มหาภารตะ · อัธยายะ 1.241

हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย

อ่านพร้อมความหมาย

1.241.1

स तथेति प्रतिज्ञाय सहितो यतिना हरिः ।
कृत्वा तु संविदं तेन प्रहृष्टः केशवोऽभवत् ॥ १.२४१.१ ॥

ฮริตอบรับว่า "เป็นเช่นนั้น" แล้วทำข้อตกลงกับฤๅษีผู้นั้น เกศวะจึงมีความยินดียิ่งนัก

1.241.2

पर्वते तौ विहृत्यैव यथेष्टं कृष्णपाण्डवौ ।
तां पुरीं प्रविवेशाथ गृह्य हस्तेन पाण्डवम्।
प्रविश्य च गृहं रम्यं सर्वभोगसमन्वितम् ॥ १.२४१.२ ॥

พระกฤษณะและปาณฑพทั้งสองเที่ยวไปบนภูเขาตามความพอใจ แล้วจึงเข้าสู่นครนั้น พระกฤษณะจูงมือปาณฑพเข้าไปในบ้านอันงดงามที่เพียบพร้อมด้วยความสุขสมบูรณ์ทุกประการ

1.241.3

पार्थमावेदयामास रुक्मिणीसत्यभामयोः ।
हृषीकेशवचः श्रुत्वा ते उभे चोचतुर्भृशम् ॥ १.२४१.३ ॥

รุกมินีและสัตยภามาได้ทูลแจ้งแก่ปารถ เมื่อได้ฟังพระวาจาของพระหฤษีเกศ ทั้งสองนางจึงกล่าวกันอย่างยืดยาว

1.241.4

मनोरथो महानेष हृदि नौ परिवर्तते ।
कदा द्रक्षाव बीभत्सुं पाण्डवं पुरमागतम् ॥ १.२४१.४ ॥

ความปรารถนาอันยิ่งใหญ่นี้วนเวียนอยู่ในใจของพวกเรา เมื่อไรหนอพวกเราจะได้เห็นพีภัตสุ ปาณฑพผู้เข้ามาถึงนคร

1.241.5

इत्येवं हर्षमाणे ते वदन्त्यौ सुभृशं प्रियम् ।
रुग्मिणीसत्यभामे वै दृष्ट्वा प्रीतोऽभवद्यतिः ॥ १.२४१.५ ॥

ทั้งสองนางเปล่งปีติเช่นนั้น พูดถ้อยคำอันเป็นที่รักมากมาย ฤๅษีเมื่อเห็นรุกมินีและสัตยภามาก็มีความยินดี

1.241.6

सर्वेषां हर्षमाणानां पार्थो हर्षमुपागमत् ।
प्राप्तमज्ञातरूपेण चागतं चार्जुनं हरिः ॥ १.२४१.६ ॥

ในหมู่ผู้ที่กำลังปีติยินดีทั้งปวง ปารถก็เกิดความปีติเช่นกัน ฮริเห็นอรชุนซึ่งมาถึงในร่างที่ไม่มีใครจำได้

1.241.7

सत्कृत्य पूज्यमानं तु प्रीत्या चैव ह्यपूजयत् ।
स तं प्रियातिथिं श्रेष्ठं समीक्ष्य यतिमागतम् ॥ १.२४१.७ ॥

พระองค์ทรงต้อนรับผู้ที่กำลังได้รับการเคารพอยู่แล้วด้วยความรัก และทรงบูชาท่านด้วย เมื่อทรงเห็นแขกผู้เป็นที่รักและเป็นยอดของฤๅษีมาถึง พระองค์จึงทรงบูชาท่าน

1.241.8

सोदर्यां भगिनीं कृष्णः सुभद्रामिदमब्रवीत् ।
अयं देशातिथिर्भद्रे संशितव्रतवानृषिः ॥ १.२४१.८ ॥

พระกฤษณะตรัสกับพระขนิษฐาร่วมอุทรของพระองค์คือนางสุภัทราว่า "นางผู้เป็นมงคลเอ๋ย ท่านนี้เป็นแขกของแผ่นดิน เป็นฤๅษีผู้มีศีลวัตรมั่นคง"

1.241.9

प्राप्नोतु सततं पूजां तव कन्यापुरे वसन् ।
आर्येण च परिज्ञातः पूजनीयो यतिस्त्वया ॥ १.२४१.९ ॥

ขอให้ท่านได้รับการบูชาจากเจ้าอยู่เสมอ ขณะพำนักในกันยาปุระ ผู้ทรงเกียรติทรงรู้จักท่านดี ฤๅษีผู้นี้สมควรได้รับการบูชาจากเจ้า

1.241.10

रागाद्भरस्व वार्ष्णेयि भक्ष्यैर्भोज्यैर्यतिं सदा ।
एष यद्यदृषिर्ब्रूयात्कार्यमेव न संशयः ॥ १.२४१.१० ॥

ลูกหญิงแห่งวฤษณี จงเลี้ยงดูฤๅษีด้วยความรักด้วยอาหารและของกินอันโอชะเสมอ สิ่งใดที่ฤๅษีผู้นี้กล่าวไว้ย่อมต้องทำให้สำเร็จ ไม่ต้องสงสัยเลย

1.241.11

सखीभिः सहिता भद्रे भवास्य वशवर्तिनी ।
पुरा हि यतयो भद्रे ये भैक्षार्थमनुव्रताः ॥ १.२४१.११ ॥

