महाभारत · अध्याय 1.243
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.243.1
वृष्म्यन्धकपुरात्तस्मादपयातुं धनञ्जयः ।
विनिश्चित्य तया सार्धं सुभद्रामिदमब्रवीत् ॥ १.२४३.१ ॥
वृष्णी आणि अंधक नगरातून तेथून प्रस्थान करण्याचा निश्चय करून धनंजयाने तिच्यासह सुभद्रेला हे सांगितले.
1.243.2
द्विजानां गुणमुख्यानां यथार्हं प्रतिपादय ।
भोज्यैर्भक्ष्यैश्च कामैश्च स्वपुरीं प्रतियास्यताम् ॥ १.२४३.२ ॥
गुणांनी श्रेष्ठ असलेल्या द्विजांना यथायोग्य भोज्य, भक्ष्य आणि इच्छित वस्तू देऊन त्यांना आपल्या नगरात परतू द्या.
1.243.3
आत्मनश्च समुद्दिश्य महाव्रतसमापनम् ।
गच्छ भद्रे स्वयं तूर्णं महाराजनिवेशनम् ॥ १.२४३.३ ॥
आपल्यासाठी आणि महाव्रताच्या समाप्तीसाठी, हे भद्रे, तू स्वतः लवकर महाराजांच्या निवासस्थानी जा.
1.243.4
तेजोबलजवोपेतैः शुक्लैर्हयवरोत्तमैः ।
वाजिभिः शैव्यसुग्रीवमेघपुष्पबलाहकैः ॥ १.२४३.४ ॥
तेज, बल आणि वेग यांनी युक्त अशा पांढऱ्या उत्तम घोड्यांनी — शैव्य, सुग्रीव, मेघपुष्प आणि बलाहक या नावांच्या घोड्यांनी.
1.243.5
युक्तं रथवरं तूर्णमिहानय सुसत्कृतम् ।
व्रतार्थमिति भाषित्वा सखीभिः सुभगे सह ॥ १.२४३.५ ॥
जोडलेला उत्तम रथ लवकर येथे आणा, छान सजवलेला. 'व्रतासाठी' असे सांगून, हे सुभगे, सखींसह.
1.243.6
क्षिप्रमादाय पर्येहि सह सर्वायुधेन च ।
अनुकर्षान्तपताकाश्च तूणीरांश्च धनूंषि च ॥ १.२४३.६ ॥
लवकर सर्व शस्त्रांसह, दोर, टोकाला पताका, भाते आणि धनुष्ये घेऊन माझ्याकडे ये.
1.243.7
सर्वान्रथवरे स्थाप्य सोत्सेधाश्च महागदाः ॥ १.२४३.७ ॥
सर्व काही उत्तम रथात ठेवून, उंच महागदा देखील.
1.243.8
अर्जुनेनैवमुक्ता सा सुभद्रा भद्रभाषिणी ।
जगाम नृपतेर्वेश्म सखीभिः सहिता तदा ॥ १.२४३.८ ॥
अर्जुनाने असे सांगितल्यावर मंगलभाषिणी सुभद्रा तेव्हा सखींसह राजाच्या महालात गेली.
1.243.9
व्रतार्थमिति तत्रस्थान्रक्षिणो वाक्यमब्रवीत् ।
रथेनानेन यास्यामि महाव्रतसमापनम् ॥ १.२४३.९ ॥
"व्रतासाठी" असे म्हणून तेथे उभ्या असलेल्या रक्षकांना ती म्हणाली, "या रथाने मी महाव्रताच्या समाप्तीसाठी जाईन."
1.243.10
शैब्यसुग्रीवयुक्तेन सायुधेनैव शार्ङ्गिणः ।
रथेन रमणीयेन प्रयास्यामि व्रतार्थिनी ॥ १.२४३.१० ॥
शैब्य आणि सुग्रीवांनी जोडलेल्या, शस्त्रांसह, शार्ङ्गधारी (कृष्णाच्या) सुंदर रथाने, व्रतार्थिनी होऊन मी जाईन.
