ਮਹਾਂਭਾਰਤ · ਅਧਿਆਇ 1.252
हिन्दी · தமிழ் · తెలుగు · ಕನ್ನಡ · മലയാളം · বাংলা · मराठी · ગુજરાતી · ਪੰਜਾਬੀ · ଓଡ଼ିଆ · اردو · English · Español · Français · Deutsch · Português · Русский · 中文 · 日本語 · العربية · Bahasa Indonesia · ไทย
1.252.1
तौ रथाभ्यां रथश्रेष्ठौ दावस्योभयतः स्थितौ ।
दिक्षु सर्वासु भूतानां चक्राते कदनं महत् ॥ १.२५२.१ ॥
ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਥੀ ਆਪਣੇ ਰਥਾਂ ਉੱਤੇ ਦਾਵਾਗਨੀ ਦੇ ਦੋਹਾਂ ਪਾਸੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ ਸਾਰੀਆਂ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਵੱਡਾ ਸੰਹਾਰ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।
1.252.2
यत्र यत्र च दृश्यन्ते प्राणिनः खाण्डवालयाः ।
पलायन्तः प्रवीरौ तौ तत्रतत्राभ्यधावताम् ॥ १.२५२.२ ॥
ਖਾਂਡਵ ਦੇ ਵਾਸੀ ਜੀਵ ਜਿੱਥੇ ਜਿੱਥੇ ਭੱਜਦੇ ਦਿੱਸਦੇ, ਉੱਥੇ ਉੱਥੇ ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਵੀਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਝਪਟ ਪੈਂਦੇ।
1.252.3
छिद्रं न स्म प्रपश्यन्ति रथयोराशुचारिणोः ।
आविद्धावेव दृश्येते रथिनौ तौ रथोत्तमौ ॥ १.२५२.३ ॥
ਤੇਜ਼ ਚੱਲਣ ਵਾਲੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਹਾਂ ਰਥਾਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਪਾੜ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦਾ ਸੀ; ਉਹ ਦੋਵੇਂ ਸ੍ਰੇਸ਼ਠ ਰਥੀ ਕੇਵਲ ਝਪਟਦੇ ਹੋਏ ਹੀ ਦਿੱਸਦੇ ਸਨ।
1.252.4
खाण्डवे दह्यमाने तु भूतान्यथ सहस्रशः ।
उत्पेतुर्भैरवान्नादान्विनदन्तः समन्ततः ॥ १.२५२.४ ॥
ਖਾਂਡਵ ਸੜ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤਾਂ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਜੀਵ ਭਿਆਨਕ ਚੀਕਾਂ ਮਾਰਦੇ ਹੋਏ ਚਾਰੇ ਪਾਸਿਓਂ ਉੱਪਰ ਉੱਛਲ ਪਏ।
1.252.5
दग्धैकदेशा बहवो निष्टप्ताश्च तथाऽपरे ।
स्फुटिताक्षा विशीर्णाश्च विप्लुताश्च तथाऽपरे ॥ १.२५२.५ ॥
ਬਹੁਤੇ ਜੀਵ ਇੱਕ ਪਾਸਿਓਂ ਸੜ ਗਏ ਸਨ, ਹੋਰ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਝੁਲਸ ਗਏ ਸਨ; ਕਈਆਂ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਫਟ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਕਈ ਟੁੱਕੜੇ-ਟੁੱਕੜੇ ਹੋ ਗਏ ਸਨ, ਅਤੇ ਹੋਰ ਬੇਹੋਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਭੱਜਦੇ ਫਿਰਦੇ ਸਨ।
1.252.6
समालिङ्ग्य सुतानन्ये पितॄन्भ्रातॄनथाऽपरे ।
त्यक्तुं न शेकुः स्नेहेन तत्रैव निधनं गताः ॥ १.२५२.६ ॥
ਕਿਸੇ ਨੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੂੰ, ਕਿਸੇ ਨੇ ਪਿਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਗਲ਼ ਲਾਇਆ; ਮੋਹ ਕਾਰਨ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਨਾ ਸਕੇ ਅਤੇ ਉੱਥੇ ਹੀ ਮੌਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਗਏ।
1.252.7
सन्दष्टदशनाश्चान्ये समुत्पेतुरनेकशः ।
ततस्तेऽतीव घूर्णन्तः पुनरग्नौ प्रपेदिरे ॥ १.२५२.७ ॥
ਹੋਰ ਦੰਦ ਭੀੜ ਕੇ ਅਨੇਕਾਂ ਵਾਰ ਉੱਪਰ ਉੱਡੇ। ਫਿਰ ਉਹ ਬਹੁਤ ਚੱਕਰ ਖਾਂਦੇ ਮੁੜ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਜਾ ਡਿੱਗੇ।
1.252.8
दग्धपक्षाक्षिचरणा विचेष्टन्तो महीतले ।
तत्रतत्र स्म दृश्यन्ते विनश्यन्तः शरीरिणः ॥ १.२५२.८ ॥
