महाभारत · अध्याय 1.226
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.226.1
एवमेतन्महाप्राज्ञ यथात्थ विदुराद्य माम् ।
ममापि परमो हर्षः संबन्धेऽस्मिन्कृते प्रभो ॥ १.२२६.१ ॥
द्रुपद म्हणाला: हे महाप्राज्ञ, विदुराद्वारे आपण मला जे सांगितले तसेच हे आहे. हे प्रभो, या संबंधामुळे मलाही परम आनंद झाला आहे.
1.226.2
गमनं चापि युक्तं स्याद्दृढमेषां महात्मनाम् ।
न तु तावन्मया युक्तमेतद्वक्तुं स्वयं गिरा ॥ १.२२६.२ ॥
या महात्म्यांनी (येथे) जाणेही योग्यच असेल. पण आत्ताच हे स्वतः माझ्या वाणीने सांगणे मला योग्य नाही.
1.226.3
यदा तु मन्यते वीरः कुन्तीपुत्रो युधिष्ठिरः ।
भीमसेनार्जुनौ चैव यमौ च पुरुषर्षभौ ॥ १.२२६.३ ॥
वीर कुंतीपुत्र युधिष्ठिर, भीमसेन आणि अर्जुन तसेच पुरुषश्रेष्ठ दोन यमज जेव्हा असा विचार करतील...
1.226.4
रामकृष्णौ च धर्मज्ञौ तदा गच्छन्तु पाण्डवाः ।
एतौ हि पुरुषव्याघ्रावेषां प्रियहिते रतौ ॥ १.२२६.४ ॥
तेव्हा धर्मज्ञ राम आणि कृष्ण हेही पांडवांबरोबर जावेत; कारण हे दोन पुरुषव्याघ्र त्यांच्या प्रिय व हितात रत आहेत.
1.226.5
परवन्तो वयं राजंस्त्वयि सर्वे सहानुगाः ।
यथा वक्ष्यसि नः प्रीत्या तत्करिष्यामहे वयम् ॥ १.२२६.५ ॥
हे राजा, आम्ही सर्व आपल्या अनुचरांसह आपल्यावर अवलंबून आहोत. आपण प्रेमाने जे सांगाल, तेच आम्ही करू.
1.226.6
ततोऽब्रवीद्वासुदेवो गमनं रोचते मम ।
यथा वा मन्यते राजा द्रुपदः सर्वधर्मवित् ॥ १.२२६.६ ॥
तेव्हा वासुदेव म्हणाले: मला जाणे आवडते; किंवा सर्वधर्मज्ञ राजा द्रुपद जसे मानतील तसे.
1.226.7
यथैव मन्यते वीरो दाशार्हः पुरुषोत्तमः ।
प्राप्तकालं महाबाहुः सा बुद्धिर्निश्चिता मम ॥ १.२२६.७ ॥
वीर दाशार्ह, पुरुषोत्तम, महाबाहू जे योग्य वेळी मानतात, तीच माझी निश्चित बुद्धी आहे.
1.226.8
यथैव हि महाभागाः कौन्तेया मम सांप्रतम् ।
तथैव वासुदेवस्य पाण्डुपुत्रा न संशयः ॥ १.२२६.८ ॥
महाभाग्यवान कौंतेय जसे माझे आहेत, तसेच वासुदेवाचेही आहेत; पांडुपुत्र आहेत यात संशय नाही.
1.226.9
न तद्ध्यायति कौन्तेयः पाण्डुपुत्रो युधिष्ठिरः ।
यथैषां पुरुषव्याघ्रः श्रेयो ध्यायति केशवः ॥ १.२२६.९ ॥
कौंतेय, पांडुपुत्र युधिष्ठिर यांचे कल्याण जसे केशव विचारतो तसे विचार करत नाही.
1.226.10
पृथायास्तु ततो वेश्म प्रविवेश महामतिः ।
पादौ स्पृष्ट्वा पृथायास्तु शिरसा च महीं गतः ॥ १.२२६.१० ॥
मग त्या महामतीने पृथेच्या भवनात प्रवेश केला; पृथेचे पाय स्पर्श करून मस्तक टेकवून भूमीला वंदन केले.
1.226.11
दृष्ट्वा तु देवरं कुन्ती शुशोच च मुहुर्मुहुः ।
वैचित्रवीर्य ते पुत्राः कथंचिज्जीवितास्त्वया ॥ १.२२६.११ ॥
दिराला पाहून कुंती वारंवार शोक करू लागली: हे विचित्रवीर्य पुत्रा, तुझ्यामुळे तुझे पुत्र कसेतरी जिवंत आहेत.
