराः ।
तेषां नास्ति भयं मृत्योर्मुक्तानां जतुवेश्मनः ॥ १.२१९.९ ॥
ਮਾਮਾ, ਮੈਂ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਪਾਂਡਵ ਮੇਰੇ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਹਨ। ਲਾਖ ਦੇ ਮਹਿਲ ਤੋਂ ਛੁੱਟੇ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦਾ ਡਰ ਨਹੀਂ।
1.219.10
एवं संभाषमाणास्ते निन्दन्तश्च पुरोचनम् ।
पञ्चपुत्रां किरातीं च विदुरं च महामतिम् ॥ १.२१९.१० ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੱਲਬਾਤ ਕਰਦਿਆਂ ਉਹ ਪੁਰੋਚਨ, ਪੰਜ ਪੁੱਤਰਾਂ ਵਾਲੀ ਕਿਰਾਤੀ ਇਸਤਰੀ ਅਤੇ ਮਹਾਮਤੀ ਵਿਦੁਰ ਦੀ ਵੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦੇ ਰਹੇ।
1.219.11
विविशुर्हास्तिनपुरं दीना विगतचेतसः ॥ १.२१९.११ ॥
ਦੀਨ ਅਤੇ ਟੁੱਟੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਉਹ ਹਸਤਿਨਾਪੁਰ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਏ।
1.219.12
त्रस्ता विगतसंकल्पा दृष्ट्वा पार्थान्महौजसः ।
मुक्तान्हव्यभुजश्चैव संयुक्तान्द्रुपदेन च ॥ १.२१९.१२ ॥
ਮਹਾਂ-ਬਲੀ ਪ੍ਰਿਥਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਤ ਅਤੇ ਦ੍ਰੁਪਦ ਨਾਲ ਮਿਲੇ ਵੇਖ ਕੇ ਉਹ ਡਰ ਗਏ ਅਤੇ ਇਰਾਦਾ ਗੁਆ ਬੈਠੇ।
1.219.13
धृष्टद्युम्नं तु संचिन्त्य तथैव च शिखण्डिनम् ।
द्रुपदस्यात्मजांश्चान्यान्सर्वयुद्धविशारदान् ॥ १.२१९.१३ ॥
ਧ੍ਰਿਸ਼ਟਦ੍ਯੁੰਮਨ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ਿਖੰਡੀ, ਅਤੇ ਦ੍ਰੁਪਦ ਦੇ ਹੋਰ ਪੁੱਤਰਾਂ ਬਾਰੇ, ਜੋ ਸਭ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਨਿਪੁੰਨ ਸਨ, ਸੋਚ ਕੇ (ਉਹ ਡਰ ਗਏ)।
1.219.14
विदुरस्त्वथ ताञ्श्रुत्वा द्रौपद्या पाण्डवान्वृतान् ।
व्रीडितान्धार्तराष्ट्रांश्च भग्नदर्पानुपागतान् ॥ १.२१९.१४ ॥
ਫਿਰ ਵਿਦੁਰ ਨੇ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਵੱਲੋਂ ਪਾਂਡਵਾਂ ਨੂੰ ਵਰਿਆ ਜਾਣਾ ਸੁਣਿਆ, ਅਤੇ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਰਮਿੰਦੇ ਤੇ ਹੰਕਾਰ ਟੁੱਟੇ ਹੋਏ ਵਾਪਸ ਆਏ ਹਨ, ਇਹ ਵੀ ਸੁਣਿਆ।
1.219.15
ततः प्रीतमनाः क्षत्ता धृतराष्ट्रं विशांपते ।
उवाच दिष्ट्या कुरवो वर्ध्त इति विस्मितः ॥ १.२१९.१५ ॥
ਤਦ ਪ੍ਰਸੰਨ ਮਨ ਵਾਲੇ ਵਿਦੁਰ ਨੇ ਹੈਰਾਨ ਹੋ ਕੇ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਹੇ ਰਾਜਨ, ਭਾਗ ਨਾਲ ਕੁਰੂ ਵਧ ਰਹੇ ਹਨ।"
1.219.16
वैचित्रवीर्यस्तु नृपो निशम्य विदुरस्य तत् ।
अब्रवीत्परमप्रीतो दिष्ट्या दिष्ट्येति भारत ॥ १.२१९.१६ ॥
