મહાભારત · અધ્યાય 1.226
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.226.1
एवमेतन्महाप्राज्ञ यथात्थ विदुराद्य माम् ।
ममापि परमो हर्षः संबन्धेऽस्मिन्कृते प्रभो ॥ १.२२६.१ ॥
દ્રુપદ બોલ્યા: હે મહાપ્રાજ્ઞ, વિદુર મારફતે આપે મને જે કહ્યું તે એવું જ છે. હે પ્રભો, આ સંબંધ થવાથી મને પણ પરમ હર્ષ થયો છે.
1.226.2
गमनं चापि युक्तं स्याद्दृढमेषां महात्मनाम् ।
न तु तावन्मया युक्तमेतद्वक्तुं स्वयं गिरा ॥ १.२२६.२ ॥
આ મહાત્માઓનું (અહીં) જવું પણ યોગ્ય રહેશે. પરંતુ હમણાં આ વાત મારે પોતે વાણીથી કહેવી યોગ્ય નથી.
1.226.3
यदा तु मन्यते वीरः कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ।
भीमसेनार्जुनौ चैव यमौ च पुरुषर्षभौ ॥ १.२२६.३ ॥
વીર કુંતીપુત્ર યુધિષ્ઠિર, ભીમસેન અને અર્જુન તથા પુરુષોમાં શ્રેષ્ઠ બે યમજ જ્યારે એમ માનશે...
1.226.4
रामकृष्णौ च धर्मज्ञौ तदा गच्छन्तु पाण्डवाः ।
एतौ हि पुरुषव्याघ्रावेषां प्रियहिते रतौ ॥ १.२२६.४ ॥
ત્યારે ધર્મજ્ઞ રામ અને કૃષ્ણ પણ પાંડવો સાથે જાય; કારણ કે આ બે પુરુષવ્યાઘ્રો તેમના પ્રિય અને હિતમાં રત છે.
1.226.5
परवन्तो वयं राजंस्त्वयि सर्वे सहानुगाः ।
यथा वक्ष्यसि नः प्रीत्या तत्करिष्यामहे वयम् ॥ १.२२६.५ ॥
હે રાજન્, અમે સૌ અમારા અનુચરો સહિત આપના પર આધારિત છીએ. આપ પ્રેમથી અમને જે કહેશો, તે જ અમે કરીશું.
1.226.6
ततोऽब्रवीद्वासुदेवो गमनं रोचते मम ।
यथा वा मन्यते राजा द्रुपदः सर्वधर्मवित् ॥ १.२२६.६ ॥
ત્યારે વાસુદેવે કહ્યું: મને જવાનું ગમે છે; અથવા સર્વધર્મજ્ઞ રાજા દ્રુપદ જેમ માને તેમ.
1.226.7
यथैव मन्यते वीरो दाशार्हः पुरुषोत्तमः ।
प्राप्तकालं महाबाहुः सा बुद्धिर्निश्चिता मम ॥ १.२२६.७ ॥
વીર દાશાર્હ, પુરુષોત્તમ, મહાબાહુ યોગ્ય સમયે જે માને છે, એ જ મારી નિશ્ચિત બુદ્ધિ છે.
1.226.8
यथैव हि महाभागाः कौन्तेया मम सांप्रतम् ।
तथैव वासुदेवस्य पाण्डुपुत्रा न संशयः ॥ १.२२६.८ ॥
મહાભાગ્યવાન કૌંતેયો જેમ મારા છે, તેમ વાસુદેવના પણ છે; પાંડુપુત્રો છે, એમાં સંદેહ નથી.
1.226.9
न तद्ध्यायति कौन्तेयः पाण्डुपुत्रो युधिष्ठिरः ।
यथैषां पुरुषव्याघ्रः श्रेयो ध्यायति केशवः ॥ १.२२६.९ ॥
કૌંતેય, પાંડુપુત્ર યુધિષ્ઠિર આમનું શ્રેય જેમ કેશવ વિચારે છે તેમ વિચારતા નથી.
1.226.10
पृथायास्तु ततो वेश्म प्रविवेश महामतिः ।
पादौ स्पृष्ट्वा पृथायास्तु शिरसा च महीं गतः ॥ १.२२६.१० ॥
પછી તે મહામતિ પૃથાના ભવનમાં પ્રવેશ્યા; પૃથાના ચરણ સ્પર્શીને માથું નમાવી ભૂમિને પ્રણામ કર્યા.
1.226.11
दृष्ट्वा तु देवरं कुन्ती शुशोच च मुहुर्मुहुः ।
वैचित्रवीर्य ते पुत्राः कथंचिज्जीवितास्त्वया ॥ १.२२६.११ ॥
દિયરને જોઈ કુંતી વારંવાર શોક કરવા લાગી: હે વિચિત્રવીર્યના પુત્ર, તારા લીધે તારા પુત્રો કોઈ રીતે જીવિત છે.