1.226.12
त्वत्प्रसादाज्जतुगृहे मृताः प्रत्यागतास्तथा ।
कूर्मी चिन्तयते पुत्रान्यत्र वा तत्र संमता ॥ १.२२६.१२ ॥
तुझ्या कृपेने लाक्षागृहात मृत मानलेले परत आले. कूर्मी (कुंती) पुत्रांचाच विचार करते, ते जिथे असतील तिथे.
1.226.13
चिन्तया वर्धिताः पुत्रा यथा कुशलिनस्तथा ।
तव पुत्रास्तु जीवन्ति त्वद्भक्त्या भरतर्षभ ॥ १.२२६.१३ ॥
चिंतेने वाढवलेले पुत्र जसे सुखरूप होते, तसेच तुमचे पुत्रही जिवंत आहेत; हे भरतर्षभा, तुमच्या भक्तीमुळे.
1.226.14
यथा परभृतः पुत्रानरिष्टा वर्धयेत्सदा ।
तथैव पुत्रास्तु मम त्वया तात सुरक्षिताः ॥ १.२२६.१४ ॥
कोकिळा जशी परक्या पिलांना सदैव सुरक्षित वाढवते, तसेच हे तात, माझे पुत्र तुझ्याकडून उत्तम प्रकारे रक्षिले गेले.
1.226.15
क्लेशास्तु बहवः प्राप्तास्तथा प्राणान्तिका मया ।
अतः परं न जानामि कर्तव्यं ज्ञातुमर्हसि ॥ १.२२६.१५ ॥
मी अनेक क्लेश भोगले, प्राणावरही बेतलेले. यापुढे काय करावे ते मला ठाऊक नाही; तुम्हीच जाणण्यास योग्य आहात.
1.226.16
न विनश्यन्ति लोकेषु तव पुत्रा महाबलाः ।
अचिरेणैव कालेन स्वराज्यस्था भवन्ति ते ॥ १.२२६.१६ ॥
तुमचे महाबली पुत्र जगात नाश पावणार नाहीत; लवकरच, योग्य काळी ते आपल्या राज्यात स्थिर होतील.
1.226.17
बान्धवैः सहिताः सर्वे न शोकं कुरु माधवि ।
ततस्ते समनुज्ञाता द्रुपदेन महात्मना ॥ १.२२६.१७ ॥
हे माधवी, बांधवांसह सर्वजण एकत्र असताना शोक करू नकोस. नंतर महात्मा द्रुपदाने त्यांना अनुमती दिली.
1.226.18
पाण्डवाश्चैव कृष्णश्च विदुरश्च महामतिः ।
आदाय द्रौपदीं कृष्णां कुन्तीं चैव यशस्विनीम् ॥ १.२२६.१८ ॥
पांडव, कृष्ण आणि महामती विदुरही, कृष्णा द्रौपदी आणि यशस्विनी कुंती यांना घेऊन.
1.226.19
सविहारं सुखं जग्मुर्नगरं नागसाह्वयम् ।
सुवर्णकक्ष्याग्रैवेयान्सुवर्णाङ्कुशभूषितान् ॥ १.२२६.१९ ॥
ते सुखाने, विहार करीत नागसाह्वय नगरात गेले; सोन्याच्या कक्ष्या, श्रेष्ठ गळ्यातील अलंकार आणि सोन्याच्या अंकुशांनी सजलेले.
1.226.20
जाम्बूनदपरिष्कारान्प्रभिन्नकरटामुखान् ।
अधिष्ठितान्महामात्रैः सर्वशस्त्रसमन्वितान् ॥ १.२२६.२० ॥
जांबूनद सोन्याने सजवलेले, मदजल वाहणारे गंडस्थळ व मुखांचे, महावतांनी अधिष्ठित, सर्व शस्त्रांनी युक्त हत्ती.
1.226.21
सहस्रं प्रददौ राजा गजानां वरवर्मिणाम् ।
रथानां च सहस्रं वै सुवर्णमणिचित्रितम् ॥ १.२२६.२१ ॥
राजाने उत्तम चिलखत घातलेले हजार हत्ती आणि सोन्या-मण्यांनी चित्रित हजार रथ दिले.
