മഹാഭാരതം · അധ്യായം 1.241
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.241.1
स तथेति प्रतिज्ञाय सहितो यतिना हरिः ।
कृत्वा तु संविदं तेन प्रहृष्टः केशवोऽभवत् ॥ १.२४१.१ ॥
അവൻ 'അങ്ങനെ തന്നെ' എന്നു പ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു; യതിയോടൊപ്പമുള്ള ഹരി അവനുമായി ഉടമ്പടി ചെയ്തു; കേശവൻ സന്തുഷ്ടനായി.
1.241.2
पर्वते तौ विहृत्यैव यथेष्टं कृष्णपाण्डवौ ।
तां पुरीं प्रविवेशाथ गृह्य हस्तेन पाण्डवम्।
प्रविश्य च गृहं रम्यं सर्वभोगसमन्वितम् ॥ १.२४१.२ ॥
മലയിൽ ഇഷ്ടം പോലെ വിഹരിച്ച ശേഷം കൃഷ്ണനും പാണ്ഡവനും ആ നഗരത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു; പാണ്ഡവന്റെ കൈ പിടിച്ച് സർവ ഭോഗങ്ങളും നിറഞ്ഞ മനോഹരമായ ഗൃഹത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു.
1.241.3
पार्थमावेदयामास रुक्मिणीसत्यभामयोः ।
हृषीकेशवचः श्रुत्वा ते उभे चोचतुर्भृशम् ॥ १.२४१.३ ॥
ഹൃഷീകേശന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് രുക്മിണിയും സത്യഭാമയും പാർത്ഥനെ അറിയിച്ചു; ഇരുവരും ഏറെ സംസാരിച്ചു.
1.241.4
मनोरथो महानेष हृदि नौ परिवर्तते ।
कदा द्रक्षाव बीभत्सुं पाण्डवं पुरमागतम् ॥ १.२४१.४ ॥
നമ്മുടെ ഇരുവരുടെയും ഹൃദയത്തിൽ ഈ വലിയ ആഗ്രഹം ചുറ്റിത്തിരിയുന്നു — നഗരത്തിൽ എത്തിയ പാണ്ഡവനായ ബീഭത്സുവിനെ ഞങ്ങൾ എപ്പോൾ കാണും?
1.241.5
इत्येवं हर्षमाणे ते वदन्त्यौ सुभृशं प्रियम् ।
रुग्मिणीसत्यभामे वै दृष्ट्वा प्रीतोऽभवद्यतिः ॥ १.२४१.५ ॥
ഇങ്ങനെ സന്തോഷത്തോടെ ആ ഇരുവരും ഏറെ പ്രിയമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു; രുക്മിണിയെയും സത്യഭാമയെയും കണ്ട് യതി സന്തുഷ്ടനായി.
1.241.6
सर्वेषां हर्षमाणानां पार्थो हर्षमुपागमत् ।
प्राप्तमज्ञातरूपेण चागतं चार्जुनं हरिः ॥ १.२४१.६ ॥
സന്തോഷിച്ചവരായ എല്ലാവരിലും പാർത്ഥനും സന്തോഷം പ്രാപിച്ചു; അജ്ഞാത രൂപത്തിൽ എത്തിയ അർജുനനെ ഹരി (കണ്ടു).
1.241.7
सत्कृत्य पूज्यमानं तु प्रीत्या चैव ह्यपूजयत् ।
स तं प्रियातिथिं श्रेष्ठं समीक्ष्य यतिमागतम् ॥ १.२४१.७ ॥
ആദരിക്കപ്പെട്ടവനെ അദ്ദേഹം സ്നേഹത്തോടെ വീണ്ടും ആദരിച്ചു. പ്രിയ അതിഥിയായി വന്ന ആ ശ്രേഷ്ഠ യതിയെ കണ്ട് അദ്ദേഹം സ്നേഹപൂർവം പൂജിച്ചു.
1.241.8
सोदर्यां भगिनीं कृष्णः सुभद्रामिदमब्रवीत् ।
अयं देशातिथिर्भद्रे संशितव्रतवानृषिः ॥ १.२४१.८ ॥
കൃഷ്ണൻ സഹോദരിയായ സുഭദ്രയോടു പറഞ്ഞു: 'ഭദ്രേ, ഇദ്ദേഹം ഈ ദേശത്തിലെ അതിഥിയാണ്, കഠിനവ്രതങ്ങളുള്ള ഋഷി.'
1.241.9
प्राप्नोतु सततं पूजां तव कन्यापुरे वसन् ।
आर्येण च परिज्ञातः पूजनीयो यतिस्त्वया ॥ १.२४१.९ ॥
കന്യാപുരത്ത് വസിക്കുന്ന ഇദ്ദേഹം നിന്നിൽനിന്ന് എപ്പോഴും ആദരം നേടട്ടെ. ആര്യൻ ഇദ്ദേഹത്തെ നന്നായി അറിയുന്നു; ഈ യതി നിന്നാൽ പൂജനീയനാണ്.
1.241.10
रागाद्भरस्व वार्ष्णेयि भक्ष्यैर्भोज्यैर्यतिं सदा ।
एष यद्यदृषिर्ब्रूयात्कार्यमेव न संशयः ॥ १.२४१.१० ॥
വാർഷ്ണേയീ, സ്നേഹത്തോടെ യതിയെ എപ്പോഴും രുചികരമായ ഭക്ഷ്യഭോജ്യങ്ങളാൽ സംതൃപ്തനാക്കുക. ഈ ഋഷി എന്തു പറഞ്ഞാലും അത് ചെയ്യണം; ഇതിൽ സംശയമില്ല.
1.241.11
सखीभिः सहिता भद्रे भवास्य वशवर्तिनी ।
पुरा हि यतयो भद्रे ये भैक्षार्थमनुव्रताः ॥ १.२४१.११ ॥
ഭദ്രേ, സഖികളോടൊപ്പം ചേർന്ന് ഇദ്ദേഹത്തിന് വിധേയയായിരിക്കുക. ഭദ്രേ, പണ്ട് ഭിക്ഷയ്ക്കായി വ്രതനിഷ്ഠയോടെ വന്ന യതികളും അങ്ങനെയായിരുന്നു.
