ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 1.23
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.23.1
तं समुद्रमतिक्रम्य कद्रूर्विनतया सह ।
न्यपतत्तुरगाभ्याशे न चिरादिव शीघ्रगा ॥ १.२३.१ ॥
ਕਦ੍ਰੂ ਵਿਨਤਾ ਨਾਲ ਉਸ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਕੇ, ਬਿਨਾਂ ਦੇਰ ਕੀਤੇ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਘੋੜੇ ਦੇ ਕੋਲ ਉੱਤਰ ਗਈ।
1.23.2
ततस्ते तं हयश्रेष्ठं ददृशाते महाजवम् ।
शशाङ्ककिरणप्रख्यं कालवालमुभे तदा ॥ १.२३.२ ॥
ਫਿਰ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਉਸ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਘੋੜੇ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ; ਉਹ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼, ਚੰਦਰਮਾ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਵਰਗਾ ਚਮਕਦਾ ਅਤੇ ਕਾਲੀ ਪੂਛ ਵਾਲਾ ਸੀ।
1.23.3
निशाम्य च बहून्वालान्कृष्णान्पुच्छसमाश्रितान् ।
विषण्णरूपां विनतां कद्रूर्दास्ये न्ययोजयत् ॥ १.२३.३ ॥
ਪੂਛ ਨਾਲ ਚਿੰਬੜੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਕਾਲੇ ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਕਦ੍ਰੂ ਨੇ ਉਦਾਸ ਰੂਪ ਵਾਲੀ ਵਿਨਤਾ ਨੂੰ ਦਾਸੀ ਬਣਾ ਲਿਆ।
1.23.4
ततः सा विनता तस्मिन्पणितेन पराजिता ।
अभवद्दुःखसंतप्ता दासीभावं समास्थिता ॥ १.२३.४ ॥
ਫਿਰ ਉਸ ਸ਼ਰਤ ਵਿੱਚ ਹਾਰੀ ਹੋਈ ਵਿਨਤਾ ਦੁੱਖ ਨਾਲ ਤੜਪਦੀ ਹੋਈ ਦਾਸੀ ਦੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਆ ਗਈ।
1.23.5
एतस्मिन्नन्तरे चापि गरुडः काल आगते ।
विना मात्रा महातेजा विदार्याण्डमजायत ॥ १.२३.५ ॥
ਇਸੇ ਦੌਰਾਨ, ਢੁਕਵਾਂ ਸਮਾਂ ਆਉਣ ਤੇ ਮਹਾਤੇਜਸਵੀ ਗਰੁੜ ਮਾਤਾ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਅੰਡਾ ਤੋੜ ਕੇ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ।
1.23.6
महासत्त्वबलोपेतः सर्वा विद्योतयन्दिशः ।
कामरूपः कामगमः कामवीर्यो विहंगमः ॥ १.२३.६ ॥
ਮਹਾਨ ਸੱਤਵ ਅਤੇ ਬਲ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਨੂੰ ਰੌਸ਼ਨ ਕਰਦਾ, ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਜਾਣ ਵਾਲਾ, ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਉਹ ਪੰਛੀ।
1.23.7
अग्निराशिरिवोद्भासन्समिद्धोऽतिभयंकरः ।
विद्युद्विस्पष्टपिङ्गाक्षो युगान्ताग्निसमप्रभः ॥ १.२३.७ ॥
ਉਹ ਅੱਗ ਦੇ ਢੇਰ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਭੜਕਦਾ ਅਤੇ ਅਤਿ ਭਿਆਨਕ ਸੀ; ਬਿਜਲੀ ਵਰਗੀਆਂ ਸਾਫ਼ ਪਿੰਗਲ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲਾ, ਯੁਗਾਂਤ ਦੀ ਅੱਗ ਵਰਗੀ ਪ੍ਰਭਾ ਵਾਲਾ।
1.23.8
प्रवृद्धः सहसा पक्षी महाकायो नभोगतः ।
घोरो घोरस्वनो रौद्रो वह्निरौर्व इवापरः ॥ १.२३.८ ॥
