મહાભારત · અધ્યાય 1.233
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.233.1
एवं ते समयं कृत्वा न्यवसंस्तत्र पाण्डवाः ।
वशे शस्त्रप्रतापेन कुर्वन्तोऽन्यान्महीक्षितः ॥ १.२३३.१ ॥
આ રીતે કરાર કરીને પાંડવો ત્યાં રહ્યા; શસ્ત્રોના પ્રતાપથી તેઓ અન્ય રાજાઓને વશ કરતા રહ્યા.
1.233.2
तेषां मनुजसिंहानां पञ्चानाममितौजसाम् ।
बभूव कृष्णा सर्वेषां पार्थानां वशवर्तिनी ॥ १.२३३.२ ॥
અમિત તેજવાળા એ પાંચ નરસિંહ — સર્વ પાર્થોની — કૃષ્ણા (દ્રૌપદી) વશવર્તિની થઈ.
1.233.3
ते तया तैश्च सा वीरैः पतिभिः सह पञ्चभिः ।
बभूव परमप्रीता नागैरिव सरस्वती ॥ १.२३३.३ ॥
એ વીર પાંચ પતિઓ સાથે તે અત્યંત પ્રસન્ન થઈ, જેમ નાગો સાથે સરસ્વતી નદી પ્રસન્ન રહે છે.
1.233.4
वर्तमानेषु धर्मेण पाण्डवेषु महात्मसु ।
व्यवर्धन्कुरवः सर्वे हीनदोषाः सुखान्विताः ॥ १.२३३.४ ॥
મહાત્મા પાંડવો ધર્મ પ્રમાણે વર્તતા હતા ત્યારે બધા કુરુઓ દોષરહિત અને સુખી થઈને વૃદ્ધિ પામ્યા.
1.233.5
अथ दीर्घेण कालेन ब्राह्मणस्य विशांपते ।
कस्यचित्तस्करा जह्रुः केचिद्गा नृपसत्तम ॥ १.२३३.५ ॥
પછી લાંબા સમય બાદ, હે નૃપશ્રેષ્ઠ, કેટલાક ચોરોએ એક બ્રાહ્મણની ગાયો ચોરી લીધી.
1.233.6
ह्रियमाणे धने तस्मिन्ब्राह्मणः क्रोधमूर्च्छितः ।
आगम्य खाण्डवप्रस्थमुदक्रोशत्स पाण्डवान् ॥ १.२३३.६ ॥
તે ધન ચોરાતું હતું ત્યારે તે બ્રાહ્મણ ક્રોધથી મૂર્છિત થઈ ખાંડવપ્રસ્થ આવ્યો અને પાંડવોને મોટેથી પોકાર્યા.
1.233.7
ह्रियते गोधनं क्षुद्रैर्नृशंसैरकृतात्मभिः ।
प्रसह्य चास्मद्विषयादभ्यधावत पाण्डवाः ॥ १.२३३.७ ॥
ક્ષુદ્ર, ક્રૂર અને અસંયમી લોકો આપણા રાજ્યમાંથી બળજબરીથી ગોધન ઉપાડી જાય છે. હે પાંડવો, તેમની પાછળ દોડો.
1.233.8
ब्राह्मणस्य प्रशान्तस्य हविर्ध्वाङ्क्षैः प्रलुप्यते ।
शार्दूलस्य गुहां शून्यां नीचः क्रोष्टाभिमर्दति ॥ १.२३३.८ ॥
શાંત બ્રાહ્મણનું હવિ કાગડાઓ લૂંટે છે, અને વાઘની ખાલી ગુફાને નીચ શિયાળ રોદે છે, તેમ આ થઈ રહ્યું છે.
1.233.9
अरक्षितारं राजानं बलिषद्भागहारिणम् ।
तमाहुः सर्वलोकस्य समग्रं पापचारिणम् ॥ १.२३३.९ ॥
જે રાજા રક્ષણ કરતો નથી છતાં પ્રજા પાસેથી છઠ્ઠો ભાગ કર તરીકે લે છે, તેને આખું જગત પૂર્ણ પાપી કહે છે.
