મહાભારત · અધ્યાય 1.248
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.248.1
इन्द्रप्रस्थे वसन्तस्ते जघ्रुरन्यान्नराधिपान् ।
शासनाद्धृतराष्ट्रस्य राज्ञः शान्तनवस्य च ॥ १.२४८.१ ॥
ઇન્દ્રપ્રસ્થમાં વસતાં તેમણે ધૃતરાષ્ટ્ર રાજા અને શંતનુના પુત્ર (ભીષ્મ)ની આજ્ઞાથી અન્ય રાજાઓને વશ કર્યા.
1.248.2
आश्रित्य धर्मराजानं सर्वलोकोऽवसत्सुखम् ।
पुण्यलक्षणकर्माणं स्वदेहमिव देहिनः ॥ १.२४८.२ ॥
ધર્મરાજ (યુધિષ્ઠિર)નો આશ્રય લઈને સર્વ લોક સુખેથી વસ્યા; પુણ્યલક્ષણી કર્મવાળા તેમનો, જેમ દેહધારી પોતાના દેહનો આશ્રય લે તેમ.
1.248.3
स समं धर्मकामार्थान्सिषेवे भरतर्षभ ।
त्रीनिवात्मसमान्बन्धून्नीतिमानिव मानयन् ॥ १.२४८.३ ॥
હે ભરતશ્રેષ્ઠ! તેઓ ધર્મ, કામ અને અર્થ ત્રણેયનું સમાનપણે સેવન કરતા; પોતાના સમાન ત્રણ બંધુઓને નીતિમાન માણસની જેમ માન આપતા.
1.248.4
तेषां समविभक्तानां क्षितौ देहवतामिव ।
बभौ धर्मार्थकामानां चतुर्थ इव पार्थिवः ॥ १.२४८.४ ॥
પૃથ્વી પર દેહધારી રૂપે સમાન રીતે વહેંચાયેલા ધર્મ, અર્થ અને કામ વચ્ચે તે રાજા ચોથાની જેમ શોભ્યો.
1.248.5
अध्येतारं परं वेदान्प्रयोक्तारं महाध्वरे ।
रक्षितारं शुभाँल्लोकाँल्लोभिरे तं जनाधिपम् ॥ १.२४८.५ ॥
વેદોના શ્રેષ્ઠ અધ્યેતા, મહાયજ્ઞમાં તેમનો પ્રયોગ કરનાર અને શુભ લોકોના રક્ષક એવા તે જનાધિપને (સૌએ) ઇચ્છ્યો.
1.248.6
अधिष्ठानवती लक्ष्मीः परायणवती मतिः ।
वर्धमानोऽखिलो धर्मस्तेनासीत्पृथिवीक्षिताम् ॥ १.२४८.६ ॥
તેમના કારણે પૃથ્વીના રાજાઓમાં લક્ષ્મીને સ્થિર આધાર મળ્યો, બુદ્ધિને પરમ આશ્રય મળ્યો, અને સમસ્ત ધર્મ વધતો રહ્યો.
1.248.7
भ्रातृभिः सहितौ राजा चतुर्भिरधिकं बभौ ।
प्रयुज्यमानैर्विततो वेदैरिव महाध्वरः ॥ १.२४८.७ ॥
ભાઈઓ સાથે રાજા ચારથી વધુ શોભ્યા, જેમ વેદમંત્રોથી વિસ્તરેલો મહાયજ્ઞ શોભે.
1.248.8
तं तु धौम्यादयो विप्राः परिवार्योपतस्थिरे ।
बृहस्पतिसमा मुख्याः प्रजापतिमिवामराः ॥ १.२४८.८ ॥
ધૌમ્ય આદિ બ્રાહ્મણો, બૃહસ્પતિ સમાન શ્રેષ્ઠ, તેમને ઘેરીને દેવો પ્રજાપતિની સેવા કરે તેમ સેવા કરવા લાગ્યા.
1.248.9
धर्मराजे ह्यतिप्रीत्या पूर्णचन्द्र इवामले ।
प्रजानां रेमिरे तुल्यं नेत्राणि हृदयानि च ॥ १.२४८.९ ॥
ધર્મરાજ પર અત્યંત પ્રેમથી, નિર્મળ આકાશમાં પૂર્ણચંદ્રની જેમ, પ્રજાઓની આંખો અને હૃદયો સમાનપણે આનંદ પામ્યાં.
