ಮಹಾಭಾರತ · ಅಧ್ಯಾಯ 1.245
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.245.1
उक्तवन्तो यथावीर्यमसकृत्सर्ववृष्णयः ।
ततोऽब्रवीद्वासुदेवो वाक्यं धर्मार्थसंयुतम् ॥ १.२४५.१ ॥
ಎಲ್ಲಾ ವೃಷ್ಣಿಗಳು ತಮ್ಮ ಶಕ್ತಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಪದೇ ಪದೇ ಮಾತನಾಡಿದರು. ಆಗ ವಾಸುದೇವನು ಧರ್ಮಾರ್ಥಯುಕ್ತವಾದ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳಿದನು.
1.245.2
मयोक्तं न श्रुतं पूर्वं सहितैः सर्वयादवैः ।
अतिक्रान्तमतिक्रान्तं न निवर्तेत कर्हिचित्।
शृणुध्वं सहिताः सर्वे मम वाक्यं सहेतुकम् ॥ १.२४५.२ ॥
ನಾನು ಹೇಳಿದುದನ್ನು ಮೊದಲು ಎಲ್ಲಾ ಯಾದವರು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಕೇಳಿರಲಿಲ್ಲ. ಕಳೆದುದು ಎಂದಿಗೂ ಹಿಂತಿರುಗದು. ಆದ್ದರಿಂದ ನೀವೆಲ್ಲರೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ ಕಾರಣಸಹಿತವಾದ ನನ್ನ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿರಿ.
1.245.3
नावमानं कुलस्यास्य गुडाकेशः प्रयुक्तवान् ।
संमानोऽभ्यधिकस्तेन प्रयुक्तोऽयं न संशयः ॥ १.२४५.३ ॥
ಗುಡಾಕೇಶ (ಅರ್ಜುನ) ಈ ಕುಲಕ್ಕೆ ಅವಮಾನ ಮಾಡಿಲ್ಲ. ಅವನು ಅಧಿಕ ಗೌರವವನ್ನೇ ತೋರಿಸಿದ್ದಾನೆ; ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವಿಲ್ಲ.
1.245.4
अर्थलुब्धान्न वः पार्थो मन्यते सात्वतान्सदा ।
स्वयंवरमनाधृष्यं मन्यते चापि पाण्डवः ॥ १.२४५.४ ॥
ಪಾರ್ಥ (ಅರ್ಜುನ) ನಿಮ್ಮ ಸಾತ್ವತರನ್ನು ಸದಾ ಧನಲೋಭಿಗಳೆಂದು ಭಾವಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಪಾಂಡವನು ಸ್ವಯಂವರವನ್ನೂ ಉಲ್ಲಂಘಿಸಬಾರದ ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾನೆ.
1.245.5
प्रदानमपि कन्यायाः पशुवत्को नु मन्यते ।
विक्रयं चाप्यपत्यस्य कः कुर्यात्पुरुषो भुवि ॥ १.२४५.५ ॥
ಕನ್ಯೆಯನ್ನು ದಾನ ಮಾಡುವುದನ್ನೂ ಪಶುವಿನಂತೆ ಯಾರು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ? ಸಂತಾನವನ್ನು ಮಾರುವುದನ್ನೂ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಯಾವ ಮನುಷ್ಯನು ಮಾಡುತ್ತಾನೆ?
1.245.6
एतान्दोषांस्तु कौन्तेयो दृष्टवानिति मे मतिः ।
क्षत्रियाणां तु वीर्येण प्रशस्तं हरणं बलात्।
अतः प्रसह्य हृतवान्कन्यां धर्मेण पाण्डवः ॥ १.२४५.६ ॥
ಕುಂತಿಪುತ್ರನು ಈ ದೋಷಗಳನ್ನು ನೋಡಿದ್ದಾನೆ ಎಂಬುದು ನನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. ಆದರೆ ಕ್ಷತ್ರಿಯರಿಗೆ ವೀರ್ಯದಿಂದ ಬಲಾತ್ಕಾರವಾಗಿ ಅಪಹರಿಸುವುದು ಪ್ರಶಂಸನೀಯ. ಆದ್ದರಿಂದ ಪಾಂಡವನು ಬಲಾತ್ಕಾರದಿಂದ ಕನ್ಯೆಯನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿದನು, ಅದು ಧರ್ಮಸಮ್ಮತ.