1.233.10
ब्राह्मणस्वे हृते चोरैर्धर्मार्थे च विलोपिते ।
रोरूयमाणे च मयि क्रियतां हस्तधारणा ॥ १.२३३.१० ॥
ચોરોએ બ્રાહ્મણનું ધન હરી લીધું છે, ધર્મ અને અર્થ નષ્ટ થયા છે; હું વિલાપ કરું છું, મને હાથ આપીને મદદ કરો.
1.233.11
रोरूयमाणस्याभ्याशे भृशं विप्रस्य पाण्डवः ।
तानि वाक्यानि शुश्राव कुन्तीपुत्रो धनञ्जयः ॥ १.२३३.११ ॥
બ્રાહ્મણ અત્યંત વિલાપ કરતો હતો ત્યારે નજીકમાં રહેલા કુંતીપુત્ર પાંડવ ધનંજયે એ શબ્દો સાંભળ્યા.
1.233.12
श्रुत्वैव च महाबाहुर्मा भैरित्याह तं द्विजम् ।
आयुधानि च यत्रासन्पाण्डवानां महात्मनां ॥ १.२३३.१२ ॥
એ સાંભળતાં જ મહાબાહુએ એ દ્વિજને કહ્યું, "ડરો નહીં"; અને મહાત્મા પાંડવોનાં આયુધો જ્યાં હતાં ત્યાં ગયો.
1.233.13
कृष्णया सह तत्रास्ते धर्मराजो युधिष्ठिरः ।
संप्रवेशाय चाशक्तो गमनाय च पाण्डवः ॥ १.२३३.१३ ॥
કૃષ્ણા સાથે ત્યાં ધર્મરાજ યુધિષ્ઠિર રહ્યા. પ્રવેશવા કે જવા અસમર્થ એવા તે પાંડવ હતા.
1.233.14
तस्य चार्तस्य तैर्वाक्यैश्चोद्यमानः पुनःपुनः ।
आक्रन्दे तत्र कौन्तेयश्चिन्तयामास दुःखितः ॥ १.२३३.१४ ॥
તે પીડિત બ્રાહ્મણનાં વચનોથી વારંવાર પ્રેરાઈને, ત્યાં આક્રંદમાં દુઃખી કૌંતેયે વિચાર કર્યો.
1.233.15
ह्रियमाणे धने तस्मिन्ब्राह्मणस्य तपस्विनः ।
अश्रुप्रमार्जनं तस्य कर्तव्यमिति निश्चयः ॥ १.२३३.१५ ॥
તે તપસ્વી બ્રાહ્મણનું ધન હરાઈ રહ્યું હતું, ત્યારે તેના આંસુ લૂછવા એ કર્તવ્ય છે, એવો તેમનો નિશ્ચય હતો.
1.233.16
उपर्रेक्षणजोऽधर्मः सुमहान्स्यान्महीपतेः ।
यद्यस्य रुदतो द्वारि न करोम्यद्य रक्षणम् ॥ १.२३३.१६ ॥
આજે દરવાજે રડતા આ માણસનું હું રક્ષણ નહીં કરું, તો રાજાની ઉપેક્ષાથી ઉત્પન્ન થનારું અધર્મ અતિ મોટું થશે.
1.233.17
अनास्तिक्यं च सर्वेषामस्माकमपि रक्षणे ।
प्रतितिष्ठेत लोकेऽस्मिन्नधर्मश्चैव नो भवेत् ॥ १.२३३.१७ ॥
અમારા રક્ષણમાં પણ સૌની અનાસ્તિકતા આ લોકમાં સ્થાપિત થઈ જાય, તો અમારે માટે પણ અધર્મ જ થશે.
1.233.18
अनापृच्छय तु राजानं गते मयि न संशयः ।
अजातशत्रोर्नृपतेर्मयि चैवानृतं भवेत् ॥ १.२३३.१८ ॥
રાજાને પૂછ્યા વિના હું ગયો તો તેમાં સંશય નથી; ત્યારે અજાતશત્રુ રાજા પ્રત્યે અને મારા પ્રત્યે પણ અસત્ય થશે.
