મહાભારત · અધ્યાય 1.252
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.252.1
तौ रथाभ्यां रथश्रेष्ठौ दावस्योभयतः स्थितौ ।
दिक्षु सर्वासु भूतानां चक्राते कदनं महत् ॥ १.२५२.१ ॥
તે બે શ્રેષ્ઠ રથીઓ પોતાના રથો પર દાવાગ્નિની બંને બાજુએ ઊભા રહીને બધી દિશાઓમાં પ્રાણીઓનો મોટો સંહાર કરવા લાગ્યા.
1.252.2
यत्र यत्र च दृश्यन्ते प्राणिनः खाण्डवालयाः ।
पलायन्तः प्रवीरौ तौ तत्रतत्राभ्यधावताम् ॥ १.२५२.२ ॥
ખાંડવના રહેવાસી પ્રાણીઓ જ્યાં જ્યાં ભાગતા દેખાતા, ત્યાં ત્યાં તે બે વીરો તેમના પર દોડી જતા.
1.252.3
छिद्रं न स्म प्रपश्यन्ति रथयोराशुचारिणोः ।
आविद्धावेव दृश्येते रथिनौ तौ रथोत्तमौ ॥ १.२५२.३ ॥
ઝડપથી ફરતા તે બે રથોમાં કોઈ છિદ્ર દેખાતું નહોતું; તે બે શ્રેષ્ઠ રથીઓ ફક્ત દોડતા દેખાતા.
1.252.4
खाण्डवे दह्यमाने तु भूतान्यथ सहस्रशः ।
उत्पेतुर्भैरवान्नादान्विनदन्तः समन्ततः ॥ १.२५२.४ ॥
ખાંડવ બળતું હતું ત્યારે હજારો પ્રાણીઓ ભયંકર ચીસો પાડતા ચારેય બાજુથી ઉપર ઊછળ્યા.
1.252.5
दग्धैकदेशा बहवो निष्टप्ताश्च तथाऽपरे ।
स्फुटिताक्षा विशीर्णाश्च विप्लुताश्च तथाऽपरे ॥ १.२५२.५ ॥
ઘણા પ્રાણીઓ એક બાજુથી બળી ગયા હતા, બીજા ભારે રીતે ઝુલસી ગયા હતા; કેટલાકની આંખો ફૂટી ગઈ હતી, કેટલાક છિન્નભિન્ન થયા હતા અને બીજા ચારે બાજુ ભટકતા હતા.
1.252.6
समालिङ्ग्य सुतानन्ये पितॄन्भ्रातॄनथाऽपरे ।
त्यक्तुं न शेकुः स्नेहेन तत्रैव निधनं गताः ॥ १.२५२.६ ॥
કેટલાકે પુત્રોને, બીજાઓએ પિતાઓને અને ભાઈઓને આલિંગન આપ્યું; સ્નેહને કારણે તેમને છોડી ન શકીને ત્યાં જ મૃત્યુ પામ્યા.
1.252.7
सन्दष्टदशनाश्चान्ये समुत्पेतुरनेकशः ।
ततस्तेऽतीव घूर्णन्तः पुनरग्नौ प्रपेदिरे ॥ १.२५२.७ ॥
બીજા દાંત ભીંસીને અનેક વાર ઉપર ઊડ્યા. પછી તેઓ અત્યંત ચકરાતા ફરી અગ્નિમાં પડ્યા.
1.252.8
दग्धपक्षाक्षिचरणा विचेष्टन्तो महीतले ।
तत्रतत्र स्म दृश्यन्ते विनश्यन्तः शरीरिणः ॥ १.२५२.८ ॥
પાંખ, આંખ અને પગ બળી ગયેલા, ધરતી પર તરફડતા, ઠેકઠેકાણે દેહધારી પ્રાણીઓ નાશ પામતા દેખાતા હતા.
1.252.9
जलाशयेषु तप्तेषु क्वाथ्यमानेषु वह्निना ।
गतसत्वाः स्म दृश्यन्ते कूर्ममत्स्याः समन्ततः ॥ १.२५२.९ ॥
અગ્નિથી તપીને ઊકળતા જળાશયોમાં ચારેબાજુ કાચબા અને માછલીઓ જીવ વિનાનાં દેખાતાં હતાં.
1.252.10
शरीरैरपरे दीप्तैर्देहवन्त इवाग्नयः ।
अदृश्यन्त वने तत्र प्राणिनः प्राणिसंक्षये ॥ १.२५२.१० ॥
બીજા પ્રાણીઓ બળતા શરીરો સાથે, જાણે દેહધારી અગ્નિઓ હોય તેમ, પ્રાણીઓના નાશમાં તે વનમાં દેખાયા.
1.252.11
कांश्चिदुत्पततः पार्थः शरैः संछिद्य खण्डशः ।
पातयामास विहगान्प्रदीप्ते वसुरेतसि ॥ १.२५२.११ ॥
પાર્થે (અર્જુને) ઉપર ઊડતાં કેટલાંક પક્ષીઓને બાણોથી ટુકડા ટુકડા કરીને બળતા અગ્નિમાં પાડ્યાં.