นางผู้เป็นมงคลเอ๋ย จงอยู่ร่วมกับเพื่อนหญิงทั้งหลาย และเป็นผู้ว่านอนสอนง่ายต่อท่าน นางผู้เป็นมงคลเอ๋ย ในกาลก่อน ฤๅษีทั้งหลายผู้เดินทางขอทานก็เป็นเช่นนี้

1.241.12

ते बभूवुर्दशार्हाणां कन्यापुरनिवासिनः ।
तेभ्यो भोज्यानि भक्ष्याणि यथाकालमतन्द्रिताः।
कन्यापुरगताः कन्याः प्रयच्छन्ति यशस्विनि ॥ १.२४१.१२ ॥

พวกเขาได้กลายเป็นผู้อาศัยอยู่ในนครแห่งสาวกันยาของทศารหะ ทุกๆ เวลาที่เหมาะสม พวกนางไม่ย่อท้อ นำอาหารและของกินอันโอชะไปถวายแก่ท่าน นางผู้มีเกียรติเอ๋ย สาวน้อยผู้ไปอยู่ในนครกันยาปุระจึงเป็นผู้นำมาถวาย

1.241.13

सा तथेत्यब्रवीत्कृष्णं करिष्यामि यथाऽऽथ माम् ।
तोषयिष्यामि वृत्तेन कर्मणा च द्विजर्षभम् ॥ १.२४१.१३ ॥

นางกล่าวกับพระกฤษณะว่า "หม่อมฉันจะทำตามที่พระองค์รับสั่ง หม่อมฉันจะทำให้ท่านผู้เป็นยอดแห่งทวิชพอพระทัยด้วยความประพฤติและการกระทำของหม่อมฉัน"

1.241.14

एवमेतेन रूपेण कंचित्कालं धनञ्जयः ।
उवास भक्ष्यैर्भोज्यैश्च भद्रया परमार्चितः ॥ १.२४१.१४ ॥

ธนัญชัยพำนักอยู่ในร่างนี้เป็นเวลาพักหนึ่ง ได้รับการเลี้ยงดูอย่างยิ่งด้วยอาหารและของกินอันโอชะจากนางภัทรา

1.241.15

तस्य सर्वगुणोपेतां वासुदेवसहोदरीम् ।
पश्यतः सततं भद्रां प्रादुरासीन्मनोभवः ॥ १.२४१.१५ ॥

ขณะที่เขาจ้องมองภัทรา น้องสาวของวาสุเทพ ผู้เพียบพร้อมด้วยคุณความดีทุกประการ มโนภวะ (ความปรารถนา) ก็บังเกิดขึ้นในใจของเขาอย่างต่อเนื่อง

1.241.16

गूहयन्निव चाकारमालोक्य वरवर्णिनीम् ।
दीर्घमुष्णं विनिश्वस्य पार्थः कामवशं गतः ॥ १.२४१.१६ ॥

เมื่อเห็นหญิงผิวพรรณงดงามนั้น และราวกับปกปิดความรู้สึกของตน ปารถ (อรชุน) ถอนหายใจยาวและร้อนรน แล้วตกอยู่ใต้อำนาจของกามารมณ์

1.241.17

स कृष्णां द्रौपदीं मेने न रूपे भद्रया समाम् ।
प्राप्तां भूमान्विन्द्रसेनां साक्षाद्वा वरुणात्मजाम् ॥ १.२४१.१७ ॥

เขาไม่ถือว่ากฤษณาเทราปทีมีรูปโฉมเทียบเท่าภัทรา ไม่ถือว่าวินทุเสนาผู้มาสู่แผ่นดินเทียบเท่า หรือแม้แต่บุตรีแห่งวรุณก็ไม่เทียบเท่า

1.241.18

अतीतकाले संप्राप्ते सर्वास्तापि सुरस्त्रियः ।
न समा भद्रया लोके इत्येवं मन्यतेऽर्जुनः ॥ १.२४१.१८ ॥

อรชุนคิดว่า แม้นางนางสวรรค์ทั้งปวงที่มาในกาลอดีตก็ไม่มีผู้ใดเทียบเท่าภัทราในโลกนี้

1.241.19

अतीतसमये काले सोदर्याणां धनञ्जयः ।
न सस्मार सुभद्रायां कामाङ्कुशनिवारितः ॥ १.२४१.१९ ॥

ในอดีตกาล ธนัญชัยมิได้นึกถึงสุภัทราในหมู่พี่น้องหญิงของตน ถูกหยุดยั้งด้วยขออาญาแห่งกามารมณ์

1.241.20

क्रीडारतिपरां भद्रां सखीगणसमावृताम् ।
प्रीयते स्मार्जुनः पश्यन्स्वाहामिव विभावसुः ॥ १.२४१.२० ॥

เมื่อเห็นภัทราผู้ยินดีในการเล่นและมีหมู่เพื่อนล้อมรอบ อรชุนก็เกิดความปีติ เช่นเดียวกับที่พระวิภาวสุ (พระอัคนี) ปีติเมื่อได้เห็นสวาหา

1.241.21

पाण्डवस्य सुभद्रायाः सकाशे तु यशस्विनः ।
समुत्पत्तिः प्रभावश्च गदेन कथितः पुरा ॥ १.२४१.२१ ॥

ก่อนหน้านี้ กทะได้เล่าให้สุภัทรา ซึ่งเป็นน้องของปาณฑพ ฟังถึงกำเนิดและอานุภาพของผู้มีเกียรติยศนั้น