1.241.12
ते बभूवुर्दशार्हाणां कन्यापुरनिवासिनः ।
तेभ्यो भोज्यानि भक्ष्याणि यथाकालमतन्द्रिताः।
कन्यापुरगताः कन्याः प्रयच्छन्ति यशस्विनि ॥ १.२४१.१२ ॥
അവർ ദശാർഹരുടെ കന്യാപുരത്തിലെ നിവാസികളായി. അവർക്ക് യഥാസമയം, മടികൂടാതെ ഭോജ്യഭക്ഷ്യങ്ങൾ നൽകപ്പെടുന്നു. യശസ്വിനീ, കന്യാപുരത്തിൽ പോയ കന്യമാർ അവ നൽകുന്നു.
1.241.13
सा तथेत्यब्रवीत्कृष्णं करिष्यामि यथाऽऽथ माम् ।
तोषयिष्यामि वृत्तेन कर्मणा च द्विजर्षभम् ॥ १.२४१.१३ ॥
അവൾ കൃഷ്ണനോട് പറഞ്ഞു: "അങ്ങ് പറഞ്ഞതുപോലെ ഞാൻ ചെയ്യാം. നല്ല നടപ്പുകൊണ്ടും കർമ്മം കൊണ്ടും ആ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠനെ ഞാൻ സന്തോഷിപ്പിക്കും."
1.241.14
एवमेतेन रूपेण कंचित्कालं धनञ्जयः ।
उवास भक्ष्यैर्भोज्यैश्च भद्रया परमार्चितः ॥ १.२४१.१४ ॥
ഇങ്ങനെ, ഈ രൂപത്തിൽ ധനഞ്ജയൻ കുറച്ചുകാലം ഭദ്രയോടൊപ്പം വസിച്ചു; ഭക്ഷ്യഭോജ്യങ്ങളാൽ അത്യന്തം ആദരിക്കപ്പെട്ടു.
1.241.15
तस्य सर्वगुणोपेतां वासुदेवसहोदरीम् ।
पश्यतः सततं भद्रां प्रादुरासीन्मनोभवः ॥ १.२४१.१५ ॥
എല്ലാ ഗുണങ്ങളും ചേർന്ന വാസുദേവന്റെ സഹോദരി ഭദ്രയെ അവൻ നിരന്തരം നോക്കിയപ്പോൾ മനോഭവൻ (കാമദേവൻ) അവനിൽ ഉദിച്ചു.
1.241.16
गूहयन्निव चाकारमालोक्य वरवर्णिनीम् ।
दीर्घमुष्णं विनिश्वस्य पार्थः कामवशं गतः ॥ १.२४१.१६ ॥
ആ സുന്ദരിയെ കണ്ട്, തന്റെ ഭാവം മറച്ചുവെക്കുന്നവനെപ്പോലെ, പാർത്ഥൻ (അർജുനൻ) നീണ്ടചൂടുള്ള നെടുവീർപ്പിട്ട് കാമത്തിന് വശനായി.
1.241.17
स कृष्णां द्रौपदीं मेने न रूपे भद्रया समाम् ।
प्राप्तां भूमान्विन्द्रसेनां साक्षाद्वा वरुणात्मजाम् ॥ १.२४१.१७ ॥
ദ്രൗപദിയായ കൃഷ്ണയെ രൂപത്തിൽ ഭദ്രയ്ക്കു തുല്യയായി അവൻ കരുതിയില്ല; ഭൂമിയിൽ വന്ന വിന്ദുസേനയെയോ, സാക്ഷാൽ വരുണപുത്രിയെയോ പോലും തുല്യയായി കരുതിയില്ല.
1.241.18
अतीतकाले संप्राप्ते सर्वास्तापि सुरस्त्रियः ।
न समा भद्रया लोके इत्येवं मन्यतेऽर्जुनः ॥ १.२४१.१८ ॥
മുൻകാലത്ത് വന്ന ദേവസ്ത്രീകളെല്ലാവരും ലോകത്തിൽ ഭദ്രയ്ക്ക് തുല്യരല്ല എന്ന് അർജുനൻ ഇങ്ങനെ കരുതുന്നു.
1.241.19
अतीतसमये काले सोदर्याणां धनञ्जयः ।
न सस्मार सुभद्रायां कामाङ्कुशनिवारितः ॥ १.२४१.१९ ॥
കഴിഞ്ഞ കാലത്ത് സഹോദരിമാർക്കിടയിൽ ധനഞ്ജയൻ സുഭദ്രയെ ഓർത്തില്ല; അവൻ കാമാങ്കുശത്താൽ തടയപ്പെട്ടിരുന്നു.
1.241.20
क्रीडारतिपरां भद्रां सखीगणसमावृताम् ।
प्रीयते स्मार्जुनः पश्यन्स्वाहामिव विभावसुः ॥ १.२४१.२० ॥
കളിയിലും ആനന്ദത്തിലും മുഴുകി, സഖിമാരുടെ കൂട്ടത്താൽ ചുറ്റപ്പെട്ട ഭദ്രയെ കണ്ട് അർജുനൻ സന്തോഷിക്കുന്നു; അഗ്നി സ്വാഹയെ കണ്ട് സന്തോഷിക്കുന്നതുപോലെ.
1.241.21
पाण्डवस्य सुभद्रायाः सकाशे तु यशस्विनः ।
समुत्पत्तिः प्रभावश्च गदेन कथितः पुरा ॥ १.२४१.२१ ॥
പാണ്ഡവന്റെ സന്നിധിയിൽ സുഭദ്രയെക്കുറിച്ച്, യശസ്വിയുടെ ജനനവും പ്രഭാവവും മുമ്പ് ഗദൻ പറഞ്ഞിരുന്നു.