1.233.19
अनुप्रवेशे राज्ञस्तु वनवासो भवेन्मम ।
सर्वमन्यत्परिहृतं धर्षणात्तु महीपतेः ॥ १.२३३.१९ ॥
રાજાના અંતઃપુરમાં પ્રવેશ કરવાથી મારે વનવાસ થશે. રાજાનું અપમાન થવાથી બાકીની બધી વાતો બાજુએ મુકાઈ છે.
1.233.20
अधर्मो वै महानस्तु वने वा मरणं मम ।
शरीरस्य विनाशेन धर्म एव विशिष्यते ॥ १.२३३.२० ॥
મારું અધર્મ મોટું ભલે હોય; વનમાં રહેવું પડે કે મૃત્યુ થાય. શરીરના વિનાશથી પણ ધર્મ જ શ્રેષ્ઠ ઠરે છે.
1.233.21
एवं विनिश्चित्य ततः कुन्तीपुत्रो धनञ्जयः ।
अनुप्रविश्य राजानमापृच्छय च विशांपते ॥ १.२३३.२१ ॥
આ પ્રમાણે નિશ્ચય કરીને કુંતીપુત્ર ધનંજય રાજાના અંતઃપુરમાં પ્રવેશ્યા અને, હે પ્રજાપાલક, રાજાની રજા લઈને.
1.233.22
मुखमाच्छाद्य निबिडमुत्तरीयेण वाससा ।
अग्रजं चार्जुनो गेहादभिवाद्याशु निःसृतः ॥ १.२३३.२२ ॥
મોં ઉત્તરીયથી સજ્જડ ઢાંકીને, અર્જુને મોટા ભાઈને વંદન કરી તરત જ ઘરમાંથી પ્રયાણ કર્યું.
1.233.23
धनुरादाय संहृष्टो ब्राह्मणं प्रत्यभाषत ।
ब्राह्मणा गम्यतां शीघ्रं यावत्परधनैर्षिणः ॥ १.२३३.२३ ॥
ધનુષ્ય ઉપાડીને પ્રસન્ન થઈને અર્જુને બ્રાહ્મણને કહ્યું: હે બ્રાહ્મણ, પરધનની ઇચ્છા રાખનારા દૂર ગયા નથી ત્યારે જલદી ચાલ્યો જા.
1.233.24
न दूरे ते गताः क्षुद्रास्तावद्गच्छावहे सह ।
यावन्निवर्तयाम्यद्य चोरहस्ताद्धनं तव ॥ १.२३३.२४ ॥
તે નીચ લોકો હજી દૂર ગયા નથી; તેથી આપણે બંને સાથે જઈએ, આજે ચોરના હાથમાંથી તારું ધન પાછું લાવું ત્યાં સુધી.
1.233.25
सोऽनुसृत्य महाबाहुर्धन्वी वर्मी रथी ध्वजी ।
शरैर्विध्वस्य तांश्चोरानवजित्य च तद्धनम् ॥ १.२३३.२५ ॥
તેણે પીછો કરીને, મહાબાહુ, ધનુર્ધારી, કવચધારી, રથી અને ધ્વજધારી થઈને, બાણોથી તે ચોરોને વિખેરી અને જીતીને તે ધન પાછું લીધું.
1.233.26
ब्राह्मणं समुपाकृत्य यशः प्राप्य च पाण्डवः ।
ततस्तद्गेधनं पार्थो दत्त्वा तस्मै द्विजातये ॥ १.२३३.२६ ॥
બ્રાહ્મણને પાસે બોલાવીને અને યશ મેળવીને, પાંડુપુત્ર પાર્થે તે ધન તે દ્વિજને આપ્યું.
1.233.27
आजगाम पुरं वीरः सव्यसाची धनञ्जयः ।
सोऽभिवाद्य गुरून्सर्वान्सर्वैश्चाप्यभिनन्दितः ॥ १.२३३.२७ ॥
વીર સવ્યસાચી ધનંજય નગરમાં આવ્યા. તેમણે સર્વ વડીલોને અભિવાદન કર્યું; સૌએ પણ તેમનું અભિનંદન કર્યું.