1.245.7
उचितश्चैव संबन्धः सुभद्रा च शयस्विनी ।
एष चापीदृशः पार्थः प्रसह्य हृतवानतः ॥ १.२४५.७ ॥
ಸುಭದ್ರೆ ಮತ್ತು ಸುಂದರ ಬಾಹುಗಳ ಆ ಕನ್ಯೆಯೊಂದಿಗಿನ ಈ ಸಂಬಂಧ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿದೆ. ಇಂತಹವನಾದ ಈ ಪಾರ್ಥನು ಬಲದಿಂದ ಅವಳನ್ನು ಅಪಹರಿಸಿದನು.
1.245.8
भरतस्यान्वये जातं शान्तनोश्च यशस्विनः ।
कुन्तिभोजात्माजापुत्रं का बुभूषेत नार्जुनम् ॥ १.२४५.८ ॥
ಭರತನ ವಂಶದಲ್ಲಿ, ಯಶಸ್ವಿ ಶಂತನುವಿನ ಕುಲದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ, ಕುಂತಿಭೋಜನ ಮಗಳ ಮಗನಾದ ಅರ್ಜುನನಾಗಲು ಯಾರು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ?
1.245.9
न तं पश्यामि यः पार्थं विजयेत रणे बलात् ।
वर्जयित्वा विरूपाक्षं भगनेत्रहरं हरम् ॥ १.२४५.९ ॥
ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಬಲದಿಂದ ಪಾರ್ಥನನ್ನು ಗೆಲ್ಲಬಲ್ಲವನನ್ನು ನಾನು ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ; ಭಗನ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಕಿತ್ತ ವಿರೂಪಾಕ್ಷ ಹರನನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ.
1.245.10
अपि सर्वेषु लोकेषु सेन्द्ररुद्रेषु मारिष ।
स च नाम रथस्तादृङ्मदीयास्ते च वाजिनः ॥ १.२४५.१० ॥
ಓ ಮಾರಿಷ, ಎಲ್ಲಾ ಲೋಕಗಳಲ್ಲಿಯೂ, ಇಂದ್ರ ಮತ್ತು ರುದ್ರರೊಂದಿಗೆ ಕೂಡ, ಅಂತಹ ರಥವೂ ಇದೆ; ನನ್ನ ಆ ಕುದುರೆಗಳೂ ಇವೆ.