1.241.22

श्रुत्वा चाशनिनिर्घोषं केशवेनापि धीमता ।
उपमामर्जुनं कृत्वा विस्तरः कथितः पुरा ॥ १.२४१.२२ ॥

เกศวะผู้ฉลาด เมื่อได้ยินเสียงคำรามดุจสายฟ้า ก็ได้เปรียบเทียบอรชุนและเล่าเรื่องนั้นโดยพิสดารไว้ก่อนแล้ว

1.241.23

क्रुद्धमानप्रलापश्च वृष्णीनामर्जुनं प्रति ।
पौरुषं चोपमां कृत्वा प्रावर्तत धनुष्मताम् ॥ १.२४१.२३ ॥

คำพรรณนาอันเต็มไปด้วยความโกรธและความภาคภูมิของพวกวฤษณี หันไปยังอรชุน เปรียบความกล้าหาญของบุรุษ แล้วก็เริ่มขึ้นในหมู่นักธนูทั้งหลาย

1.241.24

अन्योन्यकलहे चापि विवादे चापि वृष्णयः ।
अर्जुनोपि न मे तुल्यः कुतस्त्वमिति चाब्रुवन् ॥ १.२४१.२४ ॥

ในการทะเลาะกันเองและการโต้เถียงกัน พวกวฤษณีกล่าวว่า "แม้อรชุนก็ไม่เทียบเท่าข้า แล้วเจ้าจะเทียบได้อย่างไร"

1.241.25

जातांश्च पुत्रान्गृह्णन्त आशिषो वृष्णयोऽब्रवन् ।
अर्जुनस्य समो वीर्ये भव तात धनुर्धरः ॥ १.२४१.२५ ॥

พวกวฤษณีรับบุตรที่เพิ่งเกิดไว้ในอ้อมแขน ให้พรและกล่าวว่า "ลูกรัก ขอให้เจ้าเป็นนักธนูที่มีความกล้าหาญเสมอด้วยอรชุนเถิด"

1.241.26

तस्मात्सुभद्रा चकमे पौरुषाद्भरतर्षभम् ।
सत्यसन्धस्य रूपेण चातुर्येण च मोहिता ॥ १.२४१.२६ ॥

ดังนั้น สุภัทราจึงปรารถนาวีรบุรุษผู้เป็นยอดแห่งตระกูลภรตะ เพราะความงามและความชำนาญของผู้ซื่อสัตย์ต่อคำสัตย์ของเขา นางจึงหลงใหล

1.241.27

चारणातिथिसंघानां गदस्य च निशम्य सा ।
अदृष्टे कृतभावाभूत्सुभद्रा भरतर्षभे ॥ १.२४१.२७ ॥

เมื่อได้ฟังจากพวกจารณะ จากหมู่แขกผู้มาเยือน และจากกทะ สุภัทราก็เกิดความรักใคร่ต่อยอดนักรบแห่งภรตะ ซึ่งนางยังไม่เคยได้พบเห็น

1.241.28

कीर्तयन्ददृशे यो यः कथंचित्कुरुजाङ्गलम् ।
तं तमेव तदा भद्रा बीभत्सुं स्म हि पृच्छति ॥ १.२४१.२८ ॥

ใครก็ตามที่ปรากฏตัวและพรรณนาแคว้นกุรุชางคละไม่ว่าด้วยวิธีใด พระภัทราก็จะถามคนผู้นั้นถึงพีภัตสุ (อรชุน) นั่นเอง

1.241.29

अभीक्ष्णश्रवणादेवमभीक्ष्णपरिपृच्छनात् ।
प्रत्यक्ष इव भद्रायाः पाण्डवः प्रत्यपद्यत ॥ १.२४१.२९ ॥

เพราะได้ฟังบ่อยๆ และซักถามบ่อยๆ ปาณฑพผู้นั้นจึงปรากฏแก่ภัทรา ราวกับอยู่ต่อหน้าต่อตาของนาง

1.241.30

भुजौ भुजगसङ्काशौ ज्याघातेन किणीकृतौ ।
पार्थोऽयमिति पश्यन्त्या निःशंसयमजायत ॥ १.२४१.३० ॥

เมื่อเห็นแขนทั้งคู่ดุจงูและเป็นตุ่มด้านจากการกระทบของสายธนู นางก็มั่นใจโดยไม่มีข้อสงสัยว่า "นี่คือปารถะ"

1.241.31

यथारूपं हि शुश्राव सुभद्रा भरतर्षभम् ।
तथारूपमवेक्ष्यैनं परां प्रीतिमवाप सा ॥ १.२४१.३१ ॥

สุภัทราเห็นวีรบุรุษแห่งภรตะในรูปลักษณ์ตามที่นางเคยได้ยินมา จึงได้รับความยินดีอย่างยิ่ง

1.241.32

सा कदाचिदुपासीनं पप्रच्छ कुरुनन्दनम् ।
कथं देशाश्च चरिता नानाजनपदाः कथम् ॥ १.२४१.३२ ॥

วันหนึ่ง ขณะที่กุรุนันทนะนั่งอยู่ใกล้ นางถามว่า "ท่านเดินทางไปในแผ่นดินและในดินแดนต่างๆ มากมายได้อย่างไร"

1.241.33

सरांसि सरितश्चैव वनानि च कथं यते ।
दिशः काश्च कथं प्राप्ताश्चरता भवता सदा ॥ १.२४१.३३ ॥

