महाभारत · अध्याय 1.240
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.240.1
चैराः संचारिते तस्मिन्ननुज्ञाते युधिष्ठिरे ।
वासुदेवाभ्यनुज्ञातः कथयित्वेतिकृत्यताम् ॥ १.२४०.१ ॥
युधिष्ठिराने अनुमती दिल्यानंतर, ती गोष्ट जाहीर झाल्यावर, वासुदेवाची (कृष्णाची) संमती घेऊन त्याने म्हटले, 'अशा प्रकारे कर्तव्य पार पाडले जावे.'
1.240.2
कृष्णस्य मतमास्थाय प्रययौ भरतर्षभः ।
द्वारकाया उपवने तस्थौ वै कार्यसाधनः ॥ १.२४०.२ ॥
कृष्णाचे मत स्वीकारून भरतश्रेष्ठ निघाला; द्वारकेच्या उपवनात कार्यसिद्धीसाठी तो थांबला.
1.240.3
निवृत्ते ह्युत्सवे तस्मिन्गिरौ रैवतके तदा ।
वृष्णयोऽप्यगमन्सर्वे पुरीं द्वारवतीमनु ॥ १.२४०.३ ॥
तो उत्सव संपल्यावर, तेव्हा रैवतक पर्वतावरून सर्व वृष्णीही द्वारवती नगरीकडे गेले.
1.240.4
चिन्तयानस्ततो भद्रामुपविष्टः शिलातले ।
रमणीये वनोद्देशे बहुपादपसंवृते ॥ १.२४०.४ ॥
तेव्हा भद्रेचा (सुभद्रेचा) विचार करीत, अनेक वृक्षांनी वेढलेल्या रमणीय वनप्रदेशात एका शिलातलावर तो बसला.
1.240.5
सालतालाश्वकर्णैश्च बकुलैरर्जुनैस्तथा ।
चम्पकाशोकपुन्नागैः केतकैः पाटलैस्तथा ॥ १.२४०.५ ॥
साल, ताल, अश्वकर्ण वृक्षांनी, बकुल व अर्जुन वृक्षांनी, तसेच चंपक, अशोक, पुन्नाग, केतक व पाटल वृक्षांनी (ते वन भरलेले होते).
1.240.6
कर्णिकारैरशोकैश्च अङ्कोलैरतिमुक्तकैः ।
एवमादिभिरन्यैश्च संवृते स शिलातले ॥ १.२४०.६ ॥
कर्णिकार, अशोक, अंकोल व अतिमुक्तक वृक्षांनी, आणि अशाच इतर वृक्षांनी ते शिलातल वेढलेले होते.
1.240.7
पुनःपुनश्चिन्तयानः सुभद्रां भद्रभाषिणीम् ।
यदृच्छया चोपपन्नान्वृष्णिवीरान्ददर्श सः ॥ १.२४०.७ ॥
मधुरभाषी सुभद्रेचे पुनःपुन्हा चिंतन करीत असताना त्याने योगायोगाने तेथे आलेले वृष्णिवीर पाहिले.
1.240.8
बलदेवं च हार्दिक्यं साम्बं सारणमेव च ।
प्रद्युम्नं च गदं चैव चारुदेष्णं विदूरथम् ॥ १.२४०.८ ॥
बलदेव, हार्दिक्य, साम्ब, सारण, प्रद्युम्न, गद, चारुदेष्ण आणि विदूरथ यांनाही त्याने पाहिले.
1.240.9
भानुं च हरितं चैव विपृथुं पृथुमेव च ।
तथान्यांश्च बहून्पश्यन्हृदि शोकमधारयत् ॥ १.२४०.९ ॥
भानू, हरित, विपृथू, पृथू आणि इतर अनेकांना पाहून त्याने हृदयात शोक धारण केला.
1.240.10
ततस्ते सहिताः सर्वे यतिं दृष्ट्वा समुत्सुकाः ।
वृष्णयो विनयोपेताः परिवार्योपतस्थिरे ॥ १.२४०.१० ॥
नंतर ते सर्व एकत्र होऊन, यतीला पाहून उत्सुक झाले; विनयशील वृष्णींनी त्याला वेढून त्याच्याजवळ उभे राहिले.
