మహాభారతం · అధ్యాయం 1.241
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.241.1
स तथेति प्रतिज्ञाय सहितो यतिना हरिः ।
कृत्वा तु संविदं तेन प्रहृष्टः केशवोऽभवत् ॥ १.२४१.१ ॥
అతడు 'అలాగే' అని ప్రతిజ్ఞ చేయగా, యతితో కూడిన హరి అతనితో ఒప్పందం చేసుకున్నాడు; కేశవుడు సంతోషించాడు.
1.241.2
पर्वते तौ विहृत्यैव यथेष्टं कृष्णपाण्डवौ ।
तां पुरीं प्रविवेशाथ गृह्य हस्तेन पाण्डवम्।
प्रविश्य च गृहं रम्यं सर्वभोगसमन्वितम् ॥ १.२४१.२ ॥
పర్వతంపై ఇష్టానుసారం విహరించి, కృష్ణుడు మరియు పాండవుడు ఆ నగరంలో ప్రవేశించారు; పాండవుని చేయి పట్టుకుని, సర్వ భోగాలతో కూడిన రమ్యమైన గృహంలో ప్రవేశించారు.
1.241.3
पार्थमावेदयामास रुक्मिणीसत्यभामयोः ।
हृषीकेशवचः श्रुत्वा ते उभे चोचतुर्भृशम् ॥ १.२४१.३ ॥
హృషీకేశుని మాటలు విని, రుక్మిణీ మరియు సత్యభామలు పార్థునికి తెలియజేశారు; ఆ ఇద్దరూ ఎంతో మాట్లాడారు.
1.241.4
मनोरथो महानेष हृदि नौ परिवर्तते ।
कदा द्रक्षाव बीभत्सुं पाण्डवं पुरमागतम् ॥ १.२४१.४ ॥
మన ఇద్దరి హృదయంలో ఈ గొప్ప కోరిక తిరుగుతోంది — నగరానికి వచ్చిన పాండవుడు బీభత్సుని మనం ఎప్పుడు చూస్తామో?
1.241.5
इत्येवं हर्षमाणे ते वदन्त्यौ सुभृशं प्रियम् ।
रुग्मिणीसत्यभामे वै दृष्ट्वा प्रीतोऽभवद्यतिः ॥ १.२४१.५ ॥
ఈ విధంగా సంతోషించి ఆ ఇద్దరూ ఎంతో ప్రియమైన మాటలు పలికారు; రుక్మిణీ మరియు సత్యభామలను చూసి యతి సంతోషించాడు.
1.241.6
सर्वेषां हर्षमाणानां पार्थो हर्षमुपागमत् ।
प्राप्तमज्ञातरूपेण चागतं चार्जुनं हरिः ॥ १.२४१.६ ॥
సంతోషించిన వారందరిలో పార్థుడు కూడా సంతోషం పొందాడు; గుర్తుపట్టని రూపంలో వచ్చిన అర్జునుని హరి (చూశాడు).
1.241.7
सत्कृत्य पूज्यमानं तु प्रीत्या चैव ह्यपूजयत् ।
स तं प्रियातिथिं श्रेष्ठं समीक्ष्य यतिमागतम् ॥ १.२४१.७ ॥
గౌరవం పొందుతున్న అతన్ని ప్రేమతో మరింతగా గౌరవించాడు. ప్రియమైన అతిథిగా వచ్చిన ఆ శ్రేష్ఠ యతిని చూసి అతడు ప్రేమతో పూజించాడు.
1.241.8
सोदर्यां भगिनीं कृष्णः सुभद्रामिदमब्रवीत् ।
अयं देशातिथिर्भद्रे संशितव्रतवानृषिः ॥ १.२४१.८ ॥
కృష్ణుడు తన సోదరి సుభద్రతో ఇలా అన్నాడు: 'ఓ భద్రా, ఇతడు ఈ దేశపు అతిథి, కఠిన వ్రతాలు కలిగిన ఋషి.'
1.241.9
प्राप्नोतु सततं पूजां तव कन्यापुरे वसन् ।
आर्येण च परिज्ञातः पूजनीयो यतिस्त्वया ॥ १.२४१.९ ॥
కన్యాపురంలో ఉంటూ అతడు నీ నుండి ఎల్లప్పుడూ గౌరవం పొందుగాక. ఆర్యుడు ఇతన్ని బాగా ఎరిగినవాడు; ఈ యతి నీచే పూజనీయుడు.
1.241.10
रागाद्भरस्व वार्ष्णेयि भक्ष्यैर्भोज्यैर्यतिं सदा ।
एष यद्यदृषिर्ब्रूयात्कार्यमेव न संशयः ॥ १.२४१.१० ॥
వార్ష్ణేయీ, ప్రేమతో యతిని ఎల్లప్పుడూ రుచికరమైన భక్ష్యభోజ్యాలతో పోషించు. ఈ ఋషి ఏది చెప్పినా అది చేయాలి; ఇందులో సందేహం లేదు.
