มหาภารตะ · อัธยายะ 1.238
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.238.1
सोऽपरान्तेषु तीर्थानि पुण्यान्यायतनानि च ।
सर्वाण्येवानुपूर्व्येण जगामामितविक्रमः ॥ १.२३८.१ ॥
ท่านผู้มีวิกรมอันหาประมาณมิได้ ได้เสด็จไปยังท่าน้ำศักดิ์สิทธิ์และศาสนสถานทั้งปวงในแดนตะวันตก ตามลำดับทุกแห่ง
1.238.2
समुद्रे पश्चिमे यानि तीर्थान्यायतनानि च ।
तानि सर्वाणि गत्वा स प्रभासमुपजग्मिवान् ॥ १.२३८.२ ॥
ท่านได้ไปยังท่าน้ำศักดิ์สิทธิ์และศาสนสถานทั้งหมดที่อยู่ริมมหาสมุทรทางทิศตะวันตก แล้วจึงมาถึงประภาสะ
1.238.3
चिन्तयामास रात्रौ तु गदेन कथितं पुरा ।
सुभद्रायाश्च माधुर्यरूपसंपद्गुणानि च ॥ १.२३८.३ ॥
ในราตรีนั้น ท่านคิดถึงสิ่งที่คทาเคยกล่าวไว้แต่กาลก่อน เกี่ยวกับความไพเราะ ความงาม ทรัพย์สมบัติ และคุณธรรมของสุภัทรา
1.238.4
प्राप्तुमं तां चिन्तयामास कोऽत्रोपायो भवेदिति ।
वेषवैकृत्यमापन्नः परिव्राजकरूपधृत् ॥ १.२३८.४ ॥
ท่านคิดหาวิธีที่จะได้นางมา แล้วจึงเปลี่ยนรูปลักษณ์ แปลงกายเป็นนักบวชพเนจร
1.238.5
कुकुरान्धकवृष्णीनामज्ञातो वेषधारणात् ।
भ्रममाणश्चरन्भैक्षं परिव्राजकवेषवान् ॥ १.२३८.५ ॥
เพราะแปลงกาย ท่านจึงไม่มีใครในตระกูลกุกุระ อันธกะ และวฤษณีจำได้ ท่านเที่ยวเดินขอทานในร่างนักบวชพเนจร
1.238.6
येनकेनाप्युपायेन प्रविश्य च गृहं महत् ।
दृष्ट्वा सुभद्रां कृष्णस्य भगिनीमेकसुन्दरीम् ॥ १.२३८.६ ॥
ด้วยวิธีใดก็ตาม ท่านได้เข้าไปในเรือนใหญ่หลังหนึ่ง และได้เห็นสุภัทรา น้องสาวของพระกฤษณะ ผู้งามหาใครเทียบมิได้
1.238.7
वासुदेवमतं ज्ञात्वा करिष्यामि हितं शुभम् ।
एवं विनिश्चयं कृत्वा दीक्षितो वै तदाऽभवत् ॥ १.२३८.७ ॥
ข้าพเจ้าจะรู้พระดำริของพระวาสุเทพ แล้วจะทำสิ่งที่เป็นประโยชน์และเป็นมงคล ครั้นตั้งใจมั่นเช่นนี้แล้ว ท่านก็ได้ปฏิญาณตนในขณะนั้น
1.238.8
त्रिदण्डी मुण्डितः कुण्डी अक्षमालाङ्गुलीयकः ।
योगभारं वहन्पार्थो वटवृक्षस्य कोटरम् ॥ १.२३८.८ ॥
ท่านถือไม้เท้าสามง่าม โกนศีรษะ ถือหม้อน้ำ สวมสร้อยลูกประคำและแหวน ปรัตตาบุตรผู้นั้นแบกภาระแห่งโยคะเข้าไปในโพรงของต้นไทรใหญ่
1.238.9
प्रविशंश्चैव बीभत्सुर्वृष्टिं वर्षति वासवे ।