ਉਹ ਅਚਾਨਕ ਵਧ ਕੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਸਰੀਰ ਵਾਲਾ ਪੰਛੀ ਬਣ ਕੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਉੱਡ ਗਿਆ; ਭਿਆਨਕ ਅਤੇ ਘੋਰ ਆਵਾਜ਼ ਵਾਲਾ, ਰੌਦ੍ਰ, ਜਿਵੇਂ ਔਰਵ ਦੀ ਦੂਜੀ ਅੱਗ ਹੋਵੇ।
1.23.9
तं दृष्ट्वा शरणं जग्मुर्देवाः सर्वे विभावसुम् ।
प्रमिपत्याब्रुवंश्चैनमासीनं विश्वरूपिणम् ॥ १.२३.९ ॥
ਉਸਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਸ਼ਰਨ ਲਈ ਵਿਭਾਵਸੂ (ਅਗਨੀ) ਕੋਲ ਗਏ; ਨੇੜੇ ਜਾ ਕੇ, ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਵਿਸ਼ਵਰੂਪ ਅਗਨੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ।
1.23.10
अग्ने मा त्वं प्रवर्धिष्ठाः कच्चिन्नो न दिधक्षसि ।
असौ हि राशिः सुमहान्समिद्धस्तव सर्पति ॥ १.२३.१० ॥
ਹੇ ਅਗਨੀ, ਤੂੰ ਹੋਰ ਨਾ ਵਧ; ਕਿਤੇ ਸਾਨੂੰ ਸਾੜਨਾ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਚਾਹੁੰਦਾ? ਤੇਰਾ ਉਹ ਵੱਡਾ ਭੜਕਦਾ ਅੱਗ ਦਾ ਢੇਰ ਹਿਲ ਰਿਹਾ ਹੈ।
1.23.11
नैतदेवं यथा यूयं मन्यध्वमसुरार्दनाः ।
गरुडो बलवानेष मम तुल्यश्च तेजसा ॥ १.२३.११ ॥
ਹੇ ਅਸੁਰਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਿਓ, ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਸੋਚਦੇ ਹੋ ਉਹ ਗੱਲ ਨਹੀਂ; ਇਹ ਗਰੁੜ ਬਲਵਾਨ ਹੈ ਅਤੇ ਤੇਜ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਬਰਾਬਰ ਹੈ।
1.23.12
जातः परमतेजस्वी विनतानन्दवर्धनः ।
तेजोराशिमिमं दृष्ट्वा युष्मान्मोहः समाविशत् ॥ १.२३.१२ ॥
ਪਰਮ ਤੇਜਸਵੀ, ਵਿਨਤਾ ਦਾ ਆਨੰਦ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਇਹ ਜਨਮਿਆ ਹੈ; ਇਸ ਤੇਜ ਦੇ ਢੇਰ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਮੋਹ ਨੇ ਘੇਰ ਲਿਆ ਹੈ।
1.23.13
नागक्षयकरश्चै काश्यपेयो महाबलः ।
देवानां च हिते युक्तस्त्वहितो दैत्यरक्षसाम् ॥ १.२३.१३ ॥
ਨਾਗਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਕਸ਼ਯਪ ਦਾ ਮਹਾਬਲੀ ਪੁੱਤਰ; ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਹਿਤ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਇਆ, ਅਤੇ ਦੈਂਤਾਂ ਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸਾਂ ਦਾ ਵੈਰੀ।
1.23.14
न भीः कार्या कथं चात्र पश्यध्वं सहिता मया ।
एवमुक्तास्तदा गत्वा गरुडं वाग्भिरस्तुवन् ॥ १.२३.१४ ॥
ਇੱਥੇ ਡਰਨਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ; ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਵੇਖੋ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹੇ ਜਾਣ ਤੇ ਉਹ ਗਰੁੜ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।
1.23.15
ते दूरादभ्युपेत्यैनं देवाः सर्षिगणास्तदा ।
त्वमृषिस्त्वं महाभागस्त्वं देवः पतगेश्वरः ॥ १.२३.१५ ॥
ਤਦ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀ-ਸਮੂਹ ਦੂਰੋਂ ਉਸ ਕੋਲ ਆਏ ਅਤੇ ਬੋਲੇ: “ਤੂੰ ਰਿਸ਼ੀ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਮਹਾਭਾਗ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਦੇਵ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਪੰਛੀਆਂ ਦਾ ਸੁਆਮੀ ਹੈਂ।”