1.241.11
सखीभिः सहिता भद्रे भवास्य वशवर्तिनी ।
पुरा हि यतयो भद्रे ये भैक्षार्थमनुव्रताः ॥ १.२४१.११ ॥
ఓ భద్రా, నీ సఖులతో కలిసి ఇతనికి విధేయురాలిగా ఉండు. ఓ భద్రా, పూర్వం భిక్షకోసం వ్రతనియమాలతో వచ్చిన యతులు అలాంటివారే.
1.241.12
ते बभूवुर्दशार्हाणां कन्यापुरनिवासिनः ।
तेभ्यो भोज्यानि भक्ष्याणि यथाकालमतन्द्रिताः।
कन्यापुरगताः कन्याः प्रयच्छन्ति यशस्विनि ॥ १.२४१.१२ ॥
వారు దశార్హుల కన్యాపురంలో నివసించువారయ్యారు. వారికి సమయానుసారం, అలసట లేకుండా భోజ్యాలు, భక్ష్యాలు ఇవ్వబడతాయి. కన్యాపురానికి వెళ్ళిన కన్యలు, ఓ యశస్వినీ, వాటిని ఇస్తారు.
1.241.13
सा तथेत्यब्रवीत्कृष्णं करिष्यामि यथाऽऽथ माम् ।
तोषयिष्यामि वृत्तेन कर्मणा च द्विजर्षभम् ॥ १.२४१.१३ ॥
ఆమె కృష్ణునితో ఇలా అన్నది: "మీరు చెప్పినట్లే చేస్తాను. నా నడవడికతో, కర్మలతో ఆ ద్విజశ్రేష్ఠుడిని సంతోషపెడతాను."
1.241.14
एवमेतेन रूपेण कंचित्कालं धनञ्जयः ।
उवास भक्ष्यैर्भोज्यैश्च भद्रया परमार्चितः ॥ १.२४१.१४ ॥
ఈ విధంగా, ఈ రూపంలో ధనంజయుడు కొంతకాలం భద్రతో కలిసి ఉన్నాడు; భక్ష్య భోజ్యాలతో ఎంతో గౌరవించబడ్డాడు.
1.241.15
तस्य सर्वगुणोपेतां वासुदेवसहोदरीम् ।
पश्यतः सततं भद्रां प्रादुरासीन्मनोभवः ॥ १.२४१.१५ ॥
అన్ని గుణాలూ కలిగిన వాసుదేవుని సోదరి భద్రను అతడు నిరంతరం చూస్తుండగా, మనోభవుడు (మన్మథుడు) అతనిలో పుట్టాడు.
1.241.16
गूहयन्निव चाकारमालोक्य वरवर्णिनीम् ।
दीर्घमुष्णं विनिश्वस्य पार्थः कामवशं गतः ॥ १.२४१.१६ ॥
ఆ సుందర వర్ణాన్ని చూసి, తన భావాన్ని దాచుకుంటూ, పార్థుడు (అర్జునుడు) దీర్ఘంగా, వేడిగా నిట్టూర్చి కామవశుడయ్యాడు.
1.241.17
स कृष्णां द्रौपदीं मेने न रूपे भद्रया समाम् ।
प्राप्तां भूमान्विन्द्रसेनां साक्षाद्वा वरुणात्मजाम् ॥ १.२४१.१७ ॥
అతడు కృష్ణ అయిన ద్రౌపదిని రూపంలో భద్రతో సమానంగా భావించలేదు; భూమిపైకి వచ్చిన విందుసేనను, లేదా సాక్షాత్తు వరుణుని కుమార్తెను కూడా సమానంగా భావించలేదు.
1.241.18
अतीतकाले संप्राप्ते सर्वास्तापि सुरस्त्रियः ।
न समा भद्रया लोके इत्येवं मन्यतेऽर्जुनः ॥ १.२४१.१८ ॥
గతకాలంలో వచ్చిన దేవకన్యలందరూ కూడా లోకంలో భద్రతో సమానులు కారని అర్జునుడు ఇలా భావిస్తాడు.
1.241.19
अतीतसमये काले सोदर्याणां धनञ्जयः ।
न सस्मार सुभद्रायां कामाङ्कुशनिवारितः ॥ १.२४१.१९ ॥
గతకాలంలో సోదరీమణుల మధ్య ధనంజయుడు సుభద్రను గుర్తుచేసుకోలేదు; అతడు కామాంకుశంతో నిరోధించబడి ఉన్నాడు.
1.241.20
क्रीडारतिपरां भद्रां सखीगणसमावृताम् ।
प्रीयते स्मार्जुनः पश्यन्स्वाहामिव विभावसुः ॥ १.२४१.२० ॥
ఆటలలో ఆనందంలో మునిగి, స్నేహితుల గుంపుతో చుట్టబడిన భద్రను చూసి అర్జునుడు ఆనందిస్తాడు, అగ్ని స్వాహాను చూసి ఆనందించినట్లు.
1.241.21
पाण्डवस्य सुभद्रायाः सकाशे तु यशस्विनः ।
समुत्पत्तिः प्रभावश्च गदेन कथितः पुरा ॥ १.२४१.२१ ॥
పాండవుని సమక్షంలో సుభద్ర గురించి, యశస్వి జననం మరియు ప్రభావం పూర్వం గదుడు చెప్పాడు.