ท่านข้ามทะเลสาบ แม่น้ำ และป่าไม้ได้อย่างไร และท่านมุ่งหน้าไปยังทิศใดบ้าง ในเมื่อท่านเดินทางอยู่เสมอ"

1.241.34

स तथोक्तस्तदा भद्रां बहुनर्मामृतं ब्रुवन् ।
उवाच परमप्रीतस्तथा बहुविधाः कथाः ॥ १.२४१.३४ ॥

เมื่อถูกถามเช่นนั้น เขาก็ยินดียิ่งนัก พูดด้วยถ้อยคำเย้าแหย่อันหวานดุจน้ำอมฤต กับพระภัทราผู้เป็นมงคล และเล่าเรื่องราวหลายรูปแบบให้นางฟัง

1.241.35

निशण्य विविधं तस्य लोके चरितमात्मनः ।
तथा परिगतो भावः कन्यायाः समपद्यत ॥ १.२४१.३५ ॥

เมื่อได้ฟังการกระทำต่างๆ มากมายที่ตนได้ทำไว้ในโลก ความรู้สึกชนิดเดียวกันก็เกิดขึ้นในใจของหญิงสาว

1.241.36

पर्वसन्धौ तु कस्मिंश्चित्सुभद्रा भरतर्षभम् ।
रहस्येकान्तमासाद्य हर्षमाणाऽभ्यभाषत ॥ १.२४१.३६ ॥

ณ วาระเทศกาลแห่งหนึ่ง สุภัทราเข้าไปหาวีรบุรุษแห่งภรตะในที่ลับสงัด แล้วพูดด้วยความยินดี

1.241.37

यतिना रचता देशान्खाण्डवप्रस्थवासिनी ।
कश्चिद्भगवता दृष्टा पृथाऽस्माकं पितृष्वसा ॥ १.२४१.३७ ॥

หลังจากฤๅษีสร้างแคว้นต่างๆ แล้ว ผู้ได้รับพรได้เห็นปฤถา ป้าของพวกเรา ผู้อาศัยอยู่ที่ขาณฑวปรัสถ์

1.241.38

भ्रातृभिः प्रीयते सर्वैर्दृष्टः कच्चिद्युधिष्ठिरः ।
कच्चिद्धर्मपरो भीमो धर्मराजस्य धीमतः ॥ १.२४१.३८ ॥

ยุธิษฐิระเป็นที่พอใจของพี่น้องทั้งหมดหรือไม่ ภีมะผู้มุ่งมั่นในธรรมะเป็นที่เห็นว่าภักดีต่อพระราชาแห่งธรรมผู้ฉลาดหรือไม่

1.241.39

निवृत्तसमयः कच्चिदपराधाद्धनञ्जयः ।
नियमे कामभोगानां वर्तमानः प्रिये रतः ॥ १.२४१.३९ ॥

การถือพรตของธนัญชัยสิ้นสุดลงแล้วหรือยัง หรือเขายังอยู่ในการควบคุมกามสุข มีความยินดีในคนรักของตนหรือไม่

1.241.40

क्व नु पार्थश्चरत्यद्य बहिः स वसतीर्वसन् ।
सुखोचितो ह्यदुःखार्हो दीर्घबाहुररिन्दमः ॥ १.२४१.४० ॥

ปารถะผู้แขนยาว ผู้ทำลายศัตรู บัดนี้เร่ร่อนอยู่ที่ใด เขาพำนักในที่พักภายนอก เคยอยู่สบาย ไม่สมควรกับความทุกข์

1.241.41

कच्चिच्छ्रुतो वा दृष्टो वा पार्थो भगवताऽर्जुनः ।
निशम्य वचनं तस्यास्तामुवाच हसन्निव ॥ १.२४१.४१ ॥

ผู้มีพระภาคเคยได้ยินหรือเคยเห็นปารถะอรชุนบ้างหรือไม่ นางฟังคำของนางแล้วจึงกล่าวกับนาง ทรงยิ้มเล็กน้อย

1.241.42

आर्या कुशलिनी कुन्ती सहपुत्रा सहस्नुषा ।
प्रीयते पश्यती पुत्रान्खाण्डवप्रस्थ आसते ॥ १.२४१.४२ ॥

นางผู้สูงศักดิ์กุนตีอยู่เย็นสบายดี พร้อมด้วยบุตรและสะใภ้ ยินดีที่ได้เห็นบุตร นางพำนักอยู่ที่ขาณฑวปรัสถ์

1.241.43

अनुज्ञातश्च मात्रा च सोदरैश्च धनञ्जयः ।
द्वारकामावसत्येको यतिलिङ्गेन पाण्डवः ॥ १.२४१.४३ ॥

ได้รับอนุญาตจากมารดาและพี่น้องร่วมบิดามารดาแล้ว ธนัญชัยปาณฑพผู้นั้นจึงพำนักอยู่ที่ทวารกาโดยลำพัง ในรูปลักษณ์ของนักพรต

1.241.44

पश्यन्ती सततं कस्मान्नाभिजानासि माधवि ।
निशण्य वचनं तस्य वासुदेवसहोदरी ॥ १.२४१.४४ ॥

เหตุใดเจ้าเห็นเขาอยู่เสมอ แต่กลับจำเขาไม่ได้ ข้าแต่มาธวี ฟังคำของเขาแล้ว น้องสาวของวาสุเทพ

1.241.45

निश्वासबहुला तस्थौ क्षितिं विलिखती तदा ।
ततः परमसंहृष्टः सर्वशस्त्रभृतां वरः ॥ १.२४१.४५ ॥

นางถอนใจยาวมาก ยืนขีดดินอยู่ ครั้งนั้นผู้ประเสริฐที่สุดในบรรดาผู้ถือศัสตราทั้งปวง ยินดีอย่างยิ่ง

1.241.46

अर्जुनोऽहमिति प्रीतस्तामुवाच धनञ्जयः ।
यथा तव गतो भावः श्रवणान्मयि भामिनि ॥ १.२४१.४६ ॥

ธนัญชัยกล่าวด้วยความปีติกับนางว่า "ข้าคืออรชุน" ข้าแต่หญิงงาม ความรู้สึกที่เกิดขึ้นในใจเจ้าเพราะได้ยินถึงข้า...

