महाभारत · अध्याय 1.250
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.250.1
स तु नैराश्यमापन्नः सदा ग्लानिसमन्वितः ।
पितामहमुपागच्छत्संक्रुद्धो हव्यवाहनः ॥ १.२५०.१ ॥
तो निराशेने ग्रस्त होऊन सदैव ग्लानीने युक्त होता. संतप्त हव्यवाहन (अग्नी) पितामहांकडे गेला.
1.250.2
तच्च सर्वं यथान्यायं ब्रह्मणे संन्यवेदयत् ।
उवाच चैवनं भगवान्मुहूर्तं स विचिन्त्य तु ॥ १.२५०.२ ॥
ते सर्व यथान्याय ब्रह्मदेवांना पूर्णपणे निवेदन केले. भगवान (ब्रह्मदेव) क्षणभर विचार करून असे म्हणाले.
1.250.3
उपायः परिदृष्टो मे यथा त्वं धक्ष्यसेऽनघ ।
कालं च कंचित्क्षमतां ततस्तद्धक्ष्यते भवान् ॥ १.२५०.३ ॥
हे निष्पापा, तू ज्याने दहन करशील असा उपाय मला दिसला आहे. काही काळ धीर धर; तेव्हा तू ते दहन करशील.
1.250.4
भविष्यतः सहायौ ते नरनारायणौ तदा ।
ताभ्यां त्वं सहितो दावं धक्ष्यसे हव्यवाहन ॥ १.२५०.४ ॥
तेव्हा नर आणि नारायण हे तुझे दोन सहायक असतील. त्यांच्यासह तू वणव्याचे दहन करशील, हे हव्यवाहना.
1.250.5
एवमस्त्विति तं वह्निर्ब्रह्माणं प्रत्यभाषत ।
संभूतौ तौ विदित्वा तु नरनारायणावृषी ॥ १.२५०.५ ॥
'असेच होवो' असे म्हणून अग्नीने ब्रह्मदेवांना उत्तर दिले. नर आणि नारायण हे दोन ऋषी जन्मले आहेत हे जाणून (अग्नी असे बोलला).
1.250.6
कालस्य महतो राजंस्तस्य वाक्यं स्वयंभुवः ।
अनुस्मृत्य जगामाथ पुनरेव पितामहम् ॥ १.२५०.६ ॥
हे राजा, दीर्घकाळानंतर स्वयंभू (ब्रह्मदेव) यांचे ते वचन आठवून (अग्नी) पुन्हा पितामहांकडे गेला.
1.250.7
अब्रवीच्च तदा ब्रह्मा यथा त्वं धक्ष्यसेऽनल ।
खाण्डवं दावमद्यैव मिषतोऽस्य शचीपतेः ॥ १.२५०.७ ॥
तेव्हा ब्रह्मदेव म्हणाले: हे अग्नी, आजच तू खाण्डव वन जाळशील, शचीपती इंद्र पाहत असतानाच.
1.250.8
नरनारायणौ यौ तौ पूर्वदेवौ विभावसो ।
संप्राप्तौ मानुषे लोके कार्यार्थं हि दिवौकसाम् ॥ १.२५०.८ ॥
हे विभावसो, नर आणि नारायण ही जी प्राचीन देवता आहेत, ती देवांच्या कार्यासाठी मानवलोकात आली आहेत.
1.250.9
अर्जुनं वासुदेवं च यौ तौ लोकोऽभिमन्यते ।
तावेतौ सहितावेहि खाण्डवस्य समीपतः ॥ १.२५०.९ ॥
ज्यांना लोक मान देतो ते अर्जुन आणि वासुदेव या दोघांना एकत्र खाण्डवाजवळ घेऊन ये.
1.250.10
तौ त्वं याचस्व साहाय्ये दाहार्थं खाण्डवस्य च ।
ततो धक्ष्यसि तं दावं रक्षितं त्रिदशैरपि ॥ १.२५०.१० ॥
खाण्डव जाळण्यासाठी त्या दोघांकडे साहाय्य मागा; मग देवांनीही रक्षिलेले ते वन तू जाळशील.
1.250.11
तौ तु सत्वानि सर्वाणि यत्नतो वारयिष्यतः ।
देवराजं च सहितौ तत्र मे नास्ति संशयः ॥ १.२५०.११ ॥
ते दोघे प्रयत्नपूर्वक सर्व प्राण्यांना अडवतील; तेथे देवराज इंद्रासह. यात माझ्या मनात संशय नाही.