1.248.10
न तु केवलदैवेन प्रजा भावेन रेमिरे ।
यद्बभूव मनःकान्तं कर्मणा स चकार तत् ॥ १.२४८.१० ॥
પ્રજા કેવળ દૈવથી નહીં, પણ તેમના સ્વભાવથી આનંદ પામી; જે મનને પ્રિય હતું તે તેમણે કર્મથી કર્યું.
1.248.11
न ह्ययुक्तं न चासत्यं नासह्यं न च वाऽप्रियम् ।
भाषितं चारुभाषस्य जज्ञे पार्थस्य धीमतः ॥ १.२४८.११ ॥
મધુરભાષી બુદ્ધિમાન પાર્થની વાણીમાં અયોગ્ય, અસત્ય, અસહ્ય કે અપ્રિય કશું ઉત્પન્ન થતું ન હતું.
1.248.12
स हि सर्वस्य लोकस्य हितमात्मन एव च ।
चिकीर्षन्सुमहातेजा रेमे भरतसत्तम ॥ १.२४८.१२ ॥
તે મહાતેજસ્વી સર્વ લોકનું અને પોતાનું હિત કરવા ઇચ્છતા આનંદ્યા, હે ભરતશ્રેષ્ઠ.
1.248.13
तथा तु मुदिताः सर्वे पाण्डवा विगतज्वराः ।
अवसन्पृथिवीपालाँस्तापयन्तः स्वतेजसा ॥ १.२४८.१३ ॥
આ રીતે આનંદિત થયેલા સર્વ પાંડવો દુઃખમુક્ત થઈ, પોતાના તેજથી પૃથ્વીના રાજાઓને તપાવતા નિવાસ કરવા લાગ્યા.
1.248.14
ततः कतिपयाहस्य बीभत्सुः कृष्णमब्रवीत् ।
उष्णानि कृष्ण वर्तन्ते गच्छावो यमुनां प्रति ॥ १.२४८.१४ ॥
થોડા દિવસો પછી બીભત્સુએ કૃષ્ણને કહ્યું, "હે કૃષ્ણ, તડકો તપે છે; ચાલો, આપણે યમુના તરફ જઈએ."
1.248.15
सुहृज्जनवृतौ तत्र विहृत्य मधुसूदन ।
सायाह्ने पुनरेष्यावो रोचतां ते जनार्दन ॥ १.२४८.१५ ॥
"હે મધુસૂદન, ત્યાં મિત્રજનોથી ઘેરાઈને વિહાર કરીને સાંજે આપણે ફરી પાછા આવીશું; હે જનાર્દન, જો તમને ગમે."
1.248.16
कुन्तीमातर्ममाप्येतद्रोचते यद्वयं जले ।
सुहृज्जनवृताः पार्थ विहरेम यथासुखम् ॥ १.२४८.१६ ॥
વાસુદેવે કહ્યું, "હે કુંતીપુત્ર, મને પણ આ ગમે છે; મિત્રજનોથી ઘેરાઈને પાણીમાં સુખપૂર્વક વિહાર કરીએ, હે પાર્થ."
1.248.17
आमन्त्र्य तौ धर्मराजमनुज्ञाप्य च भारत ।
जग्मतुः पार्थगोविन्दौ सुहृज्जनवृतौ ततः ॥ १.२४८.१७ ॥
હે ભારત, તે બંનેએ ધર્મરાજને આમંત્રણ આપી અનુમતિ મેળવી, મિત્રજનોથી ઘેરાઈને પાર્થ અને ગોવિંદ ત્યાંથી ચાલ્યા ગયા.
1.248.18
विहरन्खाण्डवप्रस्थे काननेषु च माधवः ।
पुष्पितोपवनां दिव्यां ददर्श यमुनां नदीम् ॥ १.२४८.१८ ॥
ખાંડવપ્રસ્થમાં અને વનોમાં વિહાર કરતાં માધવે ફૂલોથી ભરેલા ઉપવનોવાળી દિવ્ય યમુના નદી જોઈ.
1.248.19
तस्यास्तीरे वनं दिव्यं सर्वर्तुसुमनोहरम् ।
आलयं सर्वभूतानां खाण्डवं खड्गचर्मभृत् ॥ १.२४८.१९ ॥
યમુનાના કિનારે સર્વ ઋતુઓનાં ફૂલોથી મનોહર એક દિવ્ય વન હતું; તે સર્વ ભૂતોનું આલય ખાંડવ હતું, ખડ્ગ અને ઢાલ ધારણ કરનારું.