1.241.47

त्वद्गतः सततं भावस्तथा तव गुणैर्मम ।
प्रशस्तेऽहनि धर्मेण भद्रे स्वयमहं वृतः ॥ १.२४१.४७ ॥

"ความรู้สึกของข้าที่มีต่อเจ้าดำรงอยู่เสมอ และความรู้สึกของเจ้าที่มีต่อข้าก็เช่นกัน ด้วยคุณความดีของเจ้า ข้าแต่ผู้เป็นมงคล ในวันอันเป็นมงคล โดยธรรม ข้าเองได้ถูกเจ้าเลือกแล้ว"

1.241.48

सत्यवानिव सावित्र्या भविष्यामि पतिस्तव ॥ १.२४१.४८ ॥

เฉกเช่นที่สัตยวานเป็นสามีของสาวิตรี ข้าก็จะเป็นสามีของเจ้าเช่นนั้น

1.241.49

एवमुक्त्वा ततः पार्थः प्रविवेश लतागृहम् ।
ततः सुभद्रा ललिता लज्जाभावसमन्विता ॥ १.२४१.४९ ॥

เมื่อกล่าวเช่นนี้แล้ว ปารถะก็เข้าไปในซุ้มเถาวัลย์ ครั้งนั้น สุภัทรา ผู้งดงามอ่อนหวาน เต็มด้วยความรู้สึกเขินอาย

1.241.50

मुमोह शयने दिव्ये शयाना न तथोचिता ।
नाकरोद्यतिपूजां सा लज्जाभावमुपेयुषी ॥ १.२४१.५० ॥

นอนบนที่นอนทิพย์ก็งงงวย ซึ่งไม่เหมาะสมกับนาง นางมิได้ถวายการบูชาแด่นักพรต เพราะเต็มไปด้วยความรู้สึกเขินอาย

1.241.51

कन्यापुरे तु यद्वृत्तं ज्ञात्वा दिव्येन चक्षुषा ।
शशास रुक्मिणीं कृष्णो भोजनादि तदार्जुने ॥ १.२४१.५१ ॥

แต่กฤษณะทรงทราบด้วยทิพยจักษุถึงสิ่งที่เกิดขึ้นในนครแห่งหญิงสาว จึงทรงสั่งรุกมิณีให้จัดเตรียมอาหารและสิ่งอื่นๆ สำหรับอรชุน

1.241.52

तदाप्रभृति तां भद्रां चिन्तयन्वै धनञ्जयः ।
आस्ते स्म स तदाऽऽरामे कामेन भृशपीडितः ॥ १.२४१.५२ ॥

ตั้งแต่นั้นมา ธนัญชัยคิดถึงแต่สุภัทราผู้เป็นมงคลนั้น เขาพำนักอยู่ในสวนนั้น ถูกความปรารถนาเบียดเบียนอย่างยิ่ง

1.241.53

सुभद्रा चापि न स्वस्था पार्थं प्रति बभूव सा ।
कृशा विवर्णवदना चिन्ताशोकपरायणा ॥ १.२४१.५३ ॥

แม้สุภัทราเองก็มิได้สงบใจต่อปารถะ นางซูบผอม หน้าซีด จมอยู่กับความกังวลและความโศก

1.241.54

निश्वासपरमा भद्रा मानसेन मनस्विनी ।
न शय्यासनभोगेषु रतिं विन्दति केनचित् ॥ १.२४१.५४ ॥

สุภัทราผู้เป็นมงคลและมีใจสูง ผู้เอาแต่ถอนใจ โศกเศร้าอยู่ในใจ ไม่พบความยินดีในที่นอน ที่นั่ง หรือความสุขใดๆ เลย

1.241.55

न नक्तं न दिवा शेते बभूवोन्मत्तदर्शना ।
एवं शोकपरां भद्रां देवी वाक्यमथाब्रवीत्।
मा शोकं कुरु वार्ष्णेयि धृतिमालम्ब्य शोभने ॥ १.२४१.५५ ॥

นางไม่หลับทั้งกลางคืนและกลางวัน ท่าทางของนางดูคล้ายคนวิกลจริต ครั้งนั้น เทพีได้กล่าวถ้อยคำเหล่านี้กับสุภัทราผู้จมอยู่กับความโศก "อย่าเศร้าโศกเลย ธิดาแห่งวฤษณี จงยึดความมั่นคงไว้ ข้าแต่ผู้งดงาม"

1.241.56

रुक्मिण्येवं सुभद्रां तां कृष्णस्यानुमते तदा ।
रहोगत्य तदा श्वश्रूं देवकीं वाक्यमब्रवीत् ॥ १.२४१.५६ ॥