1.245.11
मम शस्त्रं विशेषेण तूणौ चाक्षयसायकौ ।
योद्धा पार्थश्च शीघ्रास्त्रः को नु तेन समो भवेत्।
तमभिद्रुत्य सान्त्वेन परमेण धनञ्जयम् ॥ १.२४५.११ ॥
ನನ್ನ ಶಸ್ತ್ರಗಳು ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿವೆ, ನನ್ನ ಬತ್ತಳಿಕೆಗಳು ಅಕ್ಷಯ ಬಾಣಗಳಿಂದ ತುಂಬಿವೆ. ಪಾರ್ಥ ಯೋಧ, ಶೀಘ್ರ ಅಸ್ತ್ರಗಳುಳ್ಳವನು; ಅವನಿಗೆ ಸಮಾನರಾರು? ಆದ್ದರಿಂದ ಅತ್ಯಂತ ಸಮಾಧಾನದಿಂದ ಧನಂಜಯನನ್ನು ಸಮೀಪಿಸಿ—
1.245.12
निवर्तयत संहृष्टा ममैषा परमा मतिः ।
यदि निर्जित्य वः पार्थो बलाद्गच्छेत्स्वकं पुरं ॥ १.२४५.१२ ॥
ಸಂತೋಷದಿಂದ ಅವನನ್ನು ಹಿಂದಿರುಗಿಸಿ; ಇದು ನನ್ನ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. ಪಾರ್ಥನು ನಿಮ್ಮನ್ನು ಬಲದಿಂದ ಗೆದ್ದು ತನ್ನ ನಗರಕ್ಕೆ ಹೋದರೆ—
1.245.13
प्रणश्येद्वो यशः सद्यो न तु सान्त्वे पराजयः ।
पितृष्वसायाः पुत्रो मे संबन्धं नार्हति द्विषाम्।
तच्छ्रुत्वा वासुदेवस्य तथा कर्तुं जनाधिप ॥ १.२४५.१३ ॥
ಶಾಂತಿಯಲ್ಲಿ ಸೋತರೂ ನಿಮ್ಮ ಕೀರ್ತಿ ತಕ್ಷಣ ನಾಶವಾಗದು. ನನ್ನ ಅತ್ತೆಯ ಮಗ ಶತ್ರುಗಳೊಡನೆ ಸಂಬಂಧಕ್ಕೆ ಅರ್ಹನಲ್ಲ. ಜನಾಧಿಪನೇ, ವಾಸುದೇವನ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ ಹಾಗೆಯೇ ಮಾಡು.
1.245.14
उद्योगं कृतवन्तस्ते भेरीं सन्नाद्य यादवाः ।
अर्जुनस्तु तदा श्रुत्वा भेरीसन्नादनं महत् ॥ १.२४५.१४ ॥
ಯಾದವರು ಸಿದ್ಧತೆ ಮಾಡಿ ಭೇರಿಗಳನ್ನು ಮೊಳಗಿಸಿದರು. ಆಗ ಅರ್ಜುನನು ಭೇರಿಗಳ ಮಹಾ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಕೇಳಿದನು.
1.245.15
कौन्तेयस्त्वरमाणस्तु सुभद्रामभ्यभाषत ।
आयान्ति वृष्णयः सर्वे ससुहृज्जनबान्धवाः ॥ १.२४५.१५ ॥
ಕುಂತೀಪುತ್ರನು ತ್ವರೆಯಿಂದ ಸುಭದ್ರೆಗೆ ಹೇಳಿದನು: 'ವೃಷ್ಣಿಗಳೆಲ್ಲರೂ ಮಿತ್ರರು, ಜನರು, ಬಂಧುಗಳೊಡನೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.'
1.245.16
त्वदर्थं योद्धुकामास्ते मदरक्तान्तलोचनाः ।
प्रमत्तानशुचीन्मूढान्सुरामत्तान्नराधमान् ॥ १.२४५.१६ ॥
ನಿನಗಾಗಿ ಯುದ್ಧ ಮಾಡಲು ಬಯಸಿ ಅವರು ಬರುತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ಮದದಿಂದ ಕಣ್ಣಿನ ಅಂಚುಗಳು ಕೆಂಪಾಗಿವೆ. ಅವರು ಅಜಾಗರೂಕರು, ಅಶುಚಿಗಳು, ಮೂಢರು, ಸುರಾಮತ್ತ ನೀಚರು.
1.245.17
वमनं पानशीलांस्तान्करिष्यामि शरोत्तमैः ।
उताहो वा मदोन्मत्तान्नयिष्यामि यमक्षयम् ॥ १.२४५.१७ ॥
ಕುಡಿತದ ಚಟವುಳ್ಳ ಅವರನ್ನು ನಾನು ಉತ್ತಮ ಬಾಣಗಳಿಂದ ವಾಂತಿ ಮಾಡಿಸುತ್ತೇನೆ; ಅಥವಾ ಮದದಿಂದ ಉನ್ಮತ್ತರಾದವರನ್ನು ಯಮಲೋಕಕ್ಕೆ ಒಯ್ಯುತ್ತೇನೆ.