1.241.22
श्रुत्वा चाशनिनिर्घोषं केशवेनापि धीमता ।
उपमामर्जुनं कृत्वा विस्तरः कथितः पुरा ॥ १.२४१.२२ ॥
పిడుగు గర్జనలాంటి ధ్వనిని విని, బుద్ధిమంతుడైన కేశవుడు కూడా అర్జునుని ఉపమగా చేసి పూర్వం విస్తారంగా చెప్పాడు.
1.241.23
क्रुद्धमानप्रलापश्च वृष्णीनामर्जुनं प्रति ।
पौरुषं चोपमां कृत्वा प्रावर्तत धनुष्मताम् ॥ १.२४१.२३ ॥
వృష్ణుల క్రోధమూ గర్వపు విలాపమూ అర్జునుని వైపు తిరిగాయి; ధనుర్ధరుల మధ్య పౌరుషాన్ని ఉపమగా చేసి అది మొదలైంది.
1.241.24
अन्योन्यकलहे चापि विवादे चापि वृष्णयः ।
अर्जुनोपि न मे तुल्यः कुतस्त्वमिति चाब्रुवन् ॥ १.२४१.२४ ॥
పరస్పర కలహంలోనూ వివాదంలోనూ వృష్ణులు, "అర్జునుడు కూడా నాకు సమానుడు కాడు; నువ్వు ఎలా (సమానుడవు)?" అని అన్నారు.
1.241.25
जातांश्च पुत्रान्गृह्णन्त आशिषो वृष्णयोऽब्रवन् ।
अर्जुनस्य समो वीर्ये भव तात धनुर्धरः ॥ १.२४१.२५ ॥
జన్మించిన కుమారులను ఆశీర్వదిస్తూ వృష్ణులు ఇలా అన్నారు: "ప్రియ బాలకా, పరాక్రమంలో అర్జునుడితో సమానమైన విలుకాడివి కా."
1.241.26
तस्मात्सुभद्रा चकमे पौरुषाद्भरतर्षभम् ।
सत्यसन्धस्य रूपेण चातुर्येण च मोहिता ॥ १.२४१.२६ ॥
అందువల్ల సుభద్ర భరతవంశశ్రేష్ఠుని పౌరుషాన్ని కోరింది; సత్యసంధుని రూపానికి, నేర్పుకు మోహితురాలై.
1.241.27
चारणातिथिसंघानां गदस्य च निशम्य सा ।
अदृष्टे कृतभावाभूत्सुभद्रा भरतर्षभे ॥ १.२४१.२७ ॥
చారణులు, అతిథుల సమూహాలు, గదుడు చెప్పినది విని, ఆమె చూడని ఆ భరతశ్రేష్ఠునిపై అనురాగం కలిగినది.
1.241.28
कीर्तयन्ददृशे यो यः कथंचित्कुरुजाङ्गलम् ।
तं तमेव तदा भद्रा बीभत्सुं स्म हि पृच्छति ॥ १.२४१.२८ ॥
కురుజాంగలాన్ని ఏ విధంగానైనా వర్ణిస్తూ కనిపించిన ప్రతివారినీ, అప్పుడు భద్రా బీభత్సుని (అర్జునుని) గురించి అడిగింది.
1.241.29
अभीक्ष्णश्रवणादेवमभीक्ष्णपरिपृच्छनात् ।
प्रत्यक्ष इव भद्रायाः पाण्डवः प्रत्यपद्यत ॥ १.२४१.२९ ॥
ఎడతెగక వినడం వల్ల, ఎడతెగక అడగడం వల్ల, ఈ విధంగా భద్రకు పాండవుడు ప్రత్యక్షమైనట్లు అయ్యాడు.
1.241.30
भुजौ भुजगसङ्काशौ ज्याघातेन किणीकृतौ ।
पार्थोऽयमिति पश्यन्त्या निःशंसयमजायत ॥ १.२४१.३० ॥
పాముల వంటి రెండు బాహువులు, ధనుస్సు నారి తాకిడికి గట్టిపడినవి; 'ఇతడు పార్థుడు' అని చూస్తున్న ఆమెకు సందేహం లేకుండా నిశ్చయం కలిగింది.
1.241.31
यथारूपं हि शुश्राव सुभद्रा भरतर्षभम् ।
तथारूपमवेक्ष्यैनं परां प्रीतिमवाप सा ॥ १.२४१.३१ ॥
విన్న రూపంలోనే భరతశ్రేష్ఠుడిని చూసి సుభద్ర అత్యంత ఆనందాన్ని పొందింది.
1.241.32
सा कदाचिदुपासीनं पप्रच्छ कुरुनन्दनम् ।
कथं देशाश्च चरिता नानाजनपदाः कथम् ॥ १.२४१.३२ ॥
ఒకసారి దగ్గర కూర్చున్న కురునందనుడిని ఆమె అడిగింది: మీరు దేశాలను, అనేక జనపదాలను ఎలా సంచరించారు?
1.241.33
सरांसि सरितश्चैव वनानि च कथं यते ।
दिशः काश्च कथं प्राप्ताश्चरता भवता सदा ॥ १.२४१.३३ ॥
సరస్సులను, నదులను, అడవులను మీరు ఎలా దాటారు? ఎల్లప్పుడూ సంచరిస్తూ ఏ దిశలను ఎలా చేరుకున్నారు?
