มหาภารตะ · อัธยายะ 1.248
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.248.1
इन्द्रप्रस्थे वसन्तस्ते जघ्रुरन्यान्नराधिपान् ।
शासनाद्धृतराष्ट्रस्य राज्ञः शान्तनवस्य च ॥ १.२४८.१ ॥
อยู่ในอินทรปรัสถ์ พวกเขาปราบปรามบรรดากษัตริย์อื่นๆ ตามคำสั่งของท้าวธฤตราษฎร์และพระเจ้าศานตนุผู้เป็นบุตร
1.248.2
आश्रित्य धर्मराजानं सर्वलोकोऽवसत्सुखम् ।
पुण्यलक्षणकर्माणं स्वदेहमिव देहिनः ॥ १.२४८.२ ॥
อาศัยพระธรรมราชา ประชาชนทั้งปวงก็อยู่กันอย่างสุข ดุจสัตว์ผู้มีร่างอาศัยอยู่ในร่างของตน เพราะพระองค์เป็นผู้มีการกระทำที่ปรากฏลักษณะแห่งบุญ
1.248.3
स समं धर्मकामार्थान्सिषेवे भरतर्षभ ।
त्रीनिवात्मसमान्बन्धून्नीतिमानिव मानयन् ॥ १.२४८.३ ॥
ข้าแต่ผู้เป็นยอดแห่งวงศ์ภรต พระองค์ทรงเสพธรรม กามา และอรรถ อย่างเท่าเทียมกัน ทรงให้เกียรติแก่ญาติทั้งสามที่เสมอพระองค์เอง ดุจผู้รู้จักจริยธรรม
1.248.4
तेषां समविभक्तानां क्षितौ देहवतामिव ।
बभौ धर्मार्थकामानां चतुर्थ इव पार्थिवः ॥ १.२४८.४ ॥
ท่ามกลางพวกเขาที่แบ่งปันกันอย่างเท่าเทียม ดุจธรรม อรรถ และกามที่ปรากฏเป็นร่างบนแผ่นดิน พระราชาองค์นั้นส่องแสงรุ่งเรืองดุจองค์ที่สี่
1.248.5
अध्येतारं परं वेदान्प्रयोक्तारं महाध्वरे ।
रक्षितारं शुभाँल्लोकाँल्लोभिरे तं जनाधिपम् ॥ १.२४८.५ ॥
ทุกคนต่างปรารถนาพระราชาผู้เป็นเจ้าของมนุษย์องค์นั้น ผู้ทรงเป็นยอดผู้ท่องจำพระเวท ผู้ใช้พระเวทในมหายัญ และผู้ปกป้องโลกอันเป็นมงคล
1.248.6
अधिष्ठानवती लक्ष्मीः परायणवती मतिः ।
वर्धमानोऽखिलो धर्मस्तेनासीत्पृथिवीक्षिताम् ॥ १.२४८.६ ॥
ด้วยพระองค์ ลักษมีมีที่ตั้งมั่น ปัญญามีที่พึ่งสูงสุด และธรรมทั้งสิ้นก็เจริญงอกงาม ในหมู่ผู้ปกครองแผ่นดินทั้งหลาย
1.248.7
भ्रातृभिः सहितौ राजा चतुर्भिरधिकं बभौ ।
प्रयुज्यमानैर्विततो वेदैरिव महाध्वरः ॥ १.२४८.७ ॥
พร้อมด้วยพี่น้องทั้งสี่ พระราชาทรงรุ่งเรืองยิ่งกว่า ดุจมหายัญที่แผ่ขยายออกด้วยการสวดพระเวท
1.248.8
तं तु धौम्यादयो विप्राः परिवार्योपतस्थिरे ।
बृहस्पतिसमा मुख्याः प्रजापतिमिवामराः ॥ १.२४८.८ ॥
พราหมณ์ทั้งหลายมีท่านเธามยะเป็นต้น ผู้เป็นเลิศและเสมอด้วยพฤหัสบดี ล้อมรอบและเข้าเฝ้าพระองค์ ดุจเทวดาเข้าเฝ้าพระประชาบดี
1.248.9
धर्मराजे ह्यतिप्रीत्या पूर्णचन्द्र इवामले ।
प्रजानां रेमिरे तुल्यं नेत्राणि हृदयानि च ॥ १.२४८.९ ॥
ด้วยความรักใคร่อย่างยิ่งต่อพระธรรมราชา ดุจพระจันทร์เพ็ญในท้องฟ้าอันปราศจากมลทิน ดวงตาและดวงใจของประชาชนต่างชื่นบานเสมอกัน