1.245.18
एवमुक्त्वा प्रियां पार्थो न्यवर्तत महाबलः ।
निवर्तमानं दृष्ट्वैव सुभद्रा त्रस्ततां गता ॥ १.२४५.१८ ॥
ಹೀಗೆ ಹೇಳಿ ಮಹಾಬಲನಾದ ಪಾರ್ಥನು ತನ್ನ ಪ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಹಿಂತಿರುಗಿದನು. ಹಿಂತಿರುಗುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿದೊಡನೆ ಸುಭದ್ರೆ ಭಯಗೊಂಡಳು.
1.245.19
एवं मा वद पार्थेति पादयोः पतिता तदा ।
सुभद्रा तु कलिर्जाता वृष्णीनां निधाय च ॥ १.२४५.१९ ॥
"ಹೀಗೆ ನನಗೆ ಹೇಳು, ಪಾರ್ಥ" ಎಂದು ಆಗ ಸುಭದ್ರೆ ಅರ್ಜುನನ ಪಾದಗಳ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಳು. ಆದರೆ ವೃಷ್ಣಿಗಳ ನಡುವೆ ಕಲಹ ಹುಟ್ಟಿತು; ಅದನ್ನು ಅವಳು ತನ್ನೊಳಗೆ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಳು.
1.245.20
एवं ब्रुवन्तः पौरास्ते ह्यपवादरताः प्रभो ।
मम शोकं वर्धयन्ति तस्मान्नाशं न चिन्तये।
परिवादभयान्मुक्ता त्वत्प्रसादाद्भवाम्यहम् ॥ १.२४५.२० ॥
"ಹೀಗೆ ಮಾತನಾಡುವ ಆ ಪೌರರು, ನಿಂದೆಯಲ್ಲಿ ಆನಂದಿಸುವವರು, ಪ್ರಭುವೇ, ನನ್ನ ಶೋಕವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತಾರೆ; ಆದ್ದರಿಂದ ನಾಶವನ್ನು ನಾನು ಚಿಂತಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ನಿಂದೆಯ ಭಯದಿಂದ ಮುಕ್ತಳಾಗಿ, ನಿನ್ನ ಅನುಗ್ರಹದಿಂದ ನಾನಾಗುತ್ತೇನೆ."
1.245.21
एवमुक्तस्ततः पार्थः प्रियया भद्रया तदा ।
गमनाय मतिं चक्रे पार्थः सत्यपराक्रमः ॥ १.२४५.२१ ॥
ಹೀಗೆ ಪ್ರಿಯ ಭದ್ರೆಯಿಂದ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ ಸತ್ಯ-ಪರಾಕ್ರಮಿ ಪಾರ್ಥನು ಆಗ ಹೊರಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದನು.
1.245.22
स्तितपूर्वं तदाऽऽभाष्य परिष्वज्य प्रियां तदा ।
उत्थाप्य च पुनः पार्थो याहि याहीति चाब्रवीत् ॥ १.२४५.२२ ॥
ಆಗ ಮೊದಲು ಮಾತನಾಡಿ, ಪ್ರಿಯಳನ್ನು ಅಪ್ಪಿ, ಮತ್ತೆ ಅವಳನ್ನು ಎಬ್ಬಿಸಿ, ಪಾರ್ಥನು "ಹೋಗು, ಹೋಗು" ಎಂದನು.
1.245.23
ततः सुभद्रा त्वरिता रश्मीन्संगृह्य पाणिना ।
चोदयामास जवनाञ्शीग्रमश्वान्कृतत्वरा ॥ १.२४५.२३ ॥
ಆಗ ಸುಭದ್ರೆ ಅವಸರದಿಂದ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಲಗಾಮುಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು, ವೇಗದ ಕುದುರೆಗಳನ್ನು ತಕ್ಷಣ ಓಡಿಸಿದಳು, ಅವಸರ ಮಾಡುತ್ತ.