1.226.22
चतुर्युजां भानुमच्च पञ्चानां प्रददौ तदा ।
सुवर्णपरिबर्हाणां वरचामरमालिनाम् ॥ १.२२६.२२ ॥
तेव्हा त्याने चार घोड्यांचे तेजस्वी रथ, सोन्याचे साज आणि उत्तम चामरमाळांनी युक्त रथ दिले.
1.226.23
जात्यश्वानां च पञ्चाशत्सहस्रं प्रददौ नृपः ।
दासीनामयुतं राजा प्रददौ वरभूषणम्।
ततः सहस्रं दासानां प्रददौ वरधन्वनाम् ॥ १.२२६.२३ ॥
राजाने पन्नास हजार उत्तम जातीचे घोडे दिले. राजाने उत्तम अलंकारांसह दहा हजार दासी दिल्या. मग उत्तम धनुर्धर असे हजार दास दिले.
1.226.24
हैमानि शय्यासनबाजनानि ।
द्रव्याणि चान्यानि च गोधनानि।
पृथक्पृथक्वैव ददौ स कोटिं ।
पाञ्चालराजः परमप्रहृष्टः ॥ १.२२६.२४ ॥
सोन्याच्या शय्या, आसने, भांडी, इतर द्रव्ये आणि गोधन — पांचालराजाने अत्यंत आनंदाने वेगवेगळे कोटी इतके दिले.
1.226.25
शिबिकानां शतं पूर्णं वाहान्पञ्चशतं नरान् ॥ १.२२६.२५ ॥
शंभर पालख्या पूर्ण, पाचशे वाहने आणि पाचशे सेवक.
1.226.26
एवमेतानि पाञ्चालो जन्यार्थे प्रददौ धनम् ।
हरणं चापि पाञ्चाल्या ज्ञातिदेयं च सोमकः ॥ १.२२६.२६ ॥
अशा प्रकारे पांचाल राजाने विवाहभेटीसाठी हे धन दिले; पांचालीचे नेणे आणि सोमकाच्या नातेवाईकांचे दानही झाले.
1.226.27
धृष्टद्युम्नो ययौ तत्र भगिनीं गृह्य भारत ।
नानद्यमानो बहुशस्तूर्यघोषैः सहस्रशः ॥ १.२२६.२७ ॥
हे भारता! धृष्टद्युम्न आपल्या भगिनीला घेऊन तेथे गेला, हजारो वाद्यांच्या घोषांसह वारंवार गर्जत.
1.226.28
श्रुत्वा चोपस्थितान्वीरान्धृतराष्ट्रोऽम्बिकासुतः ।
प्रतिग्रहाय पाण्डूनां प्रेषयामास कौरवान् ॥ १.२२६.२८ ॥
अंबिकेचा पुत्र धृतराष्ट्र वीर आल्याचे ऐकून पांडवांच्या स्वागतासाठी कौरवांना पाठवता झाला.
1.226.29
विकर्णं च महेष्वासं चित्रसेनं च भारत ।
द्रोणं च परमेष्वासं गौतमं कृपमेव च ॥ १.२२६.२९ ॥
हे भारता! महान धनुर्धर विकर्ण आणि चित्रसेन, तसेच परम धनुर्धर द्रोण आणि गौतम कृप यांनाही.
1.226.30
तैस्तैः परिवृताः शूरैः शोभमाना महारथाः ।
नगरं हास्तिनपुरं शनैः प्रविविशुस्तदा ॥ १.२२६.३० ॥
त्या त्या शूरवीरांनी वेढलेले, शोभणारे महारथी तेव्हा हळूहळू हस्तिनापूर नगरात प्रविष्ट झाले.
1.226.31
पाण्डवानागताञ्छ्रुत्वा नागरास्तु कुतूहलात् ।
मण्डयाञ्चक्रिरे तत्र नगरं नागसाह्वयम् ॥ १.२२६.३१ ॥
पांडव आले आहेत हे ऐकून नगरवासीयांनी कुतूहलाने नागसाह्वय नावाचे ते नगर सजवले.
1.226.32
मुक्तपुष्पावकीर्णं तु जलसिक्तं तु सर्वतः ।
धूपितं दिव्यधूपेन मङ्गलैश्चाभिसंवृतम् ॥ १.२२६.३२ ॥
सर्वत्र विखुरलेल्या फुलांनी आच्छादलेले, पाण्याने शिंपडलेले, दिव्य धुपाने सुगंधित आणि मंगल वस्तूंनी वेढलेले ते नगर होते.