ครั้งนั้น ด้วยความเห็นชอบของกฤษณะ รุกมิณีจึงกล่าวกับสุภัทราดังนี้ แล้วจึงไปหาผู้เป็นแม่สามี คือเทวกี พูดกับนางเป็นการส่วนตัว

1.241.57

अर्जुनो यतिरूपेण ह्यागतः सुसमाहितः ।
कन्यापुरमथाविश्य पूजितो भद्रया मुदा ॥ १.२४१.५७ ॥

อรชุนมาในรูปนักพรต สำรวมจิตมั่นคงยิ่ง เข้าสู่นครแห่งหญิงสาวแล้ว ได้รับการต้อนรับด้วยความยินดีจากสุภัทรา

1.241.58

तं विदित्वा सुभद्रापि लज्जया परिमोहिता ।
दिवानिशं शयाना सा नाकरोद्भोजनादिकम् ॥ १.२४१.५८ ॥

เมื่อจำเขาได้แล้ว สุภัทราก็ถูกความอับอายทำให้สับสนเช่นกัน นางนอนทั้งกลางวันและกลางคืน ไม่ยอมรับประทานอาหารหรือสิ่งใดๆ

1.241.59

एवमुक्ता तया देवी भद्रां शोकपरायणाम् ।
तत्समीपं समागत्य श्लक्ष्णं वाक्यमथाब्रवीत् ॥ १.२४१.५९ ॥

เทพีเมื่อถูกนางกล่าวเช่นนี้แล้ว จึงมาหาสุภัทราผู้จมอยู่กับความโศก แล้วกล่าวถ้อยคำอ่อนโยนเหล่านี้

1.241.60

मा शोकं कुरु वार्ष्णेयि धृतिमालम्ब्य शोभने ।
राज्ञे निवेदयित्वापि वसुदेवाय धीमते ॥ १.२४१.६० ॥

"อย่าเศร้าโศกเลย ธิดาแห่งวฤษณี จงยึดความมั่นคงไว้ ข้าแต่ผู้งดงาม แม้ได้บอกกษัตริย์และวสุเทพผู้ปัญญาแล้ว"

1.241.61

कृष्णायापि तथा भद्रे प्रहर्षं कारयामि ते ।
पश्चाज्जानामि ते वार्तां मा शोकं कुरु भामिनि ॥ १.२४१.६१ ॥

พระกฤษณะก็จะได้ทราบเช่นกัน และข้าจะทำให้เจ้าปลาบปลื้มใจ โอ ผู้เป็นมงคล ภายหลังข้าจะรู้ข่าวของเจ้า อย่าเศร้าโศกเลย โอ หญิงงาม

1.241.62

एवमुक्त्वा तु सा माता भद्रायाः प्रियकारिणी ।
निवेदयामास तदा भद्रामानकदुन्दुभेः ॥ १.२४१.६२ ॥

เมื่อกล่าวดังนี้แล้ว มารดาผู้กระทำสิ่งเป็นที่รักแก่พระภัทรา ณ ตอนนั้นจึงแจ้งเรื่องพระภัทราแก่อานกทุนทุภิ

1.241.63

रहस्येकासना तत्र भद्राऽस्वस्थेति चाब्रवीत् ।
आरामे तु यतिः श्रीमानर्जुनश्चेति नः श्रुतम् ॥ १.२४१.६३ ॥

ที่นั่น พระภัทรานั่งอยู่ลำพังอย่างลับ ๆ และกล่าวว่าตนไม่สบาย และพวกเราได้ยินมาว่า ในสวนนั้นมีอรชุนผู้รุ่งเรือง ปลอมตัวเป็นนักบวช

1.241.64

अक्रूराय च कृष्माय आहुकाय च सात्येकः ।
निवेद्यतां महाप्राज्ञ श्रोतव्यं यदि बान्धवैः ॥ १.२४१.६४ ॥

ขอให้สาตยกีแจ้งเรื่องนี้แก่อักรูระ แก่พระกฤษณะ และแก่อาหุกะด้วย โอ ผู้มีปัญญายิ่ง หากเหล่าญาติจะรับฟัง

1.241.65

वसुदेवस्तु तच्छ्रुत्वा अक्रूराहुकयोस्तथा ।
निवेदयित्वा कृष्णेन मन्त्रयामास तैस्तदा ॥ १.२४१.६५ ॥

ส่วนวสุเทพเมื่อได้ยินเรื่องนี้ และได้แจ้งแก่อักรูระและอาหุกะเช่นกันแล้ว ณ ตอนนั้นจึงปรึกษาหารือกับพระกฤษณะและเหล่าญาตินั้น

1.241.66

इदं कार्यमिदं कृत्यमिदमेवेति निश्चितः ।
अक्रूरश्चोग्रसेनश्च सात्यकिश्च गदस्तथा ॥ १.२४१.६६ ॥

ตัดสินใจว่า นี่คือกิจที่ต้องทำ นี่คือหน้าที่ นี่แหละแน่นอน อักรูระ อุครเสน สาตยกี และคทาก็เช่นกัน

1.241.67

पृथुश्रवाश्च कृष्णश्च सहिताः शिनिना मुहुः ।
रुक्मिणी सत्यभामा च देवकी रोहिणी तथा ॥ १.२४१.६७ ॥

พฤถุศรวัส และพระกฤษณะ พร้อมด้วยศินี ประชุมกันอีกครั้งแล้วอีกครั้ง รุกมิณี สัตยภามา เทวกี และโรหิณีก็เช่นกัน