1.240.11
ततोऽर्जुनः प्रीतमनाः स्वागतं व्याजहार सः ।
आस्यतामास्यतां सर्वै रमणीये शिलातले ॥ १.२४०.११ ॥
नंतर प्रसन्न मनाने अर्जुन स्वागत करत म्हणाला, 'तुम्ही सर्व या सुंदर शिलातलावर बसा, बसा.'
1.240.12
इत्येवमुक्ता यतिना प्रीतास्ते यादवर्षभाः ।
उपोपविविशुः सर्वे ते स्वागतमिति ब्रुवन् ॥ १.२४०.१२ ॥
यतीने असे म्हटल्यावर ते आनंदित यादवश्रेष्ठ 'स्वागत' असे म्हणत त्याच्याजवळ बसले.
1.240.13
परितः सन्निविष्टेषु वृष्णिवीरेषु पाण्डवः ।
आकारं गूहमानस्तु कुशलप्रश्नमब्रवीत् ॥ १.२४०.१३ ॥
वृष्णिवीर चहूबाजूंनी बसलेले असताना, पांडवाने आपला आकार लपवत कुशल विचारले.
1.240.14
सर्वत्र कुशलं चोक्त्वा बलदेवोऽब्रवीदिदम् ।
प्रसादं कुरु मे विप्र कुतस्त्वं चागतो ह्यसि ॥ १.२४०.१४ ॥
सर्वत्र कुशल सांगून बलदेव म्हणाले: हे विप्र, माझ्यावर कृपा करा, तुम्ही कुठून आला आहात?
1.240.15
त्वया दृष्टानि पुण्यानि वद त्वं वदतांवर ।
पर्वतांश्चैव तीर्थानि वनान्यायतनानि च ॥ १.२४०.१५ ॥
तुम्ही पाहिलेली पवित्र स्थाने सांगा, हे वक्त्यांमध्ये श्रेष्ठा: पर्वत, तीर्थे, वने आणि मंदिरे.
1.240.16
तीर्थानां दर्शनं चैव पर्वतानां च भारत ।
आपगानां वनानां च कथयामास ताः कथाः ॥ १.२४०.१६ ॥
हे भरतवंशजा, तीर्थे, पर्वत, नद्या आणि वने पाहिल्याच्या त्या कथा त्याने सांगितल्या.
1.240.17
श्रुत्वा धर्मकथाः पुण्या वृष्णिवीरा मुदान्विताः ।
अपूजयंस्तदा भिक्षुं कथान्ते जनमेजय ॥ १.२४०.१७ ॥
पुण्य धर्मकथा ऐकून वृष्णिवीर आनंदित झाले; हे जनमेजया, कथेच्या शेवटी त्यांनी त्या भिक्षुकाचा सन्मान केला.
1.240.18
ततस्तु यादवाः सर्वे मन्त्रयन्ति स्म भारत ।
अयं देशातिथिः श्रीमान्यतिलिङ्गधरो द्विजः ॥ १.२४०.१८ ॥
मग सर्व यादव, हे भरतवंशजा, विचार करू लागले: हा परदेशी अतिथी, यतीची चिन्हे धारण करणारा श्रीमान द्विज आहे.
1.240.19
आवासं कमुपाश्रित्य वसेत निरुपद्रवः ।
इत्येवं प्रब्रुवन्तस्तु रौहिणेयं च यादवाः ॥ १.२४०.१९ ॥
"कोणत्या निवासस्थानाचा आश्रय घेऊन हा द्विज उपद्रवाविना राहील?" असे बोलणारे यादव रौहिणेयालाही (म्हणाले).
1.240.20
ददृशुः कृष्णमायान्तं सर्वे यादवनन्दनम् ।
एहि केशव तातेति रौहिणेयो वचोऽब्रवीत् ॥ १.२४०.२० ॥
यादवांचा आनंद असलेला कृष्ण येत असलेला सर्व यादवांनी पाहिला. "ये, केशवा, प्रिय" असे रौहिणेय बोलला.
1.240.21
यतिलिङ्गधरो विद्वान्देशातिथिरयं द्विजः ।
वर्षमासनिवासार्थमागतो नः पुरं प्रति।
स्थाने यस्मिन्निवसतु तन्मे ब्रूहि जनार्दन ॥ १.२४०.२१ ॥
संन्याशाची चिन्हे धारण केलेला हा विद्वान द्विज परदेशातील पाहुणा आहे; वर्षभर आणि महिनोन्महिने राहण्यासाठी तो आपल्या नगरात आला आहे. जनार्दना, तो कोणत्या ठिकाणी राहावा ते मला सांग.