1.233.28
धर्मराजमुवाचेदं व्रतमादिश मे प्रभो ।
समयः समतिक्रान्तो भवत्संदर्शने मया ॥ १.२३३.२८ ॥
તેણે ધર્મરાજને કહ્યું, 'પ્રભો, મારું વ્રત મને આદેશ આપો. તમારા દર્શનમાં મારો કરારનો સમય વીતી ગયો છે.'
1.233.29
वनवासं गमिष्यामि समयो ह्येष नः कृतः ।
इत्युक्तो धर्मरास्तु सहसा वाक्यमप्रियम् ॥ १.२३३.२९ ॥
'હું વનવાસે જઈશ; આ જ આપણો કરાર થયો હતો.' એમ કહેવાતાં ધર્મરાજે અચાનક એક અપ્રિય વચન કહ્યું.
1.233.30
कथमित्यब्रवीद्वाचा शोकार्तः सज्जमानया ।
युधिष्ठिरो गुडाकेशं भ्राता भ्रातरमच्युतम् ॥ १.२३३.३० ॥
'કેવી રીતે?' એમ શોકથી પીડિત થઈને, લથડતી વાણીમાં યુધિષ્ઠિરે ભાઈ ગુડાકેશ (અર્જુન)ને, પોતાના અચ્યુત ભાઈને કહ્યું.
1.233.31
उवाच दीनो राजा च धनञ्जयमिदं वचः ।
प्रमाणमस्मि यदि ते मत्तः शृणु वचोऽनघ ॥ १.२३३.३१ ॥
દીન રાજાએ ધનંજયને આ વચન કહ્યું: જો તું મને પ્રમાણ માને છે, હે નિષ્પાપ, તો મારું વચન સાંભળ.
1.233.32
अनुप्रवेशे यद्वीर कृतवांस्त्वं ममाप्रियम् ।
सर्वं तदनुजानामि व्यलीकं न च मे हृदि ॥ १.२३३.३२ ॥
હે વીર, પ્રવેશમાં તેં મારું જે અપ્રિય કર્યું, તે બધું હું ક્ષમા કરું છું; મારા હૃદયમાં તેના વિશે કોઈ વૈર નથી.
1.233.33
गुरोरनुप्रवेशो हि नोपघातो यवीयसः ।
यवीयसोऽनुप्रवेशो ज्येष्ठस्य विधिलोपकः ॥ १.२३३.३३ ॥
મોટાની પાછળ પ્રવેશ કરવો એ નાનાને હાનિકારક નથી; પણ નાનાનો મોટાની પાછળ પ્રવેશ મોટાની વિધિનો ભંગ કરે છે.
1.233.34
निवर्तस्व महाबाहो कुरुष्व वचनं मम ।
न हि ते धर्मलोपोऽस्ति न च ते धर्पणा कृता ॥ १.२३३.३४ ॥
હે મહાબાહો, પાછો ફર અને મારું વચન કર. તારાથી ધર્મલોપ થયો નથી, અને તેં અપમાન પણ કર્યું નથી.
1.233.35
न व्याजेन चरेद्धर्ममिति मे भवतः श्रुतम् ।
न सत्याद्विचलिष्यामि सत्येनायुधमालभे ॥ १.२३३.३५ ॥
"ધર્મ છળથી આચરવો ન જોઈએ" એવું મેં તમારી પાસેથી સાંભળ્યું છે. હું સત્યથી ડગીશ નહીં; સત્યથી હું મારું શસ્ત્ર સ્પર્શું છું.
1.233.36
सोऽभ्यनुज्ञाय राजानं वनचर्याय दीक्षितः ।
वने द्वादश मासांस्तु वासायानुजगाम ह ॥ १.२३३.३६ ॥
રાજાની રજા લઈને, વનવાસના વ્રતમાં દીક્ષિત થઈને તે બાર મહિના વનમાં વસવા ગયો.