1.23.16
त्वं प्रभुस्तपनः सूर्यः परमेष्ठी प्रजापतिः ।
त्वमिन्द्रस्त्वं हयमुखस्त्वं शर्वस्त्वं जगत्पतिः ॥ १.२३.१६ ॥
ਤੂੰ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈਂ, ਤਪਾਉਣ ਵਾਲਾ ਸੂਰਜ ਹੈਂ, ਪਰਮੇਸ਼ਠੀ ਹੈਂ, ਪ੍ਰਜਾਪਤੀ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਇੰਦਰ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਹਯਮੁਖ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਸ਼ਰਵ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਜਗਤ ਦਾ ਪਤੀ ਹੈਂ।
1.23.17
त्वं मुखं पद्मजी विप्रस्त्वमग्निः पवनस्तथा ।
त्वं हि धाता विधाता च त्वं विष्णुः सुरसत्तमः ॥ १.२३.१७ ॥
ਤੂੰ ਮੁਖ ਹੈਂ, ਪਦਮਜ ਹੈਂ, ਵਿਪਰ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਅਗਨੀ ਹੈਂ, ਅਤੇ ਪਵਨ ਵੀ ਤੂੰ ਹੀ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਹੀ ਧਾਤਾ ਤੇ ਵਿਧਾਤਾ ਹੈਂ, ਅਤੇ ਤੂੰ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਹੈਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਉੱਤਮ।
1.23.18
त्वं महानभिभूः शश्वदमृतं त्वं महद्यशः ।
त्वं प्रभास्त्वमभिप्रेतं त्वं नस्त्राणमनुत्तमम् ॥ १.२३.१८ ॥
ਤੂੰ ਮਹਾਨ ਹੈਂ, ਸਦਾ ਜੇਤੂ ਹੈਂ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਹੈਂ; ਤੂੰ ਮਹਾਨ ਯਸ਼ ਹੈਂ। ਤੂੰ ਪ੍ਰਭਾ ਹੈਂ, ਤੂੰ ਅਭੀਸ਼ਟ ਹੈਂ; ਸਾਡੇ ਲਈ ਤੂੰ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਤਮ ਰੱਖਿਆ ਹੈਂ।
1.23.19
ह्यनागतं चोपगतं च सर्वम् ॥ १.२३.१९ ॥
ਭਵਿੱਖ ਅਤੇ ਵਰਤਮਾਨ, ਸਭ ਕੁਝ (ਤੁਸੀਂ ਹੀ).
1.23.20
त्वमुत्तमः सर्वमिदं चराचरं ।
गभस्तिभिर्भानुरिवावभाससे।
समाक्षिपन्भानुमतः प्रभां मुहु-
स्त्वमन्तकः सर्वमिदं ध्रुवाध्रुवम् ॥ १.२३.२० ॥
ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਉੱਤਮ ਹੋ; ਚਰ ਅਤੇ ਅਚਰ ਇਹ ਸਭ। ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਤੁਸੀਂ ਚਮਕਦੇ ਹੋ; ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾ ਨੂੰ ਵੀ ਮੱਧਮ ਕਰਦੇ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਹੀ ਅੰਤਕ ਹੋ; ਸਥਿਰ ਅਤੇ ਅਸਥਿਰ ਇਹ ਸਭ।
1.23.21
दिवाकरः परिकुपितो यथा दहे-
त्प्रजास्तथा दहसि हुताशनप्रभ।
भयंकरः प्रलय इवाग्निरुत्थितो ।
विनाशयन्युगपरिवर्तनान्तकृत् ॥ १.२३.२१ ॥
ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਸੂਰਜ ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਜਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜਦਾ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਸਾੜਦੇ ਹੋ, ਹੇ ਹੁਤਾਸ਼ਨ ਦੀ ਪ੍ਰਭਾ। ਪ੍ਰਲੇ ਵਾਂਗ ਭਿਆਨਕ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਉੱਠੇ, ਯੁਗ-ਬਦਲਾਅ ਦੇ ਅੰਤਕ, ਨਾਸ਼ ਕਰਦੇ।