1.226.12
त्वत्प्रसादाज्जतुगृहे मृताः प्रत्यागतास्तथा ।
कूर्मी चिन्तयते पुत्रान्यत्र वा तत्र संमता ॥ १.२२६.१२ ॥
તારી કૃપાથી લાક્ષાગૃહમાં મૃત માનાયેલા પાછા ફર્યા. કૂર્મી (કુંતી) પુત્રોનો જ વિચાર કરે છે, તેઓ જ્યાં હોય ત્યાં.
1.226.13
चिन्तया वर्धिताः पुत्रा यथा कुशलिनस्तथा ।
तव पुत्रास्तु जीवन्ति त्वद्भक्त्या भरतर्षभ ॥ १.२२६.१३ ॥
ચિંતાથી ઉછેરાયેલા પુત્રો જેમ કુશળ રહ્યા, તેમ તમારા પુત્રો પણ જીવિત છે; હે ભરતશ્રેષ્ઠ, તમારી ભક્તિને કારણે.
1.226.14
यथा परभृतः पुत्रानरिष्टा वर्धयेत्सदा ।
तथैव पुत्रास्तु मम त्वया तात सुरक्षिताः ॥ १.२२६.१४ ॥
કોયલ પારકાં બચ્ચાંને હંમેશાં હાનિ વિના ઉછેરે તેમ, હે તાત, મારા પુત્રો તમારા વડે સારી રીતે સુરક્ષિત રહ્યા.
1.226.15
क्लेशास्तु बहवः प्राप्तास्तथा प्राणान्तिका मया ।
अतः परं न जानामि कर्तव्यं ज्ञातुमर्हसि ॥ १.२२६.१५ ॥
મેં ઘણા ક્લેશ સહ્યા છે, પ્રાણ પર પણ સંકટ લાવનારા. હવે શું કરવું તે હું જાણતી નથી; તમે જ જાણવાને યોગ્ય છો.
1.226.16
न विनश्यन्ति लोकेषु तव पुत्रा महाबलाः ।
अचिरेणैव कालेन स्वराज्यस्था भवन्ति ते ॥ १.२२६.१६ ॥
તમારા મહાબલી પુત્રો જગતમાં નાશ નહીં પામે; ટૂંક સમયમાં, યોગ્ય કાળે તેઓ પોતાના રાજ્યમાં સ્થિર થશે.
1.226.17
बान्धवैः सहिताः सर्वे न शोकं कुरु माधवि ।
ततस्ते समनुज्ञाता द्रुपदेन महात्मना ॥ १.२२६.१७ ॥
હે માધવી, સગાંઓ સાથે બધા એકત્ર હોય ત્યારે શોક ન કર. પછી મહાત્મા દ્રુપદે તેમને અનુમતિ આપી.
1.226.18
पाण्डवाश्चैव कृष्णश्च विदुरश्च महामतिः ।
आदाय द्रौपदीं कृष्णां कुन्तीं चैव यशस्विनीम् ॥ १.२२६.१८ ॥
પાંડવો, કૃષ્ણ અને મહામતિ વિદુર પણ, કૃષ્ણા દ્રૌપદી અને યશસ્વિની કુંતીને સાથે લઈને.
1.226.19
सविहारं सुखं जग्मुर्नगरं नागसाह्वयम् ।
सुवर्णकक्ष्याग्रैवेयान्सुवर्णाङ्कुशभूषितान् ॥ १.२२६.१९ ॥
તેઓ સુખપૂર્વક, વિહાર કરતા નાગસાહ્વય નગરમાં ગયા; સોનાના પટ્ટા, શ્રેષ્ઠ કંઠાભૂષણો અને સોનાના અંકુશોથી શણગારેલા.
1.226.20
जाम्बूनदपरिष्कारान्प्रभिन्नकरटामुखान् ।
अधिष्ठितान्महामात्रैः सर्वशस्त्रसमन्वितान् ॥ १.२२६.२० ॥
જાંબૂનદ સોનાથી શણગારેલા, મદ વહેતા ગંડસ્થળ અને મુખવાળા, મહાવતોએ બેઠેલા, સર્વ શસ્ત્રોથી યુક્ત હાથીઓ.
1.226.21
सहस्रं प्रददौ राजा गजानां वरवर्मिणाम् ।
रथानां च सहस्रं वै सुवर्णमणिचित्रितम् ॥ १.२२६.२१ ॥
રાજાએ શ્રેષ્ઠ બખ્તર પહેરેલા હજાર હાથીઓ અને સોના તથા મણિઓથી ચિત્રિત હજાર રથ આપ્યા.
