ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 1.241
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.241.1
स तथेति प्रतिज्ञाय सहितो यतिना हरिः ।
कृत्वा तु संविदं तेन प्रहृष्टः केशवोऽभवत् ॥ १.२४१.१ ॥
ਉਸ ਨੇ 'ਤਥਾਸਤੁ' ਕਹਿ ਕੇ ਪ੍ਰਤਿਜ੍ਞਾ ਕੀਤੀ; ਯਤੀ ਸਹਿਤ ਹਰਿ ਨੇ ਉਸ ਨਾਲ ਸਮਝੌਤਾ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਕੇਸ਼ਵ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ।
1.241.2
पर्वते तौ विहृत्यैव यथेष्टं कृष्णपाण्डवौ ।
तां पुरीं प्रविवेशाथ गृह्य हस्तेन पाण्डवम्।
प्रविश्य च गृहं रम्यं सर्वभोगसमन्वितम् ॥ १.२४१.२ ॥
ਪਰਬਤ ਉੱਤੇ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਵਿਚਰ ਕੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਤੇ ਪਾਂਡਵ ਉਸ ਨਗਰੀ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋਏ; ਪਾਂਡਵ ਦਾ ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ ਸਰਬ ਭੋਗਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਸੁੰਦਰ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ।
1.241.3
पार्थमावेदयामास रुक्मिणीसत्यभामयोः ।
हृषीकेशवचः श्रुत्वा ते उभे चोचतुर्भृशम् ॥ १.२४१.३ ॥
ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਦੇ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ ਰੁਕਮਣੀ ਤੇ ਸਤਿਭਾਮਾ ਨੇ ਪਾਰਥ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਗੱਲਬਾਤ ਕੀਤੀ।
1.241.4
मनोरथो महानेष हृदि नौ परिवर्तते ।
कदा द्रक्षाव बीभत्सुं पाण्डवं पुरमागतम् ॥ १.२४१.४ ॥
ਸਾਡੇ ਦੋਹਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੱਡੀ ਇੱਛਾ ਘੁੰਮ ਰਹੀ ਹੈ — ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਆਏ ਪਾਂਡਵ ਬੀਭਤਸੁ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਕਦੋਂ ਵੇਖਾਂਗੀਆਂ?
1.241.5
इत्येवं हर्षमाणे ते वदन्त्यौ सुभृशं प्रियम् ।
रुग्मिणीसत्यभामे वै दृष्ट्वा प्रीतोऽभवद्यतिः ॥ १.२४१.५ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਬਹੁਤ ਪਿਆਰੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ; ਰੁਕਮਣੀ ਤੇ ਸਤਿਭਾਮਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਯਤੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ।
1.241.6
सर्वेषां हर्षमाणानां पार्थो हर्षमुपागमत् ।
प्राप्तमज्ञातरूपेण चागतं चार्जुनं हरिः ॥ १.२४१.६ ॥
ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋਏ ਸਭਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਰਥ ਨੂੰ ਵੀ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਹੋਈ; ਅਣਜਾਣ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਏ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਹਰਿ ਨੇ (ਵੇਖਿਆ)।
1.241.7
सत्कृत्य पूज्यमानं तु प्रीत्या चैव ह्यपूजयत् ।
स तं प्रियातिथिं श्रेष्ठं समीक्ष्य यतिमागतम् ॥ १.२४१.७ ॥
ਸਤਿਕਾਰੇ ਜਾ ਰਹੇ ਉਸ ਦਾ ਉਸ ਨੇ ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਹੋਰ ਆਦਰ ਕੀਤਾ। ਪਿਆਰੇ ਮਹਿਮਾਨ, ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਯਤੀ ਨੂੰ ਆਇਆ ਵੇਖ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਸਨੇਹ ਨਾਲ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ।
1.241.8
सोदर्यां भगिनीं कृष्णः सुभद्रामिदमब्रवीत् ।
अयं देशातिथिर्भद्रे संशितव्रतवानृषिः ॥ १.२४१.८ ॥
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਆਪਣੀ ਸਕੀ ਭੈਣ ਸੁਭੱਦਰਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: 'ਹੇ ਭੱਦਰੇ, ਇਹ ਇਸ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਮਹਿਮਾਨ ਹਨ, ਕਠੋਰ ਵ੍ਰਤਾਂ ਵਾਲੇ ਰਿਸ਼ੀ ਹਨ।'
1.241.9
प्राप्नोतु सततं पूजां तव कन्यापुरे वसन् ।
आर्येण च परिज्ञातः पूजनीयो यतिस्त्वया ॥ १.२४१.९ ॥
ਕੰਨਿਆਪੁਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਇਹ ਮਹਿਮਾਨ ਤੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਸਦਾ ਆਦਰ ਪਾਵੇ। ਆਰਯ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਾਣਿਆ ਹੈ; ਇਹ ਯਤੀ ਤੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਣਯੋਗ ਹੈ।
1.241.10
रागाद्भरस्व वार्ष्णेयि भक्ष्यैर्भोज्यैर्यतिं सदा ।
एष यद्यदृषिर्ब्रूयात्कार्यमेव न संशयः ॥ १.२४१.१० ॥
ਹੇ ਵਾਰਸ਼ਣੇਯੀ, ਪਿਆਰ ਨਾਲ ਯਤੀ ਨੂੰ ਸਦਾ ਸੁਆਦੀ ਭੱਖਿਆ-ਭੋਜਨ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰੀਂ। ਇਹ ਰਿਸ਼ੀ ਜੋ ਵੀ ਆਖੇ, ਉਹ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।
1.241.11
सखीभिः सहिता भद्रे भवास्य वशवर्तिनी ।
पुरा हि यतयो भद्रे ये भैक्षार्थमनुव्रताः ॥ १.२४१.११ ॥
ਹੇ ਭੱਦਰੇ, ਆਪਣੀਆਂ ਸਖੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਇਹਦੇ ਅਧੀਨ ਰਹਿ। ਹੇ ਭੱਦਰੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਭਿੱਖਿਆ ਲਈ ਵ੍ਰਤ ਨਾਲ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਯਤੀ ਵੀ ਇਹੋ ਜਿਹੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ।
1.241.12
ते बभूवुर्दशार्हाणां कन्यापुरनिवासिनः ।
तेभ्यो भोज्यानि भक्ष्याणि यथाकालमतन्द्रिताः।
कन्यापुरगताः कन्याः प्रयच्छन्ति यशस्विनि ॥ १.२४१.१२ ॥