1.241.22
श्रुत्वा चाशनिनिर्घोषं केशवेनापि धीमता ।
उपमामर्जुनं कृत्वा विस्तरः कथितः पुरा ॥ १.२४१.२२ ॥
ഇടിമുഴക്കം പോലുള്ള ശബ്ദം കേട്ട്, ബുദ്ധിമാനായ കേശവനും അർജുനനെ ഉപമയാക്കി മുമ്പ് വിസ്തരിച്ച് പറഞ്ഞു.
1.241.23
क्रुद्धमानप्रलापश्च वृष्णीनामर्जुनं प्रति ।
पौरुषं चोपमां कृत्वा प्रावर्तत धनुष्मताम् ॥ १.२४१.२३ ॥
വൃഷ്ണികളുടെ കോപവും അഹങ്കാരപൂർണമായ വിലാപവും അർജുനനെതിരെ തിരിഞ്ഞു; വില്ലാളികൾക്കിടയിൽ പൗരുഷത്തെ ഉപമയാക്കി അത് തുടങ്ങി.
1.241.24
अन्योन्यकलहे चापि विवादे चापि वृष्णयः ।
अर्जुनोपि न मे तुल्यः कुतस्त्वमिति चाब्रुवन् ॥ १.२४१.२४ ॥
പരസ്പരമുള്ള കലഹത്തിലും തർക്കത്തിലും വൃഷ്ണികൾ പറഞ്ഞു: "അർജുനനും എനിക്കു തുല്യനല്ല; നീ എങ്ങനെ (തുല്യനാകും)?"
1.241.25
जातांश्च पुत्रान्गृह्णन्त आशिषो वृष्णयोऽब्रवन् ।
अर्जुनस्य समो वीर्ये भव तात धनुर्धरः ॥ १.२४१.२५ ॥
ജനിച്ച പുത്രന്മാരെ സ്വീകരിച്ച് വൃഷ്ണികൾ അനുഗ്രഹിച്ചു പറഞ്ഞു: "പ്രിയ വത്സാ, വീര്യത്തിൽ അർജുനനോടു തുല്യനായ വില്ലാളിയാകുക."
1.241.26
तस्मात्सुभद्रा चकमे पौरुषाद्भरतर्षभम् ।
सत्यसन्धस्य रूपेण चातुर्येण च मोहिता ॥ १.२४१.२६ ॥
അതുകൊണ്ട് സുഭദ്ര ഭരതശ്രേഷ്ഠനായ ആ പുരുഷോത്തമനെ ആഗ്രഹിച്ചു; സത്യസന്ധന്റെ രൂപത്തിലും സാമർത്ഥ്യത്തിലും മോഹിതയായി.
1.241.27
चारणातिथिसंघानां गदस्य च निशम्य सा ।
अदृष्टे कृतभावाभूत्सुभद्रा भरतर्षभे ॥ १.२४१.२७ ॥
ചാരണന്മാരിൽനിന്നും അതിഥിസംഘങ്ങളിൽനിന്നും ഗദനിൽനിന്നും കേട്ട് അവൾ കാണാത്ത ആ ഭരതശ്രേഷ്ഠനിൽ അനുരാഗം കൊണ്ടു.
1.241.28
कीर्तयन्ददृशे यो यः कथंचित्कुरुजाङ्गलम् ।
तं तमेव तदा भद्रा बीभत्सुं स्म हि पृच्छति ॥ १.२४१.२८ ॥
കുരുജാംഗലത്തെ ഏതെങ്കിലും വിധത്തിൽ വർണിച്ചുകൊണ്ട് കണ്ട ഓരോരുത്തരോടും ഭദ്ര ബീഭത്സുവിനെ (അർജുനനെ) കുറിച്ചു ചോദിച്ചു.
1.241.29
अभीक्ष्णश्रवणादेवमभीक्ष्णपरिपृच्छनात् ।
प्रत्यक्ष इव भद्रायाः पाण्डवः प्रत्यपद्यत ॥ १.२४१.२९ ॥
ഇടവിടാതെ കേട്ടതിനാലും ഇടവിടാതെ ചോദിച്ചതിനാലും, ഇങ്ങനെ ഭദ്രയ്ക്ക് പാണ്ഡവൻ നേരിൽ എന്നപോലെ തോന്നി.
1.241.30
भुजौ भुजगसङ्काशौ ज्याघातेन किणीकृतौ ।
पार्थोऽयमिति पश्यन्त्या निःशंसयमजायत ॥ १.२४१.३० ॥
സർപ്പങ്ങൾക്കു തുല്യമായ രണ്ടു ഭുജങ്ങൾ, വില്ലിന്റെ നാണിന്റെ അടിയേറ്റ് തഴമ്പുള്ളവയായി; 'ഇവൻ പാർത്ഥൻ' എന്നു കണ്ട അവൾക്ക് സംശയമില്ലാതെ ഉറപ്പു വന്നു.
1.241.31
यथारूपं हि शुश्राव सुभद्रा भरतर्षभम् ।
तथारूपमवेक्ष्यैनं परां प्रीतिमवाप सा ॥ १.२४१.३१ ॥
കേട്ടതുപോലെയുള്ള രൂപം ഭരതശ്രേഷ്ഠനെ കണ്ട് സുഭദ്ര പരമമായ സന്തോഷം നേടി.
1.241.32
सा कदाचिदुपासीनं पप्रच्छ कुरुनन्दनम् ।
कथं देशाश्च चरिता नानाजनपदाः कथम् ॥ १.२४१.३२ ॥
ഒരിക്കൽ അടുത്തിരുന്ന കുരുനന്ദനനോട് അവൾ ചോദിച്ചു: നിങ്ങൾ രാജ്യങ്ങളും വിവിധ ജനപദങ്ങളും എങ്ങനെ സഞ്ചരിച്ചു?
1.241.33
सरांसि सरितश्चैव वनानि च कथं यते ।
दिशः काश्च कथं प्राप्ताश्चरता भवता सदा ॥ १.२४१.३३ ॥
തടാകങ്ങളും നദികളും വനങ്ങളും നിങ്ങൾ എങ്ങനെ കടന്നു? എപ്പോഴും സഞ്ചരിച്ചുകൊണ്ട് ഏതേത് ദിക്കുകളിൽ എങ്ങനെ എത്തി?