चिन्तयामास देवेशं केशवं क्लेशनाशनम् ॥ १.२३८.९ ॥
ขณะที่วาสวะ (พระอินทร์) กำลังหลั่งฝนลงมา พีภัตสุ (อรชุน) ได้เข้าไปและระลึกถึงพระเกศวะ เจ้าแห่งเทวดา ผู้ทำลายความทุกข์ทั้งปวง
1.238.10
केशवश्चिन्तितं ज्ञात्वा दिव्यज्ञानेन दृष्टवान् ।
शयानः शयने दिव्ये सत्यभामासहायवान् ॥ १.२३८.१० ॥
พระเกศวะทรงทราบความคิดนั้นด้วยทิพยญาณ จึงทรงทอดพระเนตรเห็น พระองค์กำลังบรรทมอยู่บนพระแท่นทิพย์ มีสัตยภามาเป็นเพื่อนเคียง
1.238.11
केशवः सहसा राजञ्जहाय च ननन्द च ।
पुनः पुनः सत्यभामा चाब्रवीत्पुरुषोत्तमम् ॥ १.२३८.११ ॥
ข้าแต่พระราชา พระเกศวะทรงลุกขึ้นโดยฉับพลันและทรงหัวเราะ สัตยภามาทูลถามบุรุษสูงสุดซ้ำแล้วซ้ำเล่า
1.238.12
भगवंश्चिन्तयाविष्टः शयने शयितः सुखम् ।
भवान्बहुप्रकारेण जहास च पुनः पुनः ॥ १.२३८.१२ ॥
ข้าแต่พระผู้เป็นเจ้า พระองค์ทรงบรรทมอยู่บนพระแท่นอย่างสบาย แต่ทรงหมกมุ่นอยู่ในพระดำริ และทรงหัวเราะหลายประการซ้ำแล้วซ้ำเล่า
1.238.13
श्रोतव्यं यदि वा कृष्ण प्रसादो यदि ते मयि ।
वक्तुमर्हसि देवेश तच्छ्रोतुं कामयाम्यहम् ॥ १.२३८.१३ ॥
ข้าแต่พระกฤษณะ หากสิ่งนั้นควรแก่การฟัง และหากพระองค์ทรงโปรดข้าพระองค์ ขอพระองค์โปรดตรัสเถิด ข้าแต่เจ้าแห่งเทวดา ข้าพระองค์ปรารถนาจะฟัง
1.238.14
पितृष्वसुर्यः पुत्रो मे भीमसेनानुजोऽर्जुनः ।
तीर्थयात्रां गतः पार्थः कारणात्समयात्तदा ॥ १.२३८.१४ ॥
อรชุนเป็นบุตรของพี่สาวบิดาข้าพระองค์ เป็นน้องชายของภีมเสนะ เป็นบุตรของปฤถา ท่านได้ไปแสวงบุญยังสถานศักดิ์สิทธิ์ด้วยเหตุผลบางประการในเวลาที่กำหนด
1.238.15
तीर्थयात्रासमाप्तौ तु निवृत्तो निशि भारतः ।
सुभध्रां चिन्तयामास रूपेणाप्रतिमां भुवि ॥ १.२३८.१५ ॥
เมื่อการแสวงบุญเสร็จสิ้น ภารตะ (อรชุน) กลับมาในราตรี และคิดถึงสุภัทราผู้ไม่มีใครเทียบความงามได้ในโลก
1.238.16
चिन्तयेन्नेव तां भद्रां यतिरूपधरोऽर्जुनः ।
यतिरूपप्रतिच्छन्नो द्वारकां प्राप्य माधवीम् ॥ १.२३८.१६ ॥
อรชุนผู้แปลงกายเป็นนักบวช ไม่ควรคิดถึงนางผู้ประเสริฐนั้นเลย และอรชุนผู้ซ่อนตนในร่างนักบวช ก็ไม่ควรคิดเช่นนั้นแม้เมื่อมาถึงทวารกาของพวกมาธวะ
1.238.17