1.23.22
खगेश्वरं शरणमुपागता वयं ।
महौजसं ज्वलनसमानवर्चसम्।
तडित्प्रभं वितिमिरमभ्रगोचरं ।
महाबलं गरुडमुपेत्य खेचरम् ॥ १.२३.२२ ॥
ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਰਾਜੇ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲਈ ਅਸੀਂ ਆਏ ਹਾਂ — ਮਹਾਨ ਓਜਸ ਵਾਲੇ, ਅੱਗ ਵਰਗੇ ਤੇਜ ਵਾਲੇ, ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਚਮਕ ਵਾਲੇ, ਹਨੇਰੇ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਵਿਚਰਨ ਵਾਲੇ, ਮਹਾਬਲੀ ਗਰੁੜ ਕੋਲ ਆ ਕੇ।
1.23.23
परावरं वरदमजय्यविक्रमं ।
तवौजस सर्वमिदं प्रतापितम्।
जगत्प्रभो तप्तसुवर्णवर्चसा ।
त्वं पाहि सर्वांश्च सुरान्महात्मनः ॥ १.२३.२३ ॥
ਉੱਚੇ-ਨੀਵੇਂ ਸਭ ਨੂੰ ਵਰ ਦੇਣ ਵਾਲੇ, ਅਜਿੱਤ ਪਰਾਕ੍ਰਮ ਵਾਲੇ — ਤੁਹਾਡੇ ਓਜ ਨਾਲ ਇਹ ਸਭ ਤਪਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਹੇ ਜਗਤ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਤਪੇ ਹੋਏ ਸੋਨੇ ਵਰਗੇ ਤੇਜ ਵਾਲੇ, ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ, ਹੇ ਮਹਾਤਮਾ।
1.23.24
भयान्विता नभसि विमानगामिनो ।
विमानिता विपथगतिं प्रयान्ति ते।
ऋषेः सुतस्त्वमसि दयावतः प्रभो ।
महात्मनः खगवर कश्यपस्य ह ॥ १.२३.२४ ॥
ਡਰ ਨਾਲ ਭਰੇ, ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਵਿਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ, ਵਿਮਾਨ ਟੁੱਟ ਕੇ ਗ਼ਲਤ ਰਾਹ ਦੀ ਗਤੀ ਪਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਸੀਂ ਦਿਆਲੂ ਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹੋ — ਮਹਾਤਮਾ ਕਸ਼ਯਪ ਦੇ, ਹੇ ਪੰਛੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ।
1.23.25
स मा क्रुधः कुरु जगतो दयां परां ।
त्वमीश्वरः प्रशममुपैहि पाहि नः।
महाशनिस्फुरितसमस्वनेन ते ।
दिशोऽम्बरं त्रिदिवमियं च मेदिनी ॥ १.२३.२५ ॥
ਤੁਸੀਂ ਕ੍ਰੋਧ ਨਾ ਕਰੋ; ਸੰਸਾਰ ਉੱਤੇ ਪਰਮ ਦਇਆ ਕਰੋ। ਤੁਸੀਂ ਈਸ਼ਵਰ ਹੋ; ਸ਼ਾਂਤ ਹੋ ਕੇ ਸਾਡੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੋ। ਤੁਹਾਡੀ ਮਹਾ ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਗੜਗੜਾਹਟ ਵਰਗੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ, ਅੰਬਰ, ਸਵਰਗ ਅਤੇ ਇਹ ਧਰਤੀ ਕੰਬ ਰਹੇ ਹਨ।
1.23.26
शिवश्च नो भव भगवन्सुखावहः ॥ १.२३.२६ ॥
ਹੇ ਭਗਵਾਨ, ਸਾਡੇ ਲਈ ਕਲਿਆਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਸੁਖ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਹੋਵੋ।
1.23.27
एवं स्तुतः सुपर्णस्तु देवैः सर्षिगणैस्तदा ।
तेजसः प्रतिसंहारमात्मनः स चकार ह ॥ १.२३.२७ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ੀ-ਸਮੂਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਉਸਤਤ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੇ ਸੁਪਰਣ (ਗਰੁੜ) ਨੇ ਉਦੋਂ ਆਪਣਾ ਤੇਜ ਸਮੇਟ ਲਿਆ।