1.248.10
न तु केवलदैवेन प्रजा भावेन रेमिरे ।
यद्बभूव मनःकान्तं कर्मणा स चकार तत् ॥ १.२४८.१० ॥
ประชาชนมิได้ชื่นบานเพียงด้วยโชคชะตา แต่ด้วยจิตใจของพระองค์ สิ่งใดเป็นที่รักใคร่แห่งใจ พระองค์ก็ทรงกระทำสิ่งนั้นด้วยการกระทำของพระองค์
1.248.11
न ह्ययुक्तं न चासत्यं नासह्यं न च वाऽप्रियम् ।
भाषितं चारुभाषस्य जज्ञे पार्थस्य धीमतः ॥ १.२४८.११ ॥
จากพระโอษฐ์ของพระปารถะผู้มีปัญญา ผู้มีวาจาอ่อนหวาน ไม่เคยเปล่งคำใดที่ไม่เหมาะสม ไม่เป็นเท็จ ไม่น่าทนได้ หรือไม่น่ารื่นหู
1.248.12
स हि सर्वस्य लोकस्य हितमात्मन एव च ।
चिकीर्षन्सुमहातेजा रेमे भरतसत्तम ॥ १.२४८.१२ ॥
ข้าแต่ผู้เป็นยอดแห่งวงศ์ภรต พระองค์ผู้มีเดชานุภาพยิ่งใหญ่ ทรงปรารถนาจะกระทำประโยชน์แก่โลกทั้งปวงและแก่พระองค์เองด้วย จึงทรงรื่นเริง
1.248.13
तथा तु मुदिताः सर्वे पाण्डवा विगतज्वराः ।
अवसन्पृथिवीपालाँस्तापयन्तः स्वतेजसा ॥ १.२४८.१३ ॥
ฝ่ายปาณฑพทั้งปวงก็เช่นนั้น ต่างชื่นบานและพ้นจากความเร่าร้อน อยู่ที่นั่น ทำให้บรรดาผู้พิทักษ์แผ่นดินร้อนระอุด้วยเดชของตน
1.248.14
ततः कतिपयाहस्य बीभत्सुः कृष्णमब्रवीत् ।
उष्णानि कृष्ण वर्तन्ते गच्छावो यमुनां प्रति ॥ १.२४८.१४ ॥
ต่อมาเมื่อผ่านไปไม่กี่วัน อรชุนผู้กล้าหาญได้กล่าวกับพระกฤษณะว่า "ข้าแต่พระกฤษณะ อากาศร้อนนัก เราไปยังแม่น้ำยมุนากันเถิด"
1.248.15
सुहृज्जनवृतौ तत्र विहृत्य मधुसूदन ।
सायाह्ने पुनरेष्यावो रोचतां ते जनार्दन ॥ १.२४८.१५ ॥
"ข้าแต่พระมธุสูทน์ เมื่อเราท่องเที่ยวอยู่ที่นั่น ล้อมรอบด้วยญาติมิตร แล้วเราจะกลับมาอีกในยามเย็น หากเป็นที่พอพระทัยของพระองค์ ข้าแต่พระชนารทนะ"
1.248.16
कुन्तीमातर्ममाप्येतद्रोचते यद्वयं जले ।
सुहृज्जनवृताः पार्थ विहरेम यथासुखम् ॥ १.२४८.१६ ॥
พระวาสุเทพตรัสว่า "ข้าแต่บุตรของกุนตี สิ่งนี้ก็เป็นที่พอใจของเราเช่นกัน ที่เราจะเที่ยวเล่นในน้ำ อย่างสบายใจ ล้อมรอบด้วยญาติมิตร ข้าแต่พระปารถะ"
1.248.17
आमन्त्र्य तौ धर्मराजमनुज्ञाप्य च भारत ।
जग्मतुः पार्थगोविन्दौ सुहृज्जनवृतौ ततः ॥ १.२४८.१७ ॥
ข้าแต่ภารตะ ทั้งสองได้กราบลาพระธรรมราชาและได้รับอนุญาตแล้ว พระปารถะและพระโควินทะจึงออกเดินทาง ล้อมรอบด้วยญาติมิตร
1.248.18
विहरन्खाण्डवप्रस्थे काननेषु च माधवः ।
पुष्पितोपवनां दिव्यां ददर्श यमुनां नदीम् ॥ १.२४८.१८ ॥
ขณะท่องเที่ยวอยู่ในเขตขาณฑวะและในป่าทั้งหลาย พระมาธวะได้ทอดพระเนตรแม่น้ำยมุนาอันศักดิ์สิทธิ์ มีสวนดอกไม้บานสะพรั่ง