1.248.20
ददर्श कृत्स्नं तं देशं सहितः सव्यसाचिना ।
ऋक्षगोमायुशार्दूलवृककृष्णमृगान्वितम् ॥ १.२४८.२० ॥
સવ્યસાચી અર્જુન સાથે તેમણે તે આખો પ્રદેશ જોયો; તે રીંછ, શિયાળ, વાઘ, વરુ અને કાળા મૃગોથી ભરેલો હતો.
1.248.21
शाखामृगगणैर्जुष्टं गजद्वीपिनिषेवितम् ।
शकबर्हिणदात्यूहहंससारसनादितम् ॥ १.२४८.२१ ॥
તે વાંદરાઓનાં ટોળાંથી ભરેલું, હાથી અને ચિત્તાઓથી સેવાયેલું, પોપટ, મોર, દાત્યૂહ, હંસ અને સારસના કલરવથી ગુંજતું હતું.
1.248.22
नानामृगसहस्रैश्च पक्षिभिश्च समावृतम् ।
मानार्हं तच्च सर्वेषां देवदानवरक्षसाम् ॥ १.२४८.२२ ॥
તે હજારો પ્રકારનાં મૃગો અને પક્ષીઓથી ઘેરાયેલું હતું; અને તે દેવ, દાનવ અને રાક્ષસો સૌને માટે માન યોગ્ય હતું.
1.248.23
आलयं पन्नगेन्द्रस्य तक्षकस्य महात्मनः ।
वेणुशाल्मलिबिल्वातिमुक्तजंब्वाम्रचम्पकैः ॥ १.२४८.२३ ॥
તે મહાત્મા પન્નગેન્દ્ર તક્ષકનું આલય હતું; વાંસ, શાલ્મલી, બીલી, અતિમુક્ત, જાંબુ, આંબા અને ચંપક વૃક્ષોથી ભરેલું.
1.248.24
अङ्कोलपनसाश्वत्थतालजम्बीरवञ्जुलैः ।
एकपद्मकतालैश्च शतशश्चैव रौहिणैः ॥ १.२४८.२४ ॥
અંકોલ, ફણસ, પીપળ, તાડ, જામીર, વંજુલ વૃક્ષો વડે, એકપદ્મક અને તાડ વડે, અને સેંકડો રૌહિણ વૃક્ષો વડે તે ભરેલું હતું.
1.248.25
नानावृक्षैः समायुक्तं नानागुल्मसमावृतम् ।
वेत्रकीचकसंयुक्तमाशीविषनिषेवितम् ॥ १.२४८.२५ ॥
અનેક પ્રકારનાં વૃક્ષોથી યુક્ત, અનેક પ્રકારનાં ઝાડીઓથી ઘેરાયેલું, વેત અને વાંસથી ભરેલું, ઝેરી સર્પોથી સેવાયેલું એ વન.
1.248.26
विगतार्कं महाभोगविततद्रुमसङ्कटम् ।
व्यालदंष्ट्रिगणाकीर्णं वर्जितं सर्वमानुषैः ॥ १.२४८.२६ ॥
સૂર્યપ્રકાશ વિનાનું, વિસ્તરેલા મોટા વૃક્ષોથી ઘટ્ટ, દાઢવાળા હિંસક પ્રાણીઓના સમૂહોથી ભરેલું, સર્વ મનુષ્યોએ ત્યજેલું એ વન.
1.248.27
रक्षसां भुजगेन्द्राणां पक्षिणां च महालयम् ।
खाण्डवं सुमहाप्राज्ञः सर्वलोकविभागवित् ॥ १.२४८.२७ ॥
રાક્ષસો, નાગરાજો અને પક્ષીઓનું મહાનિવાસ એવું ખાંડવ વન; સર્વ લોકોના વિભાગને જાણનાર મહાપ્રાજ્ઞે તે જોયું.
1.248.28
दृष्टवान्सर्वलोकेश अर्जुनेन समन्वितः ।
पीताम्बरधरो देवस्तद्वनं बहुधा चरन् ॥ १.२४८.२८ ॥
સર્વલોકેશ્વર, પીતાંબરધારી દેવ અર્જુન સાથે તે વનમાં અનેક રીતે વિચરતાં તેને જોયું.