1.250.12
एतच्छ्रुत्वा तु वचनं त्वरितो हव्यवाहनः ।
कृष्णपार्थावुपागम्य यमर्थं त्वभ्यभाषत ॥ १.२५०.१२ ॥
हे वचन ऐकून हव्यवाहन अग्नी त्वरेने कृष्ण आणि पार्थाजवळ गेला आणि आपला हेतू त्यांना सांगितला.
1.250.13
तं ते कथितवानस्मि पूर्वमेव नृपोत्तम ।
तच्छ्रुत्वा वचनं त्वग्नेर्बीभत्सुर्जातवेदसम् ॥ १.२५०.१३ ॥
वैशंपायन म्हणाले: हे नृपश्रेष्ठा, हे मी तुला पूर्वीच सांगितले आहे. अग्नीचे ते वचन ऐकून बीभत्सु (अर्जुन) जातवेदसाला म्हणाला.
1.250.14
अब्रवीन्नृपशार्दूल तत्कालसदृशं वचः ।
दिधक्षुं खाण्डवं दावमकामस्य शतक्रतोः ॥ १.२५०.१४ ॥
वैशंपायन म्हणाले: हे नृपशार्दूला, त्याने त्या प्रसंगाला साजेसे वचन उच्चारले — खांडव वन जाळू इच्छिणाऱ्या आणि त्यास नाखूश असलेल्या शतक्रतू (इंद्र) विषयी.
1.250.15
उत्तमास्त्राणि मे सन्ति दिव्यानि च बहूनि च ।
यैरहं शक्नुयां योद्धुमपि वज्रधरान्बहून् ॥ १.२५०.१५ ॥
अर्जुन म्हणाला: माझ्याजवळ उत्तम व अनेक दिव्य अस्त्रे आहेत; ज्यांच्या साहाय्याने मी वज्रधारी अनेकांशीही युद्ध करू शकतो.
1.250.16
धनुर्मे नास्ति भगवन्बाहुवीर्येण संमितम् ।
कुर्वतः समरे यत्नं वेगं यद्विषहेन्मम ॥ १.२५०.१६ ॥
अर्जुन म्हणाला: हे भगवन्, माझ्या बाहुबलाच्या बरोबरीचे धनुष्य माझ्याजवळ नाही — युद्धात मी करत असलेल्या प्रयत्नाचा वेग सहन करू शकेल असे.
1.250.17
शरैश्च मेऽर्थो बहुभिरक्षयैः क्षिप्रमस्यतः ।
न हि वोढुं रथः शक्तः शरान्मम यथेप्सितान् ॥ १.२५०.१७ ॥
अर्जुन म्हणाला: जलद बाण सोडणाऱ्या मला अक्षय अनेक बाणांची गरज आहे; आणि माझा रथ मला हवे तितके बाण वाहून नेण्यास समर्थ नाही.
1.250.18
अश्वांश्च दिव्यानिच्छेयं पाण्डुरान्वातरंहसः ।
रथं च मेघनिर्घोषं सूर्यप्रतिमतेजसम् ॥ १.२५०.१८ ॥
अर्जुन म्हणाला: वाऱ्याच्या वेगाचे पांढरे दिव्य अश्व आणि मेघगर्जनेसारखा गर्जणारा, सूर्यासारखा तेजस्वी रथ मला हवा आहे.
1.250.19
तथा कृष्णस्य वीर्येण नायुधं विद्यते समम् ।
येन नागान्पिशाचांश्च निहन्यान्माधवो रणे ॥ १.२५०.१९ ॥
कृष्णाच्या पराक्रमासमान कोणतेही शस्त्र नाही; ज्याद्वारे माधव रणांगणात नागांचा व पिशाचांचा वध करू शकतील.
1.250.20
उपायं कर्मसिद्धौ च भघवन्वक्तुमर्हसि ।
निवारयेयं येनेन्द्रं वर्षमाणं महावने ॥ १.२५०.२० ॥
हे भगवन्, कार्यसिद्धीचा उपाय आपण सांगावा; ज्याद्वारे महावनात वर्षाव करणाऱ्या इंद्राला मी रोखू शकेन.
1.250.21
पौरुषेण तु यत्कार्यं तत्कर्ताऽहं स्म पावक ।
करणानि समर्थानि भगवन्दातुमर्हसि ॥ १.२५०.२१ ॥
हे पावका, पौरुषाने करायचे कार्य त्याचा कर्ता मीच आहे; हे भगवन्, समर्थ साधने मला द्यावीत.