1.240.22
त्वयि स्थिते महाभाग परवानस्मि धर्मतः ।
स्वयं तु रुचिरे स्थाने वासयेर्यदुनन्दन ॥ १.२४०.२२ ॥
महाभागा, तू येथे असताना मी धर्मानुसार तुझ्या अधीन आहे. यदुनंदना, तूच त्याला एखाद्या रमणीय स्थानी राहायला लाव.
1.240.23
प्रीतः स तेन वाक्येन परिष्वज्य जनार्दनम् ।
बलदेवोऽब्रवीद्वाक्यं चिन्तयित्वा महाबलः ॥ १.२४०.२३ ॥
त्या शब्दांनी प्रसन्न होऊन त्याने जनार्दनाला आलिंगन दिले. मग महाबल बलदेव विचार करून हे वचन बोलला.
1.240.24
आरामे तु वसेद्धीमांश्चतुरो वर्षमासकान् ।
कन्यागृहे सुभद्राया भुक्त्वा भोजनमिच्छया ॥ १.२४०.२४ ॥
बुद्धिमान त्याने बागेत राहावे—चार वर्षे व महिने. सुभद्रेच्या कन्यागृहात स्वेच्छेने भोजन करून.
1.240.25
लतागृहेषु वसतामिति मे धीयते मतिः ।
लब्धानुज्ञास्त्वया तात मन्यन्ते सर्वयादवाः ॥ १.२४०.२५ ॥
लतागृहांत राहणाऱ्यांबाबत माझे मत हेच ठरले आहे. हे तात, तुझी अनुमती मिळाल्यामुळे सर्व यादव तसेच मानतात.
1.240.26
बलवान्दर्शनीयश्च वाग्मी श्रीमान्बहुश्रुतः ।
कन्यापुरसमीपे तु न युक्तमिति मे मतिः ॥ १.२४०.२६ ॥
बलवान, दर्शनीय, वक्ता, तेजस्वी आणि बहुश्रुत पुरुषाने कन्यापुराजवळ राहणे योग्य नाही, असे माझे मत आहे.
1.240.27
गुरुः शास्ता च नेता च शास्त्रज्ञो धर्मवित्तमः ।
त्वयोक्तं न विरुध्येहं करिष्यामि वचस्तव ॥ १.२४०.२७ ॥
तू गुरु, शासक, नेता, शास्त्रज्ञ आणि धर्मज्ञांमध्ये श्रेष्ठ आहेस. तू जे सांगितलेस त्याला मी येथे विरोध करणार नाही; तुझे वचन मी पाळीन.
1.240.28
शुभाशुभस्य विज्ञाता नान्योऽस्मि भुवि कश्चन ॥ १.२४०.२८ ॥
शुभ आणि अशुभ जाणणारा पृथ्वीवर माझ्याशिवाय दुसरा कोणी नाही.
1.240.29
अयं देशातिथिः श्रीमान्सर्वधर्मभृतां वरः ।
धृतिमान्विनयोपेतः सत्यबादी जितेन्द्रियः ॥ १.२४०.२९ ॥
हा देशातून आलेला पाहुणा आहे, तेजस्वी आणि सर्व धर्मधारकांत श्रेष्ठ आहे. धीर, विनयशील, सत्यवादी आणि जितेंद्रिय आहे.
1.240.30
यतिलिङ्गधरो ह्येष को विजानाति मानसम् ।
त्वमिमं पुण्डरीकाक्ष नीत्वा कन्यापुरं शुभम् ॥ १.२४०.३० ॥
हा संन्याशाचे वेष धारण केलेला आहे; याचे मन कोण जाणू शकतो? हे कमलनयना, तू याला शुभ कन्यापुरात घेऊन जा.
1.240.31
निवेदय सुभद्रायै मद्वाक्यपरिचोदितः ।
भक्ष्यैर्भोज्यैश्च पानैश्च अन्नैरिष्टैश्च पूजय ॥ १.२४०.३१ ॥
माझ्या शब्दांनी प्रेरित होऊन सुभद्रेला कळव आणि चर्वण्याजोगे पदार्थ, भोजन, पेये, धान्य व प्रिय वस्तू देऊन तिचा सत्कार कर.