ਵਿਚਿਤ੍ਰਵੀਰਯ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਰਾਜੇ ਨੇ ਵਿਦੁਰ ਦੀ ਉਹ ਗੱਲ ਸੁਣ ਕੇ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਕਿਹਾ, "ਭਾਗ! ਭਾਗ!" ਹੇ ਭਾਰਤ।
1.219.17
मन्यते स वृतं पुत्रं ज्येष्ठं द्रुपदकन्यया ।
दुर्योधनमविज्ञानात्प्रज्ञाचक्षुर्नरेश्वरः ॥ १.२१९.१७ ॥
ਉਹ ਰਾਜਾ, ਪ੍ਰਜ੍ਞਾਚਕ੍ਸ਼ੂ, ਅਗਿਆਨ ਕਾਰਨ ਮੰਨਦਾ ਹੈ ਕਿ ਦ੍ਰੁਪਦ ਦੀ ਧੀ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਜੇਠੇ ਪੁੱਤਰ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੂੰ ਵਰਿਆ ਹੈ।
1.219.18
अथ त्वाज्ञापयामास द्रौपद्या भूषणं बहु ।
आनीयतां वै कृष्णेति पुत्रं दुर्योधनं तदा ॥ १.२१९.१८ ॥
ਫਿਰ ਉਸ ਨੇ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਲਈ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗਹਿਣੇ ਲਿਆਉਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ; "ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਨੂੰ ਲਿਆਓ" ਕਹਿ ਕੇ, ਅਤੇ ਉਸ ਵੇਲੇ ਪੁੱਤਰ ਦੁਰਯੋਧਨ ਨੂੰ ਵੀ।
1.219.19
अथ स्म पश्चाद्विदुर आचख्यावम्बिकात्मजम् ।
कौरव्या इति सामान्यान्न मन्येथास्तवात्मजान् ॥ १.२१९.१९ ॥
ਫਿਰ ਵਿਦੁਰ ਨੇ ਅੰਬਿਕਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: 'ਕੌਰਵ੍ਯ ਵਰਗੇ ਸਾਂਝੇ ਨਾਮ ਕਰਕੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ (ਪਾਂਡਵਾਂ ਤੋਂ) ਵੱਖ ਨਾ ਸਮਝੋ।'
1.219.20
वर्धन्त इति मद्वाक्याद्वर्धिताः पाण्डुनन्दनाः ।
कृष्णया संवृताः पार्था विमुक्ता राजसङ्गरात् ॥ १.२१९.२० ॥
'ਵਰਧੰਤਾਮ' (ਵਧਣ-ਫੁੱਲਣ) ਮੇਰੇ ਵਚਨ ਨਾਲ ਪਾਂਡੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਵਧੇ-ਫੁੱਲੇ। ਰਾਜੇ ਦੇ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਛੁੱਟ ਕੇ ਪ੍ਰਿਥਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਨਾਲ ਮਿਲ ਗਏ।
1.219.21
दिष्ट्या कुशलिनो राजन्पूजिता द्रुपदेन च ॥ १.२१९.२१ ॥
ਹੇ ਰਾਜਨ! ਖੁਸ਼ਕਿਸਮਤੀ ਨਾਲ ਉਹ ਠੀਕ-ਠਾਕ ਹਨ, ਅਤੇ ਦ੍ਰੁਪਦ ਦੁਆਰਾ ਸਤਕਾਰੇ ਗਏ ਹਨ।
1.219.22
एतच्छ्रुत्वा तु वचनं विदुरस्य नराधिपः ।
आकारच्छादनार्थाय दिष्ट्यादिष्ट्येति चाब्रवीत् ॥ १.२१९.२२ ॥
ਵਿਦੁਰ ਦੇ ਇਹ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਰਾਜੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਾਵ ਲੁਕਾਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ, 'ਖੁਸ਼ਕਿਸਮਤੀ! ਖੁਸ਼ਕਿਸਮਤੀ!'
