ମହାଭାରତ · ଅଧ୍ୟାୟ 1.238
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.238.1
सोऽपरान्तेषु तीर्थानि पुण्यान्यायतनानि च ।
सर्वाण्येवानुपूर्व्येण जगामामितविक्रमः ॥ १.२३८.१ ॥
ଅମିତ ପରାକ୍ରମୀ ସେ ଅପରାନ୍ତ ଅଞ୍ଚଳର ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ଓ ଦେବାଳୟ ସବୁକୁ କ୍ରମାନୁସାରେ ଗଲେ।
1.238.2
समुद्रे पश्चिमे यानि तीर्थान्यायतनानि च ।
तानि सर्वाणि गत्वा स प्रभासमुपजग्मिवान् ॥ १.२३८.२ ॥
ପଶ୍ଚିମ ସମୁଦ୍ରରେ ଯେଉଁ ତୀର୍ଥ ଓ ଦେବାଳୟ ଥିଲା, ସେ ସମସ୍ତକୁ ଯାଇ ସେ ପ୍ରଭାସରେ ପହଞ୍ଚିଲେ।
1.238.3
चिन्तयामास रात्रौ तु गदेन कथितं पुरा ।
सुभद्रायाश्च माधुर्यरूपसंपद्गुणानि च ॥ १.२३८.३ ॥
ରାତ୍ରିରେ ସେ ଚିନ୍ତା କଲେ; ପୂର୍ବରୁ ଗଦ ସୁଭଦ୍ରାର ମାଧୁର୍ୟ, ରୂପ, ସମ୍ପଦ ଓ ଗୁଣ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଥିବା କଥା ସ୍ମରଣ କଲେ।
1.238.4
प्राप्तुमं तां चिन्तयामास कोऽत्रोपायो भवेदिति ।
वेषवैकृत्यमापन्नः परिव्राजकरूपधृत् ॥ १.२३८.४ ॥
ତାଙ୍କୁ ପାଇବା ପାଇଁ କି ଉପାୟ ହୋଇପାରେ ବୋଲି ସେ ଭାବିଲେ; ବେଶ ବଦଳାଇ ସେ ପରିବ୍ରାଜକ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ।
1.238.5
कुकुरान्धकवृष्णीनामज्ञातो वेषधारणात् ।
भ्रममाणश्चरन्भैक्षं परिव्राजकवेषवान् ॥ १.२३८.५ ॥
ବେଶ ଧାରଣ ହେତୁ କୁକୁର, ଅନ୍ଧକ ଓ ବୃଷ୍ଣି ବଂଶୀୟମାନେ ତାଙ୍କୁ ଚିହ୍ନି ପାରିଲେ ନାହିଁ; ପରିବ୍ରାଜକ ବେଶରେ ଭିକ୍ଷା କରି ସେ ବୁଲିଲେ।
1.238.6
येनकेनाप्युपायेन प्रविश्य च गृहं महत् ।
दृष्ट्वा सुभद्रां कृष्णस्य भगिनीमेकसुन्दरीम् ॥ १.२३८.६ ॥
ଯେକୌଣସି ଉପାୟରେ ଏକ ବଡ଼ ଘରେ ପ୍ରବେଶ କରି, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଭଉଣୀ ଓ ଅନୁପମ ସୁନ୍ଦରୀ ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କୁ ଦେଖି।
1.238.7
वासुदेवमतं ज्ञात्वा करिष्यामि हितं शुभम् ।
एवं विनिश्चयं कृत्वा दीक्षितो वै तदाऽभवत् ॥ १.२३८.७ ॥
ବାସୁଦେବଙ୍କ ମତ ଜାଣି ମୁଁ ହିତକର ଓ ଶୁଭ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବି। ଏହିପରି ନିଶ୍ଚୟ କରି ସେ ସେତେବେଳେ ଦୀକ୍ଷିତ ହେଲା।
1.238.8
त्रिदण्डी मुण्डितः कुण्डी अक्षमालाङ्गुलीयकः ।
योगभारं वहन्पार्थो वटवृक्षस्य कोटरम् ॥ १.२३८.८ ॥
ତ୍ରିଦଣ୍ଡୀ, ମୁଣ୍ଡିତ ମସ୍ତକ, କମଣ୍ଡଳୁ, ରୁଦ୍ରାକ୍ଷ ମାଳା ଓ ଆଙ୍ଗୁଠି ଧାରଣ କରି, ଯୋଗଭାର ବହି ପାର୍ଥ ବଟବୃକ୍ଷର କୋଟରରେ ପ୍ରବେଶ କଲା।
1.238.9
प्रविशंश्चैव बीभत्सुर्वृष्टिं वर्षति वासवे ।
चिन्तयामास देवेशं केशवं क्लेशनाशनम् ॥ १.२३८.९ ॥