ਉਹ ਦਸ਼ਾਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੰਨਿਆਪੁਰ ਦੇ ਵਾਸੀ ਬਣ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮੇਂ ਸਿਰ, ਬਿਨਾਂ ਆਲਸ ਦੇ, ਭੋਜਨ-ਭੱਖਿਆ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਯਸ਼ਸਵਿਨੀ, ਕੰਨਿਆਪੁਰ ਗਈਆਂ ਕੰਨਿਆਵਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
1.241.13
सा तथेत्यब्रवीत्कृष्णं करिष्यामि यथाऽऽथ माम् ।
तोषयिष्यामि वृत्तेन कर्मणा च द्विजर्षभम् ॥ १.२४१.१३ ॥
ਉਹ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਬੋਲੀ, "ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹੋ, ਮੈਂ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਾਂਗੀ। ਆਪਣੇ ਆਚਰਣ ਅਤੇ ਕਰਮ ਨਾਲ ਮੈਂ ਉਸ ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੂੰ ਖ਼ੁਸ਼ ਕਰਾਂਗੀ।"
1.241.14
एवमेतेन रूपेण कंचित्कालं धनञ्जयः ।
उवास भक्ष्यैर्भोज्यैश्च भद्रया परमार्चितः ॥ १.२४१.१४ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਧਨੰਜਯ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਲਈ ਭਦ੍ਰਾ ਨਾਲ ਰਿਹਾ; ਭੱਖਿਆਂ ਤੇ ਭੋਜਨਾਂ ਨਾਲ ਉਹ ਬਹੁਤ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਗਿਆ।
1.241.15
तस्य सर्वगुणोपेतां वासुदेवसहोदरीम् ।
पश्यतः सततं भद्रां प्रादुरासीन्मनोभवः ॥ १.२४१.१५ ॥
ਸਾਰੇ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੀ ਭੈਣ ਭਦ੍ਰਾ ਨੂੰ ਉਹ ਲਗਾਤਾਰ ਵੇਖਦਾ ਰਿਹਾ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਮਨੋਭਵ (ਕਾਮ) ਜਾਗ ਪਿਆ।
1.241.16
गूहयन्निव चाकारमालोक्य वरवर्णिनीम् ।
दीर्घमुष्णं विनिश्वस्य पार्थः कामवशं गतः ॥ १.२४१.१६ ॥
ਉਸ ਸੁੰਦਰ ਰੰਗ ਵਾਲੀ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਭਾਵ ਨੂੰ ਲੁਕਾਉਂਦਾ ਹੋਇਆ, ਪਾਰਥ (ਅਰਜੁਨ) ਲੰਮੇ ਤੇ ਗਰਮ ਸਾਹ ਛੱਡ ਕੇ ਕਾਮ ਦੇ ਵੱਸ ਹੋ ਗਿਆ।
1.241.17
स कृष्णां द्रौपदीं मेने न रूपे भद्रया समाम् ।
प्राप्तां भूमान्विन्द्रसेनां साक्षाद्वा वरुणात्मजाम् ॥ १.२४१.१७ ॥
ਉਸ ਨੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਣਾ ਦ੍ਰੌਪਦੀ ਨੂੰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਭਦ੍ਰਾ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਨਾ ਸਮਝਿਆ; ਧਰਤੀ ਤੇ ਆਈ ਵਿੰਦੁਸੇਨਾ ਜਾਂ ਸਾਖਿਆਤ ਵਰੁਣ ਦੀ ਧੀ ਨੂੰ ਵੀ ਬਰਾਬਰ ਨਾ ਮੰਨਿਆ।
1.241.18
अतीतकाले संप्राप्ते सर्वास्तापि सुरस्त्रियः ।
न समा भद्रया लोके इत्येवं मन्यतेऽर्जुनः ॥ १.२४१.१८ ॥
ਬੀਤੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਆਈਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਦੇਵਾਂਗਨਾਵਾਂ ਵੀ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਭਦ੍ਰਾ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ—ਅਰਜੁਨ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੰਨਦਾ ਹੈ।
1.241.19
अतीतसमये काले सोदर्याणां धनञ्जयः ।
न सस्मार सुभद्रायां कामाङ्कुशनिवारितः ॥ १.२४१.१९ ॥
ਬੀਤੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਭੈਣਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਧਨੰਜਯ ਨੇ ਸੁਭਦ੍ਰਾ ਨੂੰ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ; ਉਹ ਕਾਮ ਦੇ ਅੰਕੁਸ਼ ਨਾਲ ਰੋਕਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ।
1.241.20
क्रीडारतिपरां भद्रां सखीगणसमावृताम् ।
प्रीयते स्मार्जुनः पश्यन्स्वाहामिव विभावसुः ॥ १.२४१.२० ॥
ਖੇਡ ਅਤੇ ਆਨੰਦ ਵਿੱਚ ਲੀਨ, ਸਖੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਨਾਲ ਘਿਰੀ ਭੱਦਰਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਅਰਜੁਨ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਅਗਨੀ ਸਵਾਹਾ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ।
1.241.21
पाण्डवस्य सुभद्रायाः सकाशे तु यशस्विनः ।
समुत्पत्तिः प्रभावश्च गदेन कथितः पुरा ॥ १.२४१.२१ ॥
ਪਾਂਡਵ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸੁਭਦ੍ਰਾ ਬਾਰੇ, ਯਸ਼ਸਵੀ ਦਾ ਜਨਮ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਹਿਲਾਂ ਗਦ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਸੀ।
1.241.22
श्रुत्वा चाशनिनिर्घोषं केशवेनापि धीमता ।
उपमामर्जुनं कृत्वा विस्तरः कथितः पुरा ॥ १.२४१.२२ ॥
ਬਿਜਲੀ ਦੀ ਗਰਜ ਵਰਗੀ ਆਵਾਜ਼ ਸੁਣ ਕੇ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਕੇਸ਼ਵ ਨੇ ਵੀ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਉਪਮਾ ਬਣਾ ਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਕਿਹਾ ਸੀ।
1.241.23
क्रुद्धमानप्रलापश्च वृष्णीनामर्जुनं प्रति ।
पौरुषं चोपमां कृत्वा प्रावर्तत धनुष्मताम् ॥ १.२४१.२३ ॥
ਵ੍ਰਿਸ਼ਨੀਆਂ ਦਾ ਕ੍ਰੋਧ ਅਤੇ ਹੰਕਾਰੀ ਵਿਰਲਾਪ ਅਰਜੁਨ ਵੱਲ ਮੁੜਿਆ; ਤੀਰਅੰਦਾਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਪੌਰਖ ਨੂੰ ਉਪਮਾ ਬਣਾ ਕੇ ਇਹ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਇਆ।
1.241.24
अन्योन्यकलहे चापि विवादे चापि वृष्णयः ।
अर्जुनोपि न मे तुल्यः कुतस्त्वमिति चाब्रुवन् ॥ १.२४१.२४ ॥
ਆਪਸੀ ਝਗੜੇ ਅਤੇ ਬਹਿਸ ਵਿੱਚ ਵ੍ਰਿਸ਼ਨੀ ਬੋਲੇ, "ਅਰਜੁਨ ਵੀ ਮੇਰੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ; ਤੂੰ ਕਿਵੇਂ (ਬਰਾਬਰ ਹੈਂ)?"