1.245.24
ततस्तु कृतसन्नाहा वृष्णिवीराः समाहिताः ।
प्रत्यानयार्थं पार्थस्य जवनैस्तुरगोत्तमैः ॥ १.२४५.२४ ॥
ಆಗ ಕವಚ ಧರಿಸಿದ, ಏಕಾಗ್ರ ಚಿತ್ತದ ವೃಷ್ಣಿ ವೀರರು, ಪಾರ್ಥನನ್ನು ಹಿಂತಿರುಗಿ ಕರೆತರಲು, ಶ್ರೇಷ್ಠ ವೇಗದ ಕುದುರೆಗಳ ಮೇಲೆ ಹೊರಟರು.
1.245.25
राजमार्गमनुप्राप्ता दृष्ट्वा पार्थस्य विक्रमम् ।
प्रासादपङ्क्तिस्तम्भेषु वेदिकासु ध्वजेषु च ॥ १.२४५.२५ ॥
ರಾಜಮಾರ್ಗವನ್ನು ತಲುಪಿ, ಪಾರ್ಥನ ಪರಾಕ್ರಮವನ್ನು ನೋಡಿ, ಅರಮನೆಯ ಸಾಲುಗಂಬಗಳಲ್ಲಿ, ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಧ್ವಜಗಳಲ್ಲಿ.
1.245.26
अर्जुनस्य शरान्दृष्ट्वा विस्मयं परमं गताः ।
केशवस्य वचस्तथ्यं मन्यमानास्तु यादवाः ॥ १.२४५.२६ ॥
ಅರ್ಜುನನ ಬಾಣಗಳನ್ನು ನೋಡಿ ಅತೀವ ಆಶ್ಚರ್ಯಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದರು; ಕೇಶವನ ಮಾತು ಸತ್ಯವೆಂದು ತಿಳಿದ ಯಾದವರು.
1.245.27
अतीत्य तं रैवतकं श्रुत्वा तु विपृथोर्वचः ।
अर्जुनेन कृतं श्रुत्वा गन्तुकामास्तु वृष्णयः ॥ १.२४५.२७ ॥
ಆ ರೈವತಕವನ್ನು ದಾಟಿ, ವಿಪೃಥುವಿನ ಮಾತನ್ನು ಕೇಳಿ, ಅರ್ಜುನನು ಮಾಡಿದ್ದನ್ನು ಕೇಳಿ, ವೃಷ್ಣಿಗಳು ಹೋಗಲು ಇಚ್ಛಿಸಿದರು.
1.245.28
श्रुत्वा दीर्घं गतं पार्थं न्यवर्तन्त महारथाः ।
पुरोद्यानमतिक्रम्य विशालं च गिरिव्रजम् ॥ १.२४५.२८ ॥
ಪಾರ್ಥನು ಬಹಳ ದೂರ ಹೋದನೆಂದು ಕೇಳಿ ಮಹಾರಥರು ಹಿಂದಿರುಗಿದರು; ನಗರದ ಉದ್ಯಾನವನ್ನು ಮತ್ತು ವಿಶಾಲ ಗಿರಿವ್ರಜವನ್ನು ದಾಟಿ.
1.245.29
सानुमुज्जयिनीं चैव वनान्युपवनानि च ।
पुण्येष्वानर्तराष्ट्रेषु वापीपद्मसरांसि च ॥ १.२४५.२९ ॥
ಸಾನು ಮತ್ತು ಉಜ್ಜಯಿನಿಯನ್ನು, ಕಾಡುಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಉಪವನಗಳನ್ನು, ಪವಿತ್ರ ಆನರ್ತ ದೇಶದ ಬಾವಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಕಮಲ ಸರೋವರಗಳನ್ನು.