1.241.34
स तथोक्तस्तदा भद्रां बहुनर्मामृतं ब्रुवन् ।
उवाच परमप्रीतस्तथा बहुविधाः कथाः ॥ १.२४१.३४ ॥
അങ്ങനെ ചോദിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, അവൻ അത്യന്തം സന്തുഷ്ടനായി, തമാശയുടെ അമൃതമായ നിരവധി വാക്കുകളോടെ ഭദ്രയോട് പല തരം കഥകൾ പറഞ്ഞു.
1.241.35
निशण्य विविधं तस्य लोके चरितमात्मनः ।
तथा परिगतो भावः कन्यायाः समपद्यत ॥ १.२४१.३५ ॥
അവൻ ലോകത്തിൽ ചെയ്ത വിവിധ പ്രവൃത്തികൾ കേട്ട്, കന്യകയുടെ മനസ്സിൽ അതേ ഭാവം ഉണർന്നു.
1.241.36
पर्वसन्धौ तु कस्मिंश्चित्सुभद्रा भरतर्षभम् ।
रहस्येकान्तमासाद्य हर्षमाणाऽभ्यभाषत ॥ १.२४१.३६ ॥
ഒരു പർവസന്ധിയിൽ സുഭദ്ര ഭരതശ്രേഷ്ഠനെ ഏകാന്തസ്ഥലത്ത് സമീപിച്ച് സന്തോഷത്തോടെ സംസാരിച്ചു.
1.241.37
यतिना रचता देशान्खाण्डवप्रस्थवासिनी ।
कश्चिद्भगवता दृष्टा पृथाऽस्माकं पितृष्वसा ॥ १.२४१.३७ ॥
യതി ദേശങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ചതിനു ശേഷം, ഖാണ്ഡവപ്രസ്ഥത്തിൽ വസിക്കുന്ന ഞങ്ങളുടെ അമ്മായി പൃഥയെ ഒരു ഭഗവാൻ കണ്ടു.
1.241.38
भ्रातृभिः प्रीयते सर्वैर्दृष्टः कच्चिद्युधिष्ठिरः ।
कच्चिद्धर्मपरो भीमो धर्मराजस्य धीमतः ॥ १.२४१.३८ ॥
സഹോദരന്മാരാൽ എല്ലാവരാലും യുധിഷ്ഠിരൻ സന്തോഷത്തോടെ കാണപ്പെടുന്നുവോ? ധർമ്മരാജനായ ബുദ്ധിമാനായ ധർമ്മനിഷ്ഠനായ ഭീമൻ കാണപ്പെടുന്നുവോ?
1.241.39
निवृत्तसमयः कच्चिदपराधाद्धनञ्जयः ।
नियमे कामभोगानां वर्तमानः प्रिये रतः ॥ १.२४१.३९ ॥
ഏതെങ്കിലും അപരാധം മൂലം ധനഞ്ജയന്റെ നിയമകാലം അവസാനിച്ചുവോ? കാമഭോഗങ്ങളുടെ നിയമത്തിൽ നിന്ന് പ്രിയയിൽ അനുരക്തനായി വർത്തിക്കുന്നുവോ?
1.241.40
क्व नु पार्थश्चरत्यद्य बहिः स वसतीर्वसन् ।
सुखोचितो ह्यदुःखार्हो दीर्घबाहुररिन्दमः ॥ १.२४१.४० ॥
പാർത്ഥൻ ഇന്ന് എവിടെയാണ് അലഞ്ഞുനടക്കുന്നത്? പുറത്തുള്ള വാസസ്ഥലങ്ങളിൽ വസിക്കുന്ന അവൻ, സുഖത്തിൽ ശീലിച്ചവനും ദുഃഖത്തിന് അർഹനല്ലാത്തവനും, നീണ്ട ബാഹുക്കളുള്ളവനും, ശത്രുക്കളെ അടക്കുന്നവനുമാണ്.
1.241.41
कच्चिच्छ्रुतो वा दृष्टो वा पार्थो भगवताऽर्जुनः ।
निशम्य वचनं तस्यास्तामुवाच हसन्निव ॥ १.२४१.४१ ॥
ഭഗവാൻ പാർത്ഥനായ അർജുനനെ കേട്ടുവോ അതോ കണ്ടുവോ? അവളുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, ചിരിക്കുന്നതുപോലെ അവൾക്കു മറുപടി പറഞ്ഞു.
1.241.42
आर्या कुशलिनी कुन्ती सहपुत्रा सहस्नुषा ।
प्रीयते पश्यती पुत्रान्खाण्डवप्रस्थ आसते ॥ १.२४१.४२ ॥
ആര്യ കുന്തി സുഖമായിരിക്കുന്നു; പുത്രന്മാരോടും മരുമകളോടുമൊപ്പം, പുത്രന്മാരെ കണ്ട് സന്തോഷിച്ച് ഖാണ്ഡവപ്രസ്ഥത്തിൽ വസിക്കുന്നു.
1.241.43
अनुज्ञातश्च मात्रा च सोदरैश्च धनञ्जयः ।
द्वारकामावसत्येको यतिलिङ्गेन पाण्डवः ॥ १.२४१.४३ ॥
മാതാവിന്റെയും സഹോദരന്മാരുടെയും അനുമതി ലഭിച്ച ധനഞ്ജയൻ, ആ പാണ്ഡവൻ, സന്യാസിയുടെ വേഷത്തിൽ ഒറ്റയ്ക്ക് ദ്വാരകയിൽ താമസിച്ചു.
1.241.44
पश्यन्ती सततं कस्मान्नाभिजानासि माधवि ।
निशण्य वचनं तस्य वासुदेवसहोदरी ॥ १.२४१.४४ ॥
നിരന്തരം നോക്കിയിട്ടും എന്തുകൊണ്ട് നീ അവനെ തിരിച്ചറിയുന്നില്ല, ഓ മാധവീ? അവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട വാസുദേവന്റെ സഹോദരി.