1.241.25
जातांश्च पुत्रान्गृह्णन्त आशिषो वृष्णयोऽब्रवन् ।
अर्जुनस्य समो वीर्ये भव तात धनुर्धरः ॥ १.२४१.२५ ॥
ਜਨਮੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਅਸੀਸਾਂ ਦਿੰਦਿਆਂ ਵ੍ਰਿਸ਼ਨੀਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਹੇ ਤਾਤ, ਵੀਰਤਾ ਵਿੱਚ ਅਰਜੁਨ ਵਰਗਾ ਧਨੁੱਖਧਾਰੀ ਹੋ।"
1.241.26
तस्मात्सुभद्रा चकमे पौरुषाद्भरतर्षभम् ।
सत्यसन्धस्य रूपेण चातुर्येण च मोहिता ॥ १.२४१.२६ ॥
ਇਸ ਲਈ ਸੁਭਦ੍ਰਾ ਭਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਉਸ ਪੁਰਸ਼ਾਰਥੀ ਨੂੰ ਚਾਹੁਣ ਲੱਗੀ; ਸਤਿਅਸੰਧ ਦੇ ਰੂਪ ਅਤੇ ਚਤੁਰਾਈ ਤੋਂ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਕੇ।
1.241.27
चारणातिथिसंघानां गदस्य च निशम्य सा ।
अदृष्टे कृतभावाभूत्सुभद्रा भरतर्षभे ॥ १.२४१.२७ ॥
ਚਾਰਣਾਂ, ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਦੇ ਟੋਲਿਆਂ ਅਤੇ ਗਦ ਤੋਂ ਸੁਣ ਕੇ ਉਹ ਸੁਭਦ੍ਰਾ, ਜਿਸ ਭਰਤ-ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਲਈ ਅਨੁਰਾਗੀ ਹੋ ਗਈ।
1.241.28
कीर्तयन्ददृशे यो यः कथंचित्कुरुजाङ्गलम् ।
तं तमेव तदा भद्रा बीभत्सुं स्म हि पृच्छति ॥ १.२४१.२८ ॥
ਕੁਰੂ-ਜਾਂਗਲ ਦਾ ਵਰਣਨ ਕਰਦਾ ਜੋ ਜੋ ਕੋਈ ਵੀ ਦਿੱਸਦਾ, ਭਦ੍ਰਾ ਉਸੇ ਨੂੰ ਉਸ ਵੇਲੇ ਬੀਭਤਸੁ (ਅਰਜੁਨ) ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਦੀ ਸੀ।
1.241.29
अभीक्ष्णश्रवणादेवमभीक्ष्णपरिपृच्छनात् ।
प्रत्यक्ष इव भद्रायाः पाण्डवः प्रत्यपद्यत ॥ १.२४१.२९ ॥
ਲਗਾਤਾਰ ਸੁਣਨ ਅਤੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਪੁੱਛਣ ਨਾਲ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਦ੍ਰਾ ਨੂੰ ਪਾਂਡਵ ਜਿਵੇਂ ਅੱਖਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਗਿਆ।
1.241.30
भुजौ भुजगसङ्काशौ ज्याघातेन किणीकृतौ ।
पार्थोऽयमिति पश्यन्त्या निःशंसयमजायत ॥ १.२४१.३० ॥
ਸੱਪਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਦੋ ਬਾਹਾਂ, ਧਨੁੱਖ ਦੀ ਤਾਣੀ ਦੀਆਂ ਚੋਟਾਂ ਨਾਲ ਘੱਟਾ ਪਈਆਂ; 'ਇਹ ਪਾਰਥ ਹੈ' ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵੇਖਦਿਆਂ ਉਸਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੱਕ ਨਿਸ਼ਚਾ ਹੋ ਗਿਆ।
1.241.31
यथारूपं हि शुश्राव सुभद्रा भरतर्षभम् ।
तथारूपमवेक्ष्यैनं परां प्रीतिमवाप सा ॥ १.२४१.३१ ॥
ਜਿਹੋ ਜਿਹਾ ਰੂਪ ਉਸਨੇ ਸੁਣਿਆ ਸੀ, ਓਹੋ ਜਿਹਾ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਸੁਭੱਦਰਾ ਨੂੰ ਪਰਮ ਪ੍ਰੀਤੀ ਹੋਈ।
1.241.32
सा कदाचिदुपासीनं पप्रच्छ कुरुनन्दनम् ।
कथं देशाश्च चरिता नानाजनपदाः कथम् ॥ १.२४१.३२ ॥
ਇੱਕ ਵਾਰ ਕੋਲ ਬੈਠੇ ਕੁਰੂਨੰਦਨ ਨੂੰ ਉਸਨੇ ਪੁੱਛਿਆ: ਤੁਸੀਂ ਦੇਸ਼ ਅਤੇ ਅਨੇਕ ਜਨਪਦ ਕਿਵੇਂ ਘੁੰਮੇ?
1.241.33
सरांसि सरितश्चैव वनानि च कथं यते ।
दिशः काश्च कथं प्राप्ताश्चरता भवता सदा ॥ १.२४१.३३ ॥
ਸਰੋਵਰ, ਨਦੀਆਂ ਅਤੇ ਜੰਗਲ ਤੁਸੀਂ ਕਿਵੇਂ ਪਾਰ ਕੀਤੇ? ਹਮੇਸ਼ਾ ਘੁੰਮਦਿਆਂ ਕਿਹੜੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਕਿਵੇਂ ਪਹੁੰਚੇ?