1.241.68

वसुदेवेन सहिताः पुरोहितमते स्थिताः ।
विवाहं मन्त्रयामासुर्द्वादशेऽहनि भारत ॥ १.२४१.६८ ॥

ร่วมกับวสุเทพ ประทับอยู่ตามคำแนะนำของปุโรหิต ได้ปรึกษาหารือเรื่องการอภิเษกสมรสในวันที่สิบสอง โอ ภารตะ

1.241.69

अज्ञातं रौहिणेयस्य उद्धवस्य च भारत ।
विवाहं तु सुभद्रायाः कर्तुकामो गदाग्रजः ॥ १.२४१.६९ ॥

โอ ภารตะ โดยที่เราโรหิเณยะ (พระพลราม) และอุทธวะไม่ทราบ พระเชษฐาของคทา (พระกฤษณะ) ปรารถนาจะจัดการอภิเษกสมรสของพระสุภัทรา

1.241.70

महादेवस्य पूजार्थं महोत्सव इति ब्रुवन् ।
चतुस्त्रिंशदहोरात्रं सुभद्रार्तिप्रशान्तये ॥ १.२४१.७० ॥

กล่าวว่าเป็นมหาพิธีเพื่อบูชามหาเทพ ยาวสามสิบสี่วันสามสิบสี่คืน เพื่อระงับความทุกข์ของพระสุภัทรา

1.241.71

नगरे घोषयास हितार्थं सव्यसाचिनः ।
इतश्चतुर्थे त्वहनि अन्तर्द्वीपं तु गम्यताम् ॥ १.२४१.७१ ॥

ในเมือง มีการประกาศเพื่อประโยชน์ของสัวยสาจิน (อรชุน) ว่า ในวันที่สี่นับจากนี้ ขอให้ทุกคนไปยังเกาะชั้นใน

1.241.72

सदारैः सानुयात्रैश्च सपुत्रैः सहबाधवैः ।
गन्तव्यं सर्ववर्मैश्च गन्तव्यं सर्वयादवैः ॥ १.२४१.७२ ॥

ต้องไปพร้อมด้วยภรรยา ผู้ติดตาม บุตร และญาติ นักรบผู้สวมเกราะทั้งหมดและยาทพทั้งหมดต้องไปด้วย

1.241.73

एवमुक्तास्तु ते सर्वे तथा चक्रुश्च सर्वशः ।
ततः सर्वदशार्हाणामन्तर्द्वीपे च भारत ॥ १.२४१.७३ ॥

เมื่อได้รับคำสั่งเช่นนี้ ทุกคนก็กระทำตามนั้นทุกประการ จากนั้น โอ ภารตะ ภายในเกาะของเหล่าทศารหะทั้งหมด

1.241.74

चतुस्त्रिंशदहोरात्रं बभूव परमोत्सवः ।
कृष्णरामाहुकाक्रूरप्रद्युम्नशिनिसत्यकाः ॥ १.२४१.७४ ॥

มีมหรสพใหญ่ยาวสามสิบสี่วันสามสิบสี่คืน มีพระกฤษณะ พระราม อาหุกะ อักรูระ ประทุมนะ ศินี และสัตยกะ

1.241.75

समुद्रं प्रययुर्हृष्टाः कुकुरान्धकवृष्णयः ।
युक्तयन्त्रपताकाभिर्वृष्णयो ब्राह्मणैः सह ॥ १.२४१.७५ ॥

เหล่ากุกุระ อันธกะ และวฤษณิ ยินดีเดินทางสู่มหาสมุทร ด้วยรถที่เทียมแล้วและธงปลิว ชาววฤษณิไปพร้อมกับพราหมณ์

1.241.76

समुद्रं प्रययुर्नौभिः सर्वे पुरनिवासिनः ।
ततस्त्वरितमागत्य दाशार्हगणपूजितम् ॥ १.२४१.७६ ॥

ชาวเมืองทั้งหมดเดินทางสู่มหาสมุทรด้วยเรือ จากนั้นก็มาถึงโดยเร็ว ณ สถานที่ที่เหล่าทศารหะบูชา

1.241.77

सुभद्रा पुण्डरीकाक्षमब्रवीद्यतिशासनात् ।
कृत्यवान्द्वादशाहानि स्थाता स भगवानिह ॥ १.२४१.७७ ॥

พระสุภัทรากราบทูลพระผู้มีดวงตาดุจดอกบัวด้วยคำบัญชาของนักพรต ว่า "พระผู้เป็นเจ้าผู้ประเสริฐนั้น ผูกพันด้วยหน้าที่ จะประทับอยู่ที่นี่สิบสองวัน"

1.241.78

तिष्ठतस्तस्य कः कुर्यादुपस्थानविधिं सदा ।
तमुवाच हृषीकेशः कस्त्वदन्यो विशेषतः ॥ १.२४१.७८ ॥

ใครจะกระทำพิธีปรนนิบัติพระองค์ขณะประทับอยู่เสมอ พระหฤษีเกศกล่าวแก่นางว่า "ใครอื่นนอกจากเจ้าเล่า โดยเฉพาะ"

1.241.79

तमृषिं प्रत्युपस्थातुमितो नार्हति माधवि ।
त्वमेवास्मन्मतेनाद्य महर्षेर्वशवर्तिनी ॥ १.२४१.७९ ॥