1.241.45
निश्वासबहुला तस्थौ क्षितिं विलिखती तदा ।
ततः परमसंहृष्टः सर्वशस्त्रभृतां वरः ॥ १.२४१.४५ ॥
ഇടയ്ക്കിടെ നെടുവീർപ്പിട്ട് നിലം കുത്തിക്കീറി അവൾ നിന്നു. അപ്പോൾ എല്ലാ ആയുധധാരികളിലും ശ്രേഷ്ഠനായവൻ അത്യന്തം സന്തോഷിച്ചു.
1.241.46
अर्जुनोऽहमिति प्रीतस्तामुवाच धनञ्जयः ।
यथा तव गतो भावः श्रवणान्मयि भामिनि ॥ १.२४१.४६ ॥
"ഞാൻ അർജ്ജുനനാണ്" എന്ന് സന്തോഷത്തോടെ ധനഞ്ജയൻ അവളോട് പറഞ്ഞു: "ഓ ഭാമിനീ, എന്നെക്കുറിച്ച് കേട്ടതിനാൽ നിന്റെ മനസ്സിൽ ഉണ്ടായ ഭാവം..."
1.241.47
त्वद्गतः सततं भावस्तथा तव गुणैर्मम ।
प्रशस्तेऽहनि धर्मेण भद्रे स्वयमहं वृतः ॥ १.२४१.४७ ॥
"നിന്നിലേക്കുള്ള എന്റെ മനസ്സ് എപ്പോഴും ഉണ്ട്; അതുപോലെ നിന്റെ ഗുണങ്ങളാൽ എന്നിലേക്കും. ഓ ഭദ്രേ, ശുഭദിനത്തിൽ ധർമ്മപ്രകാരം ഞാൻ തന്നെ നിന്നാൽ വരിക്കപ്പെട്ടു."
1.241.48
सत्यवानिव सावित्र्या भविष्यामि पतिस्तव ॥ १.२४१.४८ ॥
സാവിത്രിക്ക് സത്യവാൻ ഭർത്താവായതുപോലെ, ഞാൻ നിനക്ക് ഭർത്താവാകും.
1.241.49
एवमुक्त्वा ततः पार्थः प्रविवेश लतागृहम् ।
ततः सुभद्रा ललिता लज्जाभावसमन्विता ॥ १.२४१.४९ ॥
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം പാർത്ഥൻ ലതാഗൃഹത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു. പിന്നെ ലജ്ജാഭാവം നിറഞ്ഞ സുന്ദരിയായ സുഭദ്ര.
1.241.50
मुमोह शयने दिव्ये शयाना न तथोचिता ।
नाकरोद्यतिपूजां सा लज्जाभावमुपेयुषी ॥ १.२४१.५० ॥
ദിവ്യശയ്യയിൽ കിടന്ന അവൾ മോഹിതയായി; അത് അവൾക്ക് ഉചിതമായിരുന്നില്ല. ലജ്ജ പൂണ്ട അവൾ അതിഥിപൂജ ചെയ്തില്ല.
1.241.51
कन्यापुरे तु यद्वृत्तं ज्ञात्वा दिव्येन चक्षुषा ।
शशास रुक्मिणीं कृष्णो भोजनादि तदार्जुने ॥ १.२४१.५१ ॥
കന്യാപുരത്തിൽ സംഭവിച്ചത് ദിവ്യദൃഷ്ടികൊണ്ടറിഞ്ഞ കൃഷ്ണൻ, അർജ്ജുനനു വേണ്ട ഭക്ഷണാദികളെക്കുറിച്ച് രുക്മിണിയോട് നിർദ്ദേശിച്ചു.
1.241.52
तदाप्रभृति तां भद्रां चिन्तयन्वै धनञ्जयः ।
आस्ते स्म स तदाऽऽरामे कामेन भृशपीडितः ॥ १.२४१.५२ ॥
അന്നുമുതൽ ധനഞ്ജയൻ ആ മംഗളവതിയായ സുഭദ്രയെത്തന്നെ ചിന്തിച്ചുകൊണ്ട്, കാമത്താൽ അത്യധികം പീഡിതനായി ആ ഉദ്യാനത്തിൽ കഴിഞ്ഞു.
1.241.53
सुभद्रा चापि न स्वस्था पार्थं प्रति बभूव सा ।
कृशा विवर्णवदना चिन्ताशोकपरायणा ॥ १.२४१.५३ ॥
സുഭദ്രയും പാർത്ഥനെക്കുറിച്ച് സ്വസ്ഥയായിരുന്നില്ല. അവൾ ക്ഷീണിച്ച്, വിളറിയ മുഖത്തോടെ, ചിന്തയിലും ദുഃഖത്തിലും മുഴുകി.
1.241.54
निश्वासपरमा भद्रा मानसेन मनस्विनी ।
न शय्यासनभोगेषु रतिं विन्दति केनचित् ॥ १.२४१.५४ ॥
നെടുവീർപ്പുകൾ നിറഞ്ഞ, മംഗളവതിയായ, മനസ്സിൽ വേദനിക്കുന്ന ആ മനസ്വിനി ശയ്യയിലും ആസനത്തിലും ഭോഗങ്ങളിലും ഒന്നിലും സന്തോഷം കണ്ടെത്തിയില്ല.
1.241.55
न नक्तं न दिवा शेते बभूवोन्मत्तदर्शना ।
एवं शोकपरां भद्रां देवी वाक्यमथाब्रवीत्।
मा शोकं कुरु वार्ष्णेयि धृतिमालम्ब्य शोभने ॥ १.२४१.५५ ॥
രാത്രിയിലും പകലിലും അവൾ ഉറങ്ങിയില്ല; ഉന്മത്തയെപ്പോലെ അവൾ കാണപ്പെട്ടു. ഇങ്ങനെ ശോകത്തിൽ മുഴുകിയ ഭദ്രയോട് ദേവി ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു: "വാർഷ്ണേയീ, ശോകം ചെയ്യരുത്; ധൈര്യം അവലംബിക്കൂ, ശോഭനേ."