1.241.34
स तथोक्तस्तदा भद्रां बहुनर्मामृतं ब्रुवन् ।
उवाच परमप्रीतस्तथा बहुविधाः कथाः ॥ १.२४१.३४ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ ਤੇ ਉਹ ਬੜਾ ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋ ਕੇ ਭਦ੍ਰਾ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਮਜ਼ਾਕ ਭਰੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਅਨੇਕ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਸੁਣਾਉਣ ਲੱਗਾ।
1.241.35
निशण्य विविधं तस्य लोके चरितमात्मनः ।
तथा परिगतो भावः कन्यायाः समपद्यत ॥ १.२४१.३५ ॥
ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਉਸਦੇ ਕੀਤੇ ਅਨੇਕ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣ ਕੇ ਕੰਨਿਆ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਉਹੀ ਭਾਵ ਪੈਦਾ ਹੋ ਗਿਆ।
1.241.36
पर्वसन्धौ तु कस्मिंश्चित्सुभद्रा भरतर्षभम् ।
रहस्येकान्तमासाद्य हर्षमाणाऽभ्यभाषत ॥ १.२४१.३६ ॥
ਕਿਸੇ ਪਰਵ-ਸੰਧੀ ਵੇਲੇ ਸੁਭੱਦਰਾ ਭਰਤਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਕੋਲ ਏਕਾਂਤ ਥਾਂ ਤੇ ਜਾ ਕੇ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਬੋਲੀ।
1.241.37
यतिना रचता देशान्खाण्डवप्रस्थवासिनी ।
कश्चिद्भगवता दृष्टा पृथाऽस्माकं पितृष्वसा ॥ १.२४१.३७ ॥
ਯਤੀ ਨੇ ਦੇਸ਼ ਰਚਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਖਾਂਡਵਪ੍ਰਸਥ ਵਿੱਚ ਵਸਦੀ ਸਾਡੀ ਭੂਆ ਪ੍ਰਿਥਾ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਵੇਖਿਆ।
1.241.38
भ्रातृभिः प्रीयते सर्वैर्दृष्टः कच्चिद्युधिष्ठिरः ।
कच्चिद्धर्मपरो भीमो धर्मराजस्य धीमतः ॥ १.२४१.३८ ॥
ਸਾਰੇ ਭਰਾਵਾਂ ਵੱਲੋਂ ਕੀ ਯੁਧਿਸ਼ਠਿਰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਦਿਸਦਾ ਹੈ? ਧਰਮਰਾਜ, ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਦਾ ਧਰਮਪਰਾਇਣ ਭੀਮ ਦਿਸਦਾ ਹੈ?
1.241.39
निवृत्तसमयः कच्चिदपराधाद्धनञ्जयः ।
नियमे कामभोगानां वर्तमानः प्रिये रतः ॥ १.२४१.३९ ॥
ਕਿਸੇ ਅਪਰਾਧ ਕਾਰਨ ਕੀ ਧਨੰਜਯ ਦਾ ਵਰਤ-ਸਮਾਂ ਪੂਰਾ ਹੋ ਗਿਆ? ਕਾਮਭੋਗਾਂ ਦੇ ਨਿਯਮ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਕੇ ਪ੍ਰਿਯਾ ਵਿੱਚ ਰਤ ਹੈ?
1.241.40
क्व नु पार्थश्चरत्यद्य बहिः स वसतीर्वसन् ।
सुखोचितो ह्यदुःखार्हो दीर्घबाहुररिन्दमः ॥ १.२४१.४० ॥
ਪਾਰਥ ਅੱਜ ਕਿੱਥੇ ਭਟਕ ਰਿਹਾ ਹੈ? ਬਾਹਰਲੇ ਟਿਕਾਣਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵਸਦਾ ਉਹ, ਸੁਖ ਦਾ ਆਦੀ, ਦੁੱਖ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ, ਲੰਮੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਵੈਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦਬਾਉਣ ਵਾਲਾ।
1.241.41
कच्चिच्छ्रुतो वा दृष्टो वा पार्थो भगवताऽर्जुनः ।
निशम्य वचनं तस्यास्तामुवाच हसन्निव ॥ १.२४१.४१ ॥
ਕੀ ਭਗਵਾਨ ਨੇ ਪਾਰਥ ਅਰਜੁਨ ਨੂੰ ਸੁਣਿਆ ਜਾਂ ਵੇਖਿਆ ਹੈ? ਉਸਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ, ਹੱਸਦੇ ਹੋਏ ਵਾਂਗ ਉਸਨੂੰ ਬੋਲਿਆ।
1.241.42
आर्या कुशलिनी कुन्ती सहपुत्रा सहस्नुषा ।
प्रीयते पश्यती पुत्रान्खाण्डवप्रस्थ आसते ॥ १.२४१.४२ ॥
ਆਰਯਾ ਕੁੰਤੀ ਕੁਸ਼ਲ ਹੈ; ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਨੂੰਹ ਸਮੇਤ, ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੋਈ ਖਾਂਡਵਪ੍ਰਸਥ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।
1.241.43
अनुज्ञातश्च मात्रा च सोदरैश्च धनञ्जयः ।
द्वारकामावसत्येको यतिलिङ्गेन पाण्डवः ॥ १.२४१.४३ ॥
ਮਾਤਾ ਅਤੇ ਭਰਾਵਾਂ ਦੀ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ ਧਨੰਜਯ, ਉਹ ਪਾਂਡਵ, ਸੰਨਿਆਸੀ ਦੇ ਭੇਸ ਵਿੱਚ ਇਕੱਲਾ ਦ੍ਵਾਰਕਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲੱਗਾ।
1.241.44
पश्यन्ती सततं कस्मान्नाभिजानासि माधवि ।
निशण्य वचनं तस्य वासुदेवसहोदरी ॥ १.२४१.४४ ॥
ਲਗਾਤਾਰ ਵੇਖਦਿਆਂ ਵੀ ਤੂੰ ਉਸਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਪਛਾਣਦੀ, ਹੇ ਮਾਧਵੀ? ਉਸਦੇ ਬੋਲ ਸੁਣ ਕੇ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੀ ਭੈਣ।
1.241.45
निश्वासबहुला तस्थौ क्षितिं विलिखती तदा ।
ततः परमसंहृष्टः सर्वशस्त्रभृतां वरः ॥ १.२४१.४५ ॥
ਵਾਰ-ਵਾਰ ਹਉਕੇ ਭਰਦੀ ਉਹ ਧਰਤੀ ਕੁਰੇਦਦੀ ਖੜ੍ਹੀ ਰਹੀ। ਤਦ ਸਾਰੇ ਸ਼ਸਤਰਧਾਰੀਆਂ ਵਿੱਚ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਇਆ।
1.241.46
अर्जुनोऽहमिति प्रीतस्तामुवाच धनञ्जयः ।
यथा तव गतो भावः श्रवणान्मयि भामिनि ॥ १.२४१.४६ ॥
"ਮੈਂ ਅਰਜੁਨ ਹਾਂ" ਐਸਾ ਕਹਿ ਕੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਏ ਧਨੰਜਯ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਆਖਿਆ: "ਹੇ ਭਾਮਿਨੀ, ਮੇਰੇ ਬਾਰੇ ਸੁਣ ਕੇ ਤੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਜੋ ਭਾਵ ਜਾਗਿਆ..."