1.219.23
एवं विदुर भद्रं ते यदि जीवन्ति पाण्डवाः ।
न ममौ मे तनौ प्रीतिस्त्वद्वाक्यामृतसंभवा ॥ १.२१९.२३ ॥
'ਇੰਝ ਹੀ ਹੋਵੇ, ਵਿਦੁਰ! ਤੇਰਾ ਭਲਾ ਹੋਵੇ। ਜੇ ਪਾਂਡਵ ਜਿਉਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਤੇਰੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਚਨਾਂ ਤੋਂ ਜਨਮੀ ਖੁਸ਼ੀ ਮੇਰੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਸਮਾਉਂਦੀ।'
1.219.24
साध्वाचारतया तेषां संबन्धो द्रुपदेन च ।
बभूव परमश्लाघ्यो दिष्ट्यादिष्ट्येति चाब्रवीत् ॥ १.२१९.२४ ॥
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨੇਕ ਆਚਰਣ ਕਾਰਨ ਦ੍ਰੁਪਦ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਬਹੁਤ ਸਲਾਹੁਣਯੋਗ ਬਣਿਆ। 'ਖੁਸ਼ਕਿਸਮਤੀ! ਖੁਸ਼ਕਿਸਮਤੀ!' ਇਹ ਉਹ ਬੋਲਿਆ।
1.219.25
अन्ववाये वसोर्जातः प्रवरे मात्स्यके कुले ।
वृत्तविद्यातपोवृद्धः पार्थिवानां च संमतः ॥ १.२१९.२५ ॥
ਵਸੂ ਦੇ ਵੰਸ਼ ਵਿੱਚ, ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਮਤਸਯ ਕੁਲ ਵਿੱਚ ਜਨਮਿਆ; ਆਚਾਰ, ਵਿਦਿਆ ਅਤੇ ਤਪ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ; ਰਾਜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਤਿਕਾਰਿਤ।
1.219.26
पुत्राश्चास्य तथा पौत्राः सर्वे सुचरितव्रताः ।
तेषां संबन्धिनश्चान्ये बहवः सुमहाबलाः ॥ १.२१९.२६ ॥
ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਪੋਤਰੇ ਸਭ ਸੁੰਦਰ ਵਰਤ ਪਾਲਣ ਵਾਲੇ ਸਨ; ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਵੀ ਅਤਿ ਬਲਵਾਨ ਸਨ।
1.219.27
यथैव पाण्डोः पुत्रास्ते ततोऽप्यभ्यधिका मम ।
सेयमभ्यधिकान्येभ्यो वृत्तिर्विदुर मे मता ॥ १.२१९.२७ ॥
ਜਿਵੇਂ ਪਾਂਡੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ, ਉਵੇਂ ਹੀ ਉਹ ਮੇਰੇ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਹਨ। ਹੇ ਵਿਦੁਰ, ਮੇਰਾ ਇਹ ਵਰਤਾਰਾ ਇਹਨਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।
1.219.28
या प्रीतिः पाण्डुपुत्रेषु न साऽन्यत्र ममाभिभो ।
नित्योऽयं चिन्तितः क्षत्तः सत्यं सत्येन शपे ॥ १.२१९.२८ ॥
ਪਾਂਡੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਪ੍ਰਤੀ ਜੋ ਪਿਆਰ ਹੈ, ਉਹ ਹੋਰ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ, ਹੇ ਸਮਰੱਥ। ਹੇ ਵਿਦੁਰ, ਇਹ ਚਿੰਤਾ ਸਦਾ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ; ਮੈਂ ਸੱਚ ਦੀ ਸਹੁੰ ਸੱਚ ਨਾਲ ਖਾਂਦਾ ਹਾਂ।
1.219.29
यत्ते कुशलिनो वीराः पाण्डुपुत्रा महारथाः ।
मित्रवन्तोऽभवन्पुत्रा दुर्योधनमुखास्तथा ॥ १.२१९.२९ ॥
ਪਾਂਡੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਵੀਰ ਮਹਾਰਥੀ, ਸੁੱਖ-ਸਾਂਦ ਨਾਲ ਮਿੱਤਰਾਂ ਵਾਲੇ ਹੋ ਗਏ, ਇਹ ਤੇਰੇ ਲਈ ਸ਼ੁਭ ਹੈ; ਦੁਰਯੋਧਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਮੋਹਰੀ ਹੈ ਉਹ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਵੀ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਏ।
1.219.30
मया श्रुतं यदा वह्नेर्दग्धाः पाण्डुसुता इति ।
तदाऽदह्यं दिवारात्रं न भोक्ष्ये न स्वपामि च ॥ १.२१९.३० ॥
ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਸੁਣਿਆ ਕਿ ਪਾਂਡੂ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸੜ ਗਏ, ਤਦੋਂ ਮੈਂ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਸੜਦਾ ਰਿਹਾ; ਮੈਂ ਨਾ ਖਾਵਾਂਗਾ, ਨਾ ਸੌਵਾਂਗਾ।
1.219.31
असहायाश्चं मे पुत्रा लूनपक्षा इव द्विजाः ।
तत्त्वतः शृणु मे क्षत्तः सुसहायाः सुता मम।
अद्य वै स्थिरसाम्राज्यमाचन्द्रार्कं ममाभवत् ॥ १.२१९.३१ ॥
ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰ ਸਹਾਇਕਹੀਣ ਹਨ, ਕੱਟੇ ਹੋਏ ਖੰਭਾਂ ਵਾਲੇ ਪੰਛੀਆਂ ਵਾਂਗ। ਵਿਦੁਰ, ਸੁਣ; ਸੱਚਮੁੱਚ ਮੇਰੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਕੋਲ ਚੰਗੇ ਸਹਾਇਕ ਹਨ। ਅੱਜ ਮੇਰਾ ਰਾਜ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਤੇ ਸੂਰਜ ਰਹਿਣ ਤੱਕ ਸਥਿਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।
1.219.32
को हि द्रुपदमासाद्य मित्रं क्षत्तः सबान्धवम् ।
न बुभूषेद्भवेनार्थी गतश्रीरपि पार्थिवः ॥ १.२१९.३२ ॥
ਵਿਦੁਰ, ਦ੍ਰੁਪਦ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਸੰਬੰਧੀਆਂ ਨੂੰ ਮਿੱਤਰ ਵਜੋਂ ਪਾ ਕੇ, ਸ਼ੋਭਾ ਗੁਆ ਚੁੱਕਾ ਰਾਜਾ ਵੀ ਕੀ ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ ਨਹੀਂ ਚਾਹੇਗਾ?