1.248.29
सद्रुमस्य सयक्षस्य सभूतगणपक्षिणः ।
खाण्डवस्य विनाशं तं ददर्श मधुसूदनः ॥ १.२४८.२९ ॥
વૃક્ષો, યક્ષો, ભૂતગણો અને પક્ષીઓ સહિત ખાંડવ વનનો તે વિનાશ મધુસૂદને જોયો.
1.248.30
विहारदेशं संप्राप्य नानाद्रुममनुत्तमम् ।
गृहैरुच्चावचैर्युक्तं पुरन्दरपुरोपमम् ॥ १.२४८.३० ॥
નાના વૃક્ષોથી અતિ ઉત્તમ વિહારસ્થાને પહોંચીને, ઊંચી-નીચી હવેલીઓથી યુક્ત, ઇન્દ્રપુરી સમાન તે સ્થાન.
1.248.31
भक्ष्यैर्भोज्यैश्च पेयैश्च रसवद्बिर्महाधनैः ।
माल्यैश्च विविधैर्गन्धैस्तथा वार्ष्मेयपाण्डवौ ॥ १.२४८.३१ ॥
ભક્ષ્ય, ભોજ્ય અને પેય પદાર્થો વડે, રસદાર અને અતિ મૂલ્યવાન વસ્તુઓ વડે, વિવિધ માળાઓ અને સુગંધો વડે — વાર્ષ્ણેય અને પાંડવ.
1.248.32
तदा विविशतुः पूर्णं रत्नैरुच्चावचैः शुभैः ।
यथोपजोषं सर्वश्च जनश्चिक्रीड भारत ॥ १.२४८.३२ ॥
ત્યારે તેઓ વિવિધ શુભ રત્નોથી ભરેલા (ભવનમાં) પ્રવેશ્યા. હે ભરતવંશી, સૌ પોતપોતાની રુચિ પ્રમાણે આનંદપૂર્વક ક્રીડા કરવા લાગ્યા.
1.248.33
स्त्रियश्च विपुलश्रोष्ण्यश्चारुपीनपयोधराः ।
मदस्खलितगामिन्यश्चिक्रीडुर्वामलोचनाः ॥ १.२४८.३३ ॥
વિશાળ નિતંબવાળી, સુંદર પુષ્ટ સ્તનોવાળી, મદથી ડગમગતી ચાલે ચાલનારી, સુંદર નેત્રોવાળી સ્ત્રીઓ પણ ક્રીડા કરવા લાગી.
1.248.34
वने काश्चिज्जले काश्चित्काश्चिद्वेश्मसु चाङ्गनाः ।
यथादेशं यथाप्रीति चिक्रीडुः पार्थकृष्णयोः ॥ १.२४८.३४ ॥
કેટલીક સ્ત્રીઓ વનમાં, કેટલીક જળમાં, કેટલીક ભવનોમાં, સ્થાન અને રુચિ પ્રમાણે, પાર્થ અને કૃષ્ણ સાથે ક્રીડા કરવા લાગી.
1.248.35
वासुदेवप्रिया नित्यं सत्यभामा च भामिनी ।
द्रौपदी च सुभद्रा च वासांस्याभरणानि च।
प्रायच्छन्त महाराज स्त्रीणां ताः स्म मदोत्कटाः ॥ १.२४८.३५ ॥
વાસુદેવની પ્રિય સત્યભામા સદા (ત્યાં હતી), અને ભામિની દ્રૌપદી તથા સુભદ્રા પણ. હે મહારાજ, મદથી ઉન્મત્ત થઈને તેઓએ સ્ત્રીઓને વસ્ત્રો અને આભૂષણો આપ્યાં.
1.248.36
काश्चित्प्रहृष्टा ननृतुश्चुक्रुशुश्च तथा पराः ।
जहसुश्च परा नार्यः पपुश्चान्या वरासवम् ॥ १.२४८.३६ ॥
કેટલીક સ્ત્રીઓ હર્ષથી નાચવા લાગી, અને કેટલીક બૂમો પાડવા લાગી. અન્ય સ્ત્રીઓ હસી, અને કેટલીક ઉત્તમ મદિરા પીવા લાગી.