1.241.34
स तथोक्तस्तदा भद्रां बहुनर्मामृतं ब्रुवन् ।
उवाच परमप्रीतस्तथा बहुविधाः कथाः ॥ १.२४१.३४ ॥
ఆమె అలా అడగగా, అతడు అత్యంత సంతోషంతో, అనేక హాస్యామృత మాటలతో భద్రకు అనేక విధాల కథలు చెప్పాడు.
1.241.35
निशण्य विविधं तस्य लोके चरितमात्मनः ।
तथा परिगतो भावः कन्यायाः समपद्यत ॥ १.२४१.३५ ॥
అతని లోకంలో చేసిన వివిధ కార్యాలను విని, కన్య మనసులో అదే భావం ఉదయించింది.
1.241.36
पर्वसन्धौ तु कस्मिंश्चित्सुभद्रा भरतर्षभम् ।
रहस्येकान्तमासाद्य हर्षमाणाऽभ्यभाषत ॥ १.२४१.३६ ॥
ఒక పర్వసంధి సమయంలో సుభద్ర భరతశ్రేష్ఠుడి దగ్గరకు ఏకాంత స్థలంలో వెళ్లి సంతోషంగా మాట్లాడింది.
1.241.37
यतिना रचता देशान्खाण्डवप्रस्थवासिनी ।
कश्चिद्भगवता दृष्टा पृथाऽस्माकं पितृष्वसा ॥ १.२४१.३७ ॥
యతి చేత దేశాలను సృష్టించిన తరువాత, ఖాండవప్రస్థంలో నివసించే మా మేనత్త పృథను ఒక భగవానుడు చూశాడు.
1.241.38
भ्रातृभिः प्रीयते सर्वैर्दृष्टः कच्चिद्युधिष्ठिरः ।
कच्चिद्धर्मपरो भीमो धर्मराजस्य धीमतः ॥ १.२४१.३८ ॥
సోదరులందరిచే సంతోషంగా యుధిష్ఠిరుడు కనబడ్డాడా? ధర్మరాజు, బుద్ధిమంతుడు అయిన వాని ధర్మపరుడైన భీముడు కనబడ్డాడా?
1.241.39
निवृत्तसमयः कच्चिदपराधाद्धनञ्जयः ।
नियमे कामभोगानां वर्तमानः प्रिये रतः ॥ १.२४१.३९ ॥
ఏదైనా అపరాధం వల్ల ధనంజయుని నియమకాలం ముగిసిందా? కామభోగాల నియమంలో ఉండి ప్రియురాలి యందు రమిస్తున్నాడా?
1.241.40
क्व नु पार्थश्चरत्यद्य बहिः स वसतीर्वसन् ।
सुखोचितो ह्यदुःखार्हो दीर्घबाहुररिन्दमः ॥ १.२४१.४० ॥
పార్థుడు ఈ రోజు ఎక్కడ తిరుగుతున్నాడు? బయటి నివాసాల్లో ఉంటూ, సుఖానికి అలవాటుపడి, దుఃఖానికి అర్హుడు కాని, దీర్ఘబాహువు, శత్రువులను అణచువాడైన అతడు.
1.241.41
कच्चिच्छ्रुतो वा दृष्टो वा पार्थो भगवताऽर्जुनः ।
निशम्य वचनं तस्यास्तामुवाच हसन्निव ॥ १.२४१.४१ ॥
భగవానుడు పార్థుడైన అర్జునుని విన్నాడా లేదా చూశాడా? ఆమె మాటలు విని, నవ్వుతున్నవాడిలా ఆమెతో మాట్లాడాడు.
1.241.42
आर्या कुशलिनी कुन्ती सहपुत्रा सहस्नुषा ।
प्रीयते पश्यती पुत्रान्खाण्डवप्रस्थ आसते ॥ १.२४१.४२ ॥
ఆర్యురాలు కుంతి క్షేమంగా ఉంది; కుమారులు, కోడలితో కలిసి, కుమారులను చూసి సంతోషిస్తూ ఖాండవప్రస్థంలో నివసిస్తోంది.
1.241.43
अनुज्ञातश्च मात्रा च सोदरैश्च धनञ्जयः ।
द्वारकामावसत्येको यतिलिङ्गेन पाण्डवः ॥ १.२४१.४३ ॥
తల్లి, సోదరుల అనుమతి పొంది ధనంజయుడు, ఆ పాండవుడు, సన్యాసి వేషంలో ఒంటరిగా ద్వారకలో నివసించాడు.
1.241.44
पश्यन्ती सततं कस्मान्नाभिजानासि माधवि ।
निशण्य वचनं तस्य वासुदेवसहोदरी ॥ १.२४१.४४ ॥
నిరంతరం చూస్తూ కూడా, ఓ మాధవి, అతన్ని ఎందుకు గుర్తించలేదు? అతని మాటలు విని వాసుదేవుని సోదరి.