1.243.11
सुभध्रयैवमुक्ते तु जनाः प्राञ्जलयोऽभवन् ।
योजयित्वा रथवरं कल्याणैरभिभाष्य ताम् ॥ १.२४३.११ ॥
सुभद्रेने असे सांगताच लोक हात जोडून उभे राहिले; उत्तम रथ जोडून मंगल वचनांनी तिच्याशी बोलले.
1.243.12
यथोक्तं सर्वमारोप्य आयुधानि च भामिनी ।
क्षिप्रमादाय कल्याणी सुभद्राऽर्जुनमब्रवीत् ॥ १.२४३.१२ ॥
सांगितल्याप्रमाणे सर्व व शस्त्रे रथावर चढवून, लवकर घेऊन, कल्याणी भामिनी सुभद्रा अर्जुनाला म्हणाली.
1.243.13
रथोऽयं रथिनां श्रेष्ठ आनीतस्तव शासनात् ।
स त्वं याहि यथाकामं कुरून्कौरवनन्दन ॥ १.२४३.१३ ॥
हे रथिकांमध्ये श्रेष्ठा, तुमच्या आज्ञेनुसार हा रथ आणला गेला आहे. हे कौरवांच्या आनंदा, तुम्ही इच्छेनुसार कुरूंकडे जा.
1.243.14
निवेद्य तु रथं भर्तुः सुभद्रा भद्रसंमता ।
ब्राह्मणानां तदा हृष्टा ददौ सा विविधं वसु ॥ १.२४३.१४ ॥
भद्रतेमुळे सन्मानित सुभद्रेने पतीला रथ अर्पण करून, तेव्हा आनंदाने ब्राह्मणांना विविध धन दिले.
1.243.15
स्नेहवन्ति च भोज्यानि प्रददावीप्सितानि च ।
यथाकामं यथाश्रद्धं वस्त्राणि विविधानि च ॥ १.२४३.१५ ॥
तिने स्नेहपूर्ण, इच्छित भोजने आणि इच्छा व श्रद्धेनुसार विविध वस्त्रेही दिली.
1.243.16
तर्पिता विविधैर्भोज्यैस्तान्यवाप्य वसूनि च ।
ब्राह्मणाः स्वगृहं जग्मुः प्रयुज्य परमाशिषः ॥ १.२४३.१६ ॥
विविध भोजनांनी तृप्त होऊन आणि ते धन मिळवून ब्राह्मण परम आशीर्वाद देत आपापल्या घरी गेले.
1.243.17
सुभद्रया तु विज्ञप्तः पूर्वमेव धनञ्जयः ।
अभीशुग्रहणे पार्थ न मेऽस्ति सदृशो भुवि ॥ १.२४३.१७ ॥
सुभद्रेने आधीच कळवलेल्या धनंजयाने म्हटले, "हे पार्था, लगाम धरण्यात पृथ्वीवर माझ्यासारखा कोणी नाही."
1.243.18
तस्मात्सा पूर्वमारुह्य रश्मीञ्जग्राह माधवी ।
सोदरा वासुदेवस्य कृतस्वस्त्ययना हयान् ॥ १.२४३.१८ ॥
म्हणून वासुदेवाची भगिनी माधवीने प्रथम आरोहण करून, मंगलविधी करून घोड्यांचे लगाम हाती धरले.
1.243.19
व्यत्ययित्वा तु तल्लिङ्गं यतिवेषं धनञ्जयः ।
आमुच्य कवचं वीरः समुच्छ्रितमहद्धनुः ॥ १.२४३.१९ ॥
त्याने आपले चिन्ह बदलून यतीचा वेष धारण केला; वीर धनंजयाने कवच उतरवले आणि उंच उभारलेले महाधनुष्य घेतले.