1.241.47
त्वद्गतः सततं भावस्तथा तव गुणैर्मम ।
प्रशस्तेऽहनि धर्मेण भद्रे स्वयमहं वृतः ॥ १.२४१.४७ ॥
"ਤੇਰੇ ਵੱਲ ਮੇਰਾ ਭਾਵ ਲਗਾਤਾਰ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਤੇਰੇ ਗੁਣਾਂ ਕਾਰਨ ਮੇਰਾ ਵੀ। ਹੇ ਭਦ੍ਰੇ, ਸ਼ੁਭ ਦਿਨ ਧਰਮ ਅਨੁਸਾਰ ਮੈਂ ਖੁਦ ਤੇਰੇ ਵੱਲੋਂ ਚੁਣਿਆ ਗਿਆ ਹਾਂ।"
1.241.48
सत्यवानिव सावित्र्या भविष्यामि पतिस्तव ॥ १.२४१.४८ ॥
ਜਿਵੇਂ ਸਾਵਿਤਰੀ ਲਈ ਸਤਿਯਵਾਨ ਪਤੀ ਸੀ, ਤਿਵੇਂ ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਪਤੀ ਹੋਵਾਂਗਾ।
1.241.49
एवमुक्त्वा ततः पार्थः प्रविवेश लतागृहम् ।
ततः सुभद्रा ललिता लज्जाभावसमन्विता ॥ १.२४१.४९ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਕੇ ਪਾਰਥ ਲਤਾਗ੍ਰਹ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ। ਫਿਰ ਲੱਜਾ ਭਾਵ ਨਾਲ ਭਰੀ ਸੁੰਦਰ ਸੁਭਦ੍ਰਾ।
1.241.50
मुमोह शयने दिव्ये शयाना न तथोचिता ।
नाकरोद्यतिपूजां सा लज्जाभावमुपेयुषी ॥ १.२४१.५० ॥
ਦਿਵ੍ਯ ਸੇਜ ਉੱਤੇ ਲੇਟੀ ਉਹ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਗਈ; ਇਹ ਉਸ ਲਈ ਉਚਿਤ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਲੱਜਾ ਭਾਵ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਯਤੀ-ਪੂਜਾ ਨਾ ਕੀਤੀ।
1.241.51
कन्यापुरे तु यद्वृत्तं ज्ञात्वा दिव्येन चक्षुषा ।
शशास रुक्मिणीं कृष्णो भोजनादि तदार्जुने ॥ १.२४१.५१ ॥
ਕੰਨਿਆਪੁਰ ਵਿੱਚ ਜੋ ਵਾਪਰਿਆ ਸੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਦਿਵ ਅੱਖ ਨਾਲ ਜਾਣ ਕੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਰੁਕਮਿਣੀ ਨੂੰ ਅਰਜੁਨ ਲਈ ਭੋਜਨ ਆਦਿ ਬਾਰੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ।
1.241.52
तदाप्रभृति तां भद्रां चिन्तयन्वै धनञ्जयः ।
आस्ते स्म स तदाऽऽरामे कामेन भृशपीडितः ॥ १.२४१.५२ ॥
ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਧਨੰਜੈ ਉਸ ਕਲਿਆਣੀ ਸੁਭਦ੍ਰਾ ਦਾ ਹੀ ਚਿੰਤਨ ਕਰਦਾ, ਕਾਮ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਬਾਗ਼ ਵਿੱਚ ਰਿਹਾ।
1.241.53
सुभद्रा चापि न स्वस्था पार्थं प्रति बभूव सा ।
कृशा विवर्णवदना चिन्ताशोकपरायणा ॥ १.२४१.५३ ॥
ਸੁਭਦ੍ਰਾ ਵੀ ਪਾਰਥ ਪ੍ਰਤੀ ਸਵਸਥ ਨਾ ਰਹੀ। ਉਹ ਕਮਜ਼ੋਰ, ਫਿੱਕੇ ਚਿਹਰੇ ਵਾਲੀ, ਚਿੰਤਾ ਅਤੇ ਸ਼ੋਕ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਗਈ।
1.241.54
निश्वासपरमा भद्रा मानसेन मनस्विनी ।
न शय्यासनभोगेषु रतिं विन्दति केनचित् ॥ १.२४१.५४ ॥
ਸਾਹਾਂ ਨਾਲ ਭਰੀ, ਕਲਿਆਣੀ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਦੁਖੀ ਉਹ ਮਨਸਵਿਨੀ ਸੇਜ, ਆਸਨ ਤੇ ਭੋਗਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਖੁਸ਼ੀ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦੀ।
1.241.55
न नक्तं न दिवा शेते बभूवोन्मत्तदर्शना ।
एवं शोकपरां भद्रां देवी वाक्यमथाब्रवीत्।
मा शोकं कुरु वार्ष्णेयि धृतिमालम्ब्य शोभने ॥ १.२४१.५५ ॥
ਰਾਤ ਨੂੰ ਨਾ ਦਿਨ ਨੂੰ ਉਹ ਸੌਂਦੀ ਸੀ; ਉਹ ਪਾਗਲ ਵਰਗੀ ਦਿੱਸਦੀ ਸੀ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੋਗ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀ ਭਦ੍ਰਾ ਨੂੰ ਦੇਵੀ ਨੇ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ — ਹੇ ਵਾਰਸ਼ਣੇਯੀ, ਸੋਗ ਨਾ ਕਰ; ਧੀਰਜ ਧਾਰ, ਹੇ ਸ਼ੋਭਨੇ।
1.241.56
रुक्मिण्येवं सुभद्रां तां कृष्णस्यानुमते तदा ।
रहोगत्य तदा श्वश्रूं देवकीं वाक्यमब्रवीत् ॥ १.२४१.५६ ॥
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਾਲ ਉਦੋਂ ਰੁਕਮਿਣੀ ਨੇ ਸੁਭਦ੍ਰਾ ਨੂੰ ਇਹ ਆਖਿਆ; ਫਿਰ ਇਕਾਂਤ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਸੱਸ ਦੇਵਕੀ ਨੂੰ ਇਹ ਬਚਨ ਕਹੇ।
1.241.57
अर्जुनो यतिरूपेण ह्यागतः सुसमाहितः ।