1.219.33
तं तथा भाषमाणं तु विदुरः प्रत्यभाषत ।
नित्यं भवतु ते बुद्धिरेषा राजञ्छतं समाः।
इत्युक्त्वा प्रययौ राजन्विदुरः स्वं निवेशनम् ॥ १.२१९.३३ ॥
ਏਦਾਂ ਬੋਲਦੇ ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਦੁਰ ਨੇ ਉੱਤਰ ਦਿੱਤਾ: ਹੇ ਰਾਜਨ, ਤੇਰੀ ਇਹ ਬੁੱਧੀ ਸਦਾ ਸੌ ਵਰ੍ਹੇ ਰਹੇ। ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਹੇ ਰਾਜਨ, ਵਿਦੁਰ ਆਪਣੇ ਘਰ ਚਲਾ ਗਿਆ।
1.219.34
ततो दुर्योधनश्चापि राधेयश्च विशांपते ।
धृतराष्ट्रमुपागम्य वचोऽब्रूतामिदं तदा ॥ १.२१९.३४ ॥
ਤਦ, ਹੇ ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ, ਦੁਰਯੋਧਨ ਅਤੇ ਰਾਧੇਯ ਕਰਨ ਵੀ ਧ੍ਰਿਤਰਾਸ਼ਟਰ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਇਹ ਬਚਨ ਬੋਲੇ।
1.219.35
सन्निधौ विदुरस्य त्वां दोषं वक्तुं न शक्नुवः ।
विविक्तमिति वक्ष्यावः किं तवेदं चिकीर्षितम् ॥ १.२१९.३५ ॥
ਵਿਦੁਰ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ ਤੈਨੂੰ ਦੋਸ਼ ਦੇਣ ਦੀ ਸਾਡੀ ਹਿੰਮਤ ਨਹੀਂ। ਇਕਾਂਤ ਵਿੱਚ ਗੱਲ ਕਰਾਂਗੇ। ਤੇਰਾ ਇਹ ਇਰਾਦਾ ਕੀ ਹੈ?
1.219.36
सपत्नवृद्धिं यत्तात मन्यसे वृद्धिमात्मनः ।
अभिष्टौषि च यत्क्षत्तुः समीपे द्विपदांवर ॥ १.२१९.३६ ॥
ਹੇ ਪਿਤਾ, ਤੂੰ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਵਧਣ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਵਧਣਾ ਸਮਝਦਾ ਹੈਂ; ਵਿਦੁਰ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤਾਰੀਫ਼ ਕਰਦਾ ਹੈਂ, ਹੇ ਨਰਸ੍ਰੇਸ਼ਟ।
1.219.37
अन्यस्मिन्नृप कर्तव्ये त्वमन्यत्कुरुषेऽनघ ।
तेषां बलविघातो हि कर्तव्यस्तात नित्यशः ॥ १.२१९.३७ ॥
ਹੇ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਰਾਜਾ, ਹੋਰ ਕਰਤੱਵ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਹੋਰ ਕੁਝ ਕਰਦਾ ਹੈਂ। ਹੇ ਤਾਤ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬਲ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਸਦਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
1.219.38
ते वयं प्राप्तकालस्य चिकीर्षां मन्त्रयामहे ।
यथा नो न ग्रसेयुस्ते सपुत्रबलबान्धवान् ॥ १.२१९.३८ ॥
ਸਮੇਂ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਨ ਯੋਗ ਕਾਰਜ ਬਾਰੇ ਅਸੀਂ ਵਿਚਾਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਸਾਨੂੰ, ਪੁੱਤਰਾਂ, ਬਲ ਅਤੇ ਬੰਧੂਆਂ ਸਮੇਤ ਨਿਗਲ ਨਾ ਜਾਣ।