1.241.45
निश्वासबहुला तस्थौ क्षितिं विलिखती तदा ।
ततः परमसंहृष्टः सर्वशस्त्रभृतां वरः ॥ १.२४१.४५ ॥
తరచూ నిట్టూర్పులు విడుస్తూ ఆమె నేలను గీరుతూ నిలబడింది. అప్పుడు సర్వ ఆయుధధారులలో శ్రేష్ఠుడు మిక్కిలి సంతోషించాడు.
1.241.46
अर्जुनोऽहमिति प्रीतस्तामुवाच धनञ्जयः ।
यथा तव गतो भावः श्रवणान्मयि भामिनि ॥ १.२४१.४६ ॥
"నేను అర్జునుడను" అని ఆనందంతో ధనంజయుడు ఆమెతో అన్నాడు: "ఓ భామినీ, నన్ను గురించి విని నీ మనసులో కలిగిన భావం..."
1.241.47
त्वद्गतः सततं भावस्तथा तव गुणैर्मम ।
प्रशस्तेऽहनि धर्मेण भद्रे स्वयमहं वृतः ॥ १.२४१.४७ ॥
"నీ వైపు నా మనసు నిరంతరం ఉంది, అలాగే నీ గుణాలవల్ల నాపై కూడా. ఓ భద్రే, శుభదినాన ధర్మానుసారంగా నేనే నీచేత వరించబడ్డాను."
1.241.48
सत्यवानिव सावित्र्या भविष्यामि पतिस्तव ॥ १.२४१.४८ ॥
సావిత్రికి సత్యవంతుడు భర్త అయినట్లు, నేను నీకు భర్తనవుతాను.
1.241.49
एवमुक्त्वा ततः पार्थः प्रविवेश लतागृहम् ।
ततः सुभद्रा ललिता लज्जाभावसमन्विता ॥ १.२४१.४९ ॥
ఇలా చెప్పి పార్థుడు లతాగృహంలోకి ప్రవేశించాడు. అప్పుడు సిగ్గుతో నిండిన సుందరి సుభద్ర.
1.241.50
मुमोह शयने दिव्ये शयाना न तथोचिता ।
नाकरोद्यतिपूजां सा लज्जाभावमुपेयुषी ॥ १.२४१.५० ॥
దివ్యమైన శయ్యపై పడుకున్న ఆమె మోహితురాలైంది; అది ఆమెకు తగినది కాదు. సిగ్గును పొందిన ఆమె అతిథి పూజ చేయలేదు.
1.241.51
कन्यापुरे तु यद्वृत्तं ज्ञात्वा दिव्येन चक्षुषा ।
शशास रुक्मिणीं कृष्णो भोजनादि तदार्जुने ॥ १.२४१.५१ ॥
కన్యాపురంలో జరిగినదాన్ని దివ్యదృష్టితో తెలుసుకున్న కృష్ణుడు, అర్జునుని కోసం భోజనాదులను గురించి రుక్మిణికి ఆజ్ఞాపించాడు.
1.241.52
तदाप्रभृति तां भद्रां चिन्तयन्वै धनञ्जयः ।
आस्ते स्म स तदाऽऽरामे कामेन भृशपीडितः ॥ १.२४१.५२ ॥
అప్పటినుండి ధనంజయుడు ఆ మంగళప్రదురాలైన సుభద్రనే తలచుకుంటూ, కామంతో అత్యంత పీడితుడై ఆ ఉద్యానవనంలో ఉన్నాడు.
1.241.53
सुभद्रा चापि न स्वस्था पार्थं प्रति बभूव सा ।
कृशा विवर्णवदना चिन्ताशोकपरायणा ॥ १.२४१.५३ ॥
సుభద్ర కూడా పార్థుని విషయంలో స్వస్థతగా లేదు. ఆమె కృశించి, వివర్ణమైన ముఖంతో, చింత శోకాల్లో మునిగిపోయింది.
1.241.54
निश्वासपरमा भद्रा मानसेन मनस्विनी ।
न शय्यासनभोगेषु रतिं विन्दति केनचित् ॥ १.२४१.५४ ॥
నిట్టూర్పులతో నిండిన, మంగళప్రదురాలైన, మనసులో కుమిలిపోతున్న ఆ ధీరవనిత పాన్పు, ఆసనం, భోగాలు ఏ దానిలోనూ ఆనందాన్ని పొందలేదు.
1.241.55
न नक्तं न दिवा शेते बभूवोन्मत्तदर्शना ।
एवं शोकपरां भद्रां देवी वाक्यमथाब्रवीत्।
मा शोकं कुरु वार्ष्णेयि धृतिमालम्ब्य शोभने ॥ १.२४१.५५ ॥
రాత్రి కాని పగలు కాని ఆమె నిద్రపోలేదు; ఉన్మత్తురాలివలె కనిపించింది. ఇలా శోకంలో మునిగిన భద్రతో దేవి ఈ మాటలు పలికింది: "వార్ష్ణేయీ, శోకించకు; ధైర్యాన్ని పట్టుకో, శోభనా."