येनकेनाप्युपायेन दृष्ट्वा तु वरवर्णिनीम् ।
वासुदेवमतं ज्ञात्वा प्रयतिष्ये मनोरथम् ॥ १.२३८.१७ ॥
ด้วยวิธีใดก็ตาม หากข้าพเจ้าจะได้เห็นหญิงผิวพรรณงามประเสริฐนั้น และเมื่อรู้พระดำริของพระวาสุเทพแล้ว ข้าพเจ้าจะพยายามให้สมความปรารถนาในใจ
1.238.18
एवं व्यवसितः पार्थो यतिलिङ्गेन पाण्डवः ।
छायायां वटवृक्षस्य वृष्टिं वर्षति वासवे ॥ १.२३८.१८ ॥
ปาณฑพผู้เป็นบุตรของปฤถาตั้งใจไว้ดังนี้ จึงยืนอยู่ในร่มเงาของต้นไทรในร่างนักบวช ขณะที่วาสวะ (พระอินทร์) กำลังหลั่งฝนลงมา
1.238.19
योगभारं वहन्नेव मानसं दुःखमाप्तवान् ।
एतदर्थं विजानीहि हसन्तं मां मुदा प्रिये ॥ १.२३८.१९ ॥
ท่านแบกภาระแห่งโยคะ และในใจก็เกิดความทุกข์อย่างแท้จริง ที่รัก จงรู้เถิดว่าเพราะเหตุนี้เองที่เจ้าเห็นข้าหัวเราะด้วยความยินดี
1.238.20
भ्रातरं तव पश्येति सत्यभामां व्यसर्जयत् ।
तत उत्थाय शयनात्प्रस्थितो मधुसूदनः ॥ १.२३८.२० ॥
พระกฤษณะตรัสว่า "จงไปพบพี่ชายของเจ้าเถิด" แล้วทรงส่งสัตยภามาไป ครั้นแล้ว พระมธุสูทนะทรงลุกจากพระแท่นบรรทม และเสด็จออกไป
1.238.21
प्रभासदेशं संप्राप्तं बीभत्सुमपराजितम् ।
तीर्थान्यनुचरन्तं तं शुश्राव मधुसूदनः ॥ १.२३८.२१ ॥
มธุสูทนะได้ทราบว่าบีภตสุผู้ไม่เคยพ่ายแพ้มาถึงแคว้นประภาส และกำลังท่องไปตามท่าน้ำศักดิ์สิทธิ์
1.238.22
चाराणां चैव वचनादेकाकी स जनार्दनः ।
तत्राभ्यगच्छत्कौन्तेयं महात्मातं स माधवः ॥ १.२३८.२२ ॥
ตามคำของเหล่าสายสืบ พระชนารทนะเสด็จไปพบพระโอรสของกุนตีผู้มีจิตใจยิ่งใหญ่นั้นเพียงลำพัง คือพระมาธวะ
1.238.23
ददृशाते तदान्योन्यं प्रभासे कृष्णपाण्डवौ ॥ १.२३८.२३ ॥
ณ ประภาส พระกฤษณะและปาณฑพก็ได้พบกัน
1.238.24
तावन्योन्यं समाश्लिष्य पृष्ट्वा च कुशलं वने ।
आस्तां प्रियसखायौ तौ नरनारायणावृषी ॥ १.२३८.२४ ॥
ทั้งสองกอดกันและถามทุกข์สุขซึ่งกันและกันในป่า แล้วประทับอยู่ที่นั่น สองสหายรักนั้นคือฤๅษีนระและนารายณ์
1.238.25
ततोऽर्जुनं वासुदेवस्तां चर्यां पर्यपृच्छत ।
किमर्थं पाण्डवैतानि तीर्थान्यनुचरस्युत ॥ १.२३८.२५ ॥
จากนั้น วาสุเทพทรงถามอรชุนถึงการเดินทางนั้นว่า ปาณฑพเอ๋ย ท่านท่องไปตามท่าน้ำศักดิ์สิทธิ์เหล่านี้ทีละแห่งเพื่อจุดประสงค์ใด