ਖੰਭ, ਅੱਖਾਂ ਅਤੇ ਪੈਰ ਸੜ ਕੇ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਤੜਫਦੇ, ਥਾਂ-ਥਾਂ ਦੇਹਧਾਰੀ ਜੀਵ ਨਾਸ਼ ਹੁੰਦੇ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਸਨ।
1.252.9
जलाशयेषु तप्तेषु क्वाथ्यमानेषु वह्निना ।
गतसत्वाः स्म दृश्यन्ते कूर्ममत्स्याः समन्ततः ॥ १.२५२.९ ॥
ਅੱਗ ਨਾਲ ਤਪ ਕੇ ਉਬਲਦੇ ਜਲਾਸ਼ਯਾਂ ਵਿੱਚ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਕੱਛੂ ਅਤੇ ਮੱਛੀਆਂ ਪ੍ਰਾਣਹੀਣ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀਆਂ ਸਨ।
1.252.10
शरीरैरपरे दीप्तैर्देहवन्त इवाग्नयः ।
अदृश्यन्त वने तत्र प्राणिनः प्राणिसंक्षये ॥ १.२५२.१० ॥
ਹੋਰ ਜੀਵ ਬਲਦੇ ਸਰੀਰਾਂ ਨਾਲ, ਜਿਵੇਂ ਦੇਹਧਾਰੀ ਅੱਗਾਂ ਹੋਣ, ਜੀਵਾਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਉਸ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੱਤੇ।
1.252.11
कांश्चिदुत्पततः पार्थः शरैः संछिद्य खण्डशः ।
पातयामास विहगान्प्रदीप्ते वसुरेतसि ॥ १.२५२.११ ॥
ਪਾਰਥ (ਅਰਜੁਨ) ਨੇ ਉੱਪਰ ਉੱਡਦੇ ਕੁਝ ਪੰਛੀਆਂ ਨੂੰ ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਟੁਕੜੇ-ਟੁਕੜੇ ਕਰਕੇ ਬਲਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਡੇਗ ਦਿੱਤਾ।
1.252.12
ते शराचितसर्वाङ्गा निनदन्तो महारवान् ।
ऊर्ध्वमुत्पत्य वेगेन निपेतुः खाण्डवे पुनः ॥ १.२५२.१२ ॥
ਬਾਣਾਂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਸਾਰੇ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲੇ, ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਚੀਕਦੇ, ਵੇਗ ਨਾਲ ਉੱਪਰ ਉੱਡ ਕੇ ਉਹ ਮੁੜ ਖਾਂਡਵ ਵਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਡਿੱਗੇ।
1.252.13
शरैरभ्याहतानां च सङ्घशः स्म वनौकसाम् ।
विरावः शुश्रुवे घोरः समुद्रस्येव मथ्यतः ॥ १.२५२.१३ ॥
ਤੀਰਾਂ ਨਾਲ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋਏ ਜੰਗਲੀ ਵਾਸੀਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡਾਂ ਦੀ ਭਿਆਨਕ ਚੀਕ ਸਮੁੰਦਰ ਰਿੜਕੇ ਜਾਣ ਵਾਂਗ ਸੁਣਾਈ ਦਿੱਤੀ।
1.252.14
वह्नेश्चापि प्रदीप्तस्य खमुत्पेतुर्महार्चिषः ।
जनयामासुरुद्वेगं सुमहान्तं दिवौकसाम् ॥ १.२५२.१४ ॥
ਬਲਦੀ ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਮਹਾਂ ਲਪਟਾਂ ਆਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਉੱਠੀਆਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਬੇਚੈਨੀ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।
1.252.15
तेनार्चिषा सुसन्तप्ता देवाः सर्षिपुरोगमाः ।
ततो जग्मुर्महात्मानः सर्व एव दिवौकसः।
शतक्रतुं सहस्राक्षं देवेशमसुरार्दनम् ॥ १.२५२.१५ ॥
ਉਸ ਲਾਟ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਤੜਫ਼ੇ ਹੋਏ ਮਹਾਤਮਾ ਦੇਵਤੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਕਰਕੇ ਸਾਰੇ ਸਵਰਗਵਾਸੀ ਸਹਸ੍ਰਾਕ੍ਸ਼, ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੂ, ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਨਾਸ਼ਕ ਦੇਵੇਸ਼ ਕੋਲ ਗਏ।
1.252.16
किं न्विमे मानवाः सर्वे दह्यन्ते चित्रभानुना ।
कच्चिन्न संक्षयः प्राप्तो लोकानाममरेश्वर ॥ १.२५२.१६ ॥
ਹੇ ਅਮਰੇਸ਼ਵਰ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖ ਅੱਗ ਨਾਲ ਕਿਉਂ ਸੜ ਰਹੇ ਹਨ? ਕੀ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਨਾਸ਼ ਆ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੈ?