1.241.56
रुक्मिण्येवं सुभद्रां तां कृष्णस्यानुमते तदा ।
रहोगत्य तदा श्वश्रूं देवकीं वाक्यमब्रवीत् ॥ १.२४१.५६ ॥
കൃഷ്ണന്റെ അനുവാദത്തോടെ അപ്പോൾ രുക്മിണി സുഭദ്രയോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു; പിന്നീട് ഏകാന്തത്തിൽ ചെന്ന് അമ്മായിയമ്മ ദേവകിയോട് ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
1.241.57
अर्जुनो यतिरूपेण ह्यागतः सुसमाहितः ।
कन्यापुरमथाविश्य पूजितो भद्रया मुदा ॥ १.२४१.५७ ॥
അർജുനൻ യതിയുടെ രൂപത്തിൽ, പൂർണ്ണമായി സംയമത്തോടെ വന്നിരിക്കുന്നു. കന്യാപുരത്തിൽ പ്രവേശിച്ച് ഭദ്രയാൽ സന്തോഷത്തോടെ ആദരിക്കപ്പെട്ടു.
1.241.58
तं विदित्वा सुभद्रापि लज्जया परिमोहिता ।
दिवानिशं शयाना सा नाकरोद्भोजनादिकम् ॥ १.२४१.५८ ॥
അവനെ അറിഞ്ഞ സുഭദ്രയും ലജ്ജയാൽ മോഹിതയായി. രാവും പകലും കിടന്നിരുന്ന അവൾ ഭക്ഷണം മുതലായവ കഴിച്ചില്ല.
1.241.59
एवमुक्ता तया देवी भद्रां शोकपरायणाम् ।
तत्समीपं समागत्य श्लक्ष्णं वाक्यमथाब्रवीत् ॥ १.२४१.५९ ॥
അവളാൽ ഇങ്ങനെ പറയപ്പെട്ട ദേവി, ശോകത്തിൽ മുഴുകിയ ഭദ്രയുടെ അരികിൽ ചെന്ന് മൃദുവായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
1.241.60
मा शोकं कुरु वार्ष्णेयि धृतिमालम्ब्य शोभने ।
राज्ञे निवेदयित्वापि वसुदेवाय धीमते ॥ १.२४१.६० ॥
വാർഷ്ണേയീ, ശോകം ചെയ്യരുത്; ധൈര്യം അവലംബിക്കൂ, ശോഭനേ. രാജാവിനും ബുദ്ധിമാനായ വസുദേവനും അറിയിച്ചിട്ടും.
1.241.61
कृष्णायापि तथा भद्रे प्रहर्षं कारयामि ते ।
पश्चाज्जानामि ते वार्तां मा शोकं कुरु भामिनि ॥ १.२४१.६१ ॥
കൃഷ്ണനോടും അപ്രകാരം അറിയിച്ച് ഹേ ഭദ്രേ, നിനക്ക് സന്തോഷം ഉണ്ടാക്കും. പിന്നീട് നിന്റെ വാർത്ത ഞാൻ അറിയും; ഹേ ഭാമിനീ, ദുഃഖിക്കരുത്.
1.241.62
एवमुक्त्वा तु सा माता भद्रायाः प्रियकारिणी ।
निवेदयामास तदा भद्रामानकदुन्दुभेः ॥ १.२४१.६२ ॥
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, ഭദ്രയ്ക്ക് പ്രിയം ചെയ്യുന്ന ആ മാതാവ് അപ്പോൾ ഭദ്രയെക്കുറിച്ച് ആനകദുന്ദുഭിയെ അറിയിച്ചു.
1.241.63
रहस्येकासना तत्र भद्राऽस्वस्थेति चाब्रवीत् ।
आरामे तु यतिः श्रीमानर्जुनश्चेति नः श्रुतम् ॥ १.२४१.६३ ॥
അവിടെ ഏകാന്തമായി ഇരുന്ന ഭദ്ര താൻ അസ്വസ്ഥയാണെന്ന് പറഞ്ഞു. ഉദ്യാനത്തിൽ യതിയായി ശ്രീമാനായ അർജ്ജുനനുണ്ടെന്ന് ഞങ്ങൾ കേട്ടു.
1.241.64
अक्रूराय च कृष्माय आहुकाय च सात्येकः ।
निवेद्यतां महाप्राज्ञ श्रोतव्यं यदि बान्धवैः ॥ १.२४१.६४ ॥
അക്രൂരനോടും കൃഷ്ണനോടും ആഹുകനോടും സാത്യകി അറിയിക്കട്ടെ — ഹേ മഹാപ്രാജ്ഞാ, ബന്ധുക്കൾ കേൾക്കേണ്ടതാണെങ്കിൽ.
1.241.65
वसुदेवस्तु तच्छ्रुत्वा अक्रूराहुकयोस्तथा ।
निवेदयित्वा कृष्णेन मन्त्रयामास तैस्तदा ॥ १.२४१.६५ ॥
വസുദേവൻ അത് കേട്ട്, അക്രൂരനോടും ആഹുകനോടും അപ്രകാരം അറിയിച്ച്, അപ്പോൾ കൃഷ്ണനോടും അവരോടുമൊത്ത് ആലോചിച്ചു.
1.241.66
इदं कार्यमिदं कृत्यमिदमेवेति निश्चितः ।
अक्रूरश्चोग्रसेनश्च सात्यकिश्च गदस्तथा ॥ १.२४१.६६ ॥
'ഇതാണ് ചെയ്യേണ്ടത്, ഇതാണ് കർത്തവ്യം, ഇതുതന്നെ' എന്ന് ഉറപ്പിച്ച്, അക്രൂരനും ഉഗ്രസേനനും സാത്യകിയും ഗദനും അപ്രകാരം.
1.241.67
पृथुश्रवाश्च कृष्णश्च सहिताः शिनिना मुहुः ।
रुक्मिणी सत्यभामा च देवकी रोहिणी तथा ॥ १.२४१.६७ ॥
പൃഥുശ്രവസ്സും കൃഷ്ണനും ശിനിയോടൊപ്പം പലതവണ ഒന്നിച്ചുകൂടി; രുക്മിണിയും സത്യഭാമയും ദേവകിയും രോഹിണിയും അങ്ങനെതന്നെ.