कन्यापुरमथाविश्य पूजितो भद्रया मुदा ॥ १.२४१.५७ ॥
ਅਰਜੁਨ ਯਤੀ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹੈ, ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੰਜਮੀ। ਕੰਨਿਆਪੁਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਕੇ ਭਦ੍ਰਾ ਵੱਲੋਂ ਖ਼ੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਸਤਿਕਾਰਿਆ ਗਿਆ।
1.241.58
तं विदित्वा सुभद्रापि लज्जया परिमोहिता ।
दिवानिशं शयाना सा नाकरोद्भोजनादिकम् ॥ १.२४१.५८ ॥
ਉਸ ਨੂੰ ਪਛਾਣ ਕੇ ਸੁਭਦ੍ਰਾ ਵੀ ਸ਼ਰਮ ਨਾਲ ਮੋਹਿਤ ਹੋ ਗਈ। ਦਿਨ-ਰਾਤ ਪਈ ਰਹਿ ਕੇ ਉਸ ਨੇ ਖਾਣਾ ਆਦਿ ਕੁਝ ਨਾ ਕੀਤਾ।
1.241.59
एवमुक्ता तया देवी भद्रां शोकपरायणाम् ।
तत्समीपं समागत्य श्लक्ष्णं वाक्यमथाब्रवीत् ॥ १.२४१.५९ ॥
ਉਸ ਦੁਆਰਾ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖੀ ਗਈ ਦੇਵੀ ਸੋਗ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੀ ਭਦ੍ਰਾ ਦੇ ਕੋਲ ਆ ਕੇ ਕੋਮਲ ਬਚਨਾਂ ਨਾਲ ਬੋਲੀ।
1.241.60
मा शोकं कुरु वार्ष्णेयि धृतिमालम्ब्य शोभने ।
राज्ञे निवेदयित्वापि वसुदेवाय धीमते ॥ १.२४१.६० ॥
ਹੇ ਵਾਰਸ਼ਣੇਯੀ, ਸੋਗ ਨਾ ਕਰ; ਧੀਰਜ ਧਾਰ, ਹੇ ਸ਼ੋਭਨੇ। ਰਾਜੇ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਵਸੁਦੇਵ ਨੂੰ ਵੀ ਦੱਸ ਕੇ।
1.241.61
कृष्णायापि तथा भद्रे प्रहर्षं कारयामि ते ।
पश्चाज्जानामि ते वार्तां मा शोकं कुरु भामिनि ॥ १.२४१.६१ ॥
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸ ਕੇ, ਹੇ ਭਦ੍ਰੇ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰਾਂਗੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਤੇਰਾ ਹਾਲ ਮੈਂ ਜਾਣ ਲਵਾਂਗੀ; ਹੇ ਭਾਮਿਨੀ, ਸੋਗ ਨਾ ਕਰ।
1.241.62
एवमुक्त्वा तु सा माता भद्रायाः प्रियकारिणी ।
निवेदयामास तदा भद्रामानकदुन्दुभेः ॥ १.२४१.६२ ॥
ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ, ਭਦ੍ਰਾ ਦਾ ਪਿਆਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਉਸ ਮਾਤਾ ਨੇ ਉਦੋਂ ਭਦ੍ਰਾ ਬਾਰੇ ਆਨਕਦੁੰਦੁਭੀ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ।
1.241.63
रहस्येकासना तत्र भद्राऽस्वस्थेति चाब्रवीत् ।
आरामे तु यतिः श्रीमानर्जुनश्चेति नः श्रुतम् ॥ १.२४१.६३ ॥
ਉੱਥੇ ਏਕਾਂਤ ਵਿੱਚ ਇਕੱਲੀ ਬੈਠੀ ਭਦ੍ਰਾ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਬਿਮਾਰ ਹੈ। ਅਤੇ ਅਸੀਂ ਸੁਣਿਆ ਹੈ ਕਿ ਬਾਗ਼ ਵਿੱਚ ਯਤੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਅਰਜੁਨ ਹੈ।
1.241.64
अक्रूराय च कृष्माय आहुकाय च सात्येकः ।
निवेद्यतां महाप्राज्ञ श्रोतव्यं यदि बान्धवैः ॥ १.२४१.६४ ॥
ਅਕ੍ਰੂਰ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਤੇ ਆਹੁਕ ਨੂੰ ਵੀ ਸਾਤਿਅਕੀ ਦੱਸੇ — ਹੇ ਮਹਾਪ੍ਰਾਗਿਆ, ਜੇ ਬੰਧੂਆਂ ਨੂੰ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੋਵੇ।
1.241.65
वसुदेवस्तु तच्छ्रुत्वा अक्रूराहुकयोस्तथा ।
निवेदयित्वा कृष्णेन मन्त्रयामास तैस्तदा ॥ १.२४१.६५ ॥
ਵਸੁਦੇਵ ਨੇ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ, ਅਕ੍ਰੂਰ ਅਤੇ ਆਹੁਕ ਨੂੰ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੱਸ ਕੇ, ਉਦੋਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕੀਤੀ।
1.241.66
इदं कार्यमिदं कृत्यमिदमेवेति निश्चितः ।
अक्रूरश्चोग्रसेनश्च सात्यकिश्च गदस्तथा ॥ १.२४१.६६ ॥
'ਇਹੀ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਇਹੀ ਕਰਤੱਵ ਹੈ, ਇਹੀ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਹੈ' ਐਸਾ ਨਿਸ਼ਚੇ ਕਰਕੇ ਅਕ੍ਰੂਰ, ਉਗ੍ਰਸੇਨ, ਸਾਤਿਅਕੀ ਅਤੇ ਗਦ ਵੀ।
1.241.67
पृथुश्रवाश्च कृष्णश्च सहिताः शिनिना मुहुः ।