1.248.19
तस्यास्तीरे वनं दिव्यं सर्वर्तुसुमनोहरम् ।
आलयं सर्वभूतानां खाण्डवं खड्गचर्मभृत् ॥ १.२४८.१९ ॥
บนฝั่งของแม่น้ำนั้นมีป่าอันศักดิ์สิทธิ์ งดงามด้วยดอกไม้ทุกฤดูกาล เป็นที่อาศัยของสรรพสัตว์ทั้งปวง คือป่าขาณฑวะ ดุจถือดาบและโล่ไว้
1.248.20
ददर्श कृत्स्नं तं देशं सहितः सव्यसाचिना ।
ऋक्षगोमायुशार्दूलवृककृष्णमृगान्वितम् ॥ १.२४८.२० ॥
พระองค์พร้อมด้วยสัวยสาจินหรืออรชุน ทอดพระเนตรทั่วทั้งภูมิประเทศนั้น ซึ่งเต็มไปด้วยหมี หมาจิ้งจอก เสือ หมาป่า และกวางดำ
1.248.21
शाखामृगगणैर्जुष्टं गजद्वीपिनिषेवितम् ।
शकबर्हिणदात्यूहहंससारसनादितम् ॥ १.२४८.२१ ॥
เต็มไปด้วยฝูงลิงทั้งหลาย มีช้างและเสือดาวมาอาศัยอยู่ และดังก้องด้วยเสียงนกแก้ว นกยูง นกทาตยูหะ นกหงส์ และนกกระเรียน
1.248.22
नानामृगसहस्रैश्च पक्षिभिश्च समावृतम् ।
मानार्हं तच्च सर्वेषां देवदानवरक्षसाम् ॥ १.२४८.२२ ॥
ล้อมรอบด้วยสัตว์นานาชนิดนับพันและนกหลากพันธุ์ และเป็นที่สมควรได้รับความนับถือจากทุกผู้คน ทั้งเทวดา ทานพ และรากษส
1.248.23
आलयं पन्नगेन्द्रस्य तक्षकस्य महात्मनः ।
वेणुशाल्मलिबिल्वातिमुक्तजंब्वाम्रचम्पकैः ॥ १.२४८.२३ ॥
เป็นที่อยู่ของพญานาคผู้ยิ่งใหญ่ คือท้าวตักษกะผู้มีจิตใจสูงส่ง เต็มไปด้วยต้นไผ่ ต้นงิ้ว ต้นมะตูม ต้นอติมุกตะ ต้นหว้า ต้นมะม่วง และต้นจำปา
1.248.24
अङ्कोलपनसाश्वत्थतालजम्बीरवञ्जुलैः ।
एकपद्मकतालैश्च शतशश्चैव रौहिणैः ॥ १.२४८.२४ ॥
เต็มไปด้วยต้นอังโกละ ต้นขนุน ต้นอัศวัตถ์ ต้นตาล ต้นมะนาว และต้นวัญชุละ ทั้งต้นเอกปัทมกะและต้นตาลอีกหลายร้อยต้น และต้นเราหิณะนับร้อย
1.248.25
नानावृक्षैः समायुक्तं नानागुल्मसमावृतम् ।
वेत्रकीचकसंयुक्तमाशीविषनिषेवितम् ॥ १.२४८.२५ ॥
เต็มไปด้วยต้นไม้นานาชนิด ล้อมรอบด้วยพุ่มไม้หลายชนิด มีหวายและไม้ไผ่ขึ้นอยู่มาก และมีงูพิษอาศัยอยู่
1.248.26
विगतार्कं महाभोगविततद्रुमसङ्कटम् ।
व्यालदंष्ट्रिगणाकीर्णं वर्जितं सर्वमानुषैः ॥ १.२४८.२६ ॥
ไม่มีแสงอาทิตย์ แน่นไปด้วยต้นไม้ใหญ่ที่แผ่กิ่งก้านกว้างขวาง เต็มไปด้วยสัตว์ร้ายมีเขี้ยว และมนุษย์ทุกคนหลีกเลี่ยงที่แห่งนี้
1.248.27
रक्षसां भुजगेन्द्राणां पक्षिणां च महालयम् ।
खाण्डवं सुमहाप्राज्ञः सर्वलोकविभागवित् ॥ १.२४८.२७ ॥
ขาณฑวะเป็นที่อาศัยอันยิ่งใหญ่ของพวกรากษส พญางู และนกทั้งหลาย ผู้มีปัญญาอันยิ่ง ผู้รู้การแบ่งแยกของโลกทั้งปวง ได้เห็นขาณฑวะนั้น
1.248.28