1.226.33
पताकोच्छ्रितमाल्यं च पुरमप्रतिमं बभौ ।
शङ्खभेरीनिनादैश्च नानावादित्रनिस्वनैः ॥ १.२२६.३३ ॥
ध्वज आणि उंच माळांनी ते अतुलनीय नगर शोभून दिसत होते; शंख, भेरी आणि नाना वाद्यांच्या निनादांनी ते दुमदुमत होते.
1.226.34
कौतूहलेन नगरं पूर्यमाणमिवाभवत् ।
यत्र ते पुरुषव्याघ्राः शोकदुःखसमन्विताः ॥ १.२२६.३४ ॥
कुतूहलाने ते नगर जणू भरून गेले; जिथे शोक व दुःखाने युक्त ते पुरुषव्याघ्र (पांडव) होते.
1.226.35
निर्गताश्च पुरात्पूर्वं धृतराष्ट्रप्रबाधिताः ।
पुनर्निवृत्ता दिष्ट्या वै सह मात्रा परन्तपाः ॥ १.२२६.३५ ॥
पूर्वी धृतराष्ट्राच्या छळामुळे ते नगर सोडून गेले होते; आता सुदैवाने मातेसह ते परत आले आहेत, हे शत्रुतापना.
1.226.36
इत्येवमीरिता वाचो जनैः प्रियचिकीर्षुभिः ।
तत उच्चावचा वाचः प्रियाः सर्वत्र भारत ॥ १.२२६.३६ ॥
असे प्रिय करण्याची इच्छा असलेल्या लोकांनी हे शब्द उच्चारले; मग, हे भारता, सर्वत्र उच्च-नीच असे प्रिय शब्द ऐकू येऊ लागले.
1.226.37
उदीरितास्तदाऽशृण्वन्पाण्डवा हृदयंगमाः ।
अयं स पुरुषव्याघ्रः पुनरायाति धर्मवित् ॥ १.२२६.३७ ॥
तेव्हा पांडवांनी मनाला भावणारे ते शब्द ऐकले की हा धर्मज्ञ पुरुषव्याघ्र पुन्हा येत आहे.
1.226.38
यो नः स्वानिव दायादान्धर्मेण परिरक्षति ।
अद्य पाण्डुर्महाराजो वनादिव मनःप्रियम् ॥ १.२२६.३८ ॥
जो आपल्या स्वतःच्या वारसांप्रमाणे धर्माने आपले रक्षण करतो, तो आज महाराज पांडू (युधिष्ठिर) वनातून मनाला प्रिय होऊन परत येत आहेत.
1.226.39
आगतश्चैवमस्माकं चिकीर्षन्नात्र संशयः ।
किं न्वद्य सुकृतं कर्म सर्वेषां नः प्रियं परम् ॥ १.२२६.३९ ॥
आमचे हित इच्छून ते आले आहेत, यात संशय नाही. आज आपणा सर्वांसाठी हे किती मोठे शुभकर्म आणि किती परम प्रिय!
1.226.40
यन्नः कुन्तीसुता वीरा भर्तारः पुनरागताः ।
यदि दत्तं यदि हुतं यदि वाप्यस्ति नस्तपः।
तेन तिष्ठन्तु नगरे पाण्डवाः शरदां शतम् ॥ १.२२६.४० ॥
कुंतीचे वीर पुत्र, आपले स्वामी पुन्हा परत आले आहेत. आम्ही दान दिले असेल, होम केला असेल, आमचे काही तप असेल तर त्याच्या फलाने पांडव या नगरात शंभर शरद् ऋतू राहोत.
1.226.41
ततस्ते धृतराष्ट्रस्य भीष्मस्य च महात्मनः ।
अन्येषां च तदर्हाणां चक्रुः पादाभिवन्दनम् ॥ १.२२६.४१ ॥
मग त्यांनी धृतराष्ट्र, महात्मा भीष्म आणि त्यांना योग्य असलेल्या इतरांच्या चरणांना वंदन केले.
1.226.42
पृष्टास्तु कुशलप्रश्नं सर्वेण नगरेण ते ।
समाविशन्त वेश्मानि धृतराष्ट्रस्य शासनात् ॥ १.२२६.४२ ॥
सर्व नगरवासींनी त्यांची खुशाली विचारली; धृतराष्ट्राच्या आज्ञेने ते राजवाड्यांत प्रवेशले.