रुक्मिणी सत्यभामा च देवकी रोहिणी तथा ॥ १.२४१.६७ ॥
ਪ੍ਰਿਥੁਸ਼੍ਰਵਾ ਅਤੇ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਸ਼ਿਨੀ ਨਾਲ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ; ਰੁਕਮਿਣੀ, ਸਤਿਆਭਾਮਾ, ਦੇਵਕੀ ਅਤੇ ਰੋਹਿਣੀ ਵੀ।
1.241.68
वसुदेवेन सहिताः पुरोहितमते स्थिताः ।
विवाहं मन्त्रयामासुर्द्वादशेऽहनि भारत ॥ १.२४१.६८ ॥
ਵਸੁਦੇਵ ਨਾਲ, ਪੁਰੋਹਿਤ ਦੀ ਸਲਾਹ ਨਾਲ ਬੈਠ ਕੇ, ਬਾਰ੍ਹਵੇਂ ਦਿਨ ਵਿਆਹ ਬਾਰੇ ਸਲਾਹ ਕੀਤੀ, ਹੇ ਭਾਰਤ।
1.241.69
अज्ञातं रौहिणेयस्य उद्धवस्य च भारत ।
विवाहं तु सुभद्रायाः कर्तुकामो गदाग्रजः ॥ १.२४१.६९ ॥
ਹੇ ਭਾਰਤ, ਰੌਹਿਣੇਯ (ਬਲਰਾਮ) ਅਤੇ ਉੱਧਵ ਤੋਂ ਅਣਜਾਣ, ਸੁਭੱਦਰਾ ਦਾ ਵਿਆਹ ਕਰਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਗਦਾਗ੍ਰਜ (ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ)।
1.241.70
महादेवस्य पूजार्थं महोत्सव इति ब्रुवन् ।
चतुस्त्रिंशदहोरात्रं सुभद्रार्तिप्रशान्तये ॥ १.२४१.७० ॥
ਮਹਾਦੇਵ ਦੀ ਪੂਜਾ ਲਈ ਇਹ ਮਹਾਉਤਸਵ ਹੈ ਐਸਾ ਕਹਿੰਦਿਆਂ, ਸੁਭੱਦਰਾ ਦੀ ਪੀੜਾ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਨ ਲਈ ਚੌਂਤੀ ਦਿਨ-ਰਾਤ।
1.241.71
नगरे घोषयास हितार्थं सव्यसाचिनः ।
इतश्चतुर्थे त्वहनि अन्तर्द्वीपं तु गम्यताम् ॥ १.२४१.७१ ॥
ਨਗਰ ਵਿੱਚ ਸਵਿਆਸਾਚੀ (ਅਰਜੁਨ) ਦੇ ਹਿਤ ਲਈ ਘੋਸ਼ਣਾ ਕਰਵਾਈ: ਇੱਥੋਂ ਚੌਥੇ ਦਿਨ ਅੰਤਰਦ੍ਵੀਪ ਜਾਣਾ ਹੈ।
1.241.72
सदारैः सानुयात्रैश्च सपुत्रैः सहबाधवैः ।
गन्तव्यं सर्ववर्मैश्च गन्तव्यं सर्वयादवैः ॥ १.२४१.७२ ॥
ਪਤਨੀਆਂ, ਸੇਵਕਾਂ, ਪੁੱਤਰਾਂ ਅਤੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਸਮੇਤ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਸਾਰੇ ਕਵਚਧਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਯਾਦਵਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
1.241.73
एवमुक्तास्तु ते सर्वे तथा चक्रुश्च सर्वशः ।
ततः सर्वदशार्हाणामन्तर्द्वीपे च भारत ॥ १.२४१.७३ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਖੇ ਜਾਣ ਤੇ ਉਹ ਸਭ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰਨ ਲੱਗੇ। ਫਿਰ, ਹੇ ਭਾਰਤ, ਸਾਰੇ ਦਾਸ਼ਾਰ੍ਹ ਟਾਪੂ ਦੇ ਅੰਦਰ।
1.241.74
चतुस्त्रिंशदहोरात्रं बभूव परमोत्सवः ।
कृष्णरामाहुकाक्रूरप्रद्युम्नशिनिसत्यकाः ॥ १.२४१.७४ ॥
ਚੌਂਤੀ ਦਿਨ-ਰਾਤਾਂ ਵੱਡਾ ਉਤਸਵ ਹੋਇਆ — ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਰਾਮ, ਆਹੁਕ, ਅਕ੍ਰੂਰ, ਪ੍ਰਦਯੁਮਨ, ਸ਼ਿਨਿ ਅਤੇ ਸਤਿਅਕ।
1.241.75
समुद्रं प्रययुर्हृष्टाः कुकुरान्धकवृष्णयः ।
युक्तयन्त्रपताकाभिर्वृष्णयो ब्राह्मणैः सह ॥ १.२४१.७५ ॥
ਖ਼ੁਸ਼ ਹੋਏ ਕੁਕੁਰ, ਅੰਧਕ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਗਏ — ਰਥਾਂ ਅਤੇ ਝੰਡਿਆਂ ਸਮੇਤ; ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨਾਲ।
1.241.76
समुद्रं प्रययुर्नौभिः सर्वे पुरनिवासिनः ।
ततस्त्वरितमागत्य दाशार्हगणपूजितम् ॥ १.२४१.७६ ॥
ਨਗਰ-ਵਾਸੀ ਸਾਰੇ ਬੇੜੀਆਂ ਰਾਹੀਂ ਸਮੁੰਦਰ ਵੱਲ ਗਏ। ਫਿਰ ਛੇਤੀ ਆ ਕੇ, ਦਾਸ਼ਾਰ੍ਹ ਗਣਾਂ ਦੁਆਰਾ ਪੂਜਿਤ ਥਾਂ ਤੇ।
1.241.77
सुभद्रा पुण्डरीकाक्षमब्रवीद्यतिशासनात् ।
कृत्यवान्द्वादशाहानि स्थाता स भगवानिह ॥ १.२४१.७७ ॥
ਸੁਭੱਦਰਾ ਨੇ ਕਮਲ-ਨੈਣ ਨੂੰ ਆਖਿਆ — ਯਤੀਆਂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਨਾਲ, ਕਰਤੱਵ ਵਾਲਾ ਹੋ ਕੇ; "ਬਾਰਾਂ ਦਿਨ ਉਹ ਭਗਵਾਨ ਇੱਥੇ ਰਹਿਣਗੇ।"
1.241.78
तिष्ठतस्तस्य कः कुर्यादुपस्थानविधिं सदा ।
तमुवाच हृषीकेशः कस्त्वदन्यो विशेषतः ॥ १.२४१.७८ ॥
ਉਹ ਰਹਿਣ ਵੇਲੇ ਉਪਸਥਾਨ ਵਿਧੀ ਸਦਾ ਕੌਣ ਕਰੇ? ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਖਿਆ — "ਤੇਰੇ ਬਿਨਾਂ ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਹੋਰ ਕੌਣ?"