दृष्टवान्सर्वलोकेश अर्जुनेन समन्वितः ।
पीताम्बरधरो देवस्तद्वनं बहुधा चरन् ॥ १.२४८.२८ ॥
พระผู้เป็นเจ้า ผู้เป็นใหญ่เหนือโลกทั้งปวง ทรงนุ่งผ้าเหลือง ทรงเดินทางไปในป่านั้นหลายทาง พร้อมกับอรชุน ก็ได้ทอดพระเนตรเห็นป่านั้น
1.248.29
सद्रुमस्य सयक्षस्य सभूतगणपक्षिणः ।
खाण्डवस्य विनाशं तं ददर्श मधुसूदनः ॥ १.२४८.२९ ॥
มธุสูทนะได้ทอดพระเนตรความพินาศของขาณฑวะนั้น ทั้งต้นไม้ ยักษ์ ฝูงภูตผี และนกทั้งหลาย
1.248.30
विहारदेशं संप्राप्य नानाद्रुममनुत्तमम् ।
गृहैरुच्चावचैर्युक्तं पुरन्दरपुरोपमम् ॥ १.२४८.३० ॥
เมื่อถึงสถานที่สำราญ ซึ่งประเสริฐด้วยต้นไม้นานาชนิด มีเรือนทั้งสูงและต่ำ เหมือนนครของพระอินทร์
1.248.31
भक्ष्यैर्भोज्यैश्च पेयैश्च रसवद्बिर्महाधनैः ।
माल्यैश्च विविधैर्गन्धैस्तथा वार्ष्मेयपाण्डवौ ॥ १.२४८.३१ ॥
ด้วยอาหารที่จะกิน ของเคี้ยวของฉัน และเครื่องดื่ม ทั้งของอันมีรสและของมีค่ามาก ด้วยพวงมาลัยหลายชนิดและเครื่องหอมต่าง ๆ พระวารษเณยะกับปาณฑพก็ทรงเข้าไป
1.248.32
तदा विविशतुः पूर्णं रत्नैरुच्चावचैः शुभैः ।
यथोपजोषं सर्वश्च जनश्चिक्रीड भारत ॥ १.२४८.३२ ॥
ครั้งนั้น ทั้งสองได้เข้าไปในที่ซึ่งเต็มไปด้วยรัตนะหลายชนิดอันเป็นมงคล และผู้คนทั้งปวง ข้าแต่ทายาทแห่งภรต ต่างก็ร่าเริงสำราญตามที่ใจต้องการ
1.248.33
स्त्रियश्च विपुलश्रोष्ण्यश्चारुपीनपयोधराः ।
मदस्खलितगामिन्यश्चिक्रीडुर्वामलोचनाः ॥ १.२४८.३३ ॥
บรรดาสตรีที่มีสะโพกผึ่งผายและมีเต้าอกงามเต็มเปี่ยม เดินด้วยท่วงท่าเซเพราะความมึนเมา มีดวงตางดงาม ก็ต่างเล่นสนุกสนาน
1.248.34
वने काश्चिज्जले काश्चित्काश्चिद्वेश्मसु चाङ्गनाः ।
यथादेशं यथाप्रीति चिक्रीडुः पार्थकृष्णयोः ॥ १.२४८.३४ ॥
บ้างก็อยู่ในป่า บ้างก็อยู่ในน้ำ และบ้างก็อยู่ในเรือน บรรดาสตรีต่างเล่นสนุกกับพระปารถะและพระกฤษณะ ตามสถานที่และตามความพอใจ
1.248.35
वासुदेवप्रिया नित्यं सत्यभामा च भामिनी ।
द्रौपदी च सुभद्रा च वासांस्याभरणानि च।
प्रायच्छन्त महाराज स्त्रीणां ताः स्म मदोत्कटाः ॥ १.२४८.३५ ॥
สัตยภามาผู้เป็นที่รักของพระวาสุเทพอยู่เสมอ และนางทราวปที กับนางสุภัทรา ข้าแต่มหาราช ผู้เมามายอย่างรุนแรง ได้ถวายเครื่องนุ่งห่มและเครื่องประดับแก่บรรดาสตรี
1.248.36
काश्चित्प्रहृष्टा ननृतुश्चुक्रुशुश्च तथा पराः ।
जहसुश्च परा नार्यः पपुश्चान्या वरासवम् ॥ १.२४८.३६ ॥
บ้างก็ยินดีแล้วรำฟ้อน บ้างก็ร้องตะโกน อีกพวกหนึ่งหัวเราะ และอีกพวกหนึ่งดื่มสุราชั้นดี
1.248.37