1.241.68
वसुदेवेन सहिताः पुरोहितमते स्थिताः ।
विवाहं मन्त्रयामासुर्द्वादशेऽहनि भारत ॥ १.२४१.६८ ॥
വസുദേവനോടൊപ്പം പുരോഹിതന്റെ ആലോചനയിൽ ഇരുന്ന് പന്ത്രണ്ടാം ദിവസം വിവാഹത്തെക്കുറിച്ച് ആലോചിച്ചു, ഭാരത.
1.241.69
अज्ञातं रौहिणेयस्य उद्धवस्य च भारत ।
विवाहं तु सुभद्रायाः कर्तुकामो गदाग्रजः ॥ १.२४१.६९ ॥
ഭാരത, രൗഹിണേയനും ഉദ്ധവനും അറിയാതെ, സുഭദ്രയുടെ വിവാഹം നടത്താൻ ആഗ്രഹിച്ച ഗദാഗ്രജൻ (കൃഷ്ണൻ).
1.241.70
महादेवस्य पूजार्थं महोत्सव इति ब्रुवन् ।
चतुस्त्रिंशदहोरात्रं सुभद्रार्तिप्रशान्तये ॥ १.२४१.७० ॥
മഹാദേവന്റെ പൂജയ്ക്കുള്ള മഹോത്സവം എന്നു പറഞ്ഞ്, സുഭദ്രയുടെ ദുഃഖം ശമിപ്പിക്കാൻ മുപ്പത്തിനാലു പകലും രാത്രിയും.
1.241.71
नगरे घोषयास हितार्थं सव्यसाचिनः ।
इतश्चतुर्थे त्वहनि अन्तर्द्वीपं तु गम्यताम् ॥ १.२४१.७१ ॥
നഗരത്തിൽ സവ്യസാചിയുടെ (അർജുനന്റെ) ഹിതത്തിനായി പ്രഖ്യാപനം ചെയ്തു: ഇവിടെനിന്ന് നാലാം ദിവസം അന്തർദ്വീപിലേക്ക് പോകണം.
1.241.72
सदारैः सानुयात्रैश्च सपुत्रैः सहबाधवैः ।
गन्तव्यं सर्ववर्मैश्च गन्तव्यं सर्वयादवैः ॥ १.२४१.७२ ॥
ഭാര്യമാരും പരിവാരങ്ങളും പുത്രന്മാരും ബന്ധുക്കളുമായി പോകണം; കവചധാരികളെല്ലാവരും യാദവരെല്ലാവരും പോകണം.
1.241.73
एवमुक्तास्तु ते सर्वे तथा चक्रुश्च सर्वशः ।
ततः सर्वदशार्हाणामन्तर्द्वीपे च भारत ॥ १.२४१.७३ ॥
ഇങ്ങനെ പറയപ്പെട്ട അവരെല്ലാവരും അപ്രകാരം പൂർണ്ണമായി ചെയ്തു. പിന്നെ, ഹേ ഭാരതാ, എല്ലാ ദാശാർഹന്മാരും ദ്വീപിനുള്ളിൽ.
1.241.74
चतुस्त्रिंशदहोरात्रं बभूव परमोत्सवः ।
कृष्णरामाहुकाक्रूरप्रद्युम्नशिनिसत्यकाः ॥ १.२४१.७४ ॥
മുപ്പത്തിനാലു പകലും രാവും വലിയ ഉത്സവം നടന്നു — കൃഷ്ണൻ, രാമൻ, ആഹുകൻ, അക്രൂരൻ, പ്രദ്യുമ്നൻ, ശിനി, സത്യകൻ.
1.241.75
समुद्रं प्रययुर्हृष्टाः कुकुरान्धकवृष्णयः ।
युक्तयन्त्रपताकाभिर्वृष्णयो ब्राह्मणैः सह ॥ १.२४१.७५ ॥
സന്തോഷത്തോടെ കുകുരന്മാരും അന്ധകന്മാരും വൃഷ്ണികളും സമുദ്രത്തിലേക്ക് പോയി — രഥങ്ങളും കൊടികളുമായി; വൃഷ്ണികൾ ബ്രാഹ്മണരോടൊപ്പം.
1.241.76
समुद्रं प्रययुर्नौभिः सर्वे पुरनिवासिनः ।
ततस्त्वरितमागत्य दाशार्हगणपूजितम् ॥ १.२४१.७६ ॥
നഗരവാസികളെല്ലാവരും വള്ളങ്ങളിൽ സമുദ്രത്തിലേക്ക് പോയി. പിന്നെ വേഗത്തിൽ വന്ന്, ദാശാർഹഗണങ്ങളാൽ പൂജിതമായ സ്ഥലത്തേക്ക്.
1.241.77
सुभद्रा पुण्डरीकाक्षमब्रवीद्यतिशासनात् ।
कृत्यवान्द्वादशाहानि स्थाता स भगवानिह ॥ १.२४१.७७ ॥
സുഭദ്ര താമരക്കണ്ണനോട് പറഞ്ഞു — യതികളുടെ കല്പനയാൽ, കർത്തവ്യമുള്ളവനായി; "പന്ത്രണ്ടു ദിവസം ആ ഭഗവാൻ ഇവിടെ താമസിക്കും."
1.241.78
तिष्ठतस्तस्य कः कुर्यादुपस्थानविधिं सदा ।
तमुवाच हृषीकेशः कस्त्वदन्यो विशेषतः ॥ १.२४१.७८ ॥
അവൻ താമസിക്കുമ്പോൾ ഉപസ്ഥാന വിധി എപ്പോഴും ആര് ചെയ്യും? ഹൃഷീകേശൻ അവളോട് പറഞ്ഞു — "നിന്നെയല്ലാതെ വിശേഷിച്ച് മറ്റാര്?"