1.243.20
आरुरोह रथश्रेष्ठं शुक्लवासा धनञ्जयः ।
महेन्द्रदत्तं मुकुटं तथैवाभरणानि च ॥ १.२४३.२० ॥
पांढरी वस्त्रे परिधान केलेला धनंजय श्रेष्ठ रथावर चढला; महेंद्राने (इंद्राने) दिलेला मुकुट आणि तसेच अलंकारही त्याने धारण केले.
1.243.21
अलङ्कृत्य तु कौन्तेयः प्रयातुमुपचक्रमे ।
ततः कन्यापुरे घोषस्तुमुलः समपद्यत ॥ १.२४३.२१ ॥
अलंकृत होऊन कौंतेय प्रयाण करू लागला; तेव्हा कन्यापुरात मोठा गोंधळ उडाला.
1.243.22
दृष्ट्वा नववरं पार्थं बाणखड्गधनुर्धरम् ।
अभीशुहस्तां सुश्रोणीमर्जुनेन रथे स्थिताम् ॥ १.२४३.२२ ॥
नवीन वर पार्थाला बाण, खड्ग आणि धनुष्य धारण केलेले पाहून, हाती लगाम धरून अर्जुनासह रथावर उभ्या असलेल्या सुंदर कटिप्रदेशाच्या स्त्रीला...
1.243.23
ऊचुः कन्यास्तदा यान्तीं वासुदेवसहोदराम् ।
सर्वकामसमृद्धा त्वं सुभद्रे भद्रभाषिणि ॥ १.२४३.२३ ॥
तेव्हा कन्या प्रयाण करणाऱ्या वासुदेवाच्या भगिनीला म्हणाल्या: "हे सुभद्रे, हे मधुरभाषिणी, तू सर्व इच्छांनी समृद्ध आहेस."
1.243.24
वासुदेवप्रियं लब्ध्वा भर्तारं वीरमर्जुनम् ।
सर्वसीमन्तिनीनां त्वां श्रेष्ठां कृष्णसहोदरीम् ॥ १.२४३.२४ ॥
वासुदेवाची प्रिय, वीर अर्जुनाला पती म्हणून मिळवून तू सर्व सौभाग्यवतींत श्रेष्ठ आहेस, हे कृष्णाच्या भगिनी.
1.243.25
मन्यामहे महाभागे सुभद्रे भद्रभाषिणि ।
यस्मात्सर्वमनुष्याणां श्रेष्ठो भर्ता तवार्जुनः ॥ १.२४३.२५ ॥
हे महाभागे सुभद्रे, हे शुभ बोलणारी, सर्व माणसांत श्रेष्ठ तुझा पती अर्जुन आहे असे आम्ही मानतो.
1.243.26
उपपन्नस्त्वया वीरः सर्वलोकमहारथः ।
हे प्रयाहि गृहान्भद्रे सुहृद्भिः संगमोऽस्तु ते ॥ १.२४३.२६ ॥
तुला योग्य असा वीर, सर्व लोकांतील महारथी लाभला आहे. हे भद्रे, घरी जा; मित्रांशी तुझी भेट होवो.
1.243.27
एवमुक्ता प्रहृष्टाभिः सखीभिः प्रतिनन्दिता ।
भद्रा भद्रजवोपेतानश्वान्पुनरचोदयत् ॥ १.२४३.२७ ॥
प्रसन्न झालेल्या सख्यांनी असे म्हटल्यावर, त्यांनी अभिनंदिलेल्या भद्रेने शुभवेगवान घोड्यांना पुन्हा हाकले.
1.243.28
पार्श्वे चामरहस्ता सा सखी तस्याङ्गनाऽभवत् ।
ततः कन्यापुरद्वारात्सघोषादभिनिःसृतम् ॥ १.२४३.२८ ॥
तिच्याजवळ चामर हातात घेतलेली ती सखी तिची दासी झाली. मग कन्यापुराच्या द्वारातून आवाज करीत रथ बाहेर पडला.