1.241.79
तमृषिं प्रत्युपस्थातुमितो नार्हति माधवि ।
त्वमेवास्मन्मतेनाद्य महर्षेर्वशवर्तिनी ॥ १.२४१.७९ ॥
ਹੇ ਮਾਧਵੀ, ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਥੋਂ ਹੋਰ ਕੋਈ ਯੋਗ ਨਹੀਂ। ਅੱਜ ਸਾਡੀ ਰਾਇ ਵਿੱਚ ਤੂੰ ਹੀ ਉਸ ਮਹਾਰਿਸ਼ੀ ਦੇ ਵੱਸ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਬਣ।
1.241.80
कुरु सर्वाणि कार्याणि कीर्तिं धर्ममवेक्ष्य च ।
तस्य चातिथिमुख्यस्य सर्वेषां च तपस्विनाम् ॥ १.२४१.८० ॥
ਕੀਰਤੀ ਅਤੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਵੇਖਦਿਆਂ ਸਭ ਕੰਮ ਕਰ। ਉਸ ਸ਼੍ਰੇਸ਼ਠ ਮਹਿਮਾਨ ਲਈ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਤਪਸਵੀਆਂ ਲਈ ਵੀ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਰ।
1.241.81
संविधानपरा भद्रे भव त्वं वशवर्तिनी ॥ १.२४१.८१ ॥
ਹੇ ਭਦ੍ਰੇ, ਪ੍ਰਬੰਧਾਂ ਵਿੱਚ ਤਤਪਰ ਅਤੇ ਵੱਸ ਰਹਿਣ ਵਾਲੀ ਬਣ।
1.241.82
एवमादिश्य भिक्षां च भद्रां च मधुसूदनः ।
ययौ शङ्खप्रणादेन भेरीणां निस्वनेन च ॥ १.२४१.८२ ॥
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸ਼ੁਭ ਭਿਖਿਆ ਬਾਰੇ ਹੁਕਮ ਦੇ ਕੇ ਮਧੁਸੂਦਨ ਸ਼ੰਖ ਦੀ ਧੁਨੀ ਅਤੇ ਭੇਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਦ ਨਾਲ ਚਲਾ ਗਿਆ।
1.241.83
ततस्तु द्वीपमासाद्य दानधर्मपरायणाः ।
उग्रसेनमुखाश्चान्ये विजहुः कुकुरान्धकाः ॥ १.२४१.८३ ॥
ਫਿਰ ਟਾਪੂ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਦਾਨ-ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਤਤਪਰ ਉਗ੍ਰਸੇਨ ਆਦਿ ਕੁਕੁਰ ਅਤੇ ਅੰਧਕ ਅਨੰਦ ਮਾਣਨ ਲੱਗੇ।
1.241.84
पटहानां प्रणादैश्च भेरीणां निस्वनेन च ।
सप्तयोजनविस्तार आयतो दशयोजनम् ॥ १.२४१.८४ ॥
ਪਟਹਾਂ ਦੀਆਂ ਧੁਨੀਆਂ ਅਤੇ ਭੇਰੀਆਂ ਦੇ ਨਾਦ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਇਹ ਸੱਤ ਯੋਜਨ ਚੌੜਾ ਅਤੇ ਦਸ ਯੋਜਨ ਲੰਮਾ ਸੀ।
1.241.85
बभूव स महाद्वीपः सपर्वतमहावनः ।
सेतुपुष्करिणीजालैराक्रीडः सर्वसात्वताम् ॥ १.२४१.८५ ॥
ਉਹ ਮਹਾਦ੍ਵੀਪ ਪਰਬਤਾਂ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਜੰਗਲਾਂ ਸਮੇਤ ਬਣ ਗਿਆ, ਪੁਲਾਂ ਅਤੇ ਕਮਲ-ਸਰੋਵਰਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਨਾਲ ਭਰਿਆ, ਸਾਰੇ ਸਾਤਵਤਾਂ ਦਾ ਖੇਡ-ਸਥਾਨ।
1.241.86
वापीपल्वलसङ्घैश्च काननैश्च मनोरमैः ।
वासुदेवस्य क्रीडार्थं योग्यः सर्वप्रहर्षतः ॥ १.२४१.८६ ॥
ਬਾਵੜੀਆਂ, ਛੱਪੜਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹਾਂ ਅਤੇ ਮਨੋਹਰ ਬਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਉਹ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੀ ਖੇਡ ਲਈ ਯੋਗ ਸੀ, ਸਭ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦਾ।
1.241.87
कुकुरान्धकवृष्णीनां तथा प्रियकरस्तदा ।
बभूव परमोपेतस्त्रिविष्टप इवापरः ॥ १.२४१.८७ ॥
ਕੁਕੁਰ, ਅੰਧਕ ਅਤੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਣੀਆਂ ਨੂੰ ਉਸ ਵੇਲੇ ਉਹ ਪਿਆਰਾ ਸੀ; ਪਰਮ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਜਿਵੇਂ ਦੂਜਾ ਸਵਰਗ।
1.241.88
चतुस्त्रिंशदहोरात्रं दानधर्मपरायणाः ।
उग्रसेनमुखाः सर्वे विजहुः कुकुरान्धकाः ॥ १.२४१.८८ ॥
ਚੌਂਤੀ ਦਿਨ-ਰਾਤਾਂ ਦਾਨ-ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿ ਕੇ, ਉਗ੍ਰਸੇਨ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਹੇਠ ਸਾਰੇ ਕੁਕੁਰ ਅਤੇ ਅੰਧਕ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦੇ ਰਹੇ।
1.241.89
विचित्रमाल्याभरणाश्चित्रगन्धानुलेपनाः ।
विहाराभिगताः सर्वे यादवा हर्षसंयुताः ॥ १.२४१.८९ ॥
ਵੰਨ-ਸੁਵੰਨੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਅਤੇ ਗਹਿਣੇ ਪਹਿਨੇ, ਵੰਨ-ਸੁਵੰਨੀ ਖੁਸ਼ਬੂਆਂ ਲਾਈਆਂ, ਵਿਹਾਰ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਸਾਰੇ ਯਾਦਵ ਖੁਸ਼ ਸਨ।
1.241.90
सुनृत्तगीतवादित्रै रममाणास्तदाऽभवन् ।
प्रतियाते दशार्हाणामृषभे शार्ङ्गधन्वनि।
सुभध्रोद्वाहनं पार्थः प्राप्तकालममन्यत ॥ १.२४१.९० ॥
ਚੰਗੇ ਨਾਚ, ਗੀਤ ਅਤੇ ਵਾਜਿਆਂ ਨਾਲ ਉਹ ਉਸ ਵੇਲੇ ਆਨੰਦ ਮਾਣਦੇ ਰਹੇ। ਦਸ਼ਾਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭ ਸ਼ਾਰ੍ਙਧੰਨਵਾ ਦੇ ਚਲੇ ਜਾਣ ਤੇ, ਪਾਰਥ ਨੇ ਸੁਭਦ੍ਰਾ ਦੇ ਵਿਆਹ ਦਾ ਸਮਾਂ ਆਇਆ ਸਮਝਿਆ।