1.241.79
तमृषिं प्रत्युपस्थातुमितो नार्हति माधवि ।
त्वमेवास्मन्मतेनाद्य महर्षेर्वशवर्तिनी ॥ १.२४१.७९ ॥
മാധവീ, ആ മുനിയെ ശുശ്രൂഷിക്കാൻ ഇവിടെനിന്ന് മറ്റാരും യോഗ്യരല്ല. ഇന്ന് ഞങ്ങളുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ നീ തന്നെ ആ മഹർഷിക്ക് വശംവദയായിരിക്കുക.
1.241.80
कुरु सर्वाणि कार्याणि कीर्तिं धर्ममवेक्ष्य च ।
तस्य चातिथिमुख्यस्य सर्वेषां च तपस्विनाम् ॥ १.२४१.८० ॥
കീർത്തിയും ധർമ്മവും കണക്കിലെടുത്ത് എല്ലാ കർമ്മങ്ങളും ചെയ്യുക. ആ ശ്രേഷ്ഠ അതിഥിക്കും എല്ലാ തപസ്വികൾക്കും അങ്ങനെ തന്നെ ചെയ്യുക.
1.241.81
संविधानपरा भद्रे भव त्वं वशवर्तिनी ॥ १.२४१.८१ ॥
ഭദ്രേ, കാര്യവിധാനങ്ങളിൽ ശ്രദ്ധയുള്ളവളായി വശംവദയായിരിക്കുക.
1.241.82
एवमादिश्य भिक्षां च भद्रां च मधुसूदनः ।
ययौ शङ्खप्रणादेन भेरीणां निस्वनेन च ॥ १.२४१.८२ ॥
ഇങ്ങനെ ശുഭമായ ഭിക്ഷയെക്കുറിച്ച് ആജ്ഞാപിച്ച ശേഷം മധുസൂദനൻ ശംഖനാദത്തോടും ഭേരിനിസ്വനത്തോടും കൂടി പോയി.
1.241.83
ततस्तु द्वीपमासाद्य दानधर्मपरायणाः ।
उग्रसेनमुखाश्चान्ये विजहुः कुकुरान्धकाः ॥ १.२४१.८३ ॥
പിന്നീട് ദ്വീപിലെത്തി, ദാനധർമ്മത്തിൽ തത്പരരായ ഉഗ്രസേനൻ മുതലായ കുകുരരും അന്ധകരും ആനന്ദിച്ചു.
1.241.84
पटहानां प्रणादैश्च भेरीणां निस्वनेन च ।
सप्तयोजनविस्तार आयतो दशयोजनम् ॥ १.२४१.८४ ॥
പടഹങ്ങളുടെ ഒച്ചയും ഭേരികളുടെ മുഴക്കവും നിറഞ്ഞതായിരുന്നു; ഏഴു യോജന വീതിയും പത്തു യോജന നീളവുമുള്ളതായിരുന്നു അത്.
1.241.85
बभूव स महाद्वीपः सपर्वतमहावनः ।
सेतुपुष्करिणीजालैराक्रीडः सर्वसात्वताम् ॥ १.२४१.८५ ॥
അത് പർവതങ്ങളും വലിയ വനങ്ങളും ഉള്ള മഹാദ്വീപായി; പാലങ്ങളും താമരക്കുളങ്ങളും ചേർന്ന ശൃംഖലയോടെ എല്ലാ സാത്വതർക്കും വിനോദഭൂമിയായി.
1.241.86
वापीपल्वलसङ्घैश्च काननैश्च मनोरमैः ।
वासुदेवस्य क्रीडार्थं योग्यः सर्वप्रहर्षतः ॥ १.२४१.८६ ॥
കിണറുകളും കുളങ്ങളും മനോഹരമായ കാടുകളും നിറഞ്ഞ അത് വാസുദേവന്റെ വിനോദത്തിന് യോഗ്യമായിരുന്നു; എല്ലാവർക്കും അത്യധികം സന്തോഷം നൽകി.
1.241.87
कुकुरान्धकवृष्णीनां तथा प्रियकरस्तदा ।
बभूव परमोपेतस्त्रिविष्टप इवापरः ॥ १.२४१.८७ ॥
കുകുരർക്കും അന്ധകർക്കും വൃഷ്ണികൾക്കും അന്ന് അത് പ്രിയമായി; പരമഗുണങ്ങളോടെ മറ്റൊരു സ്വർഗ്ഗം പോലെയായി.
1.241.88
चतुस्त्रिंशदहोरात्रं दानधर्मपरायणाः ।
उग्रसेनमुखाः सर्वे विजहुः कुकुरान्धकाः ॥ १.२४१.८८ ॥
മുപ്പത്തിനാല് പകലുംരാത്രിയും ദാനധർമ്മത്തിൽ മുഴുകി, ഉഗ്രസേനനെ മുൻനിർത്തി എല്ലാ കുകുരരും അന്ധകരും ആനന്ദിച്ചു.
1.241.89
विचित्रमाल्याभरणाश्चित्रगन्धानुलेपनाः ।
विहाराभिगताः सर्वे यादवा हर्षसंयुताः ॥ १.२४१.८९ ॥
വർണ്ണാഭമായ മാലകളും ആഭരണങ്ങളും ധരിച്ച്, വിവിധ സുഗന്ധങ്ങൾ പൂശി, വിഹാരത്തിൽ മുഴുകിയ എല്ലാ യാദവരും സന്തോഷത്തിലായിരുന്നു.
1.241.90
सुनृत्तगीतवादित्रै रममाणास्तदाऽभवन् ।
प्रतियाते दशार्हाणामृषभे शार्ङ्गधन्वनि।
सुभध्रोद्वाहनं पार्थः प्राप्तकालममन्यत ॥ १.२४१.९० ॥
നല്ല നൃത്തം, ഗാനം, വാദ്യങ്ങൾ എന്നിവകൊണ്ട് അവർ അന്ന് രമിച്ചു. ദശാർഹരുടെ ശ്രേഷ്ഠനായ ശാർങ്ഗധന്വാവ് പോയപ്പോൾ, സുഭദ്രയുടെ വിവാഹത്തിന് സമയമായെന്ന് പാർത്ഥൻ കരുതി.