1.245.30
प्राप्य धेनुमतीतीर्थमश्वरोधसरः प्रति ।
प्रेक्षावर्तं ततः शैलमम्बुदं च नगोत्तमम् ॥ १.२४५.३० ॥
ಧೇನುಮತೀ ತೀರ್ಥ ಮತ್ತು ಅಶ್ವರೋಧಸರೋವರವನ್ನು ತಲುಪಿ; ಅನಂತರ ಪ್ರೇಕ್ಷಾವರ್ತ ಪರ್ವತವನ್ನು, ಪರ್ವತಶ್ರೇಷ್ಠ ಅಂಬುದವನ್ನು.
1.245.31
आराच्छृङ्गमथासाद्य तीर्णः करवतीं नदीम् ।
प्राप्य साल्वेयराष्ट्राणि निषधानप्यतीत्य च ॥ १.२४५.३१ ॥
ದೂರದಿಂದ ಶಿಖರವನ್ನು ತಲುಪಿ, ಕರವತೀ ನದಿಯನ್ನು ದಾಟಿ, ಸಾಲ್ವೇಯ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ತಲುಪಿ, ನಿಷಧರನ್ನೂ ದಾಟಿ.
1.245.32
देवापृथुपुरं पश्यन् सर्वतः सुसमाहितः ।
तमतीत्य महाबाहुर्देवारण्यमपश्यत ॥ १.२४५.३२ ॥
ದೇವಾಪೃಥು ನಗರವನ್ನು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಏಕಾಗ್ರತೆಯಿಂದ ನೋಡುತ್ತಾ, ಅದನ್ನು ದಾಟಿ, ಮಹಾಬಾಹು ದೇವಾರಣ್ಯವನ್ನು ಕಂಡನು.
1.245.33
पूजयामासुरायान्तं देवारण्ये महर्षयः ।
स वनानि नदीः शैलान् गिरिप्रस्रवणानि च ॥ १.२४५.३३ ॥
ದೇವಾರಣ್ಯದಲ್ಲಿ ಬಂದ ಅವನನ್ನು ಮಹರ್ಷಿಗಳು ಪೂಜಿಸಿದರು. ಅವನು ವನಗಳು, ನದಿಗಳು, ಪರ್ವತಗಳು ಮತ್ತು ಗಿರಿ ಝರಿಗಳನ್ನು ನೋಡಿದನು.
1.245.34
अतीत्य च तदा पार्थः सुभद्रासारथिस्तदा ।
कौरवं विषयं प्राप्य विशोकः समपद्यत ॥ १.२४५.३४ ॥
ಆಗ ಸುಭದ್ರೆಯ ಸಾರಥಿಯಾದ ಪೃಥೆಯ ಮಗ ಪಾರ್ಥನು ದಾಟಿ, ಕುರು ದೇಶವನ್ನು ತಲುಪಿ ಶೋಕರಹಿತನಾದನು.
1.245.35
सोदर्याणां महाबाहुः सिंहाशयमिवाशयम् ।
दूरादुपवनोपेतं समन्तात्सलिलावृतम् ॥ १.२४५.३५ ॥
ಸಹೋದರರ ಮಹಾಬಾಹು ದೂರದಿಂದ ಸಿಂಹದ ಗುಹೆಯಂತೆ, ಉಪವನಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ, ಎಲ್ಲೆಡೆ ನೀರಿನಿಂದ ಸುತ್ತುವರಿದ ನಗರವನ್ನು ನೋಡಿದನು.
1.245.36
भद्रया मुदितो जिष्णुर्ददर्श वृजिनं पुरम् ॥ १.२४५.३६ ॥
ಭದ್ರೆಯೊಡನೆ ಸಂತೋಷಗೊಂಡ ಜಿಷ್ಣು (ಅರ್ಜುನ) ವೃಜಿನ ನಗರವನ್ನು ಕಂಡನು.