1.248.37
रुरुधुश्चापरास्तत्र प्रजघ्नुश्च परस्परम् ।
मन्त्रयामासुरन्याश्च रहस्यानि परस्परम् ॥ १.२४८.३७ ॥
બીજાઓએ ત્યાં એકબીજાને રોક્યા અને કેટલાકે એકબીજાને માર્યા. અન્યોએ એકબીજા સાથે ગુપ્ત વાતો કરી.
1.248.38
वेणुवीणामृदङ्गानां मनोज्ञानां च सर्वशः ।
शब्देन पूर्यते हर्म्यं तद्वनं सुमहर्द्धिमत् ॥ १.२४८.३८ ॥
વાંસળી, વીણા અને મૃદંગના મનોહર અવાજથી તે મહેલ ચારે બાજુ ભરાઈ ગયો. તે વન અત્યંત સમૃદ્ધ હતું.
1.248.39
तस्मिंस्तदा वर्तमानो कुरुदाशार्हनन्दनौ ।
समीपं जग्मतुः कंचिदुद्देशं सुमनोहरम् ॥ १.२४८.३९ ॥
ત્યારે ત્યાં હાજર કુરુ અને દાશાર્હ વંશના બે પુત્રો એક અતિ મનોહર સ્થળની નજીક ગયા.
1.248.40
तत्र गत्वा महात्मानौ कृष्णौ परपुरञ्जयौ ।
महार्हासनयो राजंस्ततस्तौ सन्निषीदतुः ॥ १.२४८.४० ॥
હે રાજન્! ત્યાં જઈને શત્રુનગરોને જીતનારા તે મહાત્મા બંને કૃષ્ણો બહુમૂલ્ય આસનો પર બેઠા.
1.248.41
तत्र पूर्वव्यतीतानि विक्रान्तानीतराणि च ।
बहूनि कथयित्वा तौ रेमाते पार्थमाधवौ ॥ १.२४८.४१ ॥
ત્યાં પૂર્વે બનેલી અને બીજી પરાક્રમની ઘણી વાતો કહીને પાર્થ અને માધવ આનંદિત થયા.
1.248.42
तत्रोपविष्टौ मुदितौ नाकपृष्ठेऽश्विनाविव ।
अभ्यागच्छत्तदा विप्रो वासुदेवधनञ्जयौ ॥ १.२४८.४२ ॥
ત્યાં સ્વર્ગની પીઠ પર બેઠેલા બે અશ્વિનીકુમારોની જેમ આનંદથી બેઠેલા વાસુદેવ અને ધનંજય પાસે ત્યારે એક બ્રાહ્મણ આવ્યો.
1.248.43
बृहच्छालप्रतीकाशः प्रतप्तकनकप्रभः ।
हरिपिङ्गोज्ज्वलश्मश्रुः प्रमाणायामतः समः ॥ १.२४८.४३ ॥
તેઓ વિશાળ શાલ વૃક્ષ જેવા હતા, તપાવેલા સોના જેવી કાંતિવાળા; તેમની દાઢી હરિત-પીળી ઝળહળતી હતી; ઊંચાઈ અને પહોળાઈ સમાન પ્રમાણમાં હતી.
1.248.44
तरुणादित्यसङ्काशश्चीरवासा जटाधरः ।
पद्मपत्राननः पिङ्गस्तेजसा प्रज्वलन्निव ॥ १.२४८.४४ ॥
તેઓ નવા ઉગેલા સૂર્ય સમાન હતા, વલ્કલ વસ્ત્ર પહેરેલા અને જટાધારી હતા; તેમનું મુખ કમળપત્ર જેવું, પીળાશ પડતા વર્ણવાળું હતું; પોતાના તેજથી જાણે બળતા હોય તેમ ઝળહળતા હતા.
1.248.45
जगाम तौ कृष्णपार्थौ दिधक्षुः खाण्डवं वनम् ।
उपसृष्टं तु तं कृष्णो भ्राजमानं द्विजोत्तमम्।
अर्जनो वासुदेवश्च तूर्णमुत्पत्य तस्थतुः ॥ १.२४८.४५ ॥
કૃષ્ણ અને પાર્થ ખાંડવ વનને બાળવાની ઇચ્છાથી ગયા. ત્યારે કૃષ્ણ અને અર્જુન ઝડપથી ઊભા થઈને, ઝળહળતા તે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ પાસે પહોંચીને ઊભા રહ્યા.