1.252.12
ते शराचितसर्वाङ्गा निनदन्तो महारवान् ।
ऊर्ध्वमुत्पत्य वेगेन निपेतुः खाण्डवे पुनः ॥ १.२५२.१२ ॥
બાણોથી ભરેલાં સર્વ અંગોવાળાં, મહાન અવાજે ચીસો પાડતાં, વેગથી ઉપર ઊડીને તેઓ ફરી ખાંડવ વનમાં જ પડ્યાં.
1.252.13
शरैरभ्याहतानां च सङ्घशः स्म वनौकसाम् ।
विरावः शुश्रुवे घोरः समुद्रस्येव मथ्यतः ॥ १.२५२.१३ ॥
બાણોથી ઘાયલ થયેલા વનવાસીઓના સમૂહોનો ભયંકર આક્રંદ સમુદ્ર મથાતો હોય તેમ સંભળાયો.
1.252.14
वह्नेश्चापि प्रदीप्तस्य खमुत्पेतुर्महार्चिषः ।
जनयामासुरुद्वेगं सुमहान्तं दिवौकसाम् ॥ १.२५२.१४ ॥
બળતા અગ્નિની મહા જ્વાળાઓ આકાશમાં ઊછળી અને સ્વર્ગવાસીઓમાં ભારે વ્યાકુળતા ઉત્પન્ન કરી.
1.252.15
तेनार्चिषा सुसन्तप्ता देवाः सर्षिपुरोगमाः ।
ततो जग्मुर्महात्मानः सर्व एव दिवौकसः।
शतक्रतुं सहस्राक्षं देवेशमसुरार्दनम् ॥ १.२५२.१५ ॥
તે જ્વાળાથી અત્યંત પીડિત થયેલા મહાત્મા દેવો ઋષિઓને આગળ રાખીને સર્વ સ્વર્ગવાસીઓ સહસ્રાક્ષ, શતક્રતુ, અસુરોનો સંહાર કરનાર દેવેશ્વર પાસે ગયા.
1.252.16
किं न्विमे मानवाः सर्वे दह्यन्ते चित्रभानुना ।
कच्चिन्न संक्षयः प्राप्तो लोकानाममरेश्वर ॥ १.२५२.१६ ॥
હે અમરેશ્વર, આ બધા મનુષ્યો અગ્નિથી કેમ બળી રહ્યા છે? શું લોકોનો સંહાર આવી પહોંચ્યો?
1.252.17
तच्छ्रुत्वा वृत्रहा तेभ्यः स्वयमेवान्ववेक्ष्य च ।
खाण्डवस्य विमोक्षार्थं प्रययौ हरिवाहनः ॥ १.२५२.१७ ॥
તે સાંભળીને વૃત્રહંતા, હરિવાહન ઇન્દ્ર પોતે તપાસ કરીને ખાંડવવનને મુક્ત કરવા નીકળ્યા.
1.252.18
महता रथबृन्देन नानारूपेण वासवः ।
आकाशं समवाकीर्य प्रववर्ष सुरेश्वरः ॥ १.२५२.१८ ॥
મહાન રથસમૂહ સાથે, અનેક રૂપ ધારણ કરીને વાસવ સુરેશ્વરે આકાશ ઢાંકી દીધું અને વર્ષા કરી.
1.252.19
ततोऽक्षमात्रा व्यसृजन्धाराः शतसहस्रशः ।
चोदिता देवराजेन जलदाः खाण्डवं प्रति ॥ १.२५२.१९ ॥
ત્યારે દેવરાજ ઇન્દ્રથી પ્રેરાયેલા મેઘોએ ખાંડવ વન તરફ ધરીના છિદ્ર જેટલી જાડી લાખો ધારાઓ વરસાવી.
1.252.20
असंप्राप्तास्तु ता धारास्तेजसा जातवेदसः ।
ख एव समुशुष्यन्त नकाश्चित्पावकं गताः ॥ १.२५२.२० ॥
તે ધારાઓ અગ્નિ સુધી પહોંચતા પહેલાં જ તેના તેજથી આકાશમાં જ સુકાઈ ગઈ; કેટલીક તો અગ્નિ સુધી પહોંચી પણ નહીં.
1.252.21
ततो नमुचिहा क्रुद्धो भृशमर्चिष्मतस्तदा ।
पुनरेव महामेघैरम्भांसि व्यसृजद्बहु ॥ १.२५२.२१ ॥
ત્યારે નમુચિને હણનારો ઇન્દ્ર અગ્નિ પર અત્યંત ક્રોધિત થયો અને ફરીથી મહામેઘો વડે ઘણું પાણી વરસાવ્યું.
1.252.22
अर्चिर्धाराभिसंबद्धं धूमविद्युत्समाकुलम् ।
बभूव तद्वनं घोरं स्तनयित्नुसमाकुलम् ॥ १.२५२.२२ ॥
તે ભયંકર વન જ્વાળાઓની ધારાઓથી બંધાઈ ગયું, ધુમાડા અને વીજળીથી ભરાઈ ગયું અને ગર્જનાથી વ્યાપ્ત થઈ ગયું.