1.241.56
रुक्मिण्येवं सुभद्रां तां कृष्णस्यानुमते तदा ।
रहोगत्य तदा श्वश्रूं देवकीं वाक्यमब्रवीत् ॥ १.२४१.५६ ॥
కృష్ణుని అనుమతితో అప్పుడు రుక్మిణి సుభద్రతో ఇలా చెప్పింది; తర్వాత ఏకాంతంగా వెళ్లి అత్తగారైన దేవకితో ఈ మాటలు చెప్పింది.
1.241.57
अर्जुनो यतिरूपेण ह्यागतः सुसमाहितः ।
कन्यापुरमथाविश्य पूजितो भद्रया मुदा ॥ १.२४१.५७ ॥
అర్జునుడు యతి రూపంలో వచ్చాడు, పూర్తిగా సంయమనంతో. కన్యాపురంలో ప్రవేశించి భద్ర చేత సంతోషంగా పూజించబడ్డాడు.
1.241.58
तं विदित्वा सुभद्रापि लज्जया परिमोहिता ।
दिवानिशं शयाना सा नाकरोद्भोजनादिकम् ॥ १.२४१.५८ ॥
అతన్ని తెలుసుకున్న సుభద్ర కూడా సిగ్గుతో మోహితురాలైంది. రాత్రింబగళ్లు పడుకొని ఉండి ఆమె భోజనం మొదలైనవి చేయలేదు.
1.241.59
एवमुक्ता तया देवी भद्रां शोकपरायणाम् ।
तत्समीपं समागत्य श्लक्ष्णं वाक्यमथाब्रवीत् ॥ १.२४१.५९ ॥
ఆమె ఇలా చెప్పగా, శోకంలో మునిగిన భద్ర దగ్గరకు దేవి వచ్చి మృదువైన మాటలతో ఇలా అంది.
1.241.60
मा शोकं कुरु वार्ष्णेयि धृतिमालम्ब्य शोभने ।
राज्ञे निवेदयित्वापि वसुदेवाय धीमते ॥ १.२४१.६० ॥
వార్ష్ణేయీ, శోకించకు; ధైర్యాన్ని పట్టుకో, శోభనా. రాజుకు, జ్ఞాని అయిన వసుదేవునికి కూడా తెలియజేసిన తర్వాత.
1.241.61
कृष्णायापि तथा भद्रे प्रहर्षं कारयामि ते ।
पश्चाज्जानामि ते वार्तां मा शोकं कुरु भामिनि ॥ १.२४१.६१ ॥
కృష్ణునికీ అలాగే తెలియజేసి, ఓ భద్రా, నీకు సంతోషం కలిగిస్తాను. తరువాత నీ వార్తను తెలుసుకుంటాను; ఓ భామినీ, దుఃఖించకు.
1.241.62
एवमुक्त्वा तु सा माता भद्रायाः प्रियकारिणी ।
निवेदयामास तदा भद्रामानकदुन्दुभेः ॥ १.२४१.६२ ॥
ఇలా చెప్పి, భద్రకు ప్రియమైన చేసే ఆ తల్లి అప్పుడు భద్ర గురించి ఆనకదుందుభికి తెలియజేసింది.
1.241.63
रहस्येकासना तत्र भद्राऽस्वस्थेति चाब्रवीत् ।
आरामे तु यतिः श्रीमानर्जुनश्चेति नः श्रुतम् ॥ १.२४१.६३ ॥
అక్కడ ఏకాంతంగా కూర్చున్న భద్ర తాను అస్వస్థురాలినని చెప్పింది. తోటలో తపస్వి అయిన తేజోవంతుడైన అర్జునుడు ఉన్నాడని మేము విన్నాము.
1.241.64
अक्रूराय च कृष्माय आहुकाय च सात्येकः ।
निवेद्यतां महाप्राज्ञ श्रोतव्यं यदि बान्धवैः ॥ १.२४१.६४ ॥
అక్రూరునికి, కృష్ణునికి, ఆహుకునికి కూడా సాత్యకి తెలియజేయాలి — ఓ మహాప్రాజ్ఞా, బంధువులు వినదగినదైతే.
1.241.65
वसुदेवस्तु तच्छ्रुत्वा अक्रूराहुकयोस्तथा ।
निवेदयित्वा कृष्णेन मन्त्रयामास तैस्तदा ॥ १.२४१.६५ ॥
వసుదేవుడు అది విని, అక్రూరునికి, ఆహుకునికి కూడా అలాగే తెలియజేసి, అప్పుడు కృష్ణునితో, వారితో ఆలోచించాడు.
1.241.66
इदं कार्यमिदं कृत्यमिदमेवेति निश्चितः ।
अक्रूरश्चोग्रसेनश्च सात्यकिश्च गदस्तथा ॥ १.२४१.६६ ॥
'ఇదే చేయవలసిన పని, ఇదే కర్తవ్యం, ఇదే నిశ్చయం' అని నిశ్చయించుకొని అక్రూరుడు, ఉగ్రసేనుడు, సాత్యకి, గదుడు కూడా.
1.241.67
पृथुश्रवाश्च कृष्णश्च सहिताः शिनिना मुहुः ।
रुक्मिणी सत्यभामा च देवकी रोहिणी तथा ॥ १.२४१.६७ ॥
పృథుశ్రవుడు, కృష్ణుడు శినితో పదేపదే కలిసారు; రుక్మిణి, సత్యభామ, దేవకి, రోహిణి కూడా అలాగే.