โอ มาธวี จากที่นี่ไม่มีผู้ใดควรไปปรนนิบัติฤๅษีนั้น วันนี้ตามความเห็นของเรา เจ้าผู้เดียวควรเชื่อฟังมหาฤๅษี

1.241.80

कुरु सर्वाणि कार्याणि कीर्तिं धर्ममवेक्ष्य च ।
तस्य चातिथिमुख्यस्य सर्वेषां च तपस्विनाम् ॥ १.२४१.८० ॥

จงทำกิจทั้งปวงของเจ้า โดยคำนึงถึงเกียรติยศและธรรม และเพื่อแขกผู้เลิศนั้น และเพื่อบรรดาผู้บำเพ็ญตบะทั้งหมดด้วย

1.241.81

संविधानपरा भद्रे भव त्वं वशवर्तिनी ॥ १.२४१.८१ ॥

ข้าแต่หญิงผู้เจริญ จงอุทิศตนต่อการจัดเตรียมและเป็นผู้เชื่อฟังเถิด

1.241.82

एवमादिश्य भिक्षां च भद्रां च मधुसूदनः ।
ययौ शङ्खप्रणादेन भेरीणां निस्वनेन च ॥ १.२४१.८२ ॥

เมื่อได้สั่งเรื่องการทานอันเป็นมงคลเช่นนี้แล้ว พระมธุสูทนะก็เสด็จจากไปท่ามกลางเสียงสังข์ที่กังวานและเสียงกลองที่ดังก้อง

1.241.83

ततस्तु द्वीपमासाद्य दानधर्मपरायणाः ।
उग्रसेनमुखाश्चान्ये विजहुः कुकुरान्धकाः ॥ १.२४१.८३ ॥

ครั้นถึงเกาะแล้ว พวกกุกุระและอันธกะ มีอุครเสนเป็นหัวหน้า ผู้อุทิศตนต่อธรรมแห่งการให้ทาน ก็ได้เพลิดเพลินอยู่ที่นั่น

1.241.84

पटहानां प्रणादैश्च भेरीणां निस्वनेन च ।
सप्तयोजनविस्तार आयतो दशयोजनम् ॥ १.२४१.८४ ॥

เกาะนั้นเต็มไปด้วยเสียงกลองปฏหและเสียงกลองภேรี มีความกว้างเจ็ดโยชน์และความยาวสิบโยชน์

1.241.85

बभूव स महाद्वीपः सपर्वतमहावनः ।
सेतुपुष्करिणीजालैराक्रीडः सर्वसात्वताम् ॥ १.२४१.८५ ॥

เกาะอันยิ่งใหญ่นั้นได้กลายเป็นดินแดนที่มีภูเขาและป่าใหญ่ มีสะพานและสระบัวเชื่อมถึงกัน เป็นสถานที่สำราญของพวกสาตวตะทั้งปวง

1.241.86

वापीपल्वलसङ्घैश्च काननैश्च मनोरमैः ।
वासुदेवस्य क्रीडार्थं योग्यः सर्वप्रहर्षतः ॥ १.२४१.८६ ॥

เกาะนั้นเต็มไปด้วยบ่อน้ำ สระน้ำเล็กใหญ่ และป่าอันน่ารื่นรมย์ สมควรเป็นที่เล่นของพระวาสุเทพ ทำให้ทุกคนปีติยินดียิ่งนัก

1.241.87

कुकुरान्धकवृष्णीनां तथा प्रियकरस्तदा ।
बभूव परमोपेतस्त्रिविष्टप इवापरः ॥ १.२४१.८७ ॥

ในเวลานั้น เกาะนั้นได้กลายเป็นที่น่ายินดีของพวกกุกุระ อันธกะ และวฤษณิ เพียบพร้อมยิ่งนัก ประดุจสวรรค์อีกแห่งหนึ่ง

1.241.88

चतुस्त्रिंशदहोरात्रं दानधर्मपरायणाः ।
उग्रसेनमुखाः सर्वे विजहुः कुकुरान्धकाः ॥ १.२४१.८८ ॥

เป็นเวลาสามสิบสี่วันสามสิบสี่คืน พวกกุกุระและอันธกะทั้งหมด มีอุครเสนเป็นหัวหน้า ผู้อุทิศตนต่อธรรมแห่งการให้ทาน ได้เพลิดเพลินกันอยู่

1.241.89

विचित्रमाल्याभरणाश्चित्रगन्धानुलेपनाः ।
विहाराभिगताः सर्वे यादवा हर्षसंयुताः ॥ १.२४१.८९ ॥

พวกยาทพทั้งหมดประดับด้วยพวงมาลัยและเครื่องอาภรณ์หลากสี ทาด้วยเครื่องหอมต่าง ๆ ท่องเที่ยวไปเพื่อความสำราญ เต็มไปด้วยความปีติยินดี

1.241.90

सुनृत्तगीतवादित्रै रममाणास्तदाऽभवन् ।
प्रतियाते दशार्हाणामृषभे शार्ङ्गधन्वनि।
सुभध्रोद्वाहनं पार्थः प्राप्तकालममन्यत ॥ १.२४१.९० ॥

พวกเขาเพลิดเพลินอยู่กับการฟ้อนรำอันงดงาม การขับร้อง และดนตรีในเวลานั้น เมื่อศารงคธันวันผู้เป็นวัวกระทิงในหมู่ทศารหะได้จากไปแล้ว ปารถะจึงเห็นว่าถึงเวลาอันควรสำหรับการอภิเษกสมรสของสุภัทรา