1.238.26
ततोऽर्जनो यथावृत्तं सर्वमाख्यातवांस्तदा ।
श्रुत्वोवाच च वार्ष्णेय एवमेतदिति प्रभुः ॥ १.२३८.२६ ॥
ครั้นแล้วอรชุนได้เล่าเหตุการณ์ทั้งหมดที่เกิดขึ้น เมื่อได้ฟังแล้ว ผู้สืบเชื้อวฤษณีตรัสว่า "เป็นเช่นนั้นจริง"
1.238.27
तौ विहृत्य यथाकामं प्रभासे कृष्णपाण्डवौ ।
महीधरं रैवतकं वासायैवाभिजग्मतुः ॥ १.२३८.२७ ॥
ทั้งสอง คือพระกฤษณะและปาณฑพ ท่องเที่ยวตามความปรารถนาในประภาสแล้ว ก็เสด็จไปยังภูเขารัยวตกะเพื่อพำนักอยู่ที่นั่น
1.238.28
पूर्वमेव तु कृष्णस्य वचनात्तं महीधरम् ।
पुरुषा मण्डयाञ्चक्रुरुपजह्रश्च भोजनम् ॥ १.२३८.२८ ॥
ก่อนหน้านั้น ตามคำสั่งของพระกฤษณะ ผู้คนได้ตกแต่งภูเขานั้นไว้แล้ว และนำอาหารมาถวาย
1.238.29
प्रतिगृह्यार्जुनः सर्वमुपभुज्य च पाण्डवः ।
सहैव वासुदेवेन दृष्टवान्नटनर्तकान् ॥ १.२३८.२९ ॥
อรชุนรับและเสวยทุกสิ่งแล้ว ก็ได้ทอดพระเนตรนักแสดงและนักเต้นร่วมกับวาสุเทพ
1.238.30
अभ्यनुज्ञाय तान्सर्वानर्चयित्वा च पाण्डवः ।
सत्कृतं शनं दिव्यमभ्यगच्छन्महामतिः ॥ १.२३८.३० ॥
ปาณฑพผู้มีปัญญายิ่งอำลาทุกคนและให้เกียรติแก่เขาเหล่านั้น แล้วค่อย ๆ เสด็จไปยังสถานที่อันศักดิ์สิทธิ์และได้รับการต้อนรับนั้น
1.238.31
ततस्तत्र महाबाहुः शयानः शयने शुभे ।
तीर्थानां पल्वलानां च पर्वतानां च दर्शनम्।
आपगानां वनानां च कथयामास सात्वते ॥ १.२३८.३१ ॥
ณ ที่นั้น ผู้มีพระพาหาอันทรงพลัง ขณะประทับบนที่บรรทมอันงดงาม ได้เล่าแก่สาตวตะถึงทัศนียภาพของท่าน้ำศักดิ์สิทธิ์ บ่อน้ำ ภูเขา แม่น้ำ และป่าไม้
1.238.32
एवं स कथयन्नेव निद्रया जनमेजय ।
कौन्तेयोऽपि हृतस्तस्मिञ्शयने स्वर्गसन्निभे ॥ १.२३८.३२ ॥
ขณะที่ตรัสเล่าอยู่เช่นนั้น ข้าแต่พระชนเมชัย พระโอรสของกุนตีก็ถูกนิทราพาไปบนที่บรรทมนั้นซึ่งงดงามประดุจสวรรค์
1.238.33
मधुरेणैव गीतेन वीणाशब्देन चैव ह ।
प्रबोध्यमानो बुबुधे स्तुतिभिर्मङ्गलैस्तता ॥ १.२३८.३३ ॥
ปลุกให้ตื่นด้วยบทเพลงไพเราะและเสียงพิณ เสียงสรรเสริญอันเป็นมงคลก็แผ่ไปทั่ว ท่านจึงรู้สึกตัวตื่น
1.238.34
स कृत्वाऽवश्यकार्याणि वार्ष्णेयेनाभिनन्दितः ।
वार्ष्णेयं समनुज्ञाप्य तत्र वासमरोचयत् ॥ १.२३८.३४ ॥