1.241.68
वसुदेवेन सहिताः पुरोहितमते स्थिताः ।
विवाहं मन्त्रयामासुर्द्वादशेऽहनि भारत ॥ १.२४१.६८ ॥
వసుదేవునితో కలిసి, పురోహితుని సలహాతో కూర్చుని, పన్నెండవ రోజున వివాహం గురించి ఆలోచించారు, భారతా.
1.241.69
अज्ञातं रौहिणेयस्य उद्धवस्य च भारत ।
विवाहं तु सुभद्रायाः कर्तुकामो गदाग्रजः ॥ १.२४१.६९ ॥
భారతా, రౌహిణేయుడు (బలరాముడు), ఉద్ధవుడు తెలియకుండా, సుభద్ర వివాహం చేయాలని కోరిన గదాగ్రజుడు (కృష్ణుడు).
1.241.70
महादेवस्य पूजार्थं महोत्सव इति ब्रुवन् ।
चतुस्त्रिंशदहोरात्रं सुभद्रार्तिप्रशान्तये ॥ १.२४१.७० ॥
మహాదేవుని పూజ కోసం ఇది మహోత్సవమని చెబుతూ, సుభద్ర బాధ శాంతించడానికి ముప్పై నాలుగు రోజులు రాత్రులు.
1.241.71
नगरे घोषयास हितार्थं सव्यसाचिनः ।
इतश्चतुर्थे त्वहनि अन्तर्द्वीपं तु गम्यताम् ॥ १.२४१.७१ ॥
నగరంలో సవ్యసాచి (అర్జునుని) హితం కోసం ప్రకటన చేయించారు: ఇక్కడ నుండి నాలుగవ రోజున అంతర్ద్వీపానికి వెళ్లాలి.
1.241.72
सदारैः सानुयात्रैश्च सपुत्रैः सहबाधवैः ।
गन्तव्यं सर्ववर्मैश्च गन्तव्यं सर्वयादवैः ॥ १.२४१.७२ ॥
భార్యలు, అనుచరులు, పుత్రులు, బంధువులతో వెళ్లాలి; కవచధారులందరూ, యాదవులందరూ వెళ్లాలి.
1.241.73
एवमुक्तास्तु ते सर्वे तथा चक्रुश्च सर्वशः ।
ततः सर्वदशार्हाणामन्तर्द्वीपे च भारत ॥ १.२४१.७३ ॥
ఇలా చెప్పబడినవారు అందరూ అలాగే పూర్తిగా చేశారు. తరువాత, ఓ భారతా, దాశార్హులందరూ ద్వీపం లోపల.
1.241.74
चतुस्त्रिंशदहोरात्रं बभूव परमोत्सवः ।
कृष्णरामाहुकाक्रूरप्रद्युम्नशिनिसत्यकाः ॥ १.२४१.७४ ॥
ముప్పై నాలుగు రోజులు, రాత్రులు గొప్ప ఉత్సవం జరిగింది — కృష్ణుడు, రాముడు, ఆహుకుడు, అక్రూరుడు, ప్రద్యుమ్నుడు, శిని, సత్యకుడు.
1.241.75
समुद्रं प्रययुर्हृष्टाः कुकुरान्धकवृष्णयः ।
युक्तयन्त्रपताकाभिर्वृष्णयो ब्राह्मणैः सह ॥ १.२४१.७५ ॥
ఆనందంగా కుకురులు, అంధకులు, వృష్ణులు సముద్రం వైపు వెళ్లారు — రథాలు, జెండాలతో; వృష్ణులు బ్రాహ్మణులతో కలిసి.
1.241.76
समुद्रं प्रययुर्नौभिः सर्वे पुरनिवासिनः ।
ततस्त्वरितमागत्य दाशार्हगणपूजितम् ॥ १.२४१.७६ ॥
నగరవాసులందరూ పడవలతో సముద్రం వైపు వెళ్లారు. తరువాత త్వరగా వచ్చి, దాశార్హ గణాలచే పూజింపబడిన చోటికి.
1.241.77
सुभद्रा पुण्डरीकाक्षमब्रवीद्यतिशासनात् ।
कृत्यवान्द्वादशाहानि स्थाता स भगवानिह ॥ १.२४१.७७ ॥
సుభద్ర పద్మాక్షునితో అన్నది — యతుల ఆజ్ఞవల్ల, కర్తవ్యం కలిగినవాడై; "పన్నెండు రోజులు ఆ భగవానుడు ఇక్కడ ఉంటాడు."
1.241.78
तिष्ठतस्तस्य कः कुर्यादुपस्थानविधिं सदा ।
तमुवाच हृषीकेशः कस्त्वदन्यो विशेषतः ॥ १.२४१.७८ ॥
ఆయన ఉన్నప్పుడు ఉపస్థాన విధిని ఎవరు ఎల్లప్పుడూ చేస్తారు? హృషీకేశుడు ఆమెతో అన్నాడు — "నీవు తప్ప ప్రత్యేకంగా ఇంకెవరు?"