रुरुधुश्चापरास्तत्र प्रजघ्नुश्च परस्परम् ।
मन्त्रयामासुरन्याश्च रहस्यानि परस्परम् ॥ १.२४८.३७ ॥
บางพวกก็ขัดขวางกันตรงนั้น บางพวกก็ตีกันเอง อีกพวกหนึ่งปรึกษากันเรื่องลับ ๆ
1.248.38
वेणुवीणामृदङ्गानां मनोज्ञानां च सर्वशः ।
शब्देन पूर्यते हर्म्यं तद्वनं सुमहर्द्धिमत् ॥ १.२४८.३८ ॥
ด้วยเสียงขลุ่ย พิณ และกลองอันไพเราะทุกทิศทาง คฤหาสน์นั้นก็เต็มไปด้วยเสียง ป่านั้นมีความรุ่งเรืองยิ่งนัก
1.248.39
तस्मिंस्तदा वर्तमानो कुरुदाशार्हनन्दनौ ।
समीपं जग्मतुः कंचिदुद्देशं सुमनोहरम् ॥ १.२४८.३९ ॥
ขณะที่ทั้งสองอยู่ในที่นั้น โอรสของตระกูลกุรุและทาศารหะ ก็เสด็จไปยังสถานที่แห่งหนึ่งอันน่ารื่นรมย์ยิ่ง
1.248.40
तत्र गत्वा महात्मानौ कृष्णौ परपुरञ्जयौ ।
महार्हासनयो राजंस्ततस्तौ सन्निषीदतुः ॥ १.२४८.४० ॥
เมื่อไปถึงที่นั่นแล้ว ข้าแต่พระราชา ทั้งสองพระองค์ผู้มีจิตใจสูงส่ง ผู้พิชิตเมืองของศัตรู คือพระกฤษณะทั้งสอง ก็ประทับนั่งบนอาสนะอันมีค่า
1.248.41
तत्र पूर्वव्यतीतानि विक्रान्तानीतराणि च ।
बहूनि कथयित्वा तौ रेमाते पार्थमाधवौ ॥ १.२४८.४१ ॥
ที่นั่น ทั้งสองได้เล่าเรื่องวีรกรรมในอดีตและอื่น ๆ อีกมากมาย แล้วปารถะกับมาธวะก็เพลิดเพลินอยู่ด้วยกัน
1.248.42
तत्रोपविष्टौ मुदितौ नाकपृष्ठेऽश्विनाविव ।
अभ्यागच्छत्तदा विप्रो वासुदेवधनञ्जयौ ॥ १.२४८.४२ ॥
ที่นั่น ทั้งสองนั่งอย่างชื่นบานเหมือนพระอัศวินทั้งสองบนยอดสวรรค์ แล้วพราหมณ์ผู้หนึ่งก็เข้ามาหาวาสุเทพและธนัญชัย
1.248.43
बृहच्छालप्रतीकाशः प्रतप्तकनकप्रभः ।
हरिपिङ्गोज्ज्वलश्मश्रुः प्रमाणायामतः समः ॥ १.२४८.४३ ॥
ท่านมีรูปร่างเหมือนต้นสาลใหญ่ มีสีเหมือนทองคำที่ถูกเผาจนแดงรุ่ง หนวดเคราของท่านเป็นสีเหลืองแดงเหมือนขนสิงโตและเปล่งประกาย ส่วนความสูงกับความกว้างของท่านสมดุลกันพอดี
1.248.44
तरुणादित्यसङ्काशश्चीरवासा जटाधरः ।
पद्मपत्राननः पिङ्गस्तेजसा प्रज्वलन्निव ॥ १.२४८.४४ ॥
ท่านงามเหมือนพระอาทิตย์ยามเช้า นุ่งห่มผ้าเปลือกไม้และมวยผมยาว ใบหน้าของท่านเหมือนใบบัว มีสีเหลืองแดง และท่านส่องแสงรุ่งโรจน์ราวกับลุกโชนด้วยรัศมีของตนเอง
1.248.45
जगाम तौ कृष्णपार्थौ दिधक्षुः खाण्डवं वनम् ।
उपसृष्टं तु तं कृष्णो भ्राजमानं द्विजोत्तमम्।
अर्जनो वासुदेवश्च तूर्णमुत्पत्य तस्थतुः ॥ १.२४८.४५ ॥
กฤษณะกับปารถะออกเดินทางไปด้วยปรารถนาจะเผาป่าขาณฑวะ แต่เมื่อพราหมณ์ผู้ประเสริฐที่รุ่งเรืองนั้นเข้ามาใกล้ กฤษณะและอรชุนก็รีบลุกขึ้นยืนอยู่ตรงหน้าท่าน