1.226.22
चतुर्युजां भानुमच्च पञ्चानां प्रददौ तदा ।
सुवर्णपरिबर्हाणां वरचामरमालिनाम् ॥ १.२२६.२२ ॥
ત્યારે તેમણે ચાર ઘોડાવાળા તેજસ્વી રથો, સોનાના સાજ અને શ્રેષ્ઠ ચામર-માળાવાળા રથો આપ્યા.
1.226.23
जात्यश्वानां च पञ्चाशत्सहस्रं प्रददौ नृपः ।
दासीनामयुतं राजा प्रददौ वरभूषणम्।
ततः सहस्रं दासानां प्रददौ वरधन्वनाम् ॥ १.२२६.२३ ॥
રાજાએ પચાસ હજાર ઉત્તમ જાતિના ઘોડા આપ્યા. રાજાએ ઉત્તમ આભૂષણો સાથે દસ હજાર દાસીઓ આપી. પછી શ્રેષ્ઠ ધનુર્ધર એવા હજાર દાસો આપ્યા.
1.226.24
हैमानि शय्यासनबाजनानि ।
द्रव्याणि चान्यानि च गोधनानि।
पृथक्पृथक्वैव ददौ स कोटिं ।
पाञ्चालराजः परमप्रहृष्टः ॥ १.२२६.२४ ॥
સોનાની શય્યાઓ, આસનો, પાત્રો, અન્ય દ્રવ્યો અને ગોધન — પાંચાલ રાજાએ અત્યંત હર્ષપૂર્વક જુદા જુદા કરોડ જેટલું આપ્યું.
1.226.25
शिबिकानां शतं पूर्णं वाहान्पञ्चशतं नरान् ॥ १.२२६.२५ ॥
સો પાલખીઓ પૂર્ણ, પાંચસો વાહનો અને પાંચસો સેવકો.
1.226.26
एवमेतानि पाञ्चालो जन्यार्थे प्रददौ धनम् ।
हरणं चापि पाञ्चाल्या ज्ञातिदेयं च सोमकः ॥ १.२२६.२६ ॥
આ રીતે પાંચાલ રાજાએ લગ્ન-ભેટ માટે આ ધન આપ્યું; પાંચાલીનું લઈ જવું અને સોમકના સગાઓનું દાન પણ થયું.
1.226.27
धृष्टद्युम्नो ययौ तत्र भगिनीं गृह्य भारत ।
नानद्यमानो बहुशस्तूर्यघोषैः सहस्रशः ॥ १.२२६.२७ ॥
હે ભારત! ધૃષ્ટદ્યુમ્ન પોતાની બહેનને લઈને ત્યાં ગયો, હજારો વાદ્યઘોષ સાથે વારંવાર ગર્જતો.
1.226.28
श्रुत्वा चोपस्थितान्वीरान्धृतराष्ट्रोऽम्बिकासुतः ।
प्रतिग्रहाय पाण्डूनां प्रेषयामास कौरवान् ॥ १.२२६.२८ ॥
અંબિકાના પુત્ર ધૃતરાષ્ટ્રે વીરો આવ્યા છે એમ સાંભળીને પાંડવોના સ્વાગત માટે કૌરવોને મોકલ્યા.
1.226.29
विकर्णं च महेष्वासं चित्रसेनं च भारत ।
द्रोणं च परमेष्वासं गौतमं कृपमेव च ॥ १.२२६.२९ ॥
હે ભારત! મહાધનુર્ધર વિકર્ણ અને ચિત્રસેનને, અને પરમ ધનુર્ધર દ્રોણ તથા ગૌતમ કૃપને પણ.
1.226.30
तैस्तैः परिवृताः शूरैः शोभमाना महारथाः ।
नगरं हास्तिनपुरं शनैः प्रविविशुस्तदा ॥ १.२२६.३० ॥
તે તે શૂરવીરોથી ઘેરાયેલા, શોભતા મહારથીઓ ત્યારે ધીમે ધીમે હસ્તિનાપુર નગરમાં પ્રવેશ્યા.
1.226.31
पाण्डवानागताञ्छ्रुत्वा नागरास्तु कुतूहलात् ।
मण्डयाञ्चक्रिरे तत्र नगरं नागसाह्वयम् ॥ १.२२६.३१ ॥
પાંડવો આવ્યા છે એ સાંભળીને નગરજનોએ કુતૂહલથી નાગસાહ્વય નામના તે નગરને શણગાર્યું.
1.226.32
मुक्तपुष्पावकीर्णं तु जलसिक्तं तु सर्वतः ।
धूपितं दिव्यधूपेन मङ्गलैश्चाभिसंवृतम् ॥ १.२२६.३२ ॥
ચારેકોર વિખેરાયેલા ફૂલોથી ઢંકાયેલું, પાણીથી છંટાયેલું, દિવ્ય ધૂપથી સુગંધિત અને મંગલ વસ્તુઓથી ઘેરાયેલું તે નગર હતું.