1.241.79
तमृषिं प्रत्युपस्थातुमितो नार्हति माधवि ।
त्वमेवास्मन्मतेनाद्य महर्षेर्वशवर्तिनी ॥ १.२४१.७९ ॥
మాధవీ, ఆ ఋషికి సేవ చేయడానికి ఇక్కడి నుండి మరెవరూ అర్హులు కారు. ఈరోజు మా అభిప్రాయం ప్రకారం నువ్వే ఆ మహర్షికి వశవర్తినిగా ఉండు.
1.241.80
कुरु सर्वाणि कार्याणि कीर्तिं धर्ममवेक्ष्य च ।
तस्य चातिथिमुख्यस्य सर्वेषां च तपस्विनाम् ॥ १.२४१.८० ॥
కీర్తిని, ధర్మాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకుని అన్ని పనులు చేయి. ఆ ముఖ్య అతిథికి, సర్వ తపస్వులకు కూడా.
1.241.81
संविधानपरा भद्रे भव त्वं वशवर्तिनी ॥ १.२४१.८१ ॥
ఓ భద్రే, ఏర్పాట్లలో నిమగ్నమై వశవర్తినిగా ఉండు.
1.241.82
एवमादिश्य भिक्षां च भद्रां च मधुसूदनः ।
ययौ शङ्खप्रणादेन भेरीणां निस्वनेन च ॥ १.२४१.८२ ॥
ఈ విధంగా శుభకరమైన భిక్షను గురించి ఆదేశించి, మధుసూదనుడు శంఖధ్వనితో, భేరుల నినాదంతో వెళ్ళాడు.
1.241.83
ततस्तु द्वीपमासाद्य दानधर्मपरायणाः ।
उग्रसेनमुखाश्चान्ये विजहुः कुकुरान्धकाः ॥ १.२४१.८३ ॥
అనంతరం ద్వీపానికి చేరి, దానధర్మపరులైన ఉగ్రసేనుని నాయకత్వంలోని కుకురులు, అంధకులు ఆనందించారు.
1.241.84
पटहानां प्रणादैश्च भेरीणां निस्वनेन च ।
सप्तयोजनविस्तार आयतो दशयोजनम् ॥ १.२४१.८४ ॥
పటహాల ధ్వనులతో, భేరుల నినాదంతో — ఏడు యోజనాల వెడల్పు, పది యోజనాల పొడవు విస్తరించి ఉంది.
1.241.85
बभूव स महाद्वीपः सपर्वतमहावनः ।
सेतुपुष्करिणीजालैराक्रीडः सर्वसात्वताम् ॥ १.२४१.८५ ॥
అది పర్వతాలు, గొప్ప అడవులతో కూడిన మహాద్వీపమైంది; వంతెనలు, కమల సరస్సుల జాలంతో, సర్వ సాత్వతుల క్రీడాస్థలమైంది.
1.241.86
वापीपल्वलसङ्घैश्च काननैश्च मनोरमैः ।
वासुदेवस्य क्रीडार्थं योग्यः सर्वप्रहर्षतः ॥ १.२४१.८६ ॥
బావులు, మడుగుల సమూహాలు, మనోహర అడవులతో కూడినది; వాసుదేవుని క్రీడకు తగినది, అందరికీ అమితానందం కలిగించేది.
1.241.87
कुकुरान्धकवृष्णीनां तथा प्रियकरस्तदा ।
बभूव परमोपेतस्त्रिविष्टप इवापरः ॥ १.२४१.८७ ॥
కుకురులు, అంధకులు, వృష్ణులకు అప్పుడు అది ప్రియమైనదిగా, పరమ గుణాలతో, మరో స్వర్గంలా ఉండింది.
1.241.88
चतुस्त्रिंशदहोरात्रं दानधर्मपरायणाः ।
उग्रसेनमुखाः सर्वे विजहुः कुकुरान्धकाः ॥ १.२४१.८८ ॥
ముప్పై నాలుగు రోజులు రాత్రులు దానధర్మంలో నిమగ్నులై, ఉగ్రసేనుని నేతృత్వంలో కుకురులు, అంధకులు అందరూ ఆనందించారు.
1.241.89
विचित्रमाल्याभरणाश्चित्रगन्धानुलेपनाः ।
विहाराभिगताः सर्वे यादवा हर्षसंयुताः ॥ १.२४१.८९ ॥
విచిత్రమైన మాలలు, ఆభరణాలు ధరించి, రకరకాల సుగంధాలు పూసుకుని, విహారంలో నిమగ్నులైన యాదవులందరూ ఆనందంతో ఉన్నారు.
1.241.90
सुनृत्तगीतवादित्रै रममाणास्तदाऽभवन् ।
प्रतियाते दशार्हाणामृषभे शार्ङ्गधन्वनि।
सुभध्रोद्वाहनं पार्थः प्राप्तकालममन्यत ॥ १.२४१.९० ॥
మంచి నృత్యం, గానం, వాద్యాలతో వారు అప్పుడు ఆనందించారు. దశార్హుల వృషభుడు శార్ఙ్గధన్వి వెళ్ళిపోగా, పార్థుడు సుభద్రా వివాహానికి సమయం వచ్చిందని భావించాడు.