1.243.29
ददृशुस्तं रथश्रेष्ठं जना जीमूतनिस्वनम् ।
सुभद्रासङ्गृहीतस्य रथस्य महतः स्वनम् ॥ १.२४३.२९ ॥
मेघगर्जनेसारख्या त्या श्रेष्ठ रथाला लोकांनी पाहिले; सुभद्रेने स्वीकारलेल्या त्या महारथाचा प्रचंड आवाज त्यांनी ऐकला.
1.243.30
मेघस्वनमिवाकाशे शुश्रुवुः पुरवासिनः ।
सुभद्रया तु संपन्ने तिष्ठन्रथवरेऽर्जुनः ॥ १.२४३.३० ॥
आकाशात मेघगर्जनेसारखा आवाज पुरवासीयांनी ऐकला. सुभद्रेसह त्या श्रेष्ठ रथावर उभा असलेला अर्जुन (दिसला).
1.243.31
प्रबभौ च तयोपेतः कैलास इव गङ्गया ।
पार्थः सुभद्रासहितो विरराज महारथः ॥ १.२४३.३१ ॥
कैलास पर्वत गंगेसह जसा शोभतो, तसा तिच्यासह तो पार्थ प्रकाशला; सुभद्रेसह महारथी अर्जुन विराजला.
1.243.32
विराजते यथा शक्रो राजञ्शच्या समन्वितः ।
सुभद्रां प्रेक्ष्य पार्थेन ह्रियमाणां यशस्विनीम् ॥ १.२४३.३२ ॥
राजा, शचीसह इंद्र जसा शोभतो, तसा पार्थाने नेली जाणारी यशस्विनी सुभद्रा पाहून तो शोभला.
1.243.33
चक्रुः किलकिलाशब्दानासाद्य बहवो जनाः ।
दाशार्हाणां कुलस्य श्रीः सुभद्रा मद्रभाषिणी ॥ १.२४३.३३ ॥
अनेक लोकांनी किलकिला शब्द केले. दाशार्ह कुलाची शोभा, मधुरभाषिणी सुभद्रा (अशी दिसली).
1.243.34
अभिकामा सकामेन पार्थेन सह गच्छति ।
अथापरे तु संक्रुद्धा गृह्णीत घ्नत माचिरम् ॥ १.२४३.३४ ॥
इच्छेने पार्थासह ती जात आहे. मग इतर संतापून म्हणाले — पकडा, मारा, उशीर करू नका.
1.243.35
इति संवार्य शस्त्राणि ववर्षुरभितो दिशम् ।
इति संभाषमाणानां स नादः सुमहानभूत् ॥ १.२४३.३५ ॥
असे शस्त्र अडवून ते सर्व दिशांना वर्षाव करू लागले. असे बोलणाऱ्यांचा तो नाद अतिशय मोठा झाला.
1.243.36
स तेन जनघोषेण वीरो गज इवार्दितः ।
ववर्ष शरवर्षाणि न तु कंचन रोषयत् ॥ १.२४३.३६ ॥
त्या जनगर्जनेने पीडित झालेला तो वीर हत्तीसारखा बाणवर्षाव करू लागला; परंतु कोणालाही त्याने संतप्त केले नाही.
1.243.37
मुमोच निशितान्बाणान्दीप्यमानान्स्वतेजसा ।
प्रासादवरसङ्घेषु हर्म्येषु भवनेषु च ॥ १.२४३.३७ ॥
आपल्या तेजाने चमकणारे तीक्ष्ण बाण त्याने सोडले; श्रेष्ठ प्रासादसमूहांवर, हर्म्यांवर आणि भवनांवर.
1.243.38
क्षोभयित्वा पुरश्रेष्ठं गरुत्मानिव सागरम् ।
प्रेक्षन्रैवकतद्वारं निर्ययौ भरतर्षभः ॥ १.२४३.३८ ॥
गरुड समुद्राला ढवळावा तसे श्रेष्ठ नगर ढवळून, रैवतक द्वाराकडे पाहत भरतर्षभ बाहेर पडला.