1.226.33
पताकोच्छ्रितमाल्यं च पुरमप्रतिमं बभौ ।
शङ्खभेरीनिनादैश्च नानावादित्रनिस्वनैः ॥ १.२२६.३३ ॥
ધ્વજો અને ઊંચી માળાઓથી તે અનુપમ નગર શોભતું હતું; શંખ, ભેરીના નાદ અને અનેક વાજાંના સ્વરોથી તે ગાજી ઊઠ્યું.
1.226.34
कौतूहलेन नगरं पूर्यमाणमिवाभवत् ।
यत्र ते पुरुषव्याघ्राः शोकदुःखसमन्विताः ॥ १.२२६.३४ ॥
કૌતૂહલથી તે નગર જાણે ભરાઈ ગયું; જ્યાં શોક અને દુઃખથી યુક્ત એ પુરુષવ્યાઘ્રો (પાંડવો) હતા.
1.226.35
निर्गताश्च पुरात्पूर्वं धृतराष्ट्रप्रबाधिताः ।
पुनर्निवृत्ता दिष्ट्या वै सह मात्रा परन्तपाः ॥ १.२२६.३५ ॥
પહેલાં ધૃતરાષ્ટ્રના ત્રાસથી તેઓ નગર છોડી ગયા હતા; હવે સદ્ભાગ્યે માતા સાથે તેઓ પાછા ફર્યા છે, હે શત્રુતાપકો.
1.226.36
इत्येवमीरिता वाचो जनैः प्रियचिकीर्षुभिः ।
तत उच्चावचा वाचः प्रियाः सर्वत्र भारत ॥ १.२२६.३६ ॥
આ રીતે પ્રિય કરવાની ઇચ્છાવાળા લોકોએ આ વચનો કહ્યાં; પછી, હે ભારત, સર્વત્ર અનેક પ્રકારના પ્રિય વચનો સંભળાવા લાગ્યા.
1.226.37
उदीरितास्तदाऽशृण्वन्पाण्डवा हृदयंगमाः ।
अयं स पुरुषव्याघ्रः पुनरायाति धर्मवित् ॥ १.२२६.३७ ॥
ત્યારે પાંડવોએ હૃદયને ગમે તેવા એ શબ્દો સાંભળ્યા: આ ધર્મજ્ઞ પુરુષવ્યાઘ્ર ફરી આવી રહ્યા છે.
1.226.38
यो नः स्वानिव दायादान्धर्मेण परिरक्षति ।
अद्य पाण्डुर्महाराजो वनादिव मनःप्रियम् ॥ १.२२६.३८ ॥
જે આપણું પોતાના વારસદારોની જેમ ધર્મથી રક્ષણ કરે છે, તે આજે મહારાજ પાંડુ (યુધિષ્ઠિર) વનમાંથી મનને પ્રિય થઈને પાછા આવે છે.
1.226.39
आगतश्चैवमस्माकं चिकीर्षन्नात्र संशयः ।
किं न्वद्य सुकृतं कर्म सर्वेषां नः प्रियं परम् ॥ १.२२६.३९ ॥
આપણું હિત ઇચ્છીને તે આવી ગયા છે, એમાં શંકા નથી. આજે આપણા સૌ માટે આ કેટલું મોટું શુભ કર્મ અને કેટલું પરમ પ્રિય!
1.226.40
यन्नः कुन्तीसुता वीरा भर्तारः पुनरागताः ।
यदि दत्तं यदि हुतं यदि वाप्यस्ति नस्तपः।
तेन तिष्ठन्तु नगरे पाण्डवाः शरदां शतम् ॥ १.२२६.४० ॥
કુંતીના વીર પુત્રો, આપણા સ્વામીઓ ફરી પાછા આવ્યા છે. જો આપણે દાન આપ્યું હોય, હવન કર્યો હોય, અથવા આપણું કોઈ તપ હોય, તો તેના ફળથી પાંડવો આ નગરમાં સો શરદ ઋતુઓ રહો.
1.226.41
ततस्ते धृतराष्ट्रस्य भीष्मस्य च महात्मनः ।
अन्येषां च तदर्हाणां चक्रुः पादाभिवन्दनम् ॥ १.२२६.४१ ॥
પછી તેમણે ધૃતરાષ્ટ્ર, મહાત્મા ભીષ્મ અને તેમને યોગ્ય અન્ય લોકોના ચરણે વંદન કર્યાં.
1.226.42
पृष्टास्तु कुशलप्रश्नं सर्वेण नगरेण ते ।
समाविशन्त वेश्मानि धृतराष्ट्रस्य शासनात् ॥ १.२२६.४२ ॥
સમગ્ર નગરે તેમના કુશળ સમાચાર પૂછ્યા; ધૃતરાષ્ટ્રના આદેશથી તેઓ મહેલોમાં પ્રવેશ્યા.