ବାସବ ବର୍ଷା ବର୍ଷାଉଥିବା ବେଳେ ପ୍ରବେଶ କରୁଥିବା ବୀଭତ୍ସୁ (ଅର୍ଜୁନ) କ୍ଳେଶନାଶକ ଦେବେଶ କେଶବଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କଲା।
1.238.10
केशवश्चिन्तितं ज्ञात्वा दिव्यज्ञानेन दृष्टवान् ।
शयानः शयने दिव्ये सत्यभामासहायवान् ॥ १.२३८.१० ॥
କେଶବ (ଅର୍ଜୁନଙ୍କ) ଚିନ୍ତା ଜାଣି ଦିବ୍ୟଜ୍ଞାନରେ ଦେଖିଲେ। ସେ ସତ୍ୟଭାମାଙ୍କ ସହ ଦିବ୍ୟ ଶଯ୍ୟାରେ ଶୋଇଥିଲେ।
1.238.11
केशवः सहसा राजञ्जहाय च ननन्द च ।
पुनः पुनः सत्यभामा चाब्रवीत्पुरुषोत्तमम् ॥ १.२३८.११ ॥
ହେ ରାଜନ୍! କେଶବ ହଠାତ୍ ଉଠି ହସିଲେ। ସତ୍ୟଭାମା ପୁରୁଷୋତ୍ତମଙ୍କୁ ବାରମ୍ବାର କହିଲେ।
1.238.12
भगवंश्चिन्तयाविष्टः शयने शयितः सुखम् ।
भवान्बहुप्रकारेण जहास च पुनः पुनः ॥ १.२३८.१२ ॥
ହେ ଭଗବନ୍! ଚିନ୍ତାରେ ମଗ୍ନ ହୋଇ ଆପଣ ସୁଖରେ ଶଯ୍ୟାରେ ଶୋଇଥିଲେ। ଆପଣ ନାନା ପ୍ରକାରେ ବାରମ୍ବାର ହସିଲେ।
1.238.13
श्रोतव्यं यदि वा कृष्ण प्रसादो यदि ते मयि ।
वक्तुमर्हसि देवेश तच्छ्रोतुं कामयाम्यहम् ॥ १.२३८.१३ ॥
ହେ କୃଷ୍ଣ, ଯଦି ତାହା ଶ୍ରବଣ ଯୋଗ୍ୟ ହୁଏ ଏବଂ ମୋ ପ୍ରତି ତୁମର କୃପା ଥାଏ, ତେବେ ହେ ଦେବେଶ, ତାହା କୁହ; ମୁଁ ତାହା ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ।
1.238.14
पितृष्वसुर्यः पुत्रो मे भीमसेनानुजोऽर्जुनः ।
तीर्थयात्रां गतः पार्थः कारणात्समयात्तदा ॥ १.२३८.१४ ॥
ମୋ ପିସୀର ପୁଅ, ଭୀମସେନଙ୍କ କନିଷ୍ଠ ଭାଇ ଅର୍ଜୁନ, ପୃଥାଙ୍କ ପୁଅ, କୌଣସି କାରଣରୁ, ସେତେବେଳେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସମୟରେ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାକୁ ଯାଇଛନ୍ତି।
1.238.15
तीर्थयात्रासमाप्तौ तु निवृत्तो निशि भारतः ।
सुभध्रां चिन्तयामास रूपेणाप्रतिमां भुवि ॥ १.२३८.१५ ॥
ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ସମାପ୍ତ ହେଲେ, ରାତିରେ ଫେରିଥିବା ଭାରତ (ଅର୍ଜୁନ), ପୃଥିବୀରେ ରୂପରେ ଅତୁଳନୀୟା ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କଲେ।
1.238.16
चिन्तयेन्नेव तां भद्रां यतिरूपधरोऽर्जुनः ।
यतिरूपप्रतिच्छन्नो द्वारकां प्राप्य माधवीम् ॥ १.२३८.१६ ॥
ଯତି ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିବା ଅର୍ଜୁନ ସେହି ଶୁଭା ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଯତି ରୂପରେ ଲୁକ୍କାୟିତ ଅର୍ଜୁନ ମାଧବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରକାରେ ପହଞ୍ଚିଲେ ମଧ୍ୟ ଏପରି ଚିନ୍ତା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
1.238.17
येनकेनाप्युपायेन दृष्ट्वा तु वरवर्णिनीम् ।
वासुदेवमतं ज्ञात्वा प्रयतिष्ये मनोरथम् ॥ १.२३८.१७ ॥
ଯେକୌଣସି ଉପାୟରେ ସେହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବର୍ଣ୍ଣା (ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କୁ) ଦେଖି, ବାସୁଦେବଙ୍କ ମତ ଜାଣି, ମୁଁ ମୋର ମନୋରଥ ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରିବି।
1.238.18
एवं व्यवसितः पार्थो यतिलिङ्गेन पाण्डवः ।
छायायां वटवृक्षस्य वृष्टिं वर्षति वासवे ॥ १.२३८.१८ ॥
ଏପରି ସ୍ଥିର କରି ପାଣ୍ଡୁପୁତ୍ର ପୃଥାପୁତ୍ର (ଅର୍ଜୁନ), ଯତି ବେଶରେ, ବଟବୃକ୍ଷର ଛାୟାରେ (ଠିଆ ହେଲେ); ଯେତେବେଳେ ଇନ୍ଦ୍ର ବର୍ଷା କରୁଥିଲେ।
1.238.19
योगभारं वहन्नेव मानसं दुःखमाप्तवान् ।
एतदर्थं विजानीहि हसन्तं मां मुदा प्रिये ॥ १.२३८.१९ ॥
ଯୋଗଭାର ବହନ କରିବା ସମୟରେ ହିଁ ତାଙ୍କ ମନରେ ଦୁଃଖ ଉପୁଜିଲା। ଏହି କାରଣରୁ ଜାଣ, ପ୍ରିୟେ, ଆନନ୍ଦରେ ହସୁଥିବା ମୋତେ।
1.238.20
भ्रातरं तव पश्येति सत्यभामां व्यसर्जयत् ।
तत उत्थाय शयनात्प्रस्थितो मधुसूदनः ॥ १.२३८.२० ॥
"ତୁମ ଭାଇଙ୍କୁ ଦେଖ" ଏହା କହି ସେ ସତ୍ୟଭାମାଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଲେ। ତା'ପରେ ଶଯ୍ୟାରୁ ଉଠି ମଧୁସୂଦନ ଯାତ୍ରା କଲେ।
1.238.21
प्रभासदेशं संप्राप्तं बीभत्सुमपराजितम् ।
तीर्थान्यनुचरन्तं तं शुश्राव मधुसूदनः ॥ १.२३८.२१ ॥
ପ୍ରଭାସ ଦେଶରେ ପହଞ୍ଚି ତୀର୍ଥସମୂହରେ ବୁଲୁଥିବା ଅଜେୟ ବୀଭତ୍ସୁ (ଅର୍ଜୁନ)ଙ୍କ ବିଷୟରେ ମଧୁସୂଦନ ଶୁଣିଲେ।
1.238.22
चाराणां चैव वचनादेकाकी स जनार्दनः ।
तत्राभ्यगच्छत्कौन्तेयं महात्मातं स माधवः ॥ १.२३८.२२ ॥
ଚରମାନଙ୍କ କଥାରେ ଏକାକୀ ସେହି ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ସେଠାରେ ମହାତ୍ମା କୌନ୍ତେୟ (ଅର୍ଜୁନ)ଙ୍କୁ ଭେଟିବାକୁ ଗଲେ। ସେହି ମାଧବ।
1.238.23
ददृशाते तदान्योन्यं प्रभासे कृष्णपाण्डवौ ॥ १.२३८.२३ ॥
ସେତେବେଳେ ପ୍ରଭାସରେ କୃଷ୍ଣ ଓ ପାଣ୍ଡବ ପରସ୍ପରକୁ ଦେଖିଲେ।
1.238.24
तावन्योन्यं समाश्लिष्य पृष्ट्वा च कुशलं वने ।
आस्तां प्रियसखायौ तौ नरनारायणावृषी ॥ १.२३८.२४ ॥
ସେମାନେ ଦୁହେଁ ପରସ୍ପରକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ବନରେ କୁଶଳ ପଚାରି ରହିଲେ—ସେହି ଦୁଇ ପ୍ରିୟ ସଖା, ନର ଓ ନାରାୟଣ ଋଷି।
1.238.25
ततोऽर्जुनं वासुदेवस्तां चर्यां पर्यपृच्छत ।
किमर्थं पाण्डवैतानि तीर्थान्यनुचरस्युत ॥ १.२३८.२५ ॥
ତା'ପରେ ବାସୁଦେବ ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ସେ ଯାତ୍ରା ବିଷୟରେ ପଚାରିଲେ: 'ହେ ପାଣ୍ଡବ, କି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ତୁମେ ଏହି ତୀର୍ଥଗୁଡ଼ିକରେ ଭ୍ରମଣ କରୁଛ?'
1.238.26
ततोऽर्जनो यथावृत्तं सर्वमाख्यातवांस्तदा ।
श्रुत्वोवाच च वार्ष्णेय एवमेतदिति प्रभुः ॥ १.२३८.२६ ॥
ତା'ପରେ ଅର୍ଜୁନ ଯାହା ଘଟିଥିଲା ସବୁ କହିଲେ। ତାହା ଶୁଣି ବାର୍ଷ୍ଣେୟ (କୃଷ୍ଣ) କହିଲେ, 'ଏହା ଏପରି ହିଁ।'
1.238.27
तौ विहृत्य यथाकामं प्रभासे कृष्णपाण्डवौ ।
महीधरं रैवतकं वासायैवाभिजग्मतुः ॥ १.२३८.२७ ॥
କୃଷ୍ଣ ଓ ପାଣ୍ଡବ ଦୁହେଁ ପ୍ରଭାସରେ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ବିହାର କରି ବାସ ପାଇଁ ରୈବତକ ପର୍ବତ ଆଡ଼କୁ ଗଲେ।
1.238.28
पूर्वमेव तु कृष्णस्य वचनात्तं महीधरम् ।
पुरुषा मण्डयाञ्चक्रुरुपजह्रश्च भोजनम् ॥ १.२३८.२८ ॥
କୃଷ୍ଣଙ୍କ କଥାରେ ପୂର୍ବରୁ ଲୋକମାନେ ସେହି ପର୍ବତକୁ ସଜାଇଲେ ଏବଂ ଭୋଜନ ଆଣିଲେ।
1.238.29
प्रतिगृह्यार्जुनः सर्वमुपभुज्य च पाण्डवः ।
सहैव वासुदेवेन दृष्टवान्नटनर्तकान् ॥ १.२३८.२९ ॥
ଅର୍ଜୁନ ସବୁ ଗ୍ରହଣ ଓ ଭୋଗ କରି ବାସୁଦେବଙ୍କ ସହିତ ନଟ ଓ ନର୍ତ୍ତକମାନଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ।
1.238.30
अभ्यनुज्ञाय तान्सर्वानर्चयित्वा च पाण्डवः ।
सत्कृतं शनं दिव्यमभ्यगच्छन्महामतिः ॥ १.२३८.३० ॥
ସମସ୍ତଙ୍କଠାରୁ ବିଦାୟ ନେଇ ଓ ସେମାନଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ ମହାମତି ପାଣ୍ଡବ ଧୀରେ ଧୀରେ ସେହି ଦିବ୍ୟ, ସତ୍କୃତ ସ୍ଥାନ ଆଡ଼କୁ ଗଲେ।
1.238.31
ततस्तत्र महाबाहुः शयानः शयने शुभे ।
तीर्थानां पल्वलानां च पर्वतानां च दर्शनम्।
आपगानां वनानां च कथयामास सात्वते ॥ १.२३८.३१ ॥
ସେତେବେଳେ ସେଠାରେ ମହାବାହୁ ସୁନ୍ଦର ଶଯ୍ୟାରେ ଶୟନ କରି ତୀର୍ଥ, ଛୋଟ ପୋଖରୀ, ପର୍ବତ, ନଦୀ ଓ ବନର ଦର୍ଶନ ସାତ୍ୱତଙ୍କୁ କହିଲେ।
1.238.32
एवं स कथयन्नेव निद्रया जनमेजय ।
कौन्तेयोऽपि हृतस्तस्मिञ्शयने स्वर्गसन्निभे ॥ १.२३८.३२ ॥
ହେ ଜନମେଜୟ, ଏପରି କହୁ କହୁ କୁନ୍ତୀପୁତ୍ରଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସେହି ସ୍ୱର୍ଗସଦୃଶ ଶଯ୍ୟାରେ ନିଦ୍ରା ଆକ୍ରମଣ କଲା।
1.238.33
मधुरेणैव गीतेन वीणाशब्देन चैव ह ।
प्रबोध्यमानो बुबुधे स्तुतिभिर्मङ्गलैस्तता ॥ १.२३८.३३ ॥
ମଧୁର ଗୀତ ଓ ବୀଣାର ଧ୍ୱନିରେ ଜାଗ୍ରତ କରାଯାଇ ସେ ଜାଗିଲେ; ମଙ୍ଗଳ ସ୍ତୁତି ବ୍ୟାପିଥିଲା।
1.238.34
स कृत्वाऽवश्यकार्याणि वार्ष्णेयेनाभिनन्दितः ।
वार्ष्णेयं समनुज्ञाप्य तत्र वासमरोचयत् ॥ १.२३८.३४ ॥
ଆବଶ୍ୟକ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ସାରି, ବାର୍ଷ୍ଣେୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅଭିନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ବାର୍ଷ୍ଣେୟଙ୍କ ଅନୁମତି ନେଇ ସେ ସେଠାରେ ରହିବାକୁ ସ୍ଥିର କଲେ।
1.238.35
तथेत्युक्त्वा वासुदेवो भोजनं वै शशास ह ।
यतिरूपधरं पार्थं विसृज्य सहसा हरिः।
रथेन काञ्चनाङ्गेन द्वारकामभिजग्मिवान् ॥ १.२३८.३५ ॥
"ଠିକ୍" କହି ବାସୁଦେବ ଭୋଜନ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବାକୁ ଆଜ୍ଞା ଦେଲେ; ଯତିରୂପଧାରୀ ପାର୍ଥଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେଇ ହରି ସହସା ସୁବର୍ଣ୍ଣାଙ୍ଗ ରଥରେ ଦ୍ୱାରକା ଆଡ଼େ ଗଲେ।
1.238.36
अलङ्कृता द्वारका तु बभूव जनमेजय ॥ १.२३८.३६ ॥
ହେ ଜନମେଜୟ, ଦ୍ୱାରକା ସଜ୍ଜିତ ହେଲା।
1.238.37
दिदृक्षन्तश्च गोविन्दं द्वारकावासिनो जनाः ।
नरेन्द्रमार्गमाजग्मुस्तूर्णं शतसहस्रशः ॥ १.२३८.३७ ॥
ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ଦ୍ୱାରକାବାସୀ ଲୋକମାନେ ଶୀଘ୍ର ଶହ ଶହ ହଜାରେ ସଂଖ୍ୟାରେ ରାଜପଥକୁ ଆସିଲେ।
1.238.38
क्षणार्धमपि वार्ष्णेया गोविन्दविरहाक्षमाः ।
कौतूहलसमाविष्टा भृशमुत्प्रेक्ष्य संस्थिताः ॥ १.२३८.३८ ॥
ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ବିରହ ଅର୍ଧକ୍ଷଣ ମଧ୍ୟ ସହି ନ ପାରୁଥିବା ବୃଷ୍ଣିମାନେ କୌତୂହଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ସୁକତାରେ ଚାହିଁ ଠିଆ ହେଲେ।
1.238.39
अवलोकेषु नारीणां सहस्राणि शतानि च ।
भोजवृष्ण्यन्धकानां च समवायो महानभूत् ॥ १.२३८.३९ ॥
ଦେଖିବାକୁ ହଜାର ଶହ ନାରୀ ଆସିଲେ; ଭୋଜ, ବୃଷ୍ଣି ଓ ଅନ୍ଧକଙ୍କର ବିଶାଳ ସମାବେଶ ହେଲା।
1.238.40
स तथा सत्कृतः सर्वैर्भोजवृष्ण्यन्धकात्मजैः ।
अभिवाद्याभिवाद्यांश्च सर्वैश्च प्रतिनन्दितः ॥ १.२३८.४० ॥
ଭୋଜ, ବୃଷ୍ଣି ଓ ଅନ୍ଧକଙ୍କ ପୁତ୍ରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହିପରି ସତ୍କୃତ ହୋଇ ସେ ବନ୍ଦନୀୟମାନଙ୍କୁ ଅଭିବାଦନ କଲେ; ସମସ୍ତେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରତିନନ୍ଦନ କଲେ।
1.238.41
कुमारैः सर्वशो वीरः सत्कारेणाभिचोदितः ।
समानवयसः सर्वानाश्लिष्य स पुनःपुनः ॥ १.२३८.४१ ॥
ସମସ୍ତ କୁମାରଙ୍କ ସତ୍କାରରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ ସେହି ବୀର ସମବୟସ୍କ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବାରମ୍ବାର ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ।
1.238.42
कृष्णः स्वभवनं रम्यं प्रविवेश महाबलः ।
प्रभासादागतं देव्यः सर्वाः कृष्णमपूजयन् ॥ १.२३८.४२ ॥
ମହାବଳ କୃଷ୍ଣ ନିଜର ରମଣୀୟ ଭବନରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ପ୍ରଭାସରୁ ଫେରିଥିବା କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ରାଣୀମାନେ ପୂଜା କଲେ।