1.252.17
तच्छ्रुत्वा वृत्रहा तेभ्यः स्वयमेवान्ववेक्ष्य च ।
खाण्डवस्य विमोक्षार्थं प्रययौ हरिवाहनः ॥ १.२५२.१७ ॥
ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਵ੍ਰਿਤ੍ਰਹੰਤਾ, ਹਰਿਵਾਹਨ ਇੰਦਰ ਨੇ ਆਪ ਪਰਖ ਕਰਕੇ ਖਾਂਡਵ ਵਨ ਛੁਡਾਉਣ ਲਈ ਤੁਰਿਆ।
1.252.18
महता रथबृन्देन नानारूपेण वासवः ।
आकाशं समवाकीर्य प्रववर्ष सुरेश्वरः ॥ १.२५२.१८ ॥
ਵੱਡੇ ਰਥਾਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨਾਲ, ਅਨੇਕ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ ਵਾਸਵ ਸੁਰੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਆਕਾਸ਼ ਢੱਕ ਕੇ ਮੀਂਹ ਵਰਸਾਇਆ।
1.252.19
ततोऽक्षमात्रा व्यसृजन्धाराः शतसहस्रशः ।
चोदिता देवराजेन जलदाः खाण्डवं प्रति ॥ १.२५२.१९ ॥
ਫਿਰ ਦੇਵਰਾਜ ਇੰਦਰ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਬੱਦਲਾਂ ਨੇ ਖਾਂਡਵ ਵਨ ਵੱਲ ਧੁਰੇ ਦੇ ਮੋਰੀ ਜਿੰਨੀਆਂ ਮੋਟੀਆਂ ਲੱਖਾਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਛੱਡੀਆਂ।
1.252.20
असंप्राप्तास्तु ता धारास्तेजसा जातवेदसः ।
ख एव समुशुष्यन्त नकाश्चित्पावकं गताः ॥ १.२५२.२० ॥
ਉਹ ਧਾਰਾਵਾਂ ਅਗਨੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਉਸ ਦੇ ਤੇਜ ਨਾਲ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸੁੱਕ ਗਈਆਂ; ਕੁਝ ਤਾਂ ਅਗਨੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੀਆਂ ਹੀ ਨਹੀਂ।
1.252.21
ततो नमुचिहा क्रुद्धो भृशमर्चिष्मतस्तदा ।
पुनरेव महामेघैरम्भांसि व्यसृजद्बहु ॥ १.२५२.२१ ॥
ਫਿਰ ਨਮੁਚੀ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਾਲਾ ਇੰਦਰ ਅਗਨੀ ਉੱਤੇ ਬਹੁਤ ਕ੍ਰੋਧਿਤ ਹੋਇਆ ਅਤੇ ਫਿਰ ਤੋਂ ਮਹਾਮੇਘਾਂ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਸਾਰਾ ਪਾਣੀ ਵਰਸਾਇਆ।
1.252.22
अर्चिर्धाराभिसंबद्धं धूमविद्युत्समाकुलम् ।
बभूव तद्वनं घोरं स्तनयित्नुसमाकुलम् ॥ १.२५२.२२ ॥
ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਵਨ ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਲਪਟਾਂ ਦੀਆਂ ਧਾਰਾਵਾਂ ਨਾਲ ਬੱਝ ਗਿਆ, ਧੂੰਏਂ ਅਤੇ ਬਿਜਲੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਗਰਜਣ ਨਾਲ ਵਿਆਪਤ ਹੋ ਗਿਆ।