ครั้นทรงทำกิจที่จำเป็นเสร็จแล้ว และได้รับการต้อนรับจากผู้สืบเชื้อวฤษณี ท่านก็ทูลลาผู้สืบเชื้อวฤษณีแล้วปรารถนาจะพำนักอยู่ที่นั่น
1.238.35
तथेत्युक्त्वा वासुदेवो भोजनं वै शशास ह ।
यतिरूपधरं पार्थं विसृज्य सहसा हरिः।
रथेन काञ्चनाङ्गेन द्वारकामभिजग्मिवान् ॥ १.२३८.३५ ॥
วาสุเทพตรัสว่า "เป็นเช่นนั้นเถิด" แล้วทรงสั่งให้จัดเตรียมอาหาร จากนั้น หริทรงส่งปารถะผู้แต่งกายเป็นนักพรตให้ไปเสีย แล้วทรงเสด็จไปยังทวารกาโดยทันทีด้วยรถศึกที่มีส่วนประกอบเป็นทองคำ
1.238.36
अलङ्कृता द्वारका तु बभूव जनमेजय ॥ १.२३८.३६ ॥
ข้าแต่พระชนเมชัย ทวารกาได้รับการประดับประดาแล้ว
1.238.37
दिदृक्षन्तश्च गोविन्दं द्वारकावासिनो जनाः ।
नरेन्द्रमार्गमाजग्मुस्तूर्णं शतसहस्रशः ॥ १.२३८.३७ ॥
ผู้คนที่อาศัยอยู่ในทวารกาปรารถนาจะได้เห็นโควินทะ จึงรีบมาถึงถนนหลวงนับแสน ๆ คน
1.238.38
क्षणार्धमपि वार्ष्णेया गोविन्दविरहाक्षमाः ।
कौतूहलसमाविष्टा भृशमुत्प्रेक्ष्य संस्थिताः ॥ १.२३८.३८ ॥
เหล่าวฤษณีไม่อาจทนการพรากจากโควินทะแม้เพียงครึ่งขณะ ต่างยืนมองอย่างจดจ่อ เต็มไปด้วยความอยากรู้อยากเห็น
1.238.39
अवलोकेषु नारीणां सहस्राणि शतानि च ।
भोजवृष्ण्यन्धकानां च समवायो महानभूत् ॥ १.२३८.३९ ॥
สตรีนับพันนับร้อยมารวมกันเพื่อชม และมีการชุมนุมใหญ่ของเหล่าโภชะ วฤษณี และอันธกะ
1.238.40
स तथा सत्कृतः सर्वैर्भोजवृष्ण्यन्धकात्मजैः ।
अभिवाद्याभिवाद्यांश्च सर्वैश्च प्रतिनन्दितः ॥ १.२३८.४० ॥
ท่านได้รับการเคารพจากบรรดาโอรสของโภชะ วฤษณี และอันธกะทั้งหมดเช่นนั้น ท่านถวายความเคารพแก่ผู้ควรแก่การเคารพ และทุกคนก็ตอบรับการทักทายของท่านด้วย
1.238.41
कुमारैः सर्वशो वीरः सत्कारेणाभिचोदितः ।
समानवयसः सर्वानाश्लिष्य स पुनःपुनः ॥ १.२३८.४१ ॥
วีรบุรุษผู้นั้นถูกเหล่าเด็กหนุ่มทั้งปวงกระตุ้นด้วยความเคารพ จึงกอดทุกคนที่มีวัยเดียวกันซ้ำแล้วซ้ำเล่า
1.238.42
कृष्णः स्वभवनं रम्यं प्रविवेश महाबलः ।
प्रभासादागतं देव्यः सर्वाः कृष्णमपूजयन् ॥ १.२३८.४२ ॥
พระกฤษณะผู้ทรงพลังมหาศาลเสด็จเข้าสู่ตำหนักอันงดงามของพระองค์ และเหล่านางพระมเหสีทั้งปวงได้บูชาพระกฤษณะผู้